آرزو منوچهری، شهروند ساکن شیراز، به هشت سال زندان محکوم شد
بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، آرزو منوچهری، شهروند ۳۰ ساله ساکن شیراز، در ارتباط با اعتراضات دیماه به مجموع هشت سال حبس محکوم شده که پنج سال آن قابل اجراست.
بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، آرزو منوچهری، شهروند ۳۰ ساله ساکن شیراز، در ارتباط با اعتراضات دیماه به مجموع هشت سال حبس محکوم شده که پنج سال آن قابل اجراست.
منوچهری ۲۰ بهمن ۱۴۰۴ بازداشت شد و پس از حدود یک ماه با سپردن وثیقه پنج میلیارد تومانی از زندان آزاد شد. او با پایان مهلت تجدیدنظرخواهی، در انتظار اجرای حکم است.
بر اساس رای دادگاه انقلاب، منوچهری به اتهام «اجتماع و تبانی به قصد اقدام علیه امنیت ملی» به پنج سال حبس، «توهین به رهبر جمهوری اسلامی» به دو سال حبس و «فعالیت تبلیغی علیه نظام» به یک سال حبس محکوم شده است.
«ارسال پیام در فضای مجازی و تشویق دیگران به حضور در اعتراضات» نیز از موارد مطرحشده در پرونده اوست.
دادگاه همچنین او را به دو سال ممنوعیت خروج از کشور، ابطال گذرنامه و دو سال ممنوعیت فعالیت در فضای مجازی محکوم کرده است.
با اعمال مقررات تعدد جرم و اجرای مجازات اشد، پنج سال از مجموع هشت سال حبس آرزو منوچهری قابل اجراست.
این منابع به ایراناینترنشنال گفتند در حال حاضر ۸۶ زن در این بند نگهداری میشوند که ۴۶ نفر زندانی سیاسی و حدود ۴۰ نفر زندانی جرایم مالیاند.
از مجموع ۴۶ زندانی سیاسی زن، ۲۳ نفر ممنوعالملاقات شدهاند؛ دو نفر به مدت ۹ هفته، یک نفر هفت هفته، یک نفر شش هفته و ۱۹ نفر دیگر هر یک سه هفته.
در میان زندانیان سیاسی مشمول این محرومیت، گلرخ ایرایی و سکینه پروانه، هر یک ۹ هفته، غزل مرزبان هفت هفته و نسیم سیمیاری، شش هفته از ملاقات محروم شدهاند.
برای ۱۹ زندانی سیاسی دیگر شامل مرضیه سارینا آقالر، رضوانه احمدخانبیگی، فاطمه عباسی، پخشان عزیزی، بیتا علی همتی، فاطمه پرنیان هاشمپور، تارا داودی، کیمیا داودی، محبوبه رضایی، فاطمه پناه رضایی، خدیجه شادی شادمان، زهرا شهیدی، زهرا صفایی، اکرم غزل یوسفی، زهرا کرمی، سمیرا کوچکی، مینا کوچکی، شکیلا منفرد و مطهره گونهای نیز ممنوعیت سههفتهای ملاقات اعمال شده است.
ایراناینترنشنال ۲۴ شهریور گزارش داده بود زنان زندانی سیاسی در اوین با افزایش محدودیتها، از جمله تشدید بازرسی بدنی و محدودیت در ملاقات با خانوادهها و وکلا، مواجه شدهاند.
اعتراض به محدودیتها و شیوه برخورد ماموران
محرومیتهای تازه به دلایلی از جمله برگزاری مراسم در مناسبتهای سیاسی و اعتراض زندانیان به محدودیتها و شیوه برخورد ماموران اعمال شده است.
زنان زندانی سیاسی به شیوه بازرسی بدنی، استفاده از دستبند و پابند برای زندانیانی که در بیمارستان بستری میشوند و کاهش مدت ملاقاتها به حدود ۲۰ دقیقه تا نیم ساعت اعتراض کردهاند.
کاهش زمان ملاقات بهویژه با اعتراض زندانیانی مواجه شده است که خانوادههایشان برای دیدار با آنان از شهرهای دیگر به تهران میآیند.
زنان زندانی همچنین به حضور ماموران حفاظت در داخل سالن محل استقرار خود اعتراض کردهاند.
منابع ایراناینترنشنال همچنین گفتند زنان زندانی به دستدرازی ماموران به تصاویر، مطالب، مقالهها و گزارشهایی که برای سالگرد مهسا ژینا امینی آماده و در داخل سالن نصب کرده بودند، اعتراض کردند.
