در پی تعلیق پرواز شرکتهای هواپیمایی ایرانی از سوی کشورهای مختلف منطقه، محمد مخبر، مشاور و دستیار رهبر جمهوری اسلامی، این کشورها را تهدید کرد و گفت اگر ایران امکان پرواز و دریافت خدمات فرودگاهی نداشته باشد، هیچ کشوری در منطقه هم این امکان را نخواهد داشت.
مخبر جمعه سوم مهر در شبکه ایکس در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «"همسویی با امریکا در اجرای سیاستهای خصمانه در خاطر ملت ایران ماندگار خواهد بود، هر چند راهبرد ما در این مورد مشخص است: پرواز در منطقه یا برای همه آزاد است، یا برای هیچکس.»
پیشتر محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی نیز کشورهای همسایه را تهدید کرده و هشدار داده بود اگر نگذارند هواپیماهای ایران سفر کنند فرودگاههای آنان هم نمیتوانند پرواز داشته باشند.
مخبر پس از آن کشورهای همسایه را تهدید کرد که فرودگاههای نجف، اربیل و سلیمانیه در عراق نیز جمعه سوم مهر از توقف پروازهای ایرانی خبر دادند. فرودگاه بغداد پیشتر خدماترسانی به پروازهای ایرانی را به حالت تعلیق درآورده بود.
رامین کاشفآذر، مدیرعامل شرکت شهر فرودگاهی خمینی جمعه درباره آخرین وضعیت پروازهای خارجی گفت با وجود برخی مخالفتها و رایزنیها برای بازگرداندن مسافران و اتباع عراقی، پروازهای نجف متوقف شده و در شرایط فعلی امکان انجام این پروازها وجود ندارد.
او افزود پروازهای ایران به برخی مقاصد از جمله ترکیه و چین برقرار است اما پروازها به مقاصد گرجستان، عراق، عمان و امارات متوقف شده است.
سازمان هواپیمایی کشوری نیز جمعه اعلام کرد در پی توقف پروازهای نجف از صبح جمعه به شرکتهای هواپیمایی ابلاغ کرده است نمایش و فروش بلیت این مسیر تا اطلاع ثانوی متوقف شود.
با متوقف شدن همه پروازها به عراق، محمود نبویان، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس جمهوری اسلامی، دولت عراق را «دستنشانده» آمریکا خواند و گفت: «ملت آزاده و غیور عراق، حتما پاسخ آن را خواهند داد.»
نبویان همچنین از «چارچوب هماهنگی»، ائتلافی از احزاب و جریانهای شیعه عراق که شماری از اعضای آن روابط نزدیکی با جمهوری اسلامی دارند، خواست مسئولیت انتخاب نخستوزیری را که او «دستنشانده آمریکا» خواند، بپذیرد.
همزمان کتائب حزبالله عراق، از گروههای نیابتی جمهوری اسلامی، با انتشار بیانیهای اعلام کرد این گروه با طرح یک استفتاء از مراجع و علمای دینی، خواستار تبیین حکم شرعی هرگونه همکاری با محاصره اقتصادی جمهوری اسلامی شده است.
این گروه شبهنظامی همزمان بر لزوم حمایت همهجانبه اقتصادی از تهران و مقابله با تحریمهای ایالات متحده تاکید و با انتقاد شدید از برخی دولتها و نهادهای منطقه، آنها را به همراهی با سیاستهای واشینگتن متهم کرد.
وزارت خزانهداری آمریکا ۱۷ شهریور ۳۵ شرکت و یک فرد مرتبط با صنعت هوانوردی ایران را تحریم کرد که شامل ۲۷ شرکت هواپیمایی ایرانی و هشت شرکت خارجی بود.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، ۳۰ شهریور هشدار داد ارائه سوخت، خدمات فرودگاهی یا فروش بلیت به شرکتهای هواپیمایی جمهوری اسلامی میتواند ارائهدهندگان این خدمات را در معرض قطع دسترسی به نظام مالی دلاری آمریکا قرار دهد.
