فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) اعلام کرد نیروهای آمریکایی در جریان عبور ناوشکنهای نیروی دریایی آمریکا از تنگه هرمز، حملات «بیدلیل» جمهوری اسلامی را رهگیری کرده و در پاسخ، اهداف نظامی حکومت ایران را هدف قرار دادهاند.
همزمان، مقامهای نظامی جمهوری اسلامی آمریکا را به نقض آتشبس و حمله به نفتکشها و مناطق غیرنظامی ایران متهم کردند.
سنتکام در بیانیهای اعلام کرد ناوشکنهای «یواساس تراکستون»، «یواساس رافائل پرالتا» و «یواساس میسون» هنگام عبور از تنگه هرمز به سمت دریای عمان هدف حملات موشکی، پهپادی و قایقهای تندرو ایران قرار گرفتند، اما هیچیک از شناورهای آمریکایی آسیب ندیدند.
به گفته فرماندهی مرکزی آمریکا، نیروهای ایالات متحده «تهدیدهای ورودی» را منهدم کرده و در حملات متقابل، سایتهای پرتاب موشک و پهپاد، مراکز فرماندهی و کنترل و همچنین مراکز اطلاعاتی و شناسایی ایران را هدف قرار دادهاند. سنتکام تاکید کرد که واشینگتن به دنبال تشدید تنش نیست، اما برای حفاظت از نیروهای آمریکایی در منطقه آماده باقی میماند.
در مقابل، سخنگوی قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا جمهوری اسلامی، آمریکا را به «نقض آتشبس» متهم کرد و گفت ارتش آمریکا یک نفتکش ایرانی در مسیر جاسک به تنگه هرمز و همچنین کشتی دیگری را در نزدیکی بندر فجیره هدف قرار داده است.
این مقام نظامی جمهوری اسلامی همچنین مدعی شد آمریکا با همکاری برخی کشورهای منطقه، مناطقی غیرنظامی در بندر خمیر، سیریک و جزیره قشم را هدف حملات هوایی قرار داده است. او گفت نیروهای مسلح جمهوری اسلامی در پاسخ، شناورهای نظامی آمریکا در شرق تنگه هرمز و جنوب چابهار را هدف قرار داده و «خسارات قابل توجهی» به آنها وارد کردهاند.
همزمان، فرماندهی نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد در واکنش به آنچه «تجاوز ارتش تروریستی آمریکا» خوانده شد، یک «عملیات ترکیبی بسیار پرحجم و دقیق» با استفاده از موشکهای بالستیک، موشکهای کروز ضدکشتی و پهپادهای انتحاری علیه ناوشکنهای آمریکایی انجام شده است.
در این بیانیه گفته شده سه ناو آمریکایی پس از متحمل شدن خسارات، «به سرعت از محدوده تنگه هرمز فرار کردند.» این موضوع در حالی مطرح شده که طبق بیانیه سنتکام اصولا درگیری وقتی روی داد که سه ناوشکن آمریکایی قصد داشتند با عبور از گذرگاه بینالمللی تنگه هرمز، از خلیج فارس به خلیج عمان وارد شوند.
در همین حال، باراک راوید، خبرنگار اکسیوس، به نقل از یک مقام ارشد آمریکایی گزارش داد که ارتش آمریکا اهدافی ایرانی را در منطقه تنگه هرمز هدف قرار داده است. به گفته این مقام آمریکایی، این حملات به معنای «ازسرگیری جنگ با ایران» نیست.
جنیفر گریفین، خبرنگار شبکه خبری فاکس نیز در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «یک مقام ارشد آمریکایی به من گفت که لحظاتی پیش حمله نظامی آمریکا به بندر قشم و بندرعباس ایران انجام شده است، اما افزود که این به معنای از سرگیری جنگ یا پایان آتشبس نیست.»
گریفین نوشت حمله به یکی از بنادر نفتی ایران دو روز پس از آن صورت گرفت که حکومت ایران ۱۵ موشک بالستیک و کروز به بندر فجیره امارات متحده عربی شلیک کرد و باعث خشم کشورهای خلیج فارس شد. با این همه، رهبران ارشد پنتاگون سهشنبه اعلام کردند که حملات جمهوری اسلامی به سطح نقض آتشبس نرسیده است.
