دونالد ترامپ از توافق با روسیه برای عرضه فوری گازوئیل به بازارهای آمریکا و جهان با هدف کاهش قیمت سوخت در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای خبر داد. تحلیلگران می‌گویند این توافق احتمالا به کاهش چشمگیر و پایدار قیمت‌ها منجر نخواهد شد.
به گزارش رویترز، رییس‌جمهوری آمریکا جمعه ۱۷ مهر ماه اعلام کرد در گفت‌وگویی «بسیار موفق» با ولادیمیر پوتین توافق کرده است که روسیه فورا بیش از ۳۰۰ هزار تن گازوئیل به بازارهای آمریکا و جهان عرضه کند.
به گفته ترامپ، روسیه در ماه نوامبر ۵۰۰ هزار تن دیگر و بلافاصله پس از آن یک میلیون تن گازوئیل عرضه خواهد کرد. محموله‌های بیشتر نیز بسته به وضعیت پالایشگاه‌های روسیه، که در حملات اوکراین آسیب دیده‌اند، در راه خواهد بود.
وزارت خزانه‌داری آمریکا نیز جمعه مجوزی عمومی صادر کرد که واردات گازوئیل روسیه را تا هفتم آوریل [۱۸ فروردین ۱۴۰۶] مجاز می‌کند. کریل دمیتریف، فرستاده پوتین، نیز پس از تماس دو رییس‌جمهوری، همکاری مسکو و واشینگتن در زمینه گازوئیل و انرژی را ستود.
این توافق در حالی صورت می‌گیرد که آمریکا پیش‌تر شرکت‌های انرژی روسیه را به دلیل جنگ تمام‌عیار این کشور علیه اوکراین، که از سال ۲۰۲۲ آغاز شد، تحریم کرده بود.
افزایش قیمت سوخت بر فضای انتخابات سایه انداخته است
قیمت گازوئیل، سوخت مورد استفاده در کشاورزی، گرمایش خانه‌ها و حمل‌ونقل جاده‌ای، در آمریکا به نزدیکی بالاترین سطح تاریخی خود رسیده است. بر اساس آمار انجمن خودروی آمریکا، میانگین قیمت این سوخت روز پنج‌شنبه به ۶.۲۸ دلار در هر گالن رسید.
به نوشته رویترز، قیمت گازوئیل از ۲۸ فوریه، برابر با ۹ اسفند ۱۴۰۴، زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با حکومت ایران، ۷۰ درصد افزایش یافته است. جنگ‌های ایران و اوکراین عرضه جهانی سوخت را با کمبود شدید روبه‌رو کرده‌اند و افزایش قیمت گازوئیل می‌تواند به تورم دامن بزند.
این وضعیت در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای سوم نوامبر [۱۲ آبان] رخ داده است؛ انتخاباتی که ترکیب حزبی و کنترل کنگره را تعیین خواهد کرد. ترامپ گفت کاهش قیمت‌ها برای آمریکایی‌ها، به‌ویژه کشاورزان، دامداران و رانندگان کامیون، بالاترین اولویت اوست.
قیمت‌ها با وجود دو اقدام اخیر دولت برای افزایش عرضه بالا رفته‌اند: فشار بر متحدان برای آزادسازی ذخایر اضطراری و گسترش دسترسی به گازوئیل قرمزرنگ معاف از مالیات که معمولا در ماشین‌آلات کشاورزی استفاده می‌شود.
بازار واکنش نشان داد، اما تحلیلگران محتاط مانده‌اند
پس از انتشار خبر توافق، قیمت قراردادهای آتی گازوئیل آمریکا بیش از ۴.۸ درصد کاهش یافت و به ۴.۶۴ دلار در هر گالن رسید. با این حال، تحلیلگران درباره تاثیر پایدار این توافق بر قیمت سوخت تردید دارند.
محموله فوری ۳۰۰ هزار تنی معادل حدود ۲.۲۵ میلیون بشکه گازوئیل است. برای مقایسه، آمریکا روزانه حدود ۱.۵ میلیون بشکه گازوئیل صادر می‌کند.
