سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی: قطعا به ماجراجویی خطرناک اوکراین، پاسخ میدهیم
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، در واکنش به حمله اوکراین به یک شناور ایرانی در دریای خزر گفت جمهوری اسلامی «قطعا به ماجراجویی خطرناک اوکراین، پاسخ خواهد داد.»
بقایی از ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، انتقاد کرد و گفت: «رفتار رییسجمهوری اوکراین، یادآور رفتار نمایشی آنارشیستها در آستانه جنگ جهانی اول است که تبعاتش دامنگیر همه اروپا شد.»
او همچنین افزود: «تبعات اقدام اوکراین برای خودشان و کل منطقه، غیرقابل پیشبینی خواهد بود.»
سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی تاکید کرد که تصمیم جمهوری اسلامی برای استفاده از ابزار دفاعی یا دیپلماسی، بر اساس منافع این کشور اتخاذ خواهد شد.
بقائی در ادامه، دولت بلغارستان را نیز مخاطب قرار داد و گفت: «دولت بلغارستان باید درباره در اختیار گذاشتن پایگاه نظامی خود به آمریکا برای حمله به ایران، پاسخگو باشد.»
اسحاقی دوشنبه پنجم مرداد «تحریمهای ظالمانه» و «جنگ» را از عوامل اصلی تشدید بحران دارو دانست و گفت مشکلات در تامین مواد اولیه وارداتی، افزایش قیمت دارو را نیز به دنبال داشته است.
او تاکید کرد برای کاهش آسیبپذیری این بخش باید ظرفیت تولید داخلی و مراکز رشد واحدهای فناوریهای دارویی تقویت شوند.
این نماینده مجلس افزود: «میتوان زیرساختهای آسیبدیده را دوباره بازسازی کرد، اما یک زیرساخت حیاتی وجود دارد که بیتوجهی به آن میتواند خسارتهای جبرانناپذیری به دنبال داشته باشد و حتی نتیجه آن مرگ و میر بیماران باشد و آن، تامین پایدار دارو و دسترسی آسان مردم به دارو است.»
دوم مرداد نیز همایون سامهیح نجفآبادی، عضو کمیسیون بهداشت مجلس، «محاصره دریایی و اختلال در حملونقل» را از عوامل افزایش هزینهها و دشوار شدن انتقال اقلام دارویی برشمرد و گفت تاخیر در تخصیص ارز، همراه با کمبود نقدینگی، واردات دارو را با مشکلات بیشتری روبهرو کرده است.
این اظهارات در شرایطی مطرح میشود که خبرآنلاین چهارم مرداد به نقل از رسول نظریفرد، موسس داروخانه بیماران خاص، گزارش داد بسیاری از بیماران برای یافتن برخی داروها ناچارند به چندین داروخانه مراجعه کنند، در حالی که همان داروها به آسانی در بازار غیررسمی، شبکههای واسطهای و فضای مجازی عرضه میشوند.
نظریفرد تاکید کرد بخشی از مشکلات بازار دارو نه به تولید، بلکه به نحوه توزیع و ضعف نظارت بر عرضه دارو بازمیگردد.
او ادامه داد: «دسترسی افراد متعدد به برخی سامانهها و نبود نظارت کافی میتواند زمینه صدور نسخههای صوری یا غیرواقعی را فراهم کند؛ نسخههایی که در نهایت به دریافت دارو از شبکه رسمی و عرضه آن در بازار آزاد منجر میشوند.»
تاکید مقامهای جمهوری اسلامی بر تامین دارو برای مراسم اربعین
همزمان با هشدارها درباره کمبود دارو در ایران، رییس سازمان اورژانس کشور پنجم مرداد اعلام کرد برای تامین دارو و سرم مورد نیاز «زائران اربعین» تدابیر لازم در دستور کار قرار گرفته است.
میعادفر گفت: «در مراسم اخیر تشییع [جنازه علی خامنهای] هیچ مشکلی در زمینه تامین سرم نداشتیم و برای ایام اربعین نیز آمادگی کامل وجود دارد.»
او از تمهیدات ویژه وزارت بهداشت برای مقابله با گرمازدگی شرکتکنندگان در مراسم اربعین خبر داد و افزود در مرزهای ششگانه کشور، ذخایر دارویی مورد نیاز وجود دارد و حدود ۳۰۰ هزار واحد سرم نیز برای این مراسم پیشبینی شده است.
