روزنامه واشینگتنپست بهنقل از منابع آگاه گزارش داد یک ارزیابی محرمانه جامعه اطلاعاتی آمریکا که به کاخ سفید ارائه شده، جمهوری اسلامی نه تنها میتواند ماهها در برابر محاصره دریایی دونالد ترامپ دوام بیاورد، بلکه همچنان زرادخانه قابلتوجهی از موشکها و پهپادهای خود را حفظ کرده است.
در گزارش اختصاصی واشینگتنپست بهنقل از این منابع که نام آنها اعلام نشده، آمده است:«یک تحلیل محرمانه سیا که این هفته به سیاستگذاران دولت آمریکا ارائه شد، به این نتیجه رسیده که جمهوری اسلامی میتواند پیش از آنکه با سختیهای شدیدتر اقتصادی مواجه شود، دستکم سه تا چهار ماه در برابر محاصره دریایی آمریکا دوام بیاورد؛ نتیجهای که ظاهرا پرسشهای تازهای درباره خوشبینی رییسجمهوری ایالات متحده نسبت به پایان جنگ ایجاد میکند.»
بهنوشته این روزنامه، این تحلیل جامعه اطلاعاتی آمریکا که ارزیابیهای محرمانهاش درباره ایران اغلب محتاطانهتر از اظهارات علنی دولت بوده، همچنین نشان داده تهران با وجود هفتهها بمباران سنگین آمریکا و اسرائیل، همچنان توانمندی قابلتوجهی را در حوزه موشکهای بالستیک حفظ کرده است.
سه مقام کنونی و یک مقام پیشین آمریکایی، در گفتوگو با واشینگتنپست کلیات این ارزیابی اطلاعاتی را تایید کردند.
یک مقام آمریکایی به واشینگتنپست گفت حکومت ایران حدود ۷۵ درصد از سامانههای پرتابگر متحرک پیش از جنگ و حدود ۷۰ درصد از ذخایر موشکی پیش از جنگ خود را حفظ کرده است.
این مقام افزود شواهدی وجود دارد که نشان میدهد حکومت ایران توانسته تقریبا تمام تأسیسات ذخیرهسازی زیرزمینی خود را بازیابی و دوباره فعال کند، برخی موشکهای آسیبدیده را تعمیر کند و حتی تعدادی موشک جدید را که هنگام آغاز جنگ تقریبا تکمیل شده بودند، مونتاژ کند.
ترامپ چهارشنبه ۱۷ اردیبهشت در اظهاراتی در دفتر بیضی تصویر خوشبینانهتری از وضعیت ارائه کرد و درباره جمهوری اسلامی گفت: «موشکهایشان تقریبا نابود شده، احتمالا فقط ۱۸ یا ۱۹ درصد از توان موشکی آنها باقی مانده، که در مقایسه با قبل خیلی زیاد نیست.»
یک مقام ارشد اطلاعاتی آمریکا در پاسخ به درخواست اظهار نظر واشینگتنپست، بر تاثیر محاصره تاکید کرد و در بیانیهای به این روزنامه گفت: «محاصره رییسجمهوری در حال وارد کردن آسیب واقعی و فزاینده است. تجارت را قطع کرده، درآمدها را به حداقل رسانده و فروپاشی سیستماتیک اقتصادی را تسریع کرده است. نیروی مسلح جمهوری اسلامی بهشدت تضعیف شده، نیروی دریایی آن نابود شده و رهبرانش در مخفیگاه هستند.»
او افزود: «تنها چیزی که باقی مانده، تمایل رژیم به تحمیل رنج بر غیرنظامیان است؛ گرسنه نگه داشتن مردم خود برای طولانی کردن جنگی که آن را از پیش باخته است.»
ترامپ، پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، و دیگر مقامها همواره جنگ را یک پیروزی قاطع نظامی برای آمریکا توصیف کردهاند، با وجود آنکه جمهوری اسلامی خواستههای واشینگتن مبنی بر توقف غنیسازی هستهای، تحویل ذخایر اورانیوم، بازگشایی تنگه هرمز و اقدامات دیگر را رد کرده است.
ترامپ چهارشنبه محاصره را «باورنکردنی» توصیف کرد و گفت: «نیروی دریایی فوقالعاده بوده. کاری که انجام دادند مثل یک دیوار فولادی است. هیچکس عبور نمیکند.»