روری جانستون، پژوهشگر بازار نفت و بنیان‌گذار «کامودیتی کانتکست»، اهمیت توافق را ناچیز توصیف کرد و گفت روسیه در شرایطی که پالایشگاه‌هایش هدف حمله نباشند، معمولا گازوئیل بسیار بیشتری صادر می‌کند.
جیم میچل، تحلیلگر شرکت مشاوره وود مکنزی، نیز گفت این توافق راه‌حل مشکل نیست، اما منبع عرضه دیگری به بازاری اضافه می‌کند که با کمبود شدید روبه‌روست.
زلنسکی از توافق انتقاد کرد
ولودیمیر زلنسکی، رییس‌جمهوری اوکراین، در واکنش به تصمیم ترامپ گفت: «هدیه دادن به پوتین نه صلح به همراه خواهد آورد و نه منفعتی برای جهان متمدن.»
او در شبکه ایکس نوشت روسیه این گازوئیل را با «وحشت‌آفرینی و پیمان‌شکنی بیشتر» جبران خواهد کرد.
کاخ سفید افزایش تولید داخلی را بررسی می‌کند
هم‌زمان، سه منبع در صنعت انرژی به رویترز گفتند ترامپ قرار است در روزهای آینده به شماری از روسای دستگاه‌های دولتی دستور دهد راه‌هایی برای مهار قیمت گازوئیل پیدا کنند.
به گفته این منابع، دستور احتمالی که ممکن است در قالب یادداشت ریاست‌جمهوری صادر شود، مقام‌ها را به بررسی راه‌های عبور از مقررات محلی و ایالتیِ مانع تولید انرژی و استفاده از «قانون تولید دفاعی» برای افزایش تولید نفت و سوخت ملزم خواهد کرد.
این قانون، مصوب دوران جنگ سرد، به رییس‌جمهوری اجازه می‌دهد برای توسعه تولید داخلی مواد حیاتی، وام یا تضمین وام با پشتوانه دولت فراهم کند و شرکت‌ها را به اولویت دادن به قراردادهای دولتی برای تامین کالاهای ضروری وادارد.
کاخ سفید در حال بررسی استفاده از این قانون برای افزایش ظرفیت پالایش است. مدیران پالایشگاه‌ها ماه گذشته میلادی به مقام‌های دولت گفته‌اند بهتر است منابع فدرال صرف افزایش بهره‌وری و توسعه تاسیسات موجود شود؛ زیرا ساخت پالایشگاه جدید هزینه بیشتری دارد و تکمیل آن سال‌ها زمان می‌برد.
تحریم‌های جدید برخلاف اقدامات پیشین آمریکا که قضات و دادستان‌های مشخصی را هدف قرار می‌داد، خود دیوان کیفری بین‌المللی را هدف گرفته و ممکن است شرکت‌هایی را که به این نهاد خدمات ارائه می‌کنند نیز با مجازات روبه‌رو کند.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، در بیانیه‌ای که ابتدا در اختیار رویترز قرار گرفت، گفت: «رییس‌جمهوری ترامپ هرگز اجازه نخواهد داد دیوان کیفری بین‌المللی آمریکایی‌ها را تحت پیگرد قرار دهد.»
وزیر امور خارجه آمریکا هشدار داد: «یا دیوان کیفری بین‌المللی به تهدیدهای خود پایان می‌دهد، یا ما به دیوان کیفری بین‌المللی پایان خواهیم داد.»
او افزود: «به همین دلیل، امروز ایالات متحده دیوان کیفری بین‌المللی را تحریم می‌کند. ما معاملات با این دادگاه سرکش را ممنوع خواهیم کرد، منابع آن را قطع می‌کنیم و توانایی‌اش برای فعالیت را از کار می‌اندازیم.»
دیوان کیفری بین‌المللی: تحریم‌ها حاکمیت قانون را تضعیف می‌کند
نزهت شمیم خان، معاون دادستان دیوان کیفری بین‌المللی، در گفت‌وگو با رویترز تحریم‌های آمریکا را محکوم کرد و گفت این اقدامات مانع ادامه فعالیت دیوان نخواهد شد.
