دونالد ترامپ ابراز امیدواری کرد جنگ با ایران بهزودی پایان یابد. همزمان تهران در حال بررسی پیشنهاد صلح ارائه شده از سوی واشینگتن است که به گفته منابع آگاه، پایان رسمی جنگ را رقم میزند.
خبرگزاری رویترز پنجشنبه ۱۷ اردیبهشت در گزارشی نوشت: «اما برخی از مهمترین خواستههای آمریکا، از جمله توقف برنامه هستهای در ایران و بازگشایی تنگه هرمز، همچنان حلنشده باقی میماند.»
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، اعلام کرد تهران پاسخ خود را به این پیشنهاد ارائه خواهد کرد.
همزمان، ابراهیم رضایی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی، این طرح را بیشتر شبیه «فهرست خواستههای آمریکا» توصیف کرد تا «یک واقعیت».
رییسجمهوری آمریکا ۱۶ اردیبهشت در دفتر بیضی کاخ سفید به خبرنگاران گفت: «آنها میخواهند توافق کنند. در ۲۴ ساعت گذشته گفتوگوهای بسیار خوبی داشتیم و احتمال زیادی وجود دارد که به توافق برسیم.»
ترامپ بعدتر افزود: «این موضوع خیلی زود تمام خواهد شد.»
اختلافها همچنان پابرجاست
ترامپ از زمان آغاز جنگ در ۹ اسفند ۱۴۰۴ بارها از احتمال دستیابی به توافق سخن گفته، اما تاکنون نتیجهای حاصل نشده است.
دو طرف همچنان بر سر موضوعات حساسی اختلاف دارند؛ از جمله برنامه هستهای جمهوری اسلامی و کنترل تنگه هرمز که پیش از آغاز جنگ، حدود یکپنجم نفت و گاز جهان از آن عبور میکرد.
رویترز نوشت که یک منبع پاکستانی و یک منبع دیگر که در جریان روند میانجیگری قرار دارند، گفتند دو طرف به توافق بر سر یک یادداشت تفاهم یکصفحهای نزدیک شدهاند. توافقی که پایان رسمی جنگ را اعلام میکند.
به گفته این منابع، در صورت نهایی شدن این تفاهم، مذاکرات برای بازگشایی مسیر کشتیرانی در تنگه هرمز، لغو تحریمهای آمریکا علیه حکومت ایران و تعیین محدودیتهایی برای برنامه هستهای تهران، آغاز خواهد شد.
یک مقام ارشد پاکستانی دیگر که در مذاکرات دخیل است، به رویترز گفت مذاکرهکنندگان نسبت به دستیابی به توافق امیدوارند، هر چند همچنان اختلافهایی باقی است.
او که نخواست نامش فاش شود، گفت: «اولویت ما این است که پایان دائمی جنگ اعلام شود و بقیه مسائل بعد از بازگشت به مذاکرات مستقیم، حلوفصل شود.»
واکنش قالیباف و ادامه جنگ روایتها
محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، که در مذاکرات اسلامآباد ریاست هیات جمهوری اسلامی را بر عهده داشت، گزارشهای مربوط به نزدیک بودن توافق را تمسخر کرد و در شبکههای اجتماعی به زبان انگلیسی نوشت: «عملیات "رفقا به من اعتماد کنید" Trust Me) Bro) شکست خورد.»
او این گزارشها را بخشی از فضاسازی آمریکا پس از «ناکامی در بازگشایی تنگه هرمز» توصیف کرد.
گزارشها درباره احتمال دستیابی به توافق، ۱۶ اردیبهشت باعث سقوط قیمت جهانی نفت به پایینترین سطح در دو هفته گذشته شد.
بهای نفت برنت در مقطعی حدود ۱۱ درصد کاهش یافت و به حدود ۹۸ دلار در هر بشکه رسید، هرچند بعدتر دوباره از مرز ۱۰۰ دلار عبور کرد.
بازارهای سهام جهانی نیز صعود کردند و بازده اوراق قرضه کاهش یافت. اتفاقی که ناشی از خوشبینی سرمایهگذاران نسبت به پایان جنگ و کاهش اختلال در عرضه انرژی بود.
تاکاماسا ایکدا، مدیر ارشد سرمایهگذاری در شرکت جیسیآی (GCI Asset Management)، گفت: «جزییات پیشنهادهای صلح آمریکا و ایران محدود است، اما بازارها انتظار دارند درگیری نظامی بیشتری رخ ندهد.»
توقف ماموریت دریایی آمریکا
ترامپ ۱۵ اردیبهشت ماموریت دریایی آمریکا (پروژه آزادی) برای بازگشایی تنگه هرمز را که تنها دو روز از آغاز آن گذشته بود، متوقف کرد و دلیل آن را پیشرفت مذاکرات صلح دانست.