آسوشیتدپرس پنجشنبه ۱۷ اردیبهشت بهنقل از شرکت دادههای کشتیرانی«لوییدز لیست اینتلیجنس»گزارش داد که جمهوری اسلامی یک نهاد دولتی جدید برای تایید عبور و دریافت عوارض از کشتیها در تنگه ایجاد کرده است و این اقدام بر نگرانیها درباره تضعیف آزادی کشتیرانی که تجارت جهانی به آن وابسته است، افزوده است.
بر اساس گزارش لوییدز لیست اینتلیجنس، این نهاد که «سازمان تنگه خلیج فارس» نام دارد، «خود را بهعنوان تنها مرجع معتبر برای صدور مجوز عبور کشتیها در تنگه هرمز» معرفی میکند.
این گزارش میافزاید که این نهاد یک فرم درخواست برای کشتیهایی که قصد عبور دارند ایمیل میکند.
از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی، حکومت ایران عملا تنگه هرمز را که گذرگاهی حیاتی برای انتقال نفت، گاز، کود و دیگر محصولات نفتی است، بسته است.
پس از شکست مذاکرات اسلامآباد میان تهران و واشینگتن، آمریکا نیز بندرهای جنوبی ایران را محاصره کرده است. این اختلالات قیمت سوخت را بهشدت افزایش داده و اقتصاد جهانی را متزلزل کرده است.
سازوکار و یک نقشه جدید
پیشتر پرستیوی، وابسته به صداوسیمای جمهوری اسلامی ۱۵ اردیبهشت گزارش داده بود که تهران یک سازوکار جدید برای مدیریت عبور کشتیها از تنگه هرمز ایجاد کرده است.
بر اساس گزارش این رسانه حکومتی، جمهوری اسلامی به نیروی دریایی آمریکا هشدار داده که از تنگه هرمز دور بماند و همچنین کشتیهای تجاری باید هرگونه عبور را با نیروهای نظامی جمهوری اسلامی هماهنگ کنند.
در همان روز، جمهوری اسلامی نقشه جدیدی ادعایی از این تنگه را منتشر کرد که در آن، منطقه کنترل حکومت ایران بر تنگه هرمز گسترش یافته است.
سیانان نیز پنجشنبه با تایید اینکه تهران مجموعهای از قوانین جدید برای کشتیهای عبوری از تنگه هرمز وضع کرده، نوشت این اقدام نشان میدهد جمهوری اسلامی در برابر هشدارهای آمریکا در حال پیشبرد تلاش برای رسمیسازی کنترل خود بر این آبراه است.
این رسانه به فرم درخواست مجوز از این سازمان تازهتاسیس دست یافته که «اظهارنامه اطلاعات کشتی» نام دارد.
بر اساس گزارش آسوشیتدپرس، نهاد جدید جمهوری اسلامی، یک مسیر مبهم برای عبور کشتیها در نظر گرفته که آنها را از آبهای شمالی تنگه هرمز و نزدیک ساحل ایران عبور میدهد.
به نوشته این خبرگزاری، جمهوری اسلامی کنترل میکند کدام کشتیها اجازه عبور دارند و برای برخی از آنها بر محمولهها مالیات اعمال میکند.
نقض حقوق بینالملل
کارشناسان حقوق دریایی معتدند این درخواستهای جمهوری اسلامی برای بررسی یا مالیاتگیری از کشتیها ناقض حقوق بینالملل است و کنوانسیون سازمان ملل درباره حقوق دریاها، کشورها را موظف میکند عبور مسالمتآمیز از آبهای سرزمینی خود را مجاز بدانند.
همزمان با این اقدام جمهوری اسلامی، آمریکا و متحدانش در خلیج فارس در حال تلاش برای تصویب قطعنامهای در شورای امنیت سازمان ملل هستند که اقدام تهران در تنگه هرمز را محکوم کرده و تهدید به تحریم میکند.
پیشتر پیشنویس یک قطعنامه برای بازگشایی تنگه هرمز توسط روسیه و چین وتو شده بود.