از دیگر زندانیان سیاسی زن که در حال حاضر مشمول محرومیت از ملاقات نیستند میتوان به نسیمه اسلامزهی، شیوا اسماعیلی، میترا برمچ، محترم محشر پرندین، فروغ تقیپور، معصومه آناهیتا جانعلیزاده، زهره سرو، مرضیه فارسی، ارغوان فلاحی، نرمین فانی، حوریزاد فدایی داوطلب و لیندزی فورمن اشاره کرد.
شیما اعظم فرزان، الهه فولادی، زینب پریا فرخی، معصومه فرحنساجی، مینو روزهدار، افسانه توانا، مریم مهتاب هداوند، وریشه جوانا مرادی، معصومه مهسا نوری، فرحناز نیکخو و طاهره فرشته نوری نیز در این بند زندانیاند.
گلرخ ایرایی، شیوا اسماعیلی، فروغ تقیپور، مرضیه فارسی، ارغوان فلاحی، الهه فولادی، لیندزی فورمن، غزل مرزبان، وریشه مرادی، شکیلا منفرد، سکینه پروانه، زهرا صفایی و نسیم سیمیاری نیز در ماههای اخیر و در مقاطع مختلف با محرومیت از تماس تلفنی و ملاقات مواجه بودهاند.
تغییر شیوه تحویل دارو به زنان زندانی سیاسی
شیوه تازه تحویل دارو به زنان زندانی سیاسی نیز از دیگر موارد اعتراض در بند زنان اوین است.
به گفته منابع آگاه، پس از انتقال زندانیان جرایم مالی به این بند، زنان زندانی سیاسی باید برای دریافت قرصهای خود شبها به بهیار یا پرستار مراجعه کنند.
بر اساس این روایت، پرستار یا بهیار، زندانی را وادار میکند قرص خود را در حضور او ببلعد و پس از نظارت بر مصرف دارو، زندانی اجازه بازگشت به بند را پیدا میکند.
این در حالی است که طی سالهای اخیر، زندانیان جیره داروی خود را بهصورت هفتگی یا ماهانه از پزشک یا پرستار زندان تحویل میگرفتند.
زنان زندانی این شیوه برخورد را در ادامه افزایش سرکوبها در بند زنان اوین میدانند.
محرومیت دوباره غزل مرزبان از ملاقات
غزل مرزبان پس از چهار ماه ممنوعیت ملاقات، بهتازگی از این محدودیت خارج شده بود، اما بار دیگر بهصورت تنبیهی برای هفت هفته ممنوعالملاقات شده است.
به گفته یک منبع آگاه، مقامهای زندان ماههاست وسایلی که مرزبان درخواست کرده، از جمله لباسها و کتابهایش را به او تحویل نمیدهند و از این طریق، او را تحت فشار میگذارند.
این منبع افزود یک مامور وزارت اطلاعات یکشنبه پنجم مهر با حضور در دفتر بند زنان اوین، مرزبان را به تشکیل پرونده جدید تهدید کرد.
ایراناینترنشنال ۳۰ مرداد گزارش داد مرزبان در نامهای از زندان اوین نوشت پس از بازداشت در اردیبهشت ۱۴۰۲ در یکی از بازداشتگاههای وزارت اطلاعات مورد تجاوز قرار گرفت و پس از آن برای سکوت تهدید شد.
بند زنان زندان اوین که از آن با عنوان «خط مقدم جنبش زن، زندگی، آزادی» یاد شده، در سالهای گذشته یکی از کانونهای کنشگری زندانیان سیاسی زن بوده است و زندانیان این بند بارها در واکنش به تحولات سیاسی و اجتماعی، از اعدامها و بازداشتها تا فقر، فساد و سرکوب معترضان، موضعگیری و اعتراض کردهاند.
تحصن و اعتصاب غذا در اعتراض به صدور و اجرای احکام اعدام از جمله این اقدامات بوده است. شماری از زندانیان نیز در پی این اعتراضها با مجازاتهایی چون محرومیت از تماس تلفنی و ملاقات و تشکیل پروندههای تازه مواجه شدهاند.
مواجهه شهروندان با چند بحران همزمان پایین بودن دستمزد، حقوق معوق، کسر حقوق، قطع بیمه و تهدید به اخراج، در شرایطی است که کاهش قدرت خرید، فشار بر خانوارهای مزدبگیر را تشدید کرده است.
ماهها کار بدون دریافت مزد کارگران و کارمندان در شرایطی است که هرگونه اعتراضی از سوی آنها با تهدید به اخراج و برخورد امنیتی و قضایی مواجه میشود.
حقوق معوق، بیمه پرداختنشده و تهدید به اخراج
یکی از کارگران کارخانههای شیشه قزوین و شیشه فلوت فارسجین گفت کارگران با ماهها حقوق معوق و هشت ماه حق بیمه پرداختنشده، با اخراج روبهرو شدهاند.