او یک روز پیشتر نیز گفته بود اقتصاد ایران «در حال فروپاشی» است، پول ملی این کشور «بیارزش» شده و تهران «نمیتواند» حقوق نیروهایش را پرداخت کند.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، نیز در اواخر آوریل و در حمایت از رژیم تحریمی دولت که «خشم اقتصادی» نام گرفته، گفته بود پایانه اصلی نفتی ایران بهزودی به سقف ظرفیت خواهد رسید؛ اتفاقی که «آسیب دائمی به زیرساخت نفتی ایران» وارد میکند.
بهنوشته واشینگتنپست اما، جمهوری اسلامی با وجود از دست دادن رهبر و بسیاری دیگر از مقامهای ارشد خود و نیز بخش بزرگی از تجهیزات نظامیاش در جریان جنگ اخیر همچنان از خود تابآوری نشان داده است.
یک مقام آمریکایی به این روزنامه گفت تصور میکند توانایی جمهوری اسلامی برای تحمل فشار اقتصادی طولانیمدت حتی از برآورد سیا نیز بیشتر باشد.
او گفت: «رهبری حکومت رادیکالتر، مصممتر و بهطور فزایندهای مطمئنتر شده که میتواند بیشتر از اراده سیاسی آمریکا دوام بیاورد و همزمان به سرکوب داخلی برای مهار هرگونه مقاومت در داخل ایران ادامه دهد.»
او افزود: «در مقایسه، رژیمهای مشابهی را میبینید که سالها تحت تحریمهای سنگین و جنگهای صرفا هوایی دوام آوردهاند.»
از زمان آغاز جنگ در ۹ اسفند، جمهوری اسلامی عملا تنگه هرمز، گذرگاه حیاتی انتقال نفت از خلیج فارس، را بسته است.
یک هفته پس از برقراری آتشبس در ۷ آوریل، ترامپ محاصرهای علیه جمهوری اسلامی اعمال کرد که شامل همه کشتیهای ورودی و خروجی از بندرهای جنوبی ایران میشد. این اقدام پس از شکست مذاکرات صلح در پاکستان انجام شد.
ترامپ آن زمان گفته بود: «فکر میکنم ایران در وضعیت بسیار بدی قرار دارد. فکر میکنم کاملا مستاصل شدهاند. برایم مهم نیست که به مذاکرات برگردند یا نه. اگر برنگردند هم برایم اهمیتی ندارد.»
ترامپ همچنین روز یکشنبه ماموریتی را با عنوان «پروژه آزادی» آغاز کرد که هدف آن کمک به عبور کشتیهای تجاری از تنگه، از جمله با اسکورت نیروی دریایی آمریکا بود؛ اما روز سهشنبه اعلام کرد این عملیات بهدلیل «پیشرفت عظیم» در مذاکرات صلح متوقف شده است.
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی چهارشنبه تایید کرد که در حال بررسی پیشنهاد آمریکا برای پایان دادن به جنگ است و پاسخ خود را از طریق میانجیهای پاکستانی منتقل خواهد کرد.
اقتصاد ایران تحت تاثیر جنگ، تورم مزمن و سوءمدیریت اقتصادی، بهشدت آسیب دیده است.
آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید، گفت ایران روزانه نیم میلیارد دلار به دلیل این محاصره ضرر میکند.
او در بیانیهای گفت: «در جریان عملیات خشم حماسی، حکومت ایران از نظر نظامی درهم شکسته شد. اکنون نیز با عملیات خشم اقتصادی از نظر اقتصادی در حال خفه شدن است و به لطف محاصره موفق بندرهای ایران از سوی ارتش آمریکا، روزانه ۵۰۰ میلیون دلار ضرر میکند.»
او افزود: «در حالی که مذاکرهکنندگان برای دستیابی به توافق تلاش میکنند، رژیم ایران کاملا میداند که وضعیت فعلیاش قابل دوام نیست و رییسجمهوری ترامپ همه برگهای برنده را در اختیار دارد.»
با این حال واشینگتنپست نوشته که طبق برآورد سیا، ایران میتواند بین ۹۰ تا ۱۲۰ روز و شاید بیشتر، در برابر محاصره آمریکا دوام بیاورد.