واتیکان پنجشنبه ۱۷اردیبهشت در بیانیهای پس از نخستین دیدار میان پاپ لئو و یکی از اعضای کابینه ترامپ در نزدیک به یک سال گذشته، اعلام کرد که لئو و روبیو «تعهد مشترک خود را برای تقویت روابط دوجانبه خوب» تجدید کردند.
لئو، نخستین پاپ آمریکایی، پس از آنکه به منتقدی جدی در زمینه جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی و نیز سیاستهای سختگیرانه ضدمهاجرتی دولت ترامپ تبدیل شد، انتقادهای ترامپ را برانگیخت و این انتقادها واکنش منفی رهبران مسیحی از طیفهای مختلف سیاسی را در پی داشت.
تامی پیگوت، سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا، نیز گفت دیدار روبیو با لئو نشانهای از رابطهای «قوی» میان واتیکان و ایالات متحده است.
بر اساس گزارش رویترز، روبیو به مدت دو ساعت و نیم در واتیکان بود و سپس تحت تدابیر امنیتی شدید، با کاروانی از خودروها محل را ترک کرد.
او همچنین با مقامهای ارشد واتیکان، از جمله پیترو پارولین، کاردینال ایتالیایی و دیپلمات ارشد واتیکان، دیدار کرد.
سفارت آمریکا در واتیکان در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد که لئو و روبیو درباره «موضوعات مورد علاقه مشترک در نیمکره غربی» گفتوگو کردهاند.
در بیانیه واتیکان همچنین آمده است که دو طرف درباره وضعیت جهان «تبادل نظر» کرده و درباره «لزوم تلاش خستگیناپذیر در راه صلح» صحبت کردهاند.
رویترز نوشت که به نظر میرسد این دیدار بیش از زمان برنامهریزیشده طول کشید و پاپ با ۴۰ دقیقه تأخیر در دیدار بعدی خود با کارکنان واتیکان حاضر شد و از آنها بابت صبوریشان تشکر کرد.
ویدئو واتیکان از آغاز این دیدار پشت درهای بسته نشان میداد که لئو با مهمان خود دست میدهد و او را به طور رسمی «آقای وزیر» خطاب میکند؛ روبیو، که کاتولیک است، در پاسخ گفت: «خیلی خوشحالم که شما را میبینم.»
همچنین دیده شد که روبیو یک توپ کوچک کریستالی فوتبال به پاپ هدیه میدهد. او با شوخی گفت که میداند لئو، که اصالتا اهل شیکاگو است و به عنوان هوادار تیم وایت ساکس شناخته میشود، بیشتر «اهل بیسبال» است.
لئو نیز قلم کوچکی ساختهشده از چوب درخت زیتون به روبیو هدیه داد و آن را «گیاه صلح» نامید.
روبیو سهشنبه در نشست خبری کاخ سفید گفته بود انتظار دارد با لئو درباره کوبا و نگرانیها پیرامون آزادی مذهبی در سراسر جهان گفتوگو کند.
برایان برچ، سفیر آمریکا در واتیکان نیز سهشنبه گفته بود که گفتوگوی میان پاپ و روبیو احتمالا «صریح» خواهد بود.
ترامپ در انتقادهای علنی خود از پاپ، دوشنبه گفت که پاپ لئو معتقد است جمهوری اسلامی میتواند به سلاح هستهای دست یابد و اینکه او با مخالفت با جنگ «جان بسیاری از کاتولیکها را به خطر میاندازد.»
پاپ لئو پس از این انتقاد به خبرنگاران گفت که او در حال گسترش پیام مسیحی صلح است. پاپ همچنین قاطعانه این تصور را رد کرد که از سلاحهای هستهای حمایت میکند؛ سلاحهایی که کلیسای کاتولیک آنها را غیراخلاقی میداند.
بهنوشته تیسن، تصمیم دونالد ترامپ برای آغاز عملیات «خشم حماسی» بهعنوان یکی از شجاعانهترین و مهمترین تصمیمات تاریخی در دوران زندگی من ثبت خواهد شد. پیشتر روسایجمهوری از هر دو حزب اعلام کرده بودند که ایران نباید به سلاح هستهای دست پیدا کند؛ اما فقط ترامپ بود که اقدامی قاطع برای متوقف کردن آن انجام داد.