او گفت: «هدف این تحریم‌ها تضعیف حاکمیت قانون در سطح بین‌المللی و فعالیت نهادی قضایی و مستقل است.»
خان تاکید کرد: «کار ما در تمامی پرونده‌ها، تحقیقات و پیگردهای قضایی ادامه خواهد یافت.»
دیوان کیفری بین‌المللی که در سال ۲۰۰۲ تاسیس شد، مسئول رسیدگی به جنایات جنگی، جنایت علیه بشریت و نسل‌کشی است.
دولت ترامپ مدت‌هاست با این نهاد مخالفت می‌کند و پیش‌تر نیز شماری از قضات و دادستان‌های آن را تحریم کرده است.
واشینگتن به‌ویژه صدور حکم بازداشت برای مقام‌های اسرائیلی، از جمله بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، و همچنین تحقیقات پیشین دیوان درباره اقدامات نظامیان آمریکایی در افغانستان را محکوم کرده است. تحقیقات مربوط به نظامیان آمریکا در افغانستان اکنون بسته شده است.
دیوان کیفری بین‌المللی ۱۲۵ کشور عضو دارد که شامل تمامی کشورهای اتحادیه اروپا و همه اعضای ناتو، به‌جز آمریکا و ترکیه، می‌شود.
مقر این دیوان در هلند قرار دارد؛ کشوری که هم عضو اتحادیه اروپا و هم عضو ناتو است. بسیاری از اعضای دیوان، از جمله متحدان اصلی آمریکا، پیش‌تر حمایت علنی خود را از آن اعلام کرده‌اند.
تحریم‌ها و جایزه نوبل صلح
تحریم‌های جدید آمریکا تنها چند ساعت پس از آن اعلام شد که ناوی پیلای، حقوقدان اهل آفریقای جنوبی و قاضی پیشین دیوان کیفری بین‌المللی، برنده جایزه صلح نوبل شد.
پیلای از سال ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۸ در شعبه تجدیدنظر دیوان کیفری بین‌المللی قضاوت می‌کرد.
کمیته نوبل در توضیح انتخاب او اعلام کرد که قصد داشته است در شرایطی که «قضات و نهادهای حقوق بین‌الملل هدف حملات سیاسی قرار گرفته‌اند»، هشداری درباره اهمیت این نهادها بدهد.
این کمیته تاکید کرد: «نظام حقوقی بین‌المللی که در آن جنایتکاران جنگی پاسخ‌گو باشند و قربانیان سوءاستفاده به عدالت دست یابند، پیش‌شرط جهانی صلح‌آمیز است.»
احتمال قطع خدمات بانکی، بیمه‌ای و نرم‌افزاری
تحریم‌های آمریکا معمولا شرکت‌های مستقر در این کشور را از هرگونه همکاری با نهادهای تحریم‌شده منع می‌کند.
چنین محدودیت‌هایی می‌تواند بانک‌ها را به بستن حساب‌ها، شرکت‌های بیمه را به قطع پوشش بیمه‌ای و شرکت‌های نرم‌افزاری را به توقف ارائه خدمات وادار کند.
دولت ترامپ در دوره نخست ریاست‌جمهوری او تحریم‌هایی را علیه برخی مقام‌های دیوان وضع کرده بود که در دولت جو بایدن لغو شدند.
واشینگتن چند روز پس از بازگشت ترامپ به کاخ سفید در ژانویه ۲۰۲۵ نیز تحریم‌های تازه‌ای علیه مقام‌های این نهاد اعلام کرد.
مقام‌های دیوان کیفری بین‌المللی طی ماه‌های گذشته خود را برای احتمال تحریم مستقیم این نهاد آماده کرده بودند.
از جمله اقدامات پیشگیرانه، جایگزینی نرم‌افزارهای مایکروسافت در رایانه‌های اداری با نرم‌افزارهای متن‌باز و ایجاد ترتیبات جدید برای خدمات بانکی و بیمه درمانی بوده است.