به گفته او، اعتراض کارگران نیز با برخورد خشونتآمیز مواجه شد و یک کارگر مقابل کارخانه سه بار با شوکر مورد حمله قرار گرفت.
مشکلات مزدی در این کارخانهها سابقه دارد.
ایراناینترنشنال ۱۵ اردیبهشت گزارش داده بود کارگران شیشه قزوین و شیشه فلوت فارسجین هنوز حقوق اسفند را دریافت نکرده و بیمه تکمیلی آنان نیز قطع شده بود.
یک کارگر کارخانه قند کرج نیز گفت پنج ماه حقوق کارکنان پرداخت نشده و بیمه آنان قطع شده است: «از سالهای ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ هم چند ماه حق بیمه پرداختنشده داریم.»
او شمار کارگران این کارخانه را حدود ۲۰۰ نفر اعلام کرد و گفت سنوات کارگران بازنشسته نیز پرداخت نشده است.
این وضعیت به صنایع محدود نیست. یک مخاطب از شرکت سابیر، پیمانکار اصلی متروی کرج، از سه ماه حقوق معوق خبر داد و مخاطبی از کوت عبدالله خوزستان گفت کارکنان شهرداری این شهر سه ماه است حقوق نگرفتهاند.
رسانههای دیگر نیز پرداخت نشدن سه ماه حقوق کارکنان شهرداری کوت عبدالله را تایید کردهاند.
بر اساس این گزارشها، کارگران پروژه قطار شهری اهواز که ۱٤ شهریور مقابل شهرداری مرکزی این شهر تجمع کرده بودند، با وجود وعده پرداخت مطالبات، همچنان حقوق معوقه خود را دریافت نکردهاند.
ایراناینترنشنال ۱۹ مرداد نیز روایتهایی از معوقات مزدی در چند واحد منتشر کرده بود. در آن گزارش، کارکنان مپنا لکوموتیو کرج از چهار ماه حقوق معوق خبر داده بودند.
فعالان کارگری هزینه واقعی سبد معیشت خانوار کارگری را حدود ۷۰ میلیون تومان برآورد کردهاند، در حالی که پایه مزد مصوب حدود ۱۶ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان است.
پیگیری میکنیم، تهدید به اخراج میشویم
جمعی از نیروهای حاشیه شهر دانشگاه علوم پزشکی یاسوج به ایراناینترنشنال گفتند سه ماه است حقوق نگرفتهاند و در صورت پیگیری، به اخراج تهدید میشوند.
یک دانشجو نیز درباره وضعیت مراکز درمانی گفت کارکنانی که در محل کارآموزی دانشجویان هستند، از چند ماه حقوق معوق شکایت دارند و در نتیجه انگیزهای برای آموزش کارآموزان ندارند و آنها را راهی خانه میکنند.
مخاطبی دیگر با اشاره به پرداخت حقوق شهریور کارکنان وزارت بهداشت گفت: «چه کسی با ۱۹ میلیون تومان میتواند زندگی کند؟»
این مشکل پیشتر در دیگر دانشگاههای علوم پزشکی نیز گزارش شده بود.
کارکنان دانشگاه علوم پزشکی ایرانشهر در مرداد از پرداخت نشدن بخشی از حقوق و مزایا، پنج ماه کارانه و سه ماه اضافهکار خبر داده بودند.
یکی از اعضای هیات علمی در پیامی به ایراناینترنشنال نوشت: «۳۵ سال درس بخوانی و بعد همین حقوق ناچیز را هم ندهند. حقارت از این بالاتر؟»
از شرکت مهندسی و ساخت تاسیسات دریایی، زیرمجموعه وزارت نفت، نیز پیامی درباره سه ماه حقوق معوق رسیده است.
شهروندی در همین زمینه گفت حراست کارکنان را تهدید کرده است در صورت اعتصاب، آنان را «اغتشاشگر» معرفی خواهد کرد.
یک کارگر سایپا نیز گفت این شرکت علاوه بر تاخیر در تحویل خودروهای دپوشده به مشتریان، حقوق کارگران را پرداخت نکرده است.
ایراناینترنشنال پیشتر در خرداد از حقوقهای معوق و اخراج گسترده در صنعت خودروسازی گزارش داده بود.
کسری از حقوق شاغلان و بازنشستگان برای «تامین هزینههای جنگ»
برخی پیامها از کسری حقوق حکایت دارند. یک کارمند دانشگاه پیامنور گفت حقوق مرداد او با تاخیر و ۲۵ درصد کسری پرداخت شده است.
دو شهروند دیگر تاکید کردند مبالغی از حقوق کارکنان بانک و اعضای خانوادهشان با عنوان کمک یا «مشارکت در جنگ» کسر شده است.