تحلیلگر واشینگتنپست در عین حال اما تاکید کرده که نحوه پایان دادن به یک جنگ، به همان اندازه نحوه آغاز آن اهمیت دارد. و اکنون ترامپ در خطر آن است که با توافقی که به رژیم آسیبدیده جمهوری اسلامی فرصتی دوباره برای بقا میدهد، پیروزی را از چنگ خود خارج و آن را به شکست تبدیل کند.
ترامپ میگوید همه برگهای برنده را در اختیار دارد، اما تهران نظر دیگری دارد. چرا؟ کافی است وقایع چند روز گذشته را از منظر تهران نگاه کنید: ابتدا رییسجمهوری «پروژه آزادی» را برای هدایت کشتیها از تنگه هرمز آغاز کرد و هشدار داد اگر حکومت ایران جرات کند و به کشتیهای آمریکایی شلیک کند، «از صفحه زمین محو خواهد شد.»
جمهوری اسلامی هشدار او را نادیده گرفت و نهتنها به یک ناو جنگی آمریکا شلیک کرد، بلکه ۱۲ موشک بالستیک، سه موشک کروز و چهار پهپاد به سوی امارات متحده عربی پرتاب کرد. در پاسخ، آمریکا هیچ کاری نکرد.
ترامپ نهتنها جمهوری اسلامی را «از صفحه زمین محو» نکرد، بلکه مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، در یک نشست خبری در کاخ سفید گفت: «عملیات خشم حماسی تمام شده است. رییسجمهوری به کنگره اطلاع داده که آن مرحله تمام شده، حالا وارد پروژه آزادی شدهایم.»
سپس ترامپ پروژه آزادی را هم متوقف و عملا مأموریت را لغو کرد و به جمهوری اسلامی اجازه داد بدون هیچ هزینهای آتشبس را نقض کند.
تیسن پس از شرح رویدادهای روزهای اخیر افزوده است: «اگر جای ایران بودید، چه فکری میکردید؟ ضعف را احساس میکردید. به این نتیجه میرسیدید که تهدیدهای ترامپ صرفا لفاظی بوده و او تمایلی به ازسرگیری بمبارانها ندارد.»
بهنوشته او به این ترتیب، «اگر به جای حکومت ایران بودید، تصمیم میگرفتید که ترامپ تحت فشار سیاسی ناشی از افزایش قیمت بنزین قرار گرفته، محاصره ایران در تنگه هرمز علیه خودش نتیجه معکوس داده و فقط مساله زمان است که مجبور شود آن را هم متوقف کند.»
او ادامه داده: «فکر میکردید توانایی شما برای تهدید زیرساختهای نفتی متحدان آمریکا در خلیج فارس نهتنها ترامپ را از حمله دوباره بازداشته، بلکه مانع شده کنترل تنگه را از شما بگیرد. در نتیجه تصور میکردید این شما هستید که برگهای برنده را در اختیار دارید، نه ترامپ.»
این تحلیلگر سپس نوشته است: «اگر کسی تردید دارد که ایران جسورتر شده، کافی است به گزارش فایننشالتایمز نگاه کند که نوشته «تهران اعدام افراد متهم به حضور در ناآرامیهای ضدحکومتی را افزایش داده است» و افزوده که «سرعت اعدامها پس از آتشبس شکننده درگیریها بیشتر شده است.»
این اتفاق پس از آن رخ داد که ترامپ علنا از حکومت ایران خواسته بود جان گروهی از زنان معترض را حفظ کند. رهبران جمهوری اسلامی نهتنها عقبنشینی نکردهاند، بلکه در پیامی آشکار برای مقابله با ترامپ، کارزار سرکوب داخلی خود را تشدید کردهاند.
تیسن سپس در پاسخ به این سوال که «پس ترامپ چه باید بکند؟» نوشته است: «پاسخ ساده است: کاری را که آغاز کرده، تمام کند. پروژه آزادی را از سر بگیرد و روشن کند که به ایران اجازه داده نخواهد شد تنگه هرمز را کنترل کند یا کشتیهای عبوری را تهدید کند.»