با فرا رسیدن اول مهر بهعنوان مهلت تعیین شده از سوی وزارت خزانهداری آمریکا، صبح سوم مهر یک پرواز تهران به مقصد دوشنبه پس از برخاستن، بهدلیل صادر نشدن مجوز عبور از حریم هوایی ترکمنستان و جمهوری آذربایجان، ناچار به بازگشت شد.
سخنگوی سازمان هواپیمایی کشوری اعلام کرد ترکمنستان مجوز عبور شرکتهای هواپیمایی ایرانی از حریم هوایی خود را صادر نکرده است.
تا دوم مهر، امارات متحده عربی همه پروازهای شرکتهای هواپیمایی ایرانی به مقصد و از مبدا این کشور را تا اطلاع ثانوی متوقف کرد.
اداره کل هوانوردی غیرنظامی امارات متحده عربی اعلام کرد این تصمیم با توجه به تحریمهای آمریکا علیه شرکتهای هواپیمایی ایرانی گرفته شده است.
ایراناینترنشنال نیز بر اساس اطلاعات رسیده گزارش داد همه پروازهای شرکتهای هواپیمایی ایرانی به امارات متحده عربی لغو شده است. پروازهای این شرکتها از شهرهایی از جمله تهران، کیش، مشهد و شیراز به این کشور برقرار بود.
پروازهای شرکتهای ایرانی به عمان، قطر، گرجستان و جمهوری آذربایجان نیز متوقف یا محدود شده و شرکت ماهان، پروازهای خود را به عمان و ترکیه تعلیق کرده است.
همزمان، بررسی سایتهای فروش بلیت نشان میدهد امکان صدور بلیت از تهران به بحرین و کویت نیز محدود یا قطع شده است.
با وجود این محدودیتها و اجرایی شدن ضربالاجل آمریکا از اول مهر، شماری از پروازهای ایران به چین، تایلند، افغانستان و ترکیه ادامه یافته است.
در واکنشهای رسیده به ایراناینترنشنال، حمایت از نخستوزیر اسرائیل پررنگترین مضمون بوده است. بسیاری، مواضع او را درباره جمهوری اسلامی و مردم ایران، با سخنرانی پزشکیان مقایسه کردند و نوشتند نتانیاهو در نیویورک حرفهایی را بیان کرد که آنها انتظار داشتند درباره وضعیت مردم ایران شنیده شود.
مضمون «صدای مردم ایران» یا «نماینده مردم ایران» بارها در این پیامها تکرار شد. شماری از مخاطبان نیز از واکنش عاطفی خود به سخنرانی نتانیاهو نوشتند؛ از اشک ریختن و ایستاده تشویق کردن او تا ساعتها انتظار برای شنیدن سخنانش.
یکی از مخاطبان نوشت: «چند ساعت پای تلویزیون منتظر سخنرانی بیبی بودم؛ واقعا از سخنانش لذت بردم. از او ممنونم که صدای ملت ایران بود.»
مخاطبی از اصفهان نیز نوشت: «در سازمان ملل، نماینده مردم ایران پزشکیان نبود؛ نتانیاهو بود.»
بخشی از واکنشها نیز به نحوه حضور و سخنرانی نتانیاهو اختصاص داشت. برخی به نمایش تصاویر و اشاره او به استارلینک واکنش نشان دادند و شماری نیز خروج تعدادی از حاضران از سالن هنگام سخنرانی او را نقد کردند.
در پیامهایی دیگر، «سازمان ملل، نهادهای بینالمللی و جریانهای چپ» به «سکوت در برابر سرکوب و کشتار در ایران» متهم شدند.
همچنین شماری از مخاطبان، نتانیاهو را بهدلیل آنچه عمل کردن به وعدهها و مواضع اعلامشدهاش خواندند، ستایش کردند.
از حمایت سیاسی تا درخواست اقدام نظامی
حمایت بخشی از مخاطبان از نخستوزیر اسرائیل به سخنرانی او محدود نماند. شماری خواستار اقدام نظامی علیه جمهوری اسلامی و سپاه پاسداران شدند و برخی نیز از امید خود به سرنگونی حکومت نوشتند.