یکی از آنان گفت از حقوق مادر، دایی و همسایهاش بهترتیب سه، یک و پنج میلیون تومان کم شده و به مادرش گفتهاند این کسری سه ماه ادامه خواهد یافت.
بازنشستگان نیز از کسری دریافتیها خبر دادند.
یک بازنشسته گفت حقوق شهریور او را که واریز کردند، متوجه شده حدود پنج میلیون و ۸۰۰ هزار تومان از آن کم شده و کسی هم پاسخگوی دلیل این کسری نیست.
او افزود: «البته از سایر بازنشستگان هم کم شده، اما مبالغ متفاوت است. به بیمه تامین اجتماعی میرویم، میگویند به کانون بازنشستگان بروید و به کانون میرویم، میگویند باید از بیمه تامین اجتماعی پیگیری کنیم.»
شهروندی دیگر گفت حقوق پدر بازنشستهاش در وزارت صنعت، معدن و تجارت از ۱۹ میلیون به ۱۷ میلیون تومان کاهش یافته است.
بحران نقدینگی تامین اجتماعی نیز در ماههای اخیر مطرح بوده است.
اکبر قربانی، دبیر اجرایی خانه کارگر غرب استان تهران، در مرداد گفت پرداخت نشدن تعهدات دولت، پرداخت مستمریها و مطالبات مراکز درمانی را با مشکل روبهرو کرده و زندگی حدود پنج میلیون نفر را تحت تاثیر قرار داده است.
مخاطبی به ایراناینترنشنال گفت حدود پنج میلیون تومان از حقوق شهریور پدر بازنشسته و مبتلا به سرطان او کم شده و در فیش حقوقی، این مبلغ بهعنوان «اقساط» درج شده است.
یک بازنشسته از خوزستان نیز شرایط معیشتی را چنین توصیف کرد: «حقوق بازنشستهها فقط برای سه روز دوام میآورد؛ نه نان داریم، نه دارو.»
آمریکا در جریان جنگ ایران از این پایگاه استفاده کرده است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، دوشنبه شش مهر گفت این ماجرا «ممکن است» با حکومت ایران مرتبط باشد.
ترامپ افزود اگر تصمیم با او بود، مظنونان را با وثیقه آزاد نمیکرد.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، نیز در مصاحبه با شبکه فاکس نیوز گفت یک «بازیگر خارجی» در این ماجرا دخیل بوده است، اما شواهد یا جزییات بیشتری ارائه نکرد.
روبیو گفت: «آنچه اتفاق افتاد، آنچه نزدیک بود اتفاق بیفتد و آنچه میتوانست آخر هفته در بریتانیا اتفاق بیفتد، وضعیتی بسیار جدی است. این موضوع بهوضوح رد پای یک بازیگر خارجی را در خود دارد.»
او افزود که در حال حاضر نمیتواند جزئیات بیشتری ارائه کند.
ارتباط احتمالی با جمهوری اسلامی در دست بررسی است
یک منبع مطلع از تحقیقات به رویترز گفت انگیزه مرتبط با جمهوری اسلامی در حال حاضر محتملترین سناریو مورد بررسی است، هرچند احتمال یک عملیات خرابکارانه روسیه یا توطئهای با انگیزه اسلامگرایانه نیز بررسی میشود.
سفارت جمهوری اسلامی در لندن پیشتر هرگونه ارتباط با این پرونده را «قاطعانه» رد و گمانهزنیها درباره نقش تهران را «بیاساس و مغرضانه» توصیف کرده بود.
سفارت جمهوری اسلامی در لندن همچنین گفت چنین ادعاهایی به «تبلیغات ایرانهراسانه» در بریتانیا دامن میزند.
سپاه پاسداران در ماه ژوئیه پایگاه فرفورد را «هدف مشروع» اعلام کرده بود.
لارنس تیلور، رییس پلیس ضدتروریسم بریتانیا، مستقیما از ایران نام نبرد، اما گفت مقامها از توجه گسترده به ارتباط احتمالی این حادثه با شرایط ژئوپلیتیکی کنونی آگاه هستند.
او گفت: «ما این موضوع را از هر زاویه ممکن بررسی میکنیم، از جمله این احتمال که این اقدام از سوی نیروهای نیابتی یا افرادی انجام شده باشد که آگاهانه یا ناآگاهانه به نمایندگی از یک دولت خارجی فعالیت میکنند.»
بازداشت پنج بریتانیایی در نزدیکی پایگاه
پنج مظنون، همگی شهروند بریتانیا، ساکن لندن و در اوایل دهه ۲۰ زندگی خود هستند. آنها بامداد یکشنبه پنج پس از آن بازداشت شدند که یک کشاورز محلی پلیس را از حرکت سه ون سفید به سوی پایگاه فرفورد مطلع کرد.