با این حال، وزارت خزانه‌داری آمریکا اندکی پس از اعلام تحریم‌ها، چهار مجوز عمومی صادر کرد که برخی معاملات مربوط به خدمات مخابراتی، نرم‌افزاری، پرداخت مستمری‌ها و امور مرتبط با بازداشت‌شدگان دیوان را مستثنا می‌کند.
روبیو نیز اعلام کرد تحریم‌ها به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که دیوان و کشورهای عضو آن فرصت رسیدگی به نگرانی‌های آمریکا را داشته باشند.
درخواست آمریکا از متحدان برای مهار دیوان
اوسوالدو زاوالا گیلر، مسئول ثبت و امور اداری دیوان کیفری بین‌المللی، اوایل هفته از اتحادیه اروپا خواسته بود برای استفاده از سازوکار موسوم به «مقررات مسدودساز» آماده باشد.
این سازوکار به اتحادیه اروپا اجازه می‌دهد از شرکت‌ها و کشورهای اروپایی در برابر آثار فراسرزمینی تحریم‌های خارجی محافظت کند.
روبیو در بیانیه خود گفت آمریکا اجرای تحریم‌ها را به تعویق انداخته بود، به این امید که دیوان و کشورهای عضو اساسنامه رم، سند تاسیس این نهاد، به نگرانی‌های واشینگتن رسیدگی کنند؛ اما به گفته او، چنین اتفاقی رخ نداده است.
او همچنین خطاب به متحدان آمریکا گفت: «ما انتظار داریم متحدانمان، که بسیاری از آنها عضو دیوان هستند و برای دفاع از خود به نیروهای نظامی آمریکا متکی‌اند، این دادگاه را مهار کنند.»
روبیو افزود که ساختار تحریم‌ها به کشورهای عضو فرصت می‌دهد برای مذاکره و ارائه راه‌حلی جهت رفع نگرانی‌های آمریکا اقدام کنند.
او هشدار داد: «اگر این تلاش‌ها به نتیجه نرسد، اقدامات خود را متناسب با شرایط همچنان تغییر خواهیم داد.»
این تصمیم می‌تواند اختلاف میان واشینگتن و متحدان اروپایی‌اش را بر سر استقلال نهادهای قضایی بین‌المللی و صلاحیت دیوان کیفری بین‌المللی تشدید کند.
واکنش اروپا
در همین حال کمیسیون اروپا نیز جمعه ۱۷ مهر اعلام کرد اتحادیه اروپا آماده است برای تضمین ادامه فعالیت دیوان کیفری بین‌المللی، با وجود تحریم‌های تازه آمریکا علیه این نهاد قضایی، هر اقدام ضروری را انجام دهد.
کمیسیون اروپا در بیانیه‌ای تاکید کرد که اتحادیه اروپا اجازه نخواهد داد تحریم‌های واشینگتن مانع انجام وظایف دیوان کیفری بین‌المللی شود.
با این حال، کمیسیون اروپا اعلام کرد همچنان امکان گفت‌وگو با آمریکا وجود دارد، زیرا اجرای تحریم‌های اعلام‌شده با یک دوره تعویق شش‌ماهه همراه است.
کمیسیون اروپا در بیانیه خود مشخص نکرد چه اقداماتی را برای حمایت از فعالیت دیوان در نظر دارد، اما تاکید کرد که با توجه به فرصت شش‌ماهه پیش از اجرای تحریم‌ها، همچنان زمینه برای یافتن راه‌حلی از طریق گفت‌وگو وجود دارد.
ماچادو در گفت‌وگو با فایننشال‌تایمز که جمعه ۱۷ مهر منتشر شد، گفت معتقد است برای آماده‌سازی زمینه انتخابات تا ژوئیه ۲۰۲۷ (تیر و مرداد ۱۴۰۶)، «بیش از اندازه کافی» وقت وجود دارد.
او گفت: «دولت آمریکا و مردم ونزوئلا همگی توافق دارند که تنها راه پایدار کردن این وضعیت و تبدیل آن به یک پیروزی واقعی، تبدیل ونزوئلا به یک دموکراسی باثبات است.»
این درخواست در شرایطی مطرح شد که با گذشت ماه‌ها از کنار رفتن نیکلاس مادورو، هنوز جدول زمانی مشخصی برای انتخابات اعلام نشده است.