در برخی پیامها، نتانیاهو و ترامپ در کنار یکدیگر بهعنوان امیدی برای مقابله با جمهوری اسلامی مطرح شدند؛ مخاطبانی که چنین دیدگاهی داشتند، خواستار اقدام عملی آنها علیه حکومت شدند.
یکی از مخاطبان نوشت: «همانطور که حماس و حزبالله را نابود کردید، قول بدهید سپاه را هم نابود کنید.»
مخاطب دیگری نوشت: «مردم ایران منتظر جنگ هستند. این رژیم از بیبی میترسد. لطفا حمله کنند. ترامپ و بیبی امید ما هستند.»
این مضمون در پیامهای دیگری نیز با عبارتهای کوتاهتری چون «بیبی جان، بزن و کار را تمام کن» تکرار شد.
در یکی از پیامها نیز وضعیت نامناسب معیشتی با درخواست اقدام علیه جمهوری اسلامی پیوند خورد.
مخاطبی از ماهشهر با اشاره به مشکلات معیشتی نوشت: «وضعیت مالی مردم خیلی خراب است. بیبی جان، بیا نجاتمان بده. به داد مردم برسید.»
ما هم چاره دیگری نداریم
بخش دیگری از واکنشها به این جمله نتانیاهو در سخنرانیاش اختصاص داشت که گفت اسرائیل باید پیروز شود، زیرا «چاره دیگری» ندارد.
شماری از مخاطبان این عبارت را به مردم ایران تعمیم دادند و با همین تعبیر از پیروزی مردم سخن گفتند.
یکی از مخاطبان نوشت: «ما مردم ایران نیز پیروز خواهیم شد، چاره دیگری نداریم.»
در پیامی دیگر آمده است که سخنان نتانیاهو «حرفهای مردم» را بازتاب میدهد.
فردی دیگر نیز ابراز امیدواری کرد روزی نماینده منتخب مردم ایران در مجمع عمومی سازمان ملل حضور یابد و «حرف مردم را بزند».
حمایت از نتانیاهو در برخی واکنشها با تاکید بر پیوندهای تاریخی ایرانیان و یهودیان و روابط ایران و اسرائیل همراه بود. شماری نیز ابراز امیدواری کردند پس از سرنگونی جمهوری اسلامی، روابط دوستانهای میان دو کشور برقرار شود.
فردی از تبریز نوشت: «نتانیاهو بعد از دو هزار و ۵۰۰ سال، همچون کوروش کبیر در قبال قوم یهود، پژواک صدای مردم ایران بود. قطعا آینده از آن مردم ایران و اسرائیل خواهد بود. پاینده ایران. جاوید شاه.»
در پیامی دیگر خطاب به نتانیاهو آمده است: «ما دو ملتی هستیم که در نهایت به آزادی دست پیدا میکنیم و آن روز شانهبهشانه یکدیگر خواهیم بود؛ جاوید شاه، زنده باد اسرائیل.»
پزشکیان «نماینده ما نیست»
در سوی دیگر این مقایسه، واکنشها به پزشکیان عمدتا انتقادی بوده است.
یکی از مضامین تکرارشونده این بود که او نماینده مردم ایران در مجمع عمومی سازمان ملل نیست.
بخشی از انتقادها نیز متوجه سخنان پزشکیان درباره فلسطینیان بود. در این واکنشها، صحبت او درباره قربانیان غزه در برابر سکوتش درباره کشتهشدن معترضان در ایران قرار گرفت.
یکی از مخاطبان خطاب به پزشکیان نوشت: «از غزه و فلسطین گفتی، اما از مردم ایران نگفتی. نگفتی که در دیماه، هزاران ایرانی را در خیابانهای ایران کشتید.»
در پیامی دیگر آمده است: «پزشکیان در مجمع عمومی سازمان ملل نماینده ما ملت ایران نیست، بلکه نماینده اقلیتی است که مردم بیدفاع را به گلوله بستند.»