شبکه انبیسی به نقل از دو مقام آمریکایی گزارش داد این تغییر موضع ناگهانی پس از آن رخ داد که عربستان سعودی استفاده ارتش آمریکا را از یکی از پایگاههای خود برای این عملیات، متوقف کرد.
بر اساس این گزارش، مقامهای سعودی از اعلام ناگهانی ترامپ درباره همراهی کشتیها در تنگه هرمز غافلگیر و خشمگین شدند و به واشینگتن اطلاع دادند اجازه استفاده از پایگاههای هوایی یا حریم هوایی عربستان سعودی برای این عملیات را نخواهند داد.
رویترز نوشت که کاخ سفید بلافاصله به درخواستها برای اظهارنظر درباره این گزارش پاسخ نداد.
ابهام درباره خواستههای اصلی واشینگتن
منابع آگاه گفتند مذاکرات آمریکا با جمهوری اسلامی از سوی استیو ویتکاف، نماینده ترامپ، و جرد کوشنر، داماد او، هدایت میشود.
به گفته این منابع، در صورت توافق اولیه، دو طرف وارد یک دوره ۳۰ روزه مذاکرات فشرده برای دستیابی به توافق نهایی خواهند شد.
با این حال، در متن یادداشت تفاهم اولیه اشارهای به برخی خواستههای کلیدی آمریکا نشده است؛ از جمله محدودیت برنامه موشکی جمهوری اسلامی و پایان حمایت حکومت ایران از گروههای نیابتی در خاورمیانه.
موضوعاتی که تهران پیشتر آنها را رد کرده بود.
همچنین اشارهای به ذخایر بیش از ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای نزدیک به سطح تسلیحاتی در ایران نشده است.
بر اساس پژوهشی که از سوی انجمن علوم اعصاب آمریکا منتشر شد، مغز انسان بهطور مداوم اطلاعاتی مانند تصاویر، صداها و فضاهای آشنا را با پیامدهای بعدی آنها پیوند میدهد.
این فرآیند که «یادگیری تداعیگر» نام دارد، به افراد کمک میکند بر پایه تجربههای قبلی، سریعتر تصمیم بگیرند و از خطر دوری کنند.
با این حال، پژوهشگران میگویند این سیستم در همه افراد به یک شکل عمل نمیکند.
این تحقیق توضیح میدهد که چگونه سازوکارهای طبیعی یادگیری در مغز، در بعضی افراد بهجای کمک به تصمیمگیری بهتر، به تداوم انتخابهای نامطلوب منجر میشود.
نقش نشانهها در تصمیمگیری نادرست
به گفته جوزپه دی پلگرینو، سرپرست این مطالعه از دانشگاه بولونیا، افراد از نظر میزان اتکا به نشانههای محیطی برای تصمیمگیری تفاوت چشمگیری با یکدیگر دارند.
برخی افراد هنگام تصمیمگیری بهشدت به تصاویر و صداهای اطراف خود وابستهاند، در حالی که گروهی دیگر انعطافپذیری بیشتری دارند و کمتر تحت تاثیر این محرکها قرار میگیرند.
به گفته پژوهشگران، مشکل زمانی بروز میکند که معنای این نشانهها دستخوش تغییر میشود.
برای نمونه، اگر یک محیط یا صدای آشنا که پیشتر با پاداش همراه بوده، بهتدریج به پیامدهای پرخطر یا نامطلوب منجر شود، مغز همه افراد نمیتواند این تغییر را بهدرستی ثبت کند.
در افرادی که حساسیت بالایی به نشانهها دارند، مغز در «بهروزرسانی» این آموختهها ناتوان میماند و همچنان بر اساس الگوهای قدیمی واکنش نشان میدهد.
در نتیجه این افراد، حتی پس از تجربه شکست یا زیان، همان انتخابهای قبلی را تکرار میکنند.
پیوند نشانهها با اعتیاد و اضطراب
در این شرایط، نشانههای محیطی بهجای آنکه راهنمایی مفید باشند، به عامل اصلی هدایت رفتار تبدیل میشوند و ترک عادتهای زیانبار را دشوارتر میکنند.
این یافتهها میتواند به درک بهتر الگوهای رفتاری در اعتیاد، اختلالات وسواسی و اضطراب کمک کند.
تیم تحقیقاتی قصد دارد این نوع الگوی یادگیری را در میان افراد دارای اختلالات بالینی مورد بررسی قرار دهد.
هدف آنها یافتن پاسخ روشنتری برای این پرسش است که آیا حساسیت بیش از حد به نشانههای محیطی میتواند یکی از دلایل اصلی تداوم الگوی تصمیمگیریهای پرخطر در این گروهها باشد.