این افراد به ظن جرایم مرتبط با مواد منفجره و برنامهریزی برای یک اقدام تروریستی بازداشت شدند.
تیلور با اعلام اینکه پنج مظنون دوشنبه تحت «شرایط سختگیرانه وثیقه» آزاد شدند، تاکید کرد آزادی آنها به معنای پایان تحقیقات نیست.
او گفت: «برای اینکه کاملا روشن باشد، این به معنای پایان تحقیقات نیست. آنها قطعا همچنان تحت تحقیق قرار دارند و ما چندین مسیر تحقیقاتی را دنبال میکنیم.»
سه ون سفید نیز با کمک نیروهای نظامی و کارشناسان پزشکی قانونی بهطور گسترده مورد بررسی قرار گرفتهاند و بهگفته پلیس، همچنان نیروهای قابل توجهی در محل مستقر هستند.
پایگاهی که آمریکا از آن در جنگ ایران استفاده کرده است
فرفورد یک پایگاه بریتانیایی است که بمبافکنهای آمریکایی در آن مستقر هستند. دولت بریتانیا به آمریکا اجازه داده بود از بمبافکنهای مستقر در این پایگاه برای حمله به مواضع موشکی ایران که کشتیها را در تنگه هرمز هدف قرار میدادند استفاده کند.
ترامپ روز یکشنبه گفته بود مظنونان قصد وارد کردن «خسارت بزرگی» داشتهاند.
با این حال، رسانههای بریتانیایی درباره میزان نظارت قبلی بر مظنونان ابراز تردید کردهاند، زیرا آنها توانسته بودند تا نزدیکی پایگاه پیش بروند.
منبع مطلع رویترز نیز گفت بازداشتها بر اساس اطلاعات قبلی نهادهای اطلاعاتی صورت نگرفته است، هرچند تدابیر امنیتی در پایگاه از قبل افزایش یافته بود؛ موضوعی که نشان میدهد مقامها از افزایش سطح تهدید آگاه بودند.
کشاورزی که پلیس را مطلع کرد به خبرنگاران گفت گروهی از «مردان نقابدار و کلاهپوش» را دیده که به سوی مزارع میدویدند. او گفت تصور میکند تماسش با شماره اضطراری ۹۹۹ باعث خنثی شدن طرح شده و احتمال میدهد تا ۱۰ نفر را در محل دیده باشد.
وزیر دفاع بریتانیا در واکنش گفت این کشاورز تنها «تصویری ناقص» از تحقیقات در اختیار دارد و توضیح بیشتری ارائه نکرد.
او همچنین گفت: «میدانیم ایران و نیروهای نیابتی آن قصد آسیب رساندن به ما را دارند و میدانیم که بهطور مرتب مجبوریم تلاشهای ایران برای تهدید منافع ما یا متحدانمان را خنثی کنیم.»
افزایش تدابیر امنیتی در پایگاههای آمریکا
در پی بازداشتهای فرفورد، سفارت آمریکا در بریتانیا هشدار امنیتی صادر کرد و از شهروندان آمریکایی خواست احتیاط کنند و نسبت به امنیت شخصی خود هوشیار باشند. تدابیر امنیتی در دیگر پایگاههای هوایی مورد استفاده آمریکا در بریتانیا نیز افزایش یافت.
نخستوزیر بریتانیا جلسه کمیته واکنش اضطراری دولت را برای بررسی وضعیت برگزار کرد.
بریتانیا در ماه آوریل، پس از مجموعهای از حوادث یهودستیزانه در شمال لندن، سطح تهدید تروریستی را به دومین سطح بالای نظام هشدار این کشور افزایش داده بود؛ سطحی که به معنای «بسیار محتمل» بودن وقوع حمله است.
پلیس همچنین ارتباط احتمالی ایران با شماری از حوادثی را بررسی میکند که در آنها اماکن مرتبط با جامعه یهودیان یا مخالفان جمهوری اسلامی هدف قرار گرفتهاند.
در پی عملیات پلیس در اطراف فرفورد، محدودهای به شعاع ۴۰۰ متر در اطراف پایگاه بسته و ساکنان ۸۵ خانه در روستای مجاور «ولفورد» تخلیه شدند.
شبانه محمود، وزیر کشور بریتانیا، اعلام کرد تیم خنثیسازی مواد منفجره ارتش محل را ایمن کرده و ساکنان تخلیهشده میتوانند بهزودی به خانههای خود بازگردند.
مهرآوه خندان، دختر ستوده، این جایزه را در مراسمی در استراسبورگ به نمایندگی از مادرش دریافت کرد.