پیشتر در ۲۸ تیر، پیرحسین کولیوند، رییس جمعیت هلال احمر، اعلام کرده بود دارو و تجهیزات برای مراسم اربعین به میزان کافی تامین و ارسال شده و پنج بیمارستان عراق در مسیر نجف تا کربلا برای ارائه خدمات درمانی در اختیار کادر پزشکی ایران قرار دارد.
در ماههای اخیر، شماری از شهروندان در پیامهایی به ایراناینترنشنال از کمبود و افزایش قیمت دارو خبر دادند و گفتند این وضعیت روند درمان بسیاری از بیماران را با اختلال جدی مواجه کرده است.
بر اساس تعدادی از این پیامها، بحران دارو در ایران موجب شده برخی شهروندان از علم پزشکی به طب سنتی روی بیاورند.
یوری اسلیوسار، فرماندار منطقه هدف حمله در روسیه، دوشنبه پنجم مرداد در پیامی در تلگرام گفت در روستوف-نا-دونو، مرکز مهم صادراتی در نزدیکی دریای آزوف، یک زوج از یک خانواده کشته و پنج نفر دیگر زخمی شدند.
حال دو تن از مجروحان وخیم گزارش شده است.
او افزود سقوط بقایای پهپادها در چند نقطه، از جمله انبارها، آتشسوزی ایجاد کرد و موج انفجار، شیشههای یک ساختمان مسکونی را شکست.
در بلگورود، شهری که مانند روستوف-نا-دونو در نزدیکی مرز اوکراین قرار دارد، مقامهای منطقهای اعلام کردند حمله پهپادی ۱۲ نفر، از جمله دو کودک را زخمی کرد و موجب آتشسوزی در یک ساختمان مسکونی شد.
حملات روسیه به شهرهای اوکراین
در اوکراین، ایوان فدوروف، فرماندار منطقه زاپوریژیا، اعلام کرد حمله با یک بمب سرشی به این شهر جنوبی، یک کشته و هفت زخمی بر جای گذاشته است.
زاپوریژیا در ماههای اخیر هدف بمبارانهای سنگین قرار گرفته است.
روسیه اسفند ۱۴۰۰ کارزار نظامی خود را علیه اوکراین کلید زد و از آن زمان، درگیریهای مرگبار میان دو کشور ادامه داشته است.
اوله هریهوروف، فرماندار منطقه سومی در شمال اوکراین، در تلگرام نوشت حمله روسیه با بمب هدایتشونده هوایی، پنج نفر را زخمی کرده است.
خبرگزاری رویترز نتوانسته است این گزارشها را بهطور مستقل تایید کند.
روسیه و اوکراین هر دو هدف قرار دادن غیرنظامیان را در جنگی که با تهاجم تمامعیار روسیه آغاز شد، رد میکنند.
مقامهای محلی گفتند نیروهای روسیه بامداد چهارم مرداد کییف، پایتخت اوکراین، را با موشکهای بالستیک هدف قرار دادند. مناطق دیگری نیز در ادامه روز بمباران شدند و دستکم شش نفر کشته شدند.
روسیه نیز اعلام کرد مناطق تحت کنترل مسکو در اوکراین هدف حمله قرار گرفتهاند و چهار نفر در حمله پهپادی اوکراین به شهر اشغالی هورلیوکا کشته شدهاند.
نیروی هوایی اوکراین در گزارش صبحگاهی خود اعلام کرد روسیه در طول شب هفت موشک بالستیک و ۱۳۶ پهپاد به سوی اوکراین پرتاب کرده است.
در شهر چرنیهیف در شمال اوکراین، یک پهپاد روسی به یک فروشگاه بزرگ برخورد کرد و دو نفر، از جمله یک کودک ۹ ساله، کشته و ۲۵ نفر زخمی شدند.
ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، در تلگرام نوشت: «این تروریسم عمدی روسیه است که هیچ توجیه نظامی ندارد.»
ایهور ترخوف، شهردار خارکیف، گفت در حمله پهپادی روزانه به این شهر در شرق اوکراین، یک نفر کشته شد و ۱۶ نفر به خدمات درمانی نیاز پیدا کردند.
آتشسوزی در یک ساختمان مسکونی در کییف
ویتالی کلیچکو، شهردار کییف، گفت پس از حمله موشکی شبانه، در طبقات هفتم و هشتم یک ساختمان مسکونی چندطبقه در یکی از مناطق مرکزی پایتخت، آتشسوزی رخ داد.