مقایسه شیوه حضور و سخنرانی پزشکیان و نتانیاهو نیز در واکنشها قابل توجه بوده است. در یکی از پیامها، «صلابت و شجاعت» نتانیاهو در برابر «ترس و دستپاچگی» پزشکیان و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، قرار گرفته است.
یکی از مخاطبان نوشت: «هرچه پای سخنرانی نتانیاهو مینشینم، فقط تفاوت پزشکیان و او را واضح میبینم.»
انتقاد از پزشکیان در یکی از پیامها به مشکلات اقتصادی نیز کشیده شد. فرستنده با اشاره به پرداختنشدن حقوق بازنشستگان، سخنان او را در سازمان ملل در برابر مشکلات معیشتی داخل کشور قرار داد.
یکی از مخاطبان نوشت: «حقوق بازنشستگان واریز نشده است، آنوقت گندهگوی منطقه در سازمان ملل فقط اراجیف میگوید.»
امید به ترامپ، همراه با تردید درباره توافق
واکنشها به ترامپ یکدست نبوده است. در برخی پیامها از او خواسته شد علیه جمهوری اسلامی اقدام کند و در یکی از آنها نیز درخواست بازداشت مقامهای حکومت هنگام حضور در آمریکا مطرح شد.
فرستنده این پیام با اشاره به حضور مقامهای جمهوری اسلامی در نیویورک نوشت: «اگر ترامپ مرد عمل است، اکنون وقت آن است.»
او خواستار بازداشت پزشکیان و دیگر مقامهای جمهوری اسلامی شد.
در مقابل، شماری از مخاطبان نسبت به توافق دولت ترامپ با جمهوری اسلامی ابراز نگرانی کردند و از او خواستند به جای توافق با تهران، علیه حکومت اقدام کند.
یکی از آنان نوشت: «ترامپ تمام تلاشش این است که با جمهوری اسلامی کثیف توافق کند.»
این نگرانی در پیام فردی از ماهشهر نیز دیده شد که پس از شرح مشکلات اقتصادی پرسید: «آقای ترامپ چقدر میخواهد صبر کند؟ احساس میکنم برای توافق التماس میکند.»
در مقابل، در پیامهای دیگری از ترامپ در کنار نتانیاهو بهعنوان امیدی برای مقابله با جمهوری اسلامی یاد شد و از آنها خواسته شد علیه حکومت اقدام کنند.
یکی از این مخاطبان خطاب به رییسجمهوری آمریکا نوشت: «آقای ترامپ، امید ما مردم ایران به شماست. فشار اقتصادی ما مردم را نابود کرده.»
او در ادامه از نخستوزیر اسرائیل خواست علیه جمهوری اسلامی اقدام کند.
به گفته این منابع، تازهترین ارزیابیهای اطلاعاتی آمریکا نشان میدهد دادههای چینی در شماری از حملات مشخص جمهوری اسلامی، از جمله حمله مرگبار به یک پایگاه آمریکا در اردن، نقشی عملی داشتهاند.
نقش «تعیینکننده» در حمله به پایگاه آمریکا
چهار منبع آشنا با ارزیابیهای اطلاعاتی آمریکا به سیانان گفتند تصاویر ماهوارهای و اطلاعات دریافتی از منابع چینی، به جمهوری اسلامی امکان داد در تیرماه یک پایگاه آمریکا در اردن را با دقتی هدف قرار دهد که به باور مقامهای آمریکایی، تهران بدون این کمک قادر به دستیابی به آن نبود.
در این حمله سه نظامی آمریکایی کشته شدند.
سیانان جمعه سوم مهر ماه نوشت برخی مقامهای آمریکا دادههای اطلاعاتی چینی را در موفقیت حمله «تعیینکننده» ارزیابی میکنند.
مقامهای آمریکایی پیشتر نیز تصاویر ماهوارهای چین را به این حمله مرتبط دانسته بودند.
گزارش تازه سیانان از این ادعا فراتر میرود و میگوید نهادهای اطلاعاتی آمریکا اکنون تاثیر این دادهها بر دقت حمله را نیز ارزیابی کردهاند.