این روزنامه بهنقل از یکی از منابع خود نوشت تهران بخشی از نفت خود را در نفتکشهایی ذخیره میکند که در غیر این صورت به دلیل محاصره خالی میماندند. همچنین ایران میزان استخراج در میادین نفتی خود را کاهش داده تا چاهها همچنان عملیاتی باقی بمانند.
او درباره وضعیت اقتصادی ایران گفت: «اوضاع به هیچوجه آنقدر بحرانی نیست که برخی ادعا میکنند.»
بهنوشته واشینگتنپست اگر تهران بتواند نفت را از مسیرهای زمینی قاچاق کند، این تحلیل سیا حتی ممکن است تابآوری اقتصادی ایران را دستکم گرفته باشد.
یکی از مقامهای آمریکایی به این روزنامه گفت کاروانهای کامیونی و ریلی نمیتوانند جای حجم عظیم حملونقل دریایی و مسیرهای آزاد کشتیرانی را بگیرند، اما میتوانند نوعی حاشیه امن اقتصادی ایجاد کنند.
او افزود: «این باور وجود دارد که آنها میتوانند بخشی از نفت را از طریق خطوط ریلی در آسیای مرکزی منتقل کنند.»
این ارزیابی محرمانه اطلاعاتی درباره توان تسلیحاتی جمهوری اسلامی نیز گفته است که ذخایر موشکها و پرتابگرهای متحرک ایران همچنان قابلتوجه است.
گفته میشود جمهوری اسلامی پیش از آغاز جنگ علاوه بر هزاران پهپاد، حدود ۲۵۰۰ موشک بالستیک در اختیار داشته است.
جمهوری اسلامی از این تسلیحات برای حملات تلافیجویانه علیه متحدان آمریکا در خلیج فارس و همچنین پایگاههای نظامی آمریکا در منطقه استفاده کرده است.
یک تحقیق تصویری واشینگتنپست نشان داد حملات هوایی ایران دستکم به ۲۲۸ ساختمان یا تجهیزات در پایگاههای نظامی آمریکا در خاورمیانه آسیب زده یا آنها را نابود کرده است؛ سطحی از تخریب که بسیار فراتر از چیزی است که دولت آمریکا بهطور علنی اعلام کرده است.
یکی از مقامهای آمریکایی گفت جدول زمانی لازم برای آنکه جمهوری اسلامی دوباره بتواند موشکهای بالستیک را در مقیاس گسترده تولید کند، کوتاهتر شده است.
با این حال، تحلیلگران داخل و خارج دولت میگویند برای کنترل تردد در تنگه هرمز، پهپادهای ارزانقیمت اهمیت بیشتری از موشکها دارند.
یک مقام آمریکایی دیگر گفت برخلاف موشکهای میانبردی که مثلا میتوانند اسرائیل را هدف قرار دهند، این پهپادها را میتوان در انبارهای کوچک و تاسیسات بهراحتی قابل اختفا تولید کرد.
دنی سیترینوویچ، پژوهشگر ارشد موسسه مطالعات امنیت ملی در تلآویو، گفت: «فقط کافی است یک پهپاد به یک کشتی برخورد کند تا دیگر هیچکس نفتکشها را بیمه نکند.»
اوایل آوریل، جامعه اطلاعاتی آمریکا ارزیابی کرده بود که بیش از نیمی از پرتابگرهای موشکی جمهوری اسلامی همچنان سالم هستند و این کشور هزاران پهپاد انتحاری در زرادخانه خود دارد؛ موضوعی که واشینگتنپست و سیانان نیز آن را به نقل از افراد مطلع گزارش کرده بودند.
سیترینوویچ، رییس پیشین شاخه ایران در اطلاعات نظامی اسرائیل، گفت حتی اگر محاصره چندین ماه ادامه پیدا کند، رژیم ایران را وادار به تسلیم در برابر خواستههای واشنگتن نخواهد کرد.
او گفت: «مشکل اینجاست که آنها فکر نمیکنند لازم باشد تسلیم شوند.»
او افزود با وجود موفقیتهای نظامی آمریکا و اسرائیل در ایران، نتیجه جنگ همچنان میتواند یک شکست راهبردی باشد.