بهنوشته او، اگر جمهوری اسلامی دوباره به آمریکا شلیک یا زیرساخت انرژی متحدان ما در خلیج فارس را تهدید کند، آمریکا باید با حمله به زیرساختهای انرژی ایران در جزیره خارک، جایی که بیش از ۹۰ درصد نفت ایران از آن عبور میکند، تلافی کند.
تیسن افزوده: «سپس باید به اسرائیل چراغ سبز داده شود تا عملیات نظامی را از سر بگیرد و رهبران، تسلیحات و اهداف انرژی در سراسر ایران را هدف قرار دهد. مشغول نگه داشتن حکومت ایران در داخل کشور از سوی اسرائیل، عملیات آزادی کشتیرانی را برای نیروهای آمریکایی آسانتر خواهد کرد.»
بهنوشته واشینگتنپست، اگر جمهوری اسلامی همچنان تسلیم نشد، ترامپ میتواند آخرین موج حملات را آغاز کند، تمام اهدافی را که در ابتدای جنگ تعیین کرده بود نابود کند، اعلام پیروزی کند و سپس عملیات مخفیانه برای مسلح کردن مردم ایران به منظور سرنگونی حکومت را آغاز کند.
تیسن تاکید کرده است که از نظر سیاسی، تنها حالتی که جنگ ایران میتواند به ترامپ آسیب بزند این است که او نتواند درگیری را با یک پیروزی قاطع به پایان برساند.
بهنوشته او، اگرچه بیشتر آمریکاییها از تصمیم برای ورود به جنگ حمایت نکردند، اما نظرسنجیها نشان میدهد که آنها میخواهند آمریکا در این جنگ پیروز شود. یک نظرسنجی جدید هاروارد کپس- هریس از رأیدهندگان ثبتنامشده نشان میدهد اکثریت قاطع آنان از اهداف ترامپ در ایران حمایت میکنند.
براساس این نظرسنجی۷۱ درصد میگویند ضروری است که «ایران از حق غنیسازی هرگونه اورانیوم صرفنظر کند و اورانیوم غنیشده موجود خود را تحویل دهد»؛ ۷۴ درصد موافقاند که ایران «باید کنترل تنگه هرمز را واگذار کند»؛ ۷۸ درصد معتقدند «ایران باید اعدام معترضان را متوقف کند»؛ ۷۹ درصد میگویند «ایران باید حمایت از نیروهای نیابتی تروریستی مانند حزبالله و حماس را متوقف کند.» همچنین ۶۶ درصد میگویند ترامپ باید «بر همه این موارد پافشاری کند» و «به کمتر از آن رضایت ندهد.»
نویسنده مقاله سپس افزوده است: «آمریکاییها میخواهند پیروز شوند. تنها چیزی که کمتر از جنگ و بنزین گران دوست دارند، تحمل این هزینهها بدون هیچ دستاوردی است. اما برای دستیابی به آن پیروزی، رییسجمهوری ترامپ باید به حکومت ایران نشان دهد که اهرمهای فشاری که رهبران جمهوری اسلامی تصور میکنند در اختیار دارند، واقعی نیست.»
تیسن در پایان یادداشت خود تاکید کرده است که ترامپ نمیتواند تن به توافقی دهد که جمهوری اسلامی را دوباره سر پا کند و اگر چنین کند، فرصتی تاریخی برای ثبت یکی از بزرگترین دستاوردهای امنیت ملی هر رییسجمهوری در تاریخ مدرن آمریکا را هدر خواهد داد.
در گزارش اختصاصی واشینگتنپست بهنقل از این منابع که نام آنها اعلام نشده، آمده است:«یک تحلیل محرمانه سیا که این هفته به سیاستگذاران دولت آمریکا ارائه شد، به این نتیجه رسیده که جمهوری اسلامی میتواند پیش از آنکه با سختیهای شدیدتر اقتصادی مواجه شود، دستکم سه تا چهار ماه در برابر محاصره دریایی آمریکا دوام بیاورد؛ نتیجهای که ظاهرا پرسشهای تازهای درباره خوشبینی رییسجمهوری ایالات متحده نسبت به پایان جنگ ایجاد میکند.»