۲۶ فروردین نیز گزارش شد نیروی هوافضای سپاه پاسداران خدمات یک ماهواره چینی را خریداری کرده و از آن برای رصد پایگاههای آمریکا در اردن، بحرین و عربستان سعودی، بهره برده است.
ردیابی کشتیها در تنگه هرمز
بخش دیگری از ارزیابی اطلاعاتی آمریکا به استفاده جمهوری اسلامی از دادههای ژئوفضایی چین در تنگه هرمز مربوط است.
به گفته منابع سیانان، این اطلاعات به نیروهای ایرانی کمک کرده است حرکت کشتیها و عملیات اسکورت آمریکا را دقیقتر دنبال و زمان حملات خود را متناسب با موقعیت شناورها تعیین کنند.
بر اساس این گزارش، جمهوری اسلامی پهپادهای نسبتا ساده مجهز به سامانه هدایت حرارتی را در زمان مناسب و به تعداد زیاد به سوی کشتیها پرتاب میکند.
در یکی از عملیاتهای اخیر اسکورت نفتکشها، نیروهای آمریکایی بیش از ۱۲ موشک و نزدیک به ۲۰ پهپاد ایرانی را رهگیری کردند و همزمان حدود ۶۰ هدف را در اطراف تنگه هرمز مورد حمله قرار دادند.
کمک فنی چین و روسیه
سیانان افزود حمایت از جمهوری اسلامی به ارائه اطلاعات محدود نمانده است.
بر اساس ارزیابیهای آمریکا، کمکهای فنی چین و روسیه در بهبود سامانههای هدایت موشکها و پهپادهای ایران موثر بوده و چین سامانههای پدافند هوایی نیز در اختیار تهران قرار داده است.
یک مقام آمریکایی درباره اهمیت واردات تجهیزات دومنظوره گفت: «بدون قطعات چینی، احتمال ادامه جنگ از سوی ایران کمتر بود؛ موضوع به همین سادگی است.»
گزارشهای اخیر نیز از تبدیل شدن پل هوایی چین به یکی از مسیرهای اصلی تامین قطعات برنامههای موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی حکایت دارند.
با این حال، مقامهای آمریکایی هنوز به جمعبندی واحدی درباره نقش دولت چین نرسیدهاند.
مشخص نیست که این کمکها مستقیما به دستور پکن ارائه شده باشد.
وزارت خارجه چین اتهام کمک نظامی به جمهوری اسلامی را رد کرده و میگوید پکن به تعهدات بینالمللی خود پایبند است.
نتانیاهو پنجشنبه دوم مهر در سخنرانی خود گفت رهبران جمهوری اسلامی بیش از هر چیز از مردم ایران میترسند.
او افزود: «مردم شجاع ایران مدتهاست هزینه و فداکاری بسیاری دادهاند.»
نتانیاهو گفت:«قدرت مردم بر صاحبان قدرت غلبه خواهد کرد و جمهوری اسلامی در نهایت در اثر «دروغها، فساد و بیرحمی» خود سقوط خواهد کرد.
او با نشان دادن یک دستگاه استارلینک گفت جمهوری اسلامی از دسترسی شهروندان به ابزارهای ارتباطی آزاد هراس دارد و به همین دلیل میلیاردها دلار برای سانسور اینترنت هزینه میکند.
نتانیاهو خطاب به رییس مجمع عمومی گفت این دستگاه را در اختیار او میگذارد تا به هیات جمهوری اسلامی بدهد تا اعضای این هیات،وقتی از حکومت جدا میشوند، بتوانند «آزادانه داستان خود را در شبکههای اجتماعی بازگو کنند».
نخستوزیر اسرائیل همچنین خطاب به معترضان خارج از مقر سازمان ملل و نمایندگانی که سالن را ترک کرده بودند، پرسید چرا هنگام «کشته و مجروح شدن هزاران ایرانی» به دست جمهوری اسلامی، اعتراض مشابهی نکردند.