سیترینوویچ چهارشنبه در شبکه ایکس نوشت: «جنگی که با فرض سرنگونی رژیم و نابودی توانمندیهای هستهای و موشکی بالستیک آن آغاز شد، ممکن است در نهایت رژیم ایران را قویتر از قبل باقی بگذارد؛ رژیمی که با کاهش تحریمها تقویت شده، همچنان توان موشکی قابلتوجهی دارد، به حمایت از نیروهای نیابتی خود ادامه میدهد و تقریبا با قطعیت غنیسازی اورانیوم را در خاک خود حفظ خواهد کرد.»
این وزارتخانه در بیانیهای که پنجشنبه ۱۷ اردیبهشت در وبسایت رسمیاش منتشر شد، از تحریم علی معارج البهادلی، معاون وزیر نفت عراق، یک قاچاقچی نفت، سه نفر از اعضای دو گروه شبهنظامی مورد حمایت جمهوری اسلامی و چهار شرکت فعال در صنایع نفتی، خدمات دریایی و پیمانکاری عمومی خبر داد.
این بیانیه میگوید که معاون وزیر نفت عراق از جایگاه خود برای «انحراف» مسیر انتقال و فروش نفت بهنفع حکومت ایران و «تسهیل کمک به شبهنظامیان تروریستی همسو با جمهوری اسلامی» سوءاستفاده میکند.
بر اساس این بیانیه، دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا سه رهبر ارشد کتائب سیدالشهدا و عصائب اهلالحق را تحریم کرده است.
این افراد مصطفی هاشم لازم بهادلی (سید عون)، مسئول اقتصادی عصائب اهل الحق؛ احمد خضیر مخصوص، معاون پیشین دبیرکل کتائب سیدالشهداء؛ و محمد عیسی کاظم شویلی (ابو مریم)، مسئول ارشد کتائب سیدالشهداء نام دارد.
سلیم احمد سعید، نیز یکی دیگر از افراد تحریمشده است که وزارت خزانهداری آمریکا او را یک قاچاقچی نفت مرتبط با جمهوری اسلامی معرفی میکند.
همه شرکتهای تحریمشده شامل در این فهرست به مصطفی هاشم لازم بهادلی تعلق دارند.
در این بیانیه به نقل از اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، آمده است: «حکومت ایران مانند یک باند تبهکار، منابعی را غارت میکند که بهحق متعلق به مردم عراق است. وزارت خزانهداری در برابر سوءاستفاده نیروهای نظامی ایران از نفت عراق برای تامین مالی تروریسم علیه ایالات متحده و شرکای ما دست روی دست نخواهد گذاشت.»
در بخش دیگری از این بیانیه بر عزم دولت آمریکا به ادامه فشار حداکثری علیه حکومت ایران و پیشبرد طرح «خشم اقتصادی» در امتداد حملات نظامی موسوم به «خشم حماسی» تاکید شده است.
در این بیانیه آمده است: «وزارت خزانهداری فشار حداکثری بر ایران را حفظ میکند و توانایی حکومت ایران برای ایجاد، جابهجایی و بازگرداندن منابع مالی را هدف میگیرد. همچنین، بهطور تهاجمی طرح «خشم اقتصادی» را پیش میبرد و میلیاردها دلار درآمد نفتی مورد انتظار را مختل میکند.»
وزارت خزانهداری تاکید میکند که اقدامات این نهاد به مسدود شدن نزدیک به نیم میلیارد دلار رمزارز مرتبط با جمهوری اسلامی منجر شده و با هدف قرار دادن شبکههای بانکی سایه توان تهران را فرسوده کرده است.
با وجود گزارشهای منتشر شده درباره احتمال توافق تهران و واشینگتن، آمریکا همچنان به اعمال فشارهای اقتصادی بر جمهوری اسلامی ادامه میدهد.
وزارت خزانهداری آمریکا ۱۱ اردیبهشت نیز ناصر قاسمیراد، مسعود محمدرضایی از اتباع ایران، پدرام پیروزان، حسین محمدرضایی و احسان تحیری از ایران و امارات متحده عربی و شینچون لی از چین و چهار شرکت اماراتی، ۱۰ شرکت در هنگکنگ، سه شرکت ایرانی، یک شرکت چینی و یک شرکت بریتانیایی را تحریم کرد.