وعده انتخابات بدون تعیین زمان
دلسی رودریگز، رییس‌جمهوری موقت ونزوئلا، اول مهر در مجمع عمومی سازمان ملل وعده برگزاری انتخابات داد و گفت دولت گفت‌وگو با مخالفان را آغاز کرده است.
او «مشارکت همه جریان‌های سیاسی» را تضمین کرد، اما تاریخی برای رای‌گیری تعیین نکرد.
رودریگز پس از بازداشت مادورو به دست نیروهای آمریکایی در ژانویه ۲۰۲۶ به قدرت رسید.
واشینگتن می‌گوید ونزوئلا پیش از انتخابات باید به ثبات برسد و اقتصادش را احیا کند.
منتقدان، دولت دونالد ترامپ را متهم کرده‌اند توافق‌های نفتی و سرمایه‌گذاری را بر مطالبه انتخابات آزاد مقدم کرده است. مخالفان، استقلال دیوان عالی و شورای ملی انتخابات را از پیش‌شرط‌های رای‌گیری می‌دانند.
طبق گزارش خبرگزاری رویترز، بسیاری از سیاستمداران، از جمله ماچادو، همچنان از نامزدی محروم‌اند.
ماچادو در گفت‌وگوهای دولت با مخالفان حضور نداشته است. کمیته سیاسی او ۳۱ شهریور اعلام کرد تاکنون هفت بار مانع بازگشتش به ونزوئلا شده‌اند؛ از جمله با تهدید شرکت‌های هواپیمایی و فشار بر جزایر همسایه برای ندادن اجازه فرود.
از انتخابات مناقشه‌برانگیز تا نوبل صلح
ماچادو در انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۴ از نامزدی منع شد و از ادموندو گونزالس اوروتیا حمایت کرد. نهاد انتخاباتی ونزوئلا مادورو را پیروز اعلام کرد، اما مخالفان این نتیجه را نپذیرفتند.
ماچادو پس از آن عمدتا مخفیانه زندگی می‌کرد و اواخر سال گذشته برای دریافت جایزه صلح نوبل از کشور خارج شد.
کمیته نوبل این جایزه را به پاس تلاش‌های او برای حقوق دموکراتیک مردم ونزوئلا و گذار مسالمت‌آمیز از دیکتاتوری به دموکراسی اعطا کرد.
او پس از بازداشت مادورو نیز خواستار انتخابات آزاد شد و از اقدام ترامپ تمجید کرد.
با این حال، همکاری واشینگتن با رودریگز و دیگر مقام‌های دولت پیشین، نگرانی مخالفان را درباره روند انتقال قدرت افزایش داده است.
یورگن واتنه فریدنس، رییس کمیته نوبل نروژ، جمعه ۱۷ مهر هنگام اعلام این جایزه در اسلو، پایتخت این کشور، گفت پیلای، حقوقدان ۸۵ ساله متولد آفریقای جنوبی، به دلیل تلاش‌هایش برای ترویج صلح و حقوق بین‌الملل، برگزیده شده است.
کمیته نوبل نروژ امسال نامزدی ۲۸۷ فرد و سازمان را برای دریافت جایزه نوبل صلح دریافت کرده بود که کمی بیش از یک‌چهارم آنها سازمان بودند.
ماریا کورینا ماچادو، رهبر مخالفان ونزوئلا، سال گذشته به دلیل مبارزه برای دستیابی به گذار دموکراتیک در این کشور آمریکای جنوبی، برنده جایزه صلح نوبل شد.
انتقاد از اعدام معترضان دی‌ماه
هفتم مرداد ۱۴۰۵، پیلای در مقام رییس کمیسیون بین‌المللی علیه مجازات اعدام، استفاده جمهوری اسلامی از اعدام برای سرکوب معترضان دی‌ماه ۱۴۰۴ را محکوم کرد.
او گفت آنچه در ایران رخ می‌دهد اجرای عدالت نیست، بلکه «تبدیل مجازات اعدام به سلاحی علیه نسلی از جوانان است که جرات اعتراض کرده‌اند».