نخستوزیر اسرائیل در ادامه گفت: «با وجود سکوت و ریاکاری شما، فقط مساله زمان است که در ایران اتفاقی شگفتانگیز رخ دهد. قدرت مردم بر کسانی که در قدرت هستند غلبه خواهد کرد.»
او افزود: «میخواهم به سخنانم با دقت گوش کنید. روزی، و شاید آن روز چندان دور نباشد، مردم ایران آزاد خواهند شد. این رژیم جنایتکار زیر بار دروغهایش، فسادش و بیرحمیاش سرنگون خواهد شد. این رژیم شرور سقوط خواهد کرد و همه ما آن روز را جشن خواهیم گرفت.»
نتانیاهو در بخش دیگری از سخنانش به حملات اسرائیل و آمریکا به تاسیسات هستهای ایران پرداخت و گفت: «ویران کردن تاسیسات هستهای ایران دشوار بود؛ بسیار دشوار. اما برای من، این یکی از آسانترین تصمیمهایی بود که در تمام دوران نخستوزیریام گرفتهام.»
او با تاکید بر اینکه سالها پیش متعهد شده بود مانع دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای شود، گفت: «اسرائیل و آمریکا نهفقط برای حفاظت از خود، بلکه برای نجات تمدن، با یکدیگر اقدام کردند.»
این سخنان در حالی مطرح شد که همزمان با برگزاری مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک، آمریکا و جمهوری اسلامی پس از ماهها بار دیگر وارد گفتوگو شدهاند.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، و استیو ویتکاف، نماینده ویژه دونالد ترامپ، دوشنبه ۳۱ شهریور دیداری به گفته ترامپ سه ساعته داشتند.
رویترز گزارش داد مواضع دو طرف همچنان فاصله قابل توجهی دارد، اما تلاشهای دیپلماتیک ادامه دارد.
بر اساس گزارش رویترز در دوم مهر، مذاکرهکنندگان آمریکایی و جمهوری اسلامی در نیویورک در حال بررسی طرحی مرحلهای هستند که در آن بازگشایی تنگه هرمز از سوی تهران و رفع محاصره اقتصادی ایران از سوی واشینگتن مطرح شده است. کشورهای منطقه نیز برای کاهش تنش و ادامه روند سیاسی در حال رایزنیاند.
اسرائیل هنوز نسبت به این دور از مذاکرات تهران-واشینگتن و گمانهزنیها درباره محتوای تفاهم احتمالی واکنش نشان نداده است.
خروج هیاتها از سالن هنگام سخنرانی نتانیاهو
سخنرانی نتانیاهو در شرایطی آغاز شد که شمار زیادی از نمایندگان کشورهای عضو سازمان ملل همزمان با حضور او پشت تریبون، سالن مجمع عمومی را ترک کردند. پس از خروج آنها، بخش زیادی از صندلیهای سالن خالی ماند.
نتانیاهو خطاب به نمایندگانی که سالن را ترک میکردند، گفت: «اگر هنوز بزدل اخلاقی دیگری هست که این سالن را ترک نکرده، لطفا همین حالا بیرون برود.»
جنگ در هفت جبهه
او سپس بخش دیگری از سخنرانی خود را به جنگهای سه سال اخیر در منطقه اختصاص داد و گفت اسرائیل همزمان در هفت جبهه، در برابر حماس، حزبالله، حوثیها، جمهوری اسلامی، گروههای شبهنظامی در عراق و سوریه و گروههای فلسطینی در کرانه باختری جنگیده است.
نتانیاهو گفت این گروهها برای نابودی اسرائیل با یکدیگر متحد شده بودند، اما در رسیدن به هدف خود ناکام ماندند.
او همچنین به کشته شدن علی خامنهای، محمد ضیف، یحیی سنوار، اسماعیل هنیه و حسن نصرالله اشاره کرد و گفت گروههای باقیمانده اکنون در تلاشاند خود را دوباره سازماندهی کنند.
رد کردن اتهام نسلکُشی در غزه و انتقاد از قطر و ترکیه
نخستوزیر اسرائیل در بخش دیگری از سخنانش به حمله هفتم اکتبر ۲۰۲۳ حماس اشاره کرد و بار دیگر اتهام نسلکشی در غزه علیه اسرائیل را رد کرد.