وزارت خزانهداری آمریکا هشتم اردیبهشت نیز با انتشار بیانیهای، از تحریم ۳۵ فرد و نهاد مرتبط با «شبکه بانکداری سایه» جمهوری اسلامی در چارچوب کارزار «خشم حماسی» خبر داد.
بر اساس این بیانیه، این شبکه با تسهیل جابهجایی دهها میلیارد دلار، به دور زدن تحریمها و تامین مالی «فعالیتهای تروریستی» مورد حمایت حکومت ایران کمک میکند.
خبرگزاری رویترز در گزارشی که پنجشنبه ۱۷ اردیبهشت منتشر شد، به نقل از منابع آگاه نزدیک به دولتهای هر دو کشور نوشت که تلاشهای جاری با هدف رسیدن به یک یادداشت تفاهم موقت انجام میشود و چارچوب پیشنهادی قرار است در سه مرحله پایان رسمی جنگ، حل بحران در تنگه هرمز و آغاز یک بازه ۳۰ روزه برای مذاکره با هدف رسیدن به یک توافق گستردهتر پیش برود.
به گفته منابع، حتی بر سر همین طرح محدود نیز هنوز شکافهایی باقی مانده است. این رسانه نوشته است که هر توافق گستردهتری باید به اختلافهای طولانیمدت و حلنشدهای مانند برنامه هستهای جمهوری اسلامی بپردازد.
پایان دادن به جنگ
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در دو روز گذشته بارها تکرار کرده که جنگ به پایان خود نزدیک شده است و اگر جمهوری اسلامی شرطهای آمریکا را بپذیرد، چالشها حلوفصل خواهد شد.
از سوی دیگر مقامهای جمهوری اسلامی نیز بر ابراز بیاعتمادی خود نسبت به دولت ترامپ و متحد او، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، افزودهاند.
رسول سناییراد، معاون عقیدتی سیاسی دفتر خامنهای، پنجشنبه در گفتوگو با رسانههای ایران، آمریکا را به «زیادهخواهی و امتناع از پذیرش واقعیتها» متهم کرد و این موضوع را عامل رسیدن به نوعی «بنبست» خواند.
محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، نیز چهارشنبه در یک پیام صوتی که در کانال تلگرام منتسب به او منتشر شد، اعلام کرد که احتمال حمله نظامی، «بهویژه حملات تروریستی» را کم نمیداند، اما به گفته او بخشی از «طراحی دشمن» که به جامعه مربوط میشود، «ضعیف کردن ایران از درون» است.
قالیباف افزود دشمن به فشار اقتصادی «بسیار امید بسته» و بر اساس «گزارشهای غلط» تصمیمگیری کرده است.
مقامهای جمهوری اسلامی به تصمیم آمریکا و اسرائیل در دو جنگ اخیر اشاره میکنند، در حالی که در هر دو مورد تلاشهایی برای حل مسائل از راه دیپلماتیک جریان داشت. تهران همچنین حملات اسرائیل در جریان آتشبسها در غزه و لبنان را از دلایل بیاعتمادی خود به دوام آتشبس و طرح مطالبه تضمین خارجی برای پایان هرگونه حمله عنوان میکند.
هرمز و محاصره خلیج فارس
تهران کنترل بر هرمز، و واشینگتن محاصره بندرهای جنوب ایران را، اهرمهای اصلی فشار خود میدانند.
اما به نوشته رویترز، بهکارگیری این اهرمهای فشار برای هر دو طرف زیانبار است. از یک سو اقتصاد ایران با فاجعه روبهروست و ناتوانی جمهوری اسلامی در صادرات نفت ممکن است به بحران کمبود ظرفیت ذخیرهسازی و کاهش تولید منجر شود.
در همین حال، محاصره تنگه هرمز از سوی جمهوری اسلامی سبب بحران انرژی در سطح جهانی شده و افزایش قیمت سوخت در ایالات متحده چند ماه مانده به انتخابات میاندورهای آمریکا حزب حاکم را به دردسر انداخته است.
جمهوری اسلامی خواهان به رسمیت شناخته شدن رسمی کنترل خود بر این آبراه حیاتی است، اما بسیاری از کشورهای جهان آشکارا با این مطالبه مخالفند و آن را خلاف قواعد و قوانین بینالمللی میدانند.