بهنوشته این روزنامه، این تحلیل جامعه اطلاعاتی آمریکا که ارزیابیهای محرمانهاش درباره ایران اغلب محتاطانهتر از اظهارات علنی دولت بوده، همچنین نشان داده تهران با وجود هفتهها بمباران سنگین آمریکا و اسرائیل، همچنان توانمندی قابلتوجهی را در حوزه موشکهای بالستیک حفظ کرده است.
سه مقام کنونی و یک مقام پیشین آمریکایی، در گفتوگو با واشینگتنپست کلیات این ارزیابی اطلاعاتی را تایید کردند.
یک مقام آمریکایی به واشینگتنپست گفت حکومت ایران حدود ۷۵ درصد از سامانههای پرتابگر متحرک پیش از جنگ و حدود ۷۰ درصد از ذخایر موشکی پیش از جنگ خود را حفظ کرده است.
این مقام افزود شواهدی وجود دارد که نشان میدهد حکومت ایران توانسته تقریبا تمام تأسیسات ذخیرهسازی زیرزمینی خود را بازیابی و دوباره فعال کند، برخی موشکهای آسیبدیده را تعمیر کند و حتی تعدادی موشک جدید را که هنگام آغاز جنگ تقریبا تکمیل شده بودند، مونتاژ کند.
ترامپ چهارشنبه ۱۷ اردیبهشت در اظهاراتی در دفتر بیضی تصویر خوشبینانهتری از وضعیت ارائه کرد و درباره جمهوری اسلامی گفت: «موشکهایشان تقریبا نابود شده، احتمالا فقط ۱۸ یا ۱۹ درصد از توان موشکی آنها باقی مانده، که در مقایسه با قبل خیلی زیاد نیست.»
یک مقام ارشد اطلاعاتی آمریکا در پاسخ به درخواست اظهار نظر واشینگتنپست، بر تاثیر محاصره تاکید کرد و در بیانیهای به این روزنامه گفت: «محاصره رییسجمهوری در حال وارد کردن آسیب واقعی و فزاینده است. تجارت را قطع کرده، درآمدها را به حداقل رسانده و فروپاشی سیستماتیک اقتصادی را تسریع کرده است. نیروی مسلح جمهوری اسلامی بهشدت تضعیف شده، نیروی دریایی آن نابود شده و رهبرانش در مخفیگاه هستند.»
او افزود: «تنها چیزی که باقی مانده، تمایل رژیم به تحمیل رنج بر غیرنظامیان است؛ گرسنه نگه داشتن مردم خود برای طولانی کردن جنگی که آن را از پیش باخته است.»
ترامپ، پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، و دیگر مقامها همواره جنگ را یک پیروزی قاطع نظامی برای آمریکا توصیف کردهاند، با وجود آنکه جمهوری اسلامی خواستههای واشینگتن مبنی بر توقف غنیسازی هستهای، تحویل ذخایر اورانیوم، بازگشایی تنگه هرمز و اقدامات دیگر را رد کرده است.
ترامپ چهارشنبه محاصره را «باورنکردنی» توصیف کرد و گفت: «نیروی دریایی فوقالعاده بوده. کاری که انجام دادند مثل یک دیوار فولادی است. هیچکس عبور نمیکند.»
او یک روز پیشتر نیز گفته بود اقتصاد ایران «در حال فروپاشی» است، پول ملی این کشور «بیارزش» شده و تهران «نمیتواند» حقوق نیروهایش را پرداخت کند.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، نیز در اواخر آوریل و در حمایت از رژیم تحریمی دولت که «خشم اقتصادی» نام گرفته، گفته بود پایانه اصلی نفتی ایران بهزودی به سقف ظرفیت خواهد رسید؛ اتفاقی که «آسیب دائمی به زیرساخت نفتی ایران» وارد میکند.
بهنوشته واشینگتنپست اما، جمهوری اسلامی با وجود از دست دادن رهبر و بسیاری دیگر از مقامهای ارشد خود و نیز بخش بزرگی از تجهیزات نظامیاش در جریان جنگ اخیر همچنان از خود تابآوری نشان داده است.