چهاردهمین دوره جایزه حقوق بشر واتسلاو هاول دوشنبه شش شهریور، همزمان با آغاز نشست پاییزی مجمع پارلمانی شورای اروپا در استراسبورگ برگزار شد.
این جایزه که به فعالیتهای برجسته جامعه مدنی در دفاع از حقوق بشر در اروپا و دیگر نقاط جهان تعلق میگیرد، شامل ۶۰ هزار یورو، یک تندیس و یک دیپلم است.
مجمع پارلمانی شورای اروپا در معرفی نسرین ستوده از او بهعنوان یکی از وکلای برجسته حقوق بشر در ایران یاد کرد که در طول سالهای فعالیت خود وکالت فعالان، روزنامهنگاران، اقلیتها و کودکان در معرض مجازات اعدام را بر عهده داشته و همزمان علیه حجاب اجباری و مجازات اعدام مبارزه کرده است.
این نهاد تاکید کرد که ستوده فعالیتهای خود را با وجود بازداشتهای مکرر، دورههای طولانی زندان و خطرات جدی شخصی ادامه داده است.
پیام نسرین ستوده از تهران
ستوده که پس از آزادی از زندان با وثیقه همچنان در ایران به سر میبرد، در پیامی ویدیویی از تهران گفت دریافت خبر این جایزه او را «عمیقا شادمان» کرده است.
او گفت: «در چنین لحظاتی، مبارزات گذشته را به یاد میآوریم، آرمانهای مشترکمان را به خاطر میآوریم و به افرادی در سراسر جهان فکر میکنیم که در کنار ما ایستادهاند. سپس به نقطه مشترک آرزوهایمان میرسیم و با خود میگوییم: روزی آنها تحقق خواهند یافت. روزی خورشید آزادی بر کشور ما نیز خواهد تابید. شاید روزی حقیقت نیز راه خود را به کشور ما پیدا کند.»
نسرین ستوده آخرین بار ۱۲ فروردین امسال در خانهاش در تهران بازداشت شد؛ بازداشتی که به گفته فعالان حقوق بشر بخشی از سرکوب جامعه مدنی در جریان جنگ جمهوری اسلامی با اسرائیل و ایالات متحده بود. او حدود شش هفته بعد با وثیقه آزاد شد.
شورای اروپا در بیانیه معرفی نسرین ستوده بهعنوان برنده جایزه حقوق بشر واتسلاو هاول در سال ۲۰۲۶ به نگرانیهای ادامهدار درباره امنیت او و سرکوب گستردهتر وکلای مستقل و مدافعان حقوق بشر در ایران اشاره کرد.
ستوده طی سالهای گذشته بارها به دلیل فعالیتهای حقوق بشری خود بازداشت و زندانی شده است. یکی از محورهای اصلی فعالیتهای او تلاش برای جلوگیری از اعدام نوجوانانی بوده که بهدلیل جرایم ارتکابی در سنین پایین به مرگ محکوم شدهاند.
رضا خندان، همسر نسرین ستوده و پدر مهرآوه، نیز از ۲۳ آذر ۱۴۰۴ در ایران زندانی است.
جایزه واتسلاو هاول تازهترین جایزه بینالمللی نسرین ستوده برای فعالیتهای حقوق بشری اوست.
او پیش از این در سال ۲۰۱۲ جایزه ساخاروف پارلمان اروپا و در سال ۲۰۲۰ جایزه «زیست صحیح» (Right Livelihood Award) را دریافت کرده بود.
فعالیتهای ستوده همچنین موضوع چندین فیلم و مستند بوده است. او در فیلم «تاکسی تهران» ساخته جعفر پناهی در سال ۲۰۱۵ در نقش یکی از مسافران ظاهر شد و مستند «نسرین» نیز در سال ۲۰۲۰ درباره زندگی و فعالیتهای او ساخته شد.
مسیح علینژاد و مارتا پرداوی دیگر نامزدهای نهایی
دو نامزد نهایی دیگر جایزه واتسلاو هاول امسال مسیح علینژاد، روزنامهنگار ایرانی-آمریکایی، نویسنده و فعال حقوق زنان، و مارتا پرداوی، وکیل حقوق بشر مجارستانی و رییس مشترک کمیته هلسینکی مجارستان، بودند.
شورای اروپا از علینژاد به عنوان یکی از چهرههای شناختهشده مخالفان جمهوری اسلامی در خارج از ایران یاد کرد. پرداوی نیز سالها بر عملکرد نهادهای انتظامی و دستگاه قضایی مجارستان در حوزه حقوق بشر نظارت کرده است.
پترا بایر، رییس مجمع پارلمانی شورای اروپا، در آغاز مراسم از هر سه نامزد نهایی تقدیر کرد و گفت: «باشد که نمونه شما به مدافعان حقوق بشر در همه جا نیرو ببخشد، مسئولیتهای دولتها را به آنها یادآوری کند و همه ما را برانگیزد تا نه فقط با کلمات، بلکه با عمل، از کرامت انسانی دفاع کنیم.»