سه نفر در کییف زخمی شدند و تصاویر منتشرشده از سوی سازمان خدمات اضطراری اوکراین، خودروهایی را در حال سوختن نشان داد.
شرکت ملی نفت و گاز اوکراین، نفتوگاز، اعلام کرد دو تن از کارکنانش در شهر اسلوویانسک بر اثر حمله روسیه کشته شدند. آنان در حال کمک به ساکنانی بودند که از حمله قبلی آسیب دیده بودند.
اسلوویانسک یکی از چند هدف پیشروی آهسته روسیه در منطقه دونتسک در شرق اوکراین است.
زلنسکی دوم مرداد هشدار داده بود احتمال دارد حملات روسیه در ۴۸ ساعت آینده شدت بگیرد.
ادعای روسیه درباره حمله به مناطق اشغالی
در هورلیوکا، واقع در بخش اشغالی منطقه دونتسک، ایوان پریخودکو، شهردار منصوب روسیه، گفت چهار غیرنظامی در حمله پهپادی اوکراین کشته شدند.
او سپس اعلام کرد یک پهپاد اوکراینی به یک خودروی امدادی برخورد کرده و سه امدادگر و یک ساکن دیگر را زخمی کرده است.
مقامهای منصوب روسیه سوم مرداد نیز اوکراین را متهم کردند که عامدانه غیرنظامیان را هدف قرار داده است.
به گفته آنها، در حمله پهپادی به یک اردوگاه تفریحی در بخش تحت کنترل روسیه در منطقه زاپوریژیا، ۱۲ نفر کشته شدند.
از زمان آغاز جنگ اوکراین، هزاران غیرنظامی کشته شدهاند که بیشتر آنها اوکراینیهایی بودهاند و در حملات روسیه جان باختهاند.
ذبیحالله خداییان در مصاحبه با صداوسیمای جمهوری اسلامی با بیان اینکه «برخی تراستیها خیانت کردند»، گفت: «یک تراستی ۲۰۰ میلیون دلار از سرمایه کشور را برنگرداند و از کشور هم خارج شد.»
خداییان نام این فرد یا شرکت، زمان خروج او از ایران، نحوه سپردن منابع و اقدامهای انجامشده برای بازگرداندن پول را اعلام نکرد.
روزنامه «سازندگی» نیز سوم مرداد گزارش داده بود که دستکم ۱۵ تراستی از دسترس خارج شدهاند؛ افرادی که به گفته مجیدرضا حریری، رییس اتاق بازرگانی ایران و چین، میلیاردها دلار از پول نفت ایران نزد آنها بوده است.
بر اساس گزارش سازندگی، قوه قضاییه برای مدیران شرکتهای تراستی ۵۹ پرونده تشکیل داده و در ۴۳ پرونده قرار جلب به دادرسی صادر شده است. پیگیری برای صدور اعلان قرمز اینترپل علیه ۱۵ تراستی فراری نیز در جریان است.
تراستیها چگونه وارد اقتصاد ایران شدند؟
«تراستی» عنوانی است که در سالهای تحریم به افراد یا شرکتهایی داده شده است که انتقال منابع مالی ایران، بهویژه درآمدهای نفتی، را خارج از شبکه رسمی بانکی انجام میدهند.
پس از محدودشدن دسترسی بانکهای ایرانی به نظام مالی بینالمللی، دولت و شرکتهای وابسته برای دریافت پول نفت، پرداخت هزینه واردات و انتقال ارز به واسطههایی متکی شدند که در کشورهای مختلف حساب بانکی، شرکت یا ارتباطات مالی داشتند.
در قوانین ایران تعریف مشخصی از تراستی وجود ندارد و جزئیات مربوط به هویت، قراردادها، میزان کارمزد، تضمینهای مالی و شیوه نظارت بر این واسطهها معمولا منتشر نمیشود.
به نوشته روزنامه سازندگی، همین نبود شفافیت مشخص نمیکند تراستیها بر چه اساسی انتخاب میشوند، چه نهادی بهطور مستمر عملکردشان را بررسی میکند و در برابر منابعی که در اختیار دارند چه تضمینهایی ارائه میدهند.
البته رییس سازمان بازرسی کل کشور در بخشی از سخنانش در صدا و سیما به این موضوع اشاره کرد که تراستیها مورد اعتماد «دستگاههای اطلاعاتی امنیتی، شعام (شورای عالی امنیت ملی) و بانکها» هستند.