او حماس را متهم کرد از غیرنظامیان فلسطینی بهعنوان سپر انسانی و از بیمارستانها، مدارس و مساجد بهعنوان مراکز فرماندهی استفاده کرده است.
نتانیاهو همچنین گفت ارتش اسرائیل برای کاهش تلفات غیرنظامیان در غزه پیامک و هشدارهای تلفنی گستردهای ارسال کرده و کمکهای غذایی و واکسن وارد این منطقه کرده است. او این اقدامات را نشانهای دانست که به گفته او، اتهام نسلکشی علیه اسرائیل را رد میکند.
اسرائیل اتهام نسلکشی و ارتکاب جنایات جنگی در غزه را رد میکند. در مقابل، مقامهای فلسطینی و شماری از نهادها و دولتها، اسرائیل را به نقض گسترده حقوق غیرنظامیان در جریان جنگ متهم کردهاند. آسوشیتدپرس گزارش داده است جنگ غزه تاکنون بیش از ۷۳ هزار کشته فلسطینی بر جای گذاشته است.
نتانیاهو در ادامه قطر و ترکیه را نیز هدف انتقاد قرار داد. او قطر را به تامین مالی رسانهها و نهادهایی متهم کرد که به گفته او در شکلگیری دیدگاههای ضداسرائیلی نقش دارند و رجب طیب اردوغان، رییسجمهوری ترکیه، را به حمایت از رهبران حماس و تلاش برای گسترش نفوذ ترکیه در سوریه متهم کرد.
نتانیاهو در ادامه ترکیه را «جدیدترین ابرپراکننده دروغهای یهودستیزانه» خواند و رجب طیب اردوغان را «دیکتاتور» توصیف کرد.
او با اشاره به مواضع اردوغان درباره اورشلیم گفت: «او میگوید قرار است حاکم اورشلیم شود. نه آقا، نخواهی شد. این کشور ماست، این شهر ماست، پایتخت ابدی ماست.»
بهگزارش شینهوا، خبرگزای دولتی چین، شی جینپینگ، پنجشنبه دوم مهر در دیدار با دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، از بازگشت جمهوری اسلامی و آمریکا به «تفاهمنامه اسلامآباد» حمایت و ابراز امیدواری کرد دو طرف هرچه زودتر به مسیر گفتوگو و مذاکره بازگردند.
او خواستار رسیدن طرفین به توافقی جامع، از جمله درباره برنامه هستهای جمهوری اسلامی، شد.
شی همچنین گفت حاکمیت و امنیت همه کشورها باید محترم شمرده شود و چین برای کاهش تنشها و حفظ روند مذاکرات تلاش کرده است.
همزمان، شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، در دیدار با مسعود پزشکیان، رییس دولت در جمهوری اسلامی، در حاشیه هشتادویکمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک، نگرانی عمیق خود را از طولانی شدن جنگ ابراز و بر ضرورت اجرای تفاهمنامه اسلامآباد تاکید کرد.
بر اساس اعلام دفتر نخستوزیری پاکستان، شریف همچنین خواستار خویشتنداری، کاهش تنش و ادامه تعاملات دیپلماتیک برای دستیابی به صلح و ثبات پایدار در منطقه شد و از آمادگی اسلامآباد برای ادامه نقش میانجیگرانه خود خبر داد.
این مواضع در حالی مطرح شد که حدود ۸۰ کشور پنجشنبه دوم مهر در سازمان ملل خواستار بازگشایی فوری تنگه هرمز شدند و حملات جمهوری اسلامی و حوثیهای یمن در منطقه و اختلال در تجارت بینالمللی و امنیت انرژی را محکوم کردند. کشورهای عربی خلیج فارس و شماری از قدرتهای عمده غربی از جمله حامیان این بیانیه بودند.
همزمان با این تحولات، رویترز به نقل از دو منبع ایرانی، دو مقام منطقهای و دو منبع دیپلماتیک غربی گزارش داد مذاکرهکنندگان جمهوری اسلامی و آمریکا در نیویورک در حال بررسی مسیری مرحلهای برای خروج از جنگ هستند.