یک مقام آمریکایی به این روزنامه گفت تصور میکند توانایی جمهوری اسلامی برای تحمل فشار اقتصادی طولانیمدت حتی از برآورد سیا نیز بیشتر باشد.
او گفت: «رهبری حکومت رادیکالتر، مصممتر و بهطور فزایندهای مطمئنتر شده که میتواند بیشتر از اراده سیاسی آمریکا دوام بیاورد و همزمان به سرکوب داخلی برای مهار هرگونه مقاومت در داخل ایران ادامه دهد.»
او افزود: «در مقایسه، رژیمهای مشابهی را میبینید که سالها تحت تحریمهای سنگین و جنگهای صرفا هوایی دوام آوردهاند.»
از زمان آغاز جنگ در ۹ اسفند، جمهوری اسلامی عملا تنگه هرمز، گذرگاه حیاتی انتقال نفت از خلیج فارس، را بسته است.
یک هفته پس از برقراری آتشبس در ۷ آوریل، ترامپ محاصرهای علیه جمهوری اسلامی اعمال کرد که شامل همه کشتیهای ورودی و خروجی از بندرهای جنوبی ایران میشد. این اقدام پس از شکست مذاکرات صلح در پاکستان انجام شد.
ترامپ آن زمان گفته بود: «فکر میکنم ایران در وضعیت بسیار بدی قرار دارد. فکر میکنم کاملا مستاصل شدهاند. برایم مهم نیست که به مذاکرات برگردند یا نه. اگر برنگردند هم برایم اهمیتی ندارد.»
ترامپ همچنین روز یکشنبه ماموریتی را با عنوان «پروژه آزادی» آغاز کرد که هدف آن کمک به عبور کشتیهای تجاری از تنگه، از جمله با اسکورت نیروی دریایی آمریکا بود؛ اما روز سهشنبه اعلام کرد این عملیات بهدلیل «پیشرفت عظیم» در مذاکرات صلح متوقف شده است.
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی چهارشنبه تایید کرد که در حال بررسی پیشنهاد آمریکا برای پایان دادن به جنگ است و پاسخ خود را از طریق میانجیهای پاکستانی منتقل خواهد کرد.
اقتصاد ایران تحت تاثیر جنگ، تورم مزمن و سوءمدیریت اقتصادی، بهشدت آسیب دیده است.
آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید، گفت ایران روزانه نیم میلیارد دلار به دلیل این محاصره ضرر میکند.
او در بیانیهای گفت: «در جریان عملیات خشم حماسی، حکومت ایران از نظر نظامی درهم شکسته شد. اکنون نیز با عملیات خشم اقتصادی از نظر اقتصادی در حال خفه شدن است و به لطف محاصره موفق بندرهای ایران از سوی ارتش آمریکا، روزانه ۵۰۰ میلیون دلار ضرر میکند.»
او افزود: «در حالی که مذاکرهکنندگان برای دستیابی به توافق تلاش میکنند، رژیم ایران کاملا میداند که وضعیت فعلیاش قابل دوام نیست و رییسجمهوری ترامپ همه برگهای برنده را در اختیار دارد.»
با این حال واشینگتنپست نوشته که طبق برآورد سیا، ایران میتواند بین ۹۰ تا ۱۲۰ روز و شاید بیشتر، در برابر محاصره آمریکا دوام بیاورد.
این روزنامه بهنقل از یکی از منابع خود نوشت تهران بخشی از نفت خود را در نفتکشهایی ذخیره میکند که در غیر این صورت به دلیل محاصره خالی میماندند. همچنین ایران میزان استخراج در میادین نفتی خود را کاهش داده تا چاهها همچنان عملیاتی باقی بمانند.
او درباره وضعیت اقتصادی ایران گفت: «اوضاع به هیچوجه آنقدر بحرانی نیست که برخی ادعا میکنند.»
بهنوشته واشینگتنپست اگر تهران بتواند نفت را از مسیرهای زمینی قاچاق کند، این تحلیل سیا حتی ممکن است تابآوری اقتصادی ایران را دستکم گرفته باشد.