رسوب درآمدهای نفتی زمینه تعارض منافع ایجاد میکند
بخشی از منفعت تراستیها میتواند از باقیماندن منابع مالی در حسابهایشان حاصل شود. هنگامی که میلیاردها دلار درآمد نفتی برای چند روز یا چند هفته در حساب یک واسطه باقی بماند، امکان کسب سود از این منابع فراهم میشود.
این وضعیت میان منفعت ایران برای انتقال سریع پول و منفعت واسطه از نگهداری طولانیتر آن تعارض ایجاد میکند. اگر این ساختار با نظارت ضعیف همراه باشد، خطر تاخیر در انتقال، سوءاستفاده، انتقال دارایی و از بین رفتن اصل سرمایه افزایش مییابد.
تشکیل پرونده پس از خروج واسطه یا انتقال منابع نیز لزوما به جبران کامل خسارت منجر نمیشود. گزارش سازندگی از این رو، اصلاح ساختار انتخاب و نظارت بر تراستیها را مهمتر از برخورد قضایی پس از وقوع تخلف دانسته است.
هیات ویژه قضایی پروندههای ارزی را بررسی میکند
خداییان همچنین از تشکیل هیاتی ویژه برای رسیدگی فوقالعاده به پروندههای مفاسد ارزی خبر داد. این هیات متشکل از رییس دادگاه تهران، دادستان تهران، مشاوران قضایی و قضات دیوان عالی کشور است.
بر اساس دادههای سامانه بانک مرکزی که رییس سازمان بازرسی به آنها استناد کرد، ۲۰ هزار و ۶۷۶ شخص حقیقی و حقوقی در مجموع حدود ۹۴ میلیارد یورو تعهد ارزی رفعنشده داشتهاند.
این افراد و شرکتها بر اساس میزان تعهدات ارزی رفعنشده در سه گروه قرار گرفتهاند: گروه نخست شامل ۲۲۵ بدهکار کلان با تعهد بیش از ۵۰ میلیون یورو است که مجموع بدهی ارزی آنها به ۵۳ میلیارد یورو میرسد؛ گروه دوم را دو هزار و ۸۲۷ بدهکار متوسط با تعهدی بین سه تا ۵۰ میلیون یورو تشکیل میدهند که در مجموع ۳۵.۵ میلیارد یورو تعهد ایفانشده دارند؛ و گروه سوم شامل ۱۷ هزار و ۶۲۴ بدهکار خرد با تعهد کمتر از سه میلیون یورو است که مجموع تعهدات رفعنشده آنها ۵.۹ میلیارد یورو اعلام شده است.
بخشی از ارقام ثبتشده ناشی از آشفتگی اطلاعاتی بود
رییس سازمان بازرسی گفت شرکتهای پخش و پالایش، گاز و فلات قاره با ۲۸.۸ میلیارد یورو تعهد رفعنشده، ابتدا در صدر فهرست قرار داشتند.
به گفته او، بررسی نزدیک به ۴۰ هزار اظهارنامه یا کوتاژ صادراتی نشان داد بخش عمده این منابع، از جمله حدود ۱۸ تا ۱۹ میلیارد یورو ثبتشده به نام شرکت پخش و پالایش، متعلق به شرکت ملی نفت بوده است که بهدلیل بیتوجهی در ثبت گمرکی به نام شرکتهای دیگر درج شده بود.
خداییان گفت از مجموع ۲۸.۸ میلیارد یورو تعهد ثبتشده برای شرکتهای دولتی وابسته به وزارت نفت، تکلیف حدود ۲۶ میلیارد یورو مشخص شده است.
بخشی از این ارزها برای واردات کالاهای ضروری، از جمله بنزین، یا توسعه زیرساختها هزینه شده بود، اما بهدلیل ثبتنشدن توضیحات لازم در سامانه بانک مرکزی همچنان تعهد ایفانشده محسوب میشد. این دادهها نشان میدهد تمام ارقام ثبتشده بهعنوان تعهد رفعنشده را نمیتوان الزاما فساد یا خروج منابع دانست و بخشی از آنها ناشی از اشکال در ثبت و شفافسازی اطلاعات بوده است.
حدود ۲۰ میلیارد یورو تعیین تکلیف شد
خداییان گفت اقدامات هیات ویژه قضایی به تعیین تکلیف و بازگشت نزدیک به ۲۰ میلیارد یورو به چرخه اقتصادی منجر شده است.