ماریا کالسنیکاوا، فعال حقوق بشر بلاروسی و برنده جایزه واتسلاو هاول در سال ۲۰۲۱، نیز در این مراسم سخنرانی کرد. او هنگام دریافت جایزه در بلاروس زندانی بود و در دسامبر ۲۰۲۵ آزاد شد.
جایزه حقوق بشر واتسلاو هاول هر سال از سوی مجمع پارلمانی شورای اروپا و با همکاری بنیاد «منشور ۷۷» به افراد یا نهادهایی اعطا میشود که فعالیت برجستهای در دفاع از حقوق بشر و جامعه مدنی داشتهاند.
این جایزه به نام واتسلاو هاول، نویسنده، شاعر، مخالف حکومت کمونیستی و سیاستمدار اهل چک نامگذاری شده است. هاول آخرین رییسجمهوری چکسلواکی و نخستین رییسجمهوری جمهوری چک بود.
از دیگر برندگان این جایزه از زمان تاسیس آن میتوان به ماکسیم بوتکویچ در سال ۲۰۲۵، ماریا کورینا ماچادو در سال ۲۰۲۴، عثمان کاوالا در سال ۲۰۲۳، اویوب تیتیف در سال ۲۰۱۸، نادیا مراد در سال ۲۰۱۶ و آلس بیالیاتسکی در سال ۲۰۱۳ اشاره کرد.
بهگزارش رویترز، یک منبع که مستقیما در جریان مذاکرات قرار دارد گفت وزارت خزانهداری آمریکا قصد دارد به هواپیمایی عراق اجازه دهد به مدت یک ماه پروازهای رفتوبرگشت میان ایران و نجف را انجام دهد.
بهگفته این منبع، پس از پایان این دوره احتمال صدور معافیتی بلندمدتتر نیز وجود دارد.
عراق جمعه سوم مهر، و در پی اعمال فشارهای تحریمی آمریکا، پروازهای خود به مقصد و از مبداء ایران را متوقف کرده بود.
دفتر نخستوزیر عراق شنبه چهارم مهر اعلام کرده بود بغداد در پی دریافت معافیتی برای سفر میان ایران و عراق با اهداف درمان پزشکی، تحصیل و زیارت است.
یک مقام عراقی نیز همان زمان گفت دولت این کشور در حال مذاکره با آمریکا درباره معافیت مربوط به نجف است و انتظار دارد پروازهای ایران و نجف ظرف ۴۸ ساعت از سر گرفته شود.
بهگفته منبع رویترز، تصمیم واشینگتن برای صدور این معافیت با هدف کاهش فشار بر دولت علی الزیدی، نخستوزیر عراق، اتخاذ شده است؛ دولتی که در تلاش است روابط خود با واشینگتن را گسترش دهد و در عین حال مناسبات نزدیک با جمهوری اسلامی را که بهویژه از طریق گروههای مسلح نیابتی خود در عراق نفوذ دارد، حفظ کند.
بهنوشته رویترز کارزار دولت ترامپ برای اعمال محاصره اقتصادی فلجکننده علیه ایران، دولتهای منطقه را وادار کرده است روابط خود با تهران را کاهش دهند؛ اقدامی که میتواند در برخی از این کشورها، بهویژه کشورهایی که میکوشند میان روابط خود با واشینگتن و تهران توازن برقرار کنند، واکنشهای داخلی ایجاد کند.
عراق به دلیل رفتوآمد گسترده زائران شیعه میان دو کشور در موقعیتی بهویژه حساس قرار دارد.
نجف، یکی از مهمترین مراکز تشیع، سالانه میلیونها زائر را به حرم نخستین امام شیعیان، جذب میکند. این شهر همچنین محل بزرگترین و قدیمیترین گورستان اسلامی فعال جهان است.
بهگفته منبع رویترز، جلوگیری از پروازهای میان ایران و عراق میتواند واکنش شدیدی علیه دولت عراق ایجاد کند و شیعیانی را که از رهبر جمهوری اسلامی ایران پیروی میکنند با پیروان آیتالله علی سیستانی در عراق در مخالفت با این محدودیتها همسو کند؛ وضعیتی که بهگفته این منبع میتواند تلاشهای آمریکا برای کاهش نفوذ حکومت ایران در عراق را تضعیف کند.
به گفته این منبع، دولت علی الزیدی برای دریافت معافیت تحریمی، مجموعهای از تضمینها را به واشینگتن پیشنهاد کرده است.