یکی از مقامهای آمریکایی به این روزنامه گفت کاروانهای کامیونی و ریلی نمیتوانند جای حجم عظیم حملونقل دریایی و مسیرهای آزاد کشتیرانی را بگیرند، اما میتوانند نوعی حاشیه امن اقتصادی ایجاد کنند.
او افزود: «این باور وجود دارد که آنها میتوانند بخشی از نفت را از طریق خطوط ریلی در آسیای مرکزی منتقل کنند.»
این ارزیابی محرمانه اطلاعاتی درباره توان تسلیحاتی جمهوری اسلامی نیز گفته است که ذخایر موشکها و پرتابگرهای متحرک ایران همچنان قابلتوجه است.
گفته میشود جمهوری اسلامی پیش از آغاز جنگ علاوه بر هزاران پهپاد، حدود ۲۵۰۰ موشک بالستیک در اختیار داشته است.
جمهوری اسلامی از این تسلیحات برای حملات تلافیجویانه علیه متحدان آمریکا در خلیج فارس و همچنین پایگاههای نظامی آمریکا در منطقه استفاده کرده است.
یک تحقیق تصویری واشینگتنپست نشان داد حملات هوایی ایران دستکم به ۲۲۸ ساختمان یا تجهیزات در پایگاههای نظامی آمریکا در خاورمیانه آسیب زده یا آنها را نابود کرده است؛ سطحی از تخریب که بسیار فراتر از چیزی است که دولت آمریکا بهطور علنی اعلام کرده است.
یکی از مقامهای آمریکایی گفت جدول زمانی لازم برای آنکه جمهوری اسلامی دوباره بتواند موشکهای بالستیک را در مقیاس گسترده تولید کند، کوتاهتر شده است.
با این حال، تحلیلگران داخل و خارج دولت میگویند برای کنترل تردد در تنگه هرمز، پهپادهای ارزانقیمت اهمیت بیشتری از موشکها دارند.
یک مقام آمریکایی دیگر گفت برخلاف موشکهای میانبردی که مثلا میتوانند اسرائیل را هدف قرار دهند، این پهپادها را میتوان در انبارهای کوچک و تاسیسات بهراحتی قابل اختفا تولید کرد.
دنی سیترینوویچ، پژوهشگر ارشد موسسه مطالعات امنیت ملی در تلآویو، گفت: «فقط کافی است یک پهپاد به یک کشتی برخورد کند تا دیگر هیچکس نفتکشها را بیمه نکند.»
اوایل آوریل، جامعه اطلاعاتی آمریکا ارزیابی کرده بود که بیش از نیمی از پرتابگرهای موشکی جمهوری اسلامی همچنان سالم هستند و این کشور هزاران پهپاد انتحاری در زرادخانه خود دارد؛ موضوعی که واشینگتنپست و سیانان نیز آن را به نقل از افراد مطلع گزارش کرده بودند.
سیترینوویچ، رییس پیشین شاخه ایران در اطلاعات نظامی اسرائیل، گفت حتی اگر محاصره چندین ماه ادامه پیدا کند، رژیم ایران را وادار به تسلیم در برابر خواستههای واشنگتن نخواهد کرد.
او گفت: «مشکل اینجاست که آنها فکر نمیکنند لازم باشد تسلیم شوند.»
او افزود با وجود موفقیتهای نظامی آمریکا و اسرائیل در ایران، نتیجه جنگ همچنان میتواند یک شکست راهبردی باشد.
سیترینوویچ چهارشنبه در شبکه ایکس نوشت: «جنگی که با فرض سرنگونی رژیم و نابودی توانمندیهای هستهای و موشکی بالستیک آن آغاز شد، ممکن است در نهایت رژیم ایران را قویتر از قبل باقی بگذارد؛ رژیمی که با کاهش تحریمها تقویت شده، همچنان توان موشکی قابلتوجهی دارد، به حمایت از نیروهای نیابتی خود ادامه میدهد و تقریبا با قطعیت غنیسازی اورانیوم را در خاک خود حفظ خواهد کرد.»