بر اساس توضیحات خداییان، ۷.۵ میلیارد یورو از تعهدات ارزی در مرکز مبادله ارز و طلا رفع شده، ۱.۵۹ میلیارد یورو به صرافیها و بانکهای مجاز عرضه شده و ۱۰.۸۶ میلیارد یورو نیز برای تسویه بدهیهای ارزی خارجی یا از طریق دیگر روشهای قانونی پرداخت شده است. همزمان، پرونده ۲۱۹ شخص حقیقی و حقوقی از گروه بدهکاران کلان، با مجموع تعهدات ۲۳.۵ میلیارد یورویی، در دست بررسی قرار دارد و به آنها اخطار داده شده است که اگر تاییدیه بانک مرکزی درباره رفع تعهدات خود را ارائه نکنند، به مراجع قضایی معرفی خواهند شد.
در گروه بدهکاران متوسط نیز به گفته رییس سازمان بازرسی پرونده ۶۱۵ نفر به مراجع قضایی فرستاده شده و پرونده هزار نفر دیگر پس از تایید بانک مرکزی آماده ارسال است.
رسیدگی به پرونده بیش از ۱۷ هزار بدهکار خرد به سازمان تعزیرات حکومتی سپرده شده و به گفته خداییان، تاکنون دو میلیارد یورو از تعهدات این گروه تعیین تکلیف شده است.
کارتهای بازرگانی اجارهای به مسیر دیگری برای خروج ارز تبدیل شدند
رییس سازمان بازرسی از صدور گسترده و بیضابطه کارتهای بازرگانی نیز انتقاد کرد. به گفته او، از سال ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۴ حدود ۹۳ هزار کارت بازرگانی صادر شد؛ در حالی که در فاصله سالهای ۱۳۳۶ تا ۱۴۰۱، تنها یکهزار و ۴۷۳ کارت صادر شده بود.
خداییان این افزایش را نتیجه حذف «اهلیتسنجی» با پیشنهاد وزارت صنعت، معدن و تجارت و تصویب دولت دانست. به گفته او، این تغییر به افرادی بدون سابقه تجاری، تولیدی یا کشاورزی امکان داد بهآسانی کارت بازرگانی دریافت کنند.
برخی دارندگان کارت، از جمله افراد بسیار جوان یا سالمند، کارتهای خود را در اختیار دلالان قرار دادهاند. این دلالان با استفاده از کارتهای اجارهای صادرات انجام دادهاند، اما مالیات نپرداخته و ارز حاصل از صادرات را به کشور بازنگرداندهاند.
خداییان از شناسایی سه هزار کارت بازرگانی مخدوش خبر داد و گفت تاکنون ۳۰۰ نفر با حدود ۲.۴ میلیارد یورو تعهد ایفانشده شناسایی و به مراجع قضایی معرفی شدهاند.
برای چهار معاون وزارت صمت در دولتهای مختلف نیز بهدلیل بیتوجهی به هشدارها و اصلاحنکردن روند صدور کارتها پرونده قضایی تشکیل شده است.
اصلاح ساختار نظارت بر تراستیها ضروری است
بر اساس پیشنهادهای مطرحشده در گزارش سازندگی، کاهش خطر فعالیت تراستیها به تدوین چارچوب قانونی برای انتخاب، ارزیابی و عزل آنها نیاز دارد.
توزیع عملیات میان چند شرکت مستقل، تعیین سقف منابع قابل نگهداری، ایجاد رقابت میان واسطهها، تعیین زمانبندی الزامآور برای انتقال وجوه، حسابرسی مستمر و الزام به ارائه تضمینهای معتبر از جمله راهکارهای پیشنهادی این روزنامه است.
به نوشته سازندگی، حذف کامل تراستیها تا زمانی که محدودیتهای بانکی و تحریمها ادامه دارد، واقعبینانه نیست؛ اما استفاده از کانالهای رسمی مالی، پیمانهای پولی، بانکهای مشترک و سازوکارهای شفافتر تسویه میتواند وابستگی به این شبکه را کاهش دهد.
رییسجمهوری آمریکا در گفتوگو با والاستریت ژورنال گفت: «ما بسیار بیشتر از هر کشور دیگری در جهان مهمات داریم و میزان مهماتمان بسیار بیشتر از چیزی است که نیاز داریم.»
این اظهارات در واکنش به گزارشهایی مطرح شد که بر اساس آنها، مشاوران ترامپ درباره کاهش ذخایر تسلیحاتی آمریکا و محدودشدن فهرست اهداف قابلحمله در ایران ابراز نگرانی کردهاند.