برنامه هستهای جمهوری اسلامی
غرب و در راس آن ایالات متحده معتقدند جمهوری اسلامی قصد دارد بمب هستهای بسازد. جمهوری اسلامی همواره این موضوع را رد کرده و گفته است برنامه اتمیاش صرفا اهداف صلحآمیز دارد و بر غنیسازی با هدف تامین سوخت نیروگاهها و مصارف غیرنظامی از جمله پزشکی متمرکز است اما از سویی، سطح غنیسازی را به حدی رسانده که میتواند ماده لازم برای کلاهک جنگی را نیز فراهم کند.
واشینگتن میخواهد جمهوری اسلامی دستکم به مدت ۲۰ سال غنیسازی را متوقف کند و ذخایر اورانیوم با غنای بالای خود را تحویل آمریکا دهد. اما از سوی دیگر جمهوری اسلامی خواهان بهرسمیتشناختهشدنِ حق خود برای غنیسازی است. این دو مطالبه نقیض مهمترین محل اختلاف در تمام ادوار مذاکرات بوده است.
بهنوشته رویترز شاید در نهایت و در این مرحله از گفتوگوها توافقی حاصل شود که شامل تعلیق چندساله غنیسازی و صدور اورانیوم با غنای بالا در ایران باشد، اما رسیدن به چنین توافقی هنوز بسیار دور به نظر میرسد.
برنامه مناقشهبرانگیز موشکی و موشکهای دوربُرد
یکی از خواستههای اصلی آمریکا پیش از شروع جنگ دوم در نهم اسفند این بود که جمهوری اسلامی بُرد موشکهای بالستیک خود را محدود کند، بهنحوی که بُرد آنها کوتاهتر از فاصله این کشور با اسرائیل باشد. جمهوری اسلامی تا پیش از این دور از مذاکرات حاضر نشد این موضوع را به بحث بگذارد.
از سوی دیگر، آمریکا اعلام کرده است که دو جنگ اخیر ذخایر و صنایع موشکی جمهوری اسلامی را بهشدت تضعیف کرده است اما پژوهشهای رسانهها و برخی اندیشکدهها از این حکایت دارد که میزان این آسیب و سطح موفقیت آمریکا و اسرائیل در عقب راندن برنامه موشکی جمهوری اسلامی محل تردید است. به نوشته رویترز هنوز روشن نیست که در یک توافق صلح بزرگتر، آمریکا همچنان بر محدودیت بُرد موشکها پافشاری خواهد کرد یا نه.
اسرائیل و کشورهای خلیج فارس چه فکر میکنند؟
اسرائیل بهطور مستقیم در تلاشهای صلح مشارکت ندارد، با این حال در دو روز گذشته علاوه بر شخص نتانیاهو، دیگر اعضای دولت او نیز در روزهای گذشته بر ارتباط مستمر و روزانه او ترامپ و رایزنی دائمی درباره تحولات ایران تاکید کردهاند.
اظهارات مقامهای اسرائیل نشان میدهد وضعیت کنونی این جنگ برای آنها مطلوب نیست و همچنان دو خواسته اصلی مبنی بر محدود شدن صنایع موشکی جمهوری اسلامی و نیروهای نیابتی مورد حمایت جمهوری اسلامی، بهویژه حزبالله، در اظهار نظرهای آنها پررنگ است.
کشورهای خلیج فارس درباره چگونگی پایان دادن به این درگیری موضع واحدی ندارند. آنها در طول جنگ هدف حملات جمهوری اسلامی قرار گرفتهاند و با هر توافقی مخالفت خواهند کرد که به مساله توانایی حکومت ایران برای حمله به آنها یا ایجاد بیثباتی در تنگه هرمز بیتوجه باشد.
آیا کشورهای اروپایی، چین یا روسیه میتوانند نقشی ایفا کنند؟
کشورهای اروپایی نیز بهدلیل تحریمهای مستقل خود علیه جمهوری اسلامی، خواهان نقشآفرینی در هر توافقی خواهند بود که هدف آن حلوفصل اختلاف هستهای است. فرانسه، آلمان و بریتانیا در توافق سال ۲۰۱۵ نقش فعالی داشتند و اکنون نیز پیشنهاد دادهاند پس از پایان جنگ، در تضمین عبور و مرور آزاد از تنگه هرمز مشارکت کنند.