این کمیسیون اعلام کرد از آغاز اعتراضات سراسری در دسامبر ۲۰۲۵ و ژانویه ۲۰۲۶، دست‌کم ۲۶ نفر با اتهام‌های مرتبط با اعتراضات، پس از رسیدگی‌هایی که ابتدایی‌ترین معیارهای بین‌المللی دادرسی عادلانه را رعایت نکرده‌اند، اعدام شده‌اند.
پیلای خواستار توقف فوری همه اعدام‌ها، از جمله اعدام متهمان باقی‌مانده پرونده میدان علیخانی اصفهان، و بازبینی مستقل پرونده محکومان به مرگ شد.
او همچنین از مقام‌های جمهوری اسلامی خواست اعدام‌های بدون اطلاع قبلی خانواده‌ها و وکلا را متوقف کنند.
انتقاد از سرکوب معترضان
پیلای در دوران مسئولیت خود در سازمان ملل، بارها از نقض حقوق بشر از سوی جمهوری اسلامی انتقاد کرد؛ از سرکوب معترضان و بازداشت مدافعان حقوق بشر گرفته تا اعدام زندانیان سیاسی و افرادی که هنگام ارتکاب جرم زیر ۱۸ سال داشتند.
او پنجم تیر ۱۳۹۳، در اعتراض به خطر اعدام راضیه ابراهیمی، که هنگام ارتکاب جرم ۱۷ سال داشت، تاکید کرد اعدام افراد برای جرایم ارتکابی پیش از ۱۸ سالگی، صرف‌نظر از شرایط جرم، در حقوق بین‌الملل ممنوع است.
پیلای در همان بیانیه، اعدام شماری از زندانیان سیاسی را محکوم کرد و درباره خطر اعدام چهار زندانی کُرد که محاکمه‌شان با معیارهای بین‌المللی دادرسی عادلانه مطابقت نداشت، هشدار داد.
این کمیسر عالی حقوق بشر از جمهوری اسلامی خواست اجرای همه احکام اعدام را با هدف لغو مجازات مرگ، فورا متوقف کند.
پیلای دوم آذر ۱۳۸۹ نیز با ابراز نگرانی درباره نسرین ستوده، وکیل زندانی که در اوین اعتصاب غذا کرده بود، پرونده او را بخشی از سرکوب گسترده‌تر مدافعان حقوق بشر دانست.
او از مقام‌های جمهوری اسلامی خواست پرونده ستوده را فورا بازبینی و آزادی او را تسریع کنند.
پیلای ۹ دی ۱۳۸۸، پس از سرکوب خونین اعتراضات شهروندان به نتایج انتخابات ریاست‌جمهوری در روز عاشورا در آن سال، از افزایش کشته‌ها، زخمی‌ها و بازداشت‌ها ابراز بهت کرد و گفت اطلاعات موجود حاکی از خشونت بیش از حد نیروهای امنیتی و بسیج است.
او تاکید کرد مردم حق دارند احساسات خود را بیان کنند و اعتراض مسالمت‌آمیز داشته باشند، بدون آن که کتک بخورند یا زندانی شوند.
پیلای و اسرائیل
پیلای ۲۵ شهریور ۱۴۰۴ بر انتشار گزارش کمیسیون تحقیق سازمان ملل نظارت داشت که نتیجه گرفت اسرائیل در غزه «مرتکب نسل‌کشی» شده و مقام‌های ارشد اسرائیلی، از جمله بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر، در ارتکاب این اقدامات «نقش تحریک کننده» داشته‌اند.
اسرائیل این اتهام‌ها را «شرم‌آور» خواند.
دفتر حقوق بشر سازمان ملل متحد، پس از اعلام برنده شدن پیلای از اعطای جایزه نوبل صلح به او استقبال کرد و تلاش‌های دیرینه‌اش را در دفاع از حقوق بشر ستود.
شابیا مانتو، سخنگوی این دفتر، در ژنو به خبرنگاران گفت: «این خبر فوق‌العاده‌ای است. ما به تلاش و تعهد بیشتری در زمینه حقوق بشر نیاز داریم.»