بر اساس طرح مورد بحث، نخستین مرحله میتواند شامل بازگشایی تنگه هرمز از سوی تهران در برابر لغو محاصره اقتصادی ایران از سوی آمریکا باشد و احتمال دسترسی جمهوری اسلامی به بخشی از داراییهای مسدودشده نیز مطرح شده است.
منابع منطقهای همچنین به رویترز گفتند تهران آماده است مطالبه دریافت عوارض از کشتیهای عبوری از تنگه هرمز را از متن اصلی توافق کنار بگذارد و آن را در ضمیمهای جداگانه مطرح کند، زیرا پایان فوری محاصره آمریکا برای جمهوری اسلامی به اولویت مهمتری تبدیل شده است.
کشورهای خلیج فارس با پرداخت چنین عوارضی مخالفت کردهاند و به گفته منابع، هرگونه عقبنشینی تهران در این زمینه موقتی خواهد بود و به معنای کنار گذاشتن رسمی این مطالبه نیست.
درخواست ۸۰ کشور برای بازگشایی هرمز
در بیانیه مشترک حدود ۸۰ کشور که عبداللطیف بن راشد الزیانی، وزیر امور خارجه بحرین، در سازمان ملل آن را قرائت کرد، آمده است اقدامات حکومت ایران در تنگه هرمز «همچنان امنیت بینالمللی و حقوق و آزادیهای کشتیرانی را تهدید میکند».
این کشورها همچنین تصمیم حوثیها برای ازسرگیری درگیری در یمن، حملات آنها به عربستان سعودی و حملات در دریای سرخ را محکوم کردند و هشدار دادند پیشروی حوثیها به سوی تنگه بابالمندب خطرها برای کشتیرانی بینالمللی، امنیت دریایی و تجارت جهانی را افزایش میدهد.
تنگه هرمز در مذاکرات اخیر جمهوری اسلامی و آمریکا در نیویورک به یکی از محورهای اصلی چانهزنی برای پایان جنگ تبدیل شده است. جمهوری اسلامی خواهان رفع محاصره آمریکاست که فشار سنگینی بر اقتصاد ایران وارد کرده و واشینگتن نیز بر ازسرگیری عبور آزاد کشتیها از این مسیر کلیدی انتقال انرژی تاکید دارد.
به گزارش رویترز، یکی از موانع اصلی مذاکرات این است که هیچیک از دو طرف نمیخواهد پیش از دریافت امتیاز متقابل، اهرم فشار خود را کنار بگذارد. واشینگتن از محاصره و فشار اقتصادی بهعنوان ابزار خود استفاده میکند و تهران نیز کنترل دسترسی به تنگه هرمز را به یکی از مهمترین اهرمهایش تبدیل کرده است.
یک مقام ارشد جمهوری اسلامی در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل به رویترز گفت محتملترین مسیر برای خروج از بنبست، توافقی چندمرحلهای است که در مرحله نخست به «پایان محاصره و بازگشایی هرمز» منجر شود.
منابع رویترز گفتند یکی از چالشهای اصلی، ایجاد تضمینهایی است که دوام امتیازهای متقابل را برای هر دو طرف قابل اعتماد کند.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، و استیو ویتکاف، نماینده ویژه دولت آمریکا، سهشنبه ۳۱ شهریور در نخستین روز مجمع عمومی سازمان ملل، دیداری سهساعته با هم داشتند. این دیدار که به گفته مارکو روبیو، وزیر خارجه ایالات متحده «پیشرفتی چشمگیر» به شمار نمیآید، از سوی مخالفان مذاکره با ایران در بدنه جمهوری اسلامی هدف حمله قرار گرفت.
شماری از نمایندگان مجلس شورای اسلامی خواستار استیضاح عباس عراقچی شدهاند و خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران گزارش داده که این دیدار بدون اجازه نهادهای مسئول از جمله شورای عالی امنیت ملی انجام گرفته است.