چین، بهعنوان یکی از خریداران عمده نفت خلیج فارس که از مسیر تنگه هرمز منتقل میشود، میتواند برای تهران بازیگری مهم باشد. سفر عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی به پکن پیش از دیدار ترامپ از این کشور، و اظهارات او درباره امید به ایفای نقش چین در برقراری صلح در خاورمیانه را میتوان نشانهای از ایفای نقش این کشور بهعنوان تضمیندهنده در توافق احتمالی ارزیابی کرد. با این حال، چین تاکنون نشانهای از علاقه به ایفای چنین نقشی بروز نداده است.
اظهارات مقامات تهران و مسکو، نشانههایی به دست میدهد که هر دو کشور با نقشآفرینی روسیه در تعیین سرنوشت ذخایر اورانیوم با غنای بالا موافقند اما روشن نیست که واشینگتن حاضر است ایفای چنین نقشی از جانب مسکو را بپذیرد یا نه.
بهگفته خویشاوندان این جاویدنام ۴۲ ساله، اگرچه سنگ قبر او برای نصب در باغ رضوان آماده بود، اما ماموران به بهانه درج بیت شعری مشابه آنچه بر مزار پدرش نوشته شده بود، جلوگیری کردند.
نوشتن عبارتی با عنوان «تا ابد در من و سرزمینم» بر بالای این سنگ، از دیگر دلایل مخالفت با نصب آن بود.
پیکر محسن اکنون در قبری دوطبقه به همراه مادربزرگش به خاک سپرده شده است.
روی این سنگ مزار پیشتر عبارت «مگر کانون مهرماه میشود خاموش بماند»، نوشته شده بود اما اکنون با وجود مخالفت اعضای خانواده، ماموران امنیتی اجازه ندادند بار دیگر این عبارت را بر سنگ مزار دو نفره آنان حک کنند.
با گذشت حدود چهار ماه از کشته شدن محسن، همچنان سنگی بر مزار او نصب نشده است.
پیشتر نیز گزارشهایی به ایراناینترنشنال رسیده بود که نشان میداد در اواخر فروردین، سنگ مزار شماری از جاویدنامان مخدوش یا با لایههایی از سیمان پوشانده شده است.
همزمان با پوشاندن و مخدوش کردن قبور، گزارشهایی از فشار بر خانوادهها برای تغییر عبارات درجشده روی سنگها منتشر شده بود.
در مواردی، درج واژه «جاویدنام» یا عباراتی چون «فرزند ایران» با اعتراض برخی نهادهای حکومتی مواجه شده بود و تهدید به شکستن سنگ را در پی داشت.
این اقدامها که در «باغ رضوان» رشت و بخشهایی از «بهشت زهرا» در تهران با فشار و تهدید رخ داد، در برخی موارد با واکنش خانوادهها همراه بود.
محسن رشیدی خانیآبادی یکی از جدیدترین نمونهها در اعمال این محدودیتها و فشارهای حکومتی است.
او شامگاه ۱۹ دی در اعتراضات منطقه بهارستان شهر اصفهان کشته شد.
بهارستان اصفهان یکی از نقاط کانونی تجمعات اعتراضی در جریان انقلاب ملی ایرانیان بود.
سازمان حقوق بشر ایران پیشتر به نقل از شاهدان عینی و کادر درمان گزارش داده بود نیروهای حکومتی در روزهای ۱۸ و ۱۹ دی با استفاده از سلاحهای جنگی بهطور گسترده بهسوی معترضان و شهروندان در دستکم ۱۶ شهر و یک روستا در استان اصفهان شلیک کردهاند، به بیمارستانها یورش بردهاند و دست به انتقال سریع اجساد و فشار بر خانوادههای قربانیان زدهاند.
این نهاد حقوق بشری به نقل از شاهدان نوشته بود این دو شب، در منطقه بهارستان بین ۳۰۰ تا ۳۵۰ نفر معترض کشته شدند.
عرشیا احمدپور ۱۸ ساله و مهدی کناری خانیآبادی ۴۴ ساله دو تن از جاویدنامان این منطقه بودند.