این تضمینها شامل بازرسی و کنترل سختگیرانه مسافران و محمولهها، تبادل اطلاعات و اطمینان از استفاده نشدن پروازها برای انتقال سلاح، افراد تحت تحریم یا پولهای غیرقانونی است.
تهدید کتائب حزبالله
در همین حال مسئول امنیتی کتائب حزبالله، از گروههای نیابتی جمهوری اسلامی، تهدید کرده است: «هواپیمای ایرانی نیاید، بقیه هواپیماهارا در آسمان هدف قرار میدهیم.»
بهگزارش کانال تلگرامی صابرین نیوز، او گفته است: «اگر محاصره هوایی جمهوری اسلامی ایران بعد از اول نوامبر (۱۰ آبان) ادامه یابد، ملت ما موضع واضحی خواهد داشت که ممکن است به بستن گذرگاه های کشورهای مشارکت کننده در محاصره ملت مومن ایران منجر شود.»
مسئول امنیتی کتائب حزبالله عراق با تهدید نخستوزیر عراق افزوده است: «مقاومت اسلامی پیروز در آسمان عراق، ناتوانی آنها را از پروازهای تجاوزکارانه رصد خواهد کرد؛ ابتدا هشدار میدهیم و سپس برای سرنگونی آنها تلاش خواهیم کرد.»
توقف پروازهای ایران در چند کشور منطقه
در روزهای اخیر، کشورهایی از جمله ترکیه، امارات متحده عربی و عراق در پی فشارهای آمریکا پروازهای مستقیم با ایران را لغو کردهاند. مقامهای جمهوری اسلامی نیز در واکنش تهدید کردهاند که اگر قطع ارتباطات هوایی ایران ادامه پیدا کند، ممکن است پروازهای منطقهای را متوقف کنند.
با این حال دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، شنبه چهارم مهر، با انتشار اطلاعیهای، قصد تهران برای مقابله بهمثل نظامی در مقابل محدودیتهای هوایی اخیر را تکذیب کرد و اظهارات نقلشده از محسن رضایی، دبیر این شورا را «نقل قولهای خلاف واقع» خواند.
محسن رضایی چهارشنبه اول مهر در گفتوگویی تلویزیونی با شبکه خبر به کشورهای منطقه هشدار داد: «اگر نگذارند هواپیماهای ایران سفر کنند، فرودگاههای آنان هم نمیتوانند پرواز داشته باشند.»
در پی تعلیق پرواز شرکتهای هواپیمایی ایرانی از سوی کشورهای مختلف منطقه محمد مخبر، مشاور و دستیار رهبر جمهوری اسلامی، نیز جمعه سوم مهر این کشورها را تهدید کرد و گفت اگر ایران امکان پرواز و دریافت خدمات فرودگاهی نداشته باشد، هیچ کشوری در منطقه هم این امکان را نخواهد داشت.
مخبر جمعه در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «"همسویی با امریکا در اجرای سیاستهای خصمانه در خاطر ملت ایران ماندگار خواهد بود، هر چند راهبرد ما در این مورد مشخص است: پرواز در منطقه یا برای همه آزاد است، یا برای هیچکس.»
مخبر پس از آن کشورهای همسایه را تهدید کرد که فرودگاههای نجف، اربیل و سلیمانیه در عراق نیز جمعه سوم مهر از توقف پروازهای ایرانی خبر دادند. فرودگاه بغداد پیشتر خدماترسانی به پروازهای ایرانی را به حالت تعلیق درآورده بود.
با این حال، دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی در اطلاعیه خود در روز شنبه چهارم مهر بدون اشاره به اظهارات صریح محسن رضایی و دیگر مقامهای ارشد در جمهوری اسلامی نوشت: «انتشار برخی تفاسیر و نقل قولهای خلاف واقع از سخنان دبیر شورای عالی امنیت ملی درباره موضوع حملونقل هوایی، موجب طرح سوالات و ابهاماتی گردیده است.»
در این اطلاعیه علاوه بر تکذیب قصد جمهوری اسلامی برای مقابله بهمثل نظامی با محدودیتهای هوایی اعمال شده از سوی عراق، ترکیه، امارات متحده عربی، عمان، قطر، بحرین، کویت، جمهوری آذربایجان، ترکمنستان و گرجستان گفته شده است که مذاکرات میان تهران با کشورهای مربوطه برای رفع برخی محدودیتهای هواییِ غیرقانونی ایجاد شده، با جدیت در حال انجام و پیگیری است.در این بیانیه در عین حال گفته شده است: «راهکارهای غیرنظامی متعددی برای مقابله بهمثل وجود دارد که در صورت ضرورت، برای برخی از فرودگاهها اعمال خواهد شد و البته امیدواریم که مساله به این نقطه نیز منجر نشود.»