پنتاگون حملات را پس از ۱۳ روز متوقف کرد
پنتاگون اواخر روز جمعه کارزار بمباران ایران را پس از ۱۳ روز حملات هوایی فزاینده متوقف کرد. در روزهای شنبه و یکشنبه نیز هیچ حملهای از سوی آمریکا گزارش نشد.
حکومت ایران که در واکنش به حملات شبانه آمریکا، اهدافی را در کشورهای همسایه میزبان پایگاههای آمریکایی هدف قرار میداد، عملیات خود را متوقف کرده است. تهران گفته این توقف تا زمانی ادامه خواهد داشت که آمریکا نیز حمله تازهای انجام ندهد.
به نوشته تایمز اسرائیل، یک مقام آمریکایی که نخواست نامش فاش شود، گفت بمبارانهای دو هفته گذشته تقریباً تمام مجموعه اهدافی را که ارتش از پیش برای حمله تعیین کرده بود، پوشش داده است.
به گفته این مقام، عملیات آمریکا با هدف بازداشتن [حکومت] ایران از تهدید کشتیرانی در تنگه هرمز انجام شده بود؛ آبراهی راهبردی که به یکی از کانونهای اصلی جنگ تبدیل شده است.
گزارشها همچنین حاکی از آن است که مشاوران ترامپ درباره پیامدهای ادامه جنگ برای ذخایر تسلیحاتی آمریکا به او هشدار داده بودند. ترامپ این ادعا را رد کرده، اما درباره میزان ذخایر موجود یا سرعت جایگزینی مهمات مصرفشده جزئیاتی ارائه نکرده است.
تصاویر هوش مصنوعی زیرساختهای ایران را هدف گرفتند
ترامپ با وجود توقف درگیریها، تهدیدهای خود علیه [حکومت] ایران را در شبکه اجتماعی تروث سوشال ادامه داد.
او تصویری ساختهشده با هوش مصنوعی از حمله جنگندهها به یک تاسیسات نفتی با عبارت «حمله به خارک» منتشر کرد. جزیره خارک مهمترین مرکز صادرات نفت ایران است.
رییسجمهوری آمریکا سپس چند تصویر دیگر با عنوان «حالا این نفتکش مال ماست!» منتشر کرد. در این تصاویر، ترامپ با پرچم آمریکا روی کشتیهایی ظاهرا ایرانی دیده میشد. در بعضی از آنها سربازان آمریکایی و چهرههایی شبیه روحانیان ایرانی نیز حضور داشتند.
او همچنین تصویر دیگری با عنوان «دیگر موتوری در کار نیست» منتشر کرد که انفجار یک کشتی ایرانی را نشان میداد.
این تصاویر واقعی نبودند و با هوش مصنوعی تولید شده بودند، اما انتشار آنها نشان داد ترامپ با وجود توقف موقت عملیات نظامی، فشار لفظی بر [حکومت] ایران را ادامه میدهد.
توقف حملات قیمت نفت را کاهش داد
بازارهای جهانی نفت به توقف درگیریها واکنش نشان دادند. قیمت نفت در معاملات اولیه روز دوشنبه در بازارهای آسیایی بهشدت کاهش یافت.
نفت خام برنت دریای شمال با ۵.۸۹ درصد افت به ۹۱ دلار و هشت سنت برای هر بشکه رسید و برای مدتی به کمتر از ۹۰ دلار سقوط کرد.
قیمت نفت وست تگزاس اینترمدیت نیز ۵.۷۳ درصد کاهش یافت و در سطح ۸۴ دلار و ۱۹ سنت معامله شد.
کاهش قیمتها نشاندهنده افزایش امید بازار به تداوم توقف حملات و کاهش خطر اختلال در صادرات نفت از تنگه هرمز بود. پیش از آغاز جنگ، حدود یکپنجم محمولههای تجاری نفت جهان از این تنگه عبور میکرد.
خامنهای بر ادامه حمایت از حزبالله تاکید کرد
همزمان با تحولات مربوط به ایران و آمریکا، مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، در بیانیهای خطاب به نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله لبنان، بر ادامه حمایت تهران از این گروه تاکید کرد.
در این بیانیه که در رسانههای حکومتی در ایران منتشر شد، آمده است: «هیچ راهی جز جهاد و مقاومت باقی نمانده است.»
خامنهای نبرد حزبالله با اسرائیل را «پیامی الهامبخش» توصیف کرد و گفت اقدامات این گروه به «پیروزی الهی» بر اسرائیل منجر خواهد شد.
