بر اساس گزارشی اختصاصی که یک نهاد اطلاعاتی غربی در اختیار وبسایت «یوراکتیو» قرار داد، چین همچنان با خرید حجم بالایی از نفت ایران، مهمترین پشتوانه مالی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است.
یوراکتیو جمعه ۲۶ دی به نقل از این نهاد اطلاعاتی نوشت که تقاضای پایدار پکن برای نفت ارزان ایران، نقش تعیینکنندهای در تداوم درآمدهای سپاه، بهعنوان شاخه اصلی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی، ایفا کرده و این روند در سالهای اخیر شدت بیشتری گرفته است.
بر این اساس، چین خریدار حدود ۹۰ درصد صادرات نفت ایران است و پکن نگرانی چندانی نسبت به خطر تحریمهای ثانویه ندارد.
به گفته یک مقام این نهاد اطاعاتی نیاز بالای چین به نفت خام ارزان باعث شده این کشور از پیامدهای سیاسی و حقوقی این همکاری چشمپوشی کند و حتی برخورد خشونتآمیز حکومت ایران با معترضان داخلی نیز تغییری در این رویکرد ایجاد نکرده است.
جمهوری اسلامی برای انتقال نفت خود از ناوگانی موسوم به «ناوگان سایه» استفاده میکند؛ روشی که روسیه نیز برای دور زدن تحریمها به کار میبرد. در این شیوه، نفتکشها با خاموش کردن سامانههای ردیابی و تغییر هویت، محمولهها را به مقصد میرسانند. با این حال، به گفته مقام یادشده، مسکو و تهران بهتدریج به رقبایی در بازار فروش نفت تحریمشده چین تبدیل شدهاند.
همکاریهای نظامی در ازای نفت
بر اساس این ارزیابی اطلاعاتی، چین در بسیاری موارد بهای نفت ایران را تنها بهصورت نقدی پرداخت نمیکند. این مقام گفت بخشی از پرداختها در قالب «تحویل مستقیم سامانههای تسلیحاتی به سپاه پاسداران »انجام میشود و پکن طی شش ماه گذشته، نقش اصلی در حمایت از بازسازی برنامه موشک بالستیک حکومت ایران را بر عهده داشته است.
در این میان، بخشی از عملیات تدارکاتی جمهوری اسلامی از مسیر دبی در امارات متحده عربی انجام میشود؛ جایی که به دلیل فضای تجاری مساعدتر، انجام مبادلات مالی آسانتر است.
در همین راستا وزارت خزانهداری ایالات متحده چهارشنبه ۲۵ دی، ۱۳ نهاد مرتبط با بانکداری سایه و پولشویی حکومت جمهوری اسلامی را در لیست تحریمها قرار داد. تعدادی از شرکتهای بازرگانی مشمول تحریم در امارات متحده عربی فعالیت میکنند.
حمایت مالی از نیروهای نیابتی
این گزارش تاکید کرد با وجود آنکه اقتصاد ایران در شرایط «سقوط آزاد» قرار دارد، حکومت همچنان منابع مالی کافی برای تامین نیروهای نیابتی خود در منطقه در اختیار دارد. حزبالله لبنان بزرگترین دریافتکننده این کمکها است و برآوردها نشان میدهد این گروه طی سال گذشته بین ۸۰۰ میلیون تا یک میلیارد دلار از جمهوری اسلامی کمک مالی دریافت کرده است.
در پاسخ به پرسش درباره استفاده از نیروهای نیابتی برای سرکوب اعتراضها در داخل ایران، این مقام اطلاعاتی گفت شواهدی در دست نیست که این روند در ابعادی گستردهتر رخ داده باشد.
او افزود سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در مقطع کنونی نیروی انسانی کافی برای مهار ناآرامیها در داخل ایران در اختیار دارد و تاکید کرد: «حکومت در درجه نخست به شبهنظامیان شیعه عراقی برای پیشبرد اهداف خود در داخل عراق نیاز دارد.»
این در حالی است که ۱۷ دی ماه گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال حاکی از اعزام دست کم ۸۰۰ نیروی شبهنظامی شیعه عراقی از اعضای کتائب حزبالله، حرکة النجباء، سیدالشهدا و بدر به ایران داشت. شبکه سیانان نیز در همین رابطه پنجشنبه ۲۵ دی گفت پنج هزار شبهنظامی عراقی از طریق دو گذرگاه مرزی شیب در استان میسان و زرباطیه در استان واسط، به ایران رفتهاند.
مسیرهای جدید تامین مالی
این ارزیابی همچنین نشان داد سپاه پاسداران برای تنوعبخشی به منابع مالی خود، علاوه بر نفت، به دو مسیر معاملات ارزهای دیجیتال و خرید گسترده طلا روی آورد.
بر اساس این گزارش ترکیه در تجارت طلا و قاچاق ارز جمهوری اسلامی نقش قابل توجهی ایفا میکند، هرچند انتقال مستقیم پول نقد از طریق چمدانها کاهش یافته است. با این حال، این مقام گفت چنین انتقالهایی همچنان، بهویژه پس از دشوار شدن مسیر زمینی انتقال پول در پی سقوط اسد در سوریه در سال ۲۰۲۴، ادامه دارد.