او همچنین برقراری هرگونه آتشبس تازه با آمریکا را مشروط به توقف «کامل و بدون قیدوشرط» حملات اسرائیل به خاک لبنان دانست.
آتشبس قبلی پایدار نماند
آمریکا و اسرائیل روز ۹ اسفند سال گذشته کارزار مشترک حملات هوایی به ایران را آغاز کردند. هدف این عملیات، بیثباتکردن جمهوری اسلامی و نابودی برنامههای هستهای و موشکی بالستیک ایران اعلام شد.
حکومت ایران در واکنش، حملات موشکی و پهپادی را در نقاط مختلف منطقه آغاز و تنگه هرمز را مسدود کرد.
درگیریها ۱۹ فروردین با برقراری آتشبس متوقف شد. آمریکا و جمهوری اسلامی نیز ماه گذشته میلادی به یک یادداشت تفاهم برای آغاز مذاکرات صلح رسیدند، اما اسرائیل در این توافق یا گفتوگوها مشارکت نداشت.
آمریکا بعدا با متهمکردن جمهوری اسلامی به ادامه حملات علیه کشتیرانی در تنگه هرمز، عملیات نظامی علیه حکومت ایران را از سر گرفت.
توقف کنونی حملات، آرامشی موقت در منطقه ایجاد کرده است؛ اما ادامه تهدیدهای ترامپ، شروط تهران و حلنشدن اختلافها درباره امنیت تنگه هرمز نشان میدهد احتمال ازسرگیری درگیری همچنان وجود دارد.
به گزارش خبرگزاری رویترز، ارزش دلار در آغاز معاملات بازارهای آسیایی در برابر ارزهای عمده کاهش یافت. این تغییر پس از آن رخ داد که آمریکا در پایان هفته حملات دوهفتهای خود به اهداف نظامی در ایران را بهطور موقت متوقف کرد.
یک مقام ارشد ایرانی نیز یکشنبه به رویترز گفت تا زمانی که آمریکا از انجام حملات تازه خودداری کند، [حکومت] ایران نیز حملاتش را متوقف خواهد کرد.
این تحولات، در کنار تلاشهایی به رهبری چین برای ازسرگیری مذاکرات دیپلماتیک در پاکستان، اعتماد سرمایهگذاران را تقویت و نگرانیهای فوری درباره گسترش جنگ را کاهش داد.
دلار در برابر ارزهای عمده عقب نشست
دلار آمریکا در برابر ین ژاپن ۰.۲ درصد کاهش یافت و به ۱۶۳.۵۸۵ ین رسید؛ این بزرگترین افت این ارز از ۱۰ ژوئیه [۱۹ تیر] تاکنون است.
یورو با ۰.۲ درصد افزایش در سطح ۱.۱۳۹۷ دلار قرار گرفت و پوند بریتانیا نیز با رشدی مشابه به ۱.۳۳۵۳ دلار رسید.
دلار نیوزیلند ۰.۳ درصد افزایش یافت و در سطح ۰.۵۸۰۲ دلار آمریکا معامله شد. دلار استرالیا نیز با ۰.۲ درصد رشد به ۰.۶۹۹۷ دلار رسید.
شاخص دلار که ارزش پول آمریکا را در برابر سبدی متشکل از شش ارز عمده اندازهگیری میکند، ۰.۲۵ درصد کاهش یافت و به ۱۰۱.۲۳ رسید.
تحلیلگران موسسه وستپک اعلام کردند گزارشهای مربوط به بررسی مذاکرات تازه میان [حکومت] ایران، پاکستان و آمریکا و ادامه جریان صادرات نفت از خاورمیانه، به بهبود فضای روانی بازار کمک کرده است.
نفت برنت نزدیک به پنج درصد کاهش یافت
قیمت نفت نیز در معاملات اولیه بازارهای آسیا بهشدت پایین آمد. نفت خام برنت با ۴.۷ درصد کاهش به ۹۲ دلار و ۱۹ سنت برای هر بشکه رسید.
کاهش قیمت نفت نشان میدهد سرمایهگذاران احتمال اختلال شدید و فوری در عرضه انرژی را کمتر از گذشته ارزیابی میکنند. توقف حملات و احتمال ازسرگیری مذاکرات، نگرانیها درباره گسترش درگیری و بستهشدن مسیرهای صادرات نفت را کاهش داده است.
با وجود این، دادههای مربوط به تردد کشتیها نشان میدهد جریان تجارت انرژی در تنگه هرمز و دریای سرخ هنوز به حالت عادی بازنگشته است.
تردد کشتیها در بابالمندب به پایینترین سطح چند ماه اخیر رسید
بر اساس دادههای شرکت کپلر، روز یکشنبه تنها ۱۱ کشتی حامل کالا از تنگه بابالمندب عبور کردند که پایینترین میزان در چند ماه گذشته بود.
این کاهش پس از آن رخ داد که حوثیهای یمن به تاسیسات نفتی شرکت دولتی آرامکوی عربستان سعودی در شهرهای جازان و ینبع حمله کردند.
حوثیهای همسو با تهران از هفته گذشته تردد دریایی در نزدیکی سواحل یمن را مختل کردهاند. به گزارش رویترز، این گروه در پی مسدودکردن صادرات عربستان سعودی است؛ اقدامی که دامنه درگیری ایران و آمریکا را به مسیر کشتیرانی دریای سرخ گسترش میدهد.
از ۱۱ کشتی عبوری، هفت فروند نفتکش بودند. سه نفتکش وارد دریای سرخ شدند که دو فروند از آنها برای بارگیری نفت خام عربستان سعودی به سوی بندر ینبع حرکت میکردند و کشتی سوم با روسیه ارتباط داشت.
چهار کشتی نیز روز یکشنبه از دریای سرخ خارج شدند. یکی از آنها نفتکش غولپیکر «نیو اکسپلورر» با پرچم هنگکنگ بود که دو میلیون بشکه نفت خام عربستان سعودی و امارات متحده عربی را به بندر نینگبو در شرق چین منتقل میکرد.
یک نفتکش حامل یک میلیون بشکه نفت خام روسیه برای چین و کشتی دیگری با حدود ۷۵۰ هزار بشکه نفت عربستان به مقصد پاکستان نیز از این مسیر خارج شدند.
نیو اکسپلورر سومین نفتکش غولپیکر چینی است که از مسیر بابالمندب از دریای سرخ خارج شده است.
عبور از تنگه هرمز همچنان محدود ماند
با وجود توقف حملات حکومت ایران و آمریکا، روزانه کمتر از ۱۰ کشتی حامل کالا در پایان هفته از تنگه هرمز عبور کردند.
دادههای کپلر نشان میدهد روز یکشنبه هفت کشتی از تنگه گذشتند. سه فروند از آنها نفتکشهای حامل فرآوردههای نفتی مرتبط با ایران بودند که از تنگه خارج شدند.
روز شنبه فقط سه کشتی، با فرستندههای خاموش، از تنگه هرمز عبور کردند: یک نفتکش غولپیکر در مسیر قطر برای بارگیری نفت، یک نفتکش حامل گاز مایع در مسیر بندر الرویس امارات برای دریافت محموله و یک نفتکش حامل نفتای قطر به مقصد ژاپن.
روز جمعه نیز هفت کشتی، عمدتا در مسیر خروج از خلیج فارس، از تنگه عبور کردند. دو نفتکش غولپیکر حامل نفت خام عراق و امارات متحده عربی و یک نفتکش حامل نفت کوره در میان آنها بودند.
بازارها چشمانتظار تصمیم فدرال رزرو ماندند
کاهش ارزش دلار در آغاز هفتهای رخ داد که چند بانک مرکزی، از جمله فدرال رزرو آمریکا، نشست سیاستگذاری برگزار میکنند.
معاملهگران احتمال افزایش نرخ بهره آمریکا را اندکی بیشتر ارزیابی کردهاند. بر اساس ابزار «فدواچ» گروه بورس کالای شیکاگو، بازارهای آتی احتمال افزایش ۰.۲۵ واحد درصدی نرخ بهره در نشست دوروزه فدرال رزرو را که چهارشنبه پایان مییابد، ۳۶.۳ درصد برآورد میکنند.
در بازار رمزارزها، بیتکوین ۰.۹ درصد افزایش یافت و به ۶۵ هزار و ۱۹۳ دلار و ۶۲ سنت رسید. اتر نیز با رشد ۱.۹ درصدی در سطح یکهزار و ۹۴۸ دلار معامله شد.
کاهش قیمت نفت و دلار از خوشبینی اولیه بازارها به توقف حملات حکایت دارد، اما محدودماندن تردد در دو گذرگاه مهم انرژی جهان نشان میدهد هرگونه حمله تازه یا شکست مذاکرات میتواند این روند را بهسرعت معکوس کند.
