توقف موقت حملات جمهوری اسلامی و آمریکا، امید به ازسرگیری مذاکرات را افزایش داد و در آغاز معاملات روز دوشنبه به پایین رفتن ارزش دلار منجر شد. افت تردد کشتیها از تنگههای هرمز و بابالمندب نشان میدهد تهدید علیه تجارت و عرضه جهانی انرژی هم همچنان ادامه دارد.
به گزارش خبرگزاری رویترز، ارزش دلار در آغاز معاملات بازارهای آسیایی در برابر ارزهای عمده کاهش یافت. این تغییر پس از آن رخ داد که آمریکا در پایان هفته حملات دوهفتهای خود به اهداف نظامی در ایران را بهطور موقت متوقف کرد.
یک مقام ارشد ایرانی نیز یکشنبه به رویترز گفت تا زمانی که آمریکا از انجام حملات تازه خودداری کند، [حکومت] ایران نیز حملاتش را متوقف خواهد کرد.
این تحولات، در کنار تلاشهایی به رهبری چین برای ازسرگیری مذاکرات دیپلماتیک در پاکستان، اعتماد سرمایهگذاران را تقویت و نگرانیهای فوری درباره گسترش جنگ را کاهش داد.
دلار در برابر ارزهای عمده عقب نشست
دلار آمریکا در برابر ین ژاپن ۰.۲ درصد کاهش یافت و به ۱۶۳.۵۸۵ ین رسید؛ این بزرگترین افت این ارز از ۱۰ ژوئیه [۱۹ تیر] تاکنون است.
یورو با ۰.۲ درصد افزایش در سطح ۱.۱۳۹۷ دلار قرار گرفت و پوند بریتانیا نیز با رشدی مشابه به ۱.۳۳۵۳ دلار رسید.
دلار نیوزیلند ۰.۳ درصد افزایش یافت و در سطح ۰.۵۸۰۲ دلار آمریکا معامله شد. دلار استرالیا نیز با ۰.۲ درصد رشد به ۰.۶۹۹۷ دلار رسید.
شاخص دلار که ارزش پول آمریکا را در برابر سبدی متشکل از شش ارز عمده اندازهگیری میکند، ۰.۲۵ درصد کاهش یافت و به ۱۰۱.۲۳ رسید.
تحلیلگران موسسه وستپک اعلام کردند گزارشهای مربوط به بررسی مذاکرات تازه میان [حکومت] ایران، پاکستان و آمریکا و ادامه جریان صادرات نفت از خاورمیانه، به بهبود فضای روانی بازار کمک کرده است.
نفت برنت نزدیک به پنج درصد کاهش یافت
قیمت نفت نیز در معاملات اولیه بازارهای آسیا بهشدت پایین آمد. نفت خام برنت با ۴.۷ درصد کاهش به ۹۲ دلار و ۱۹ سنت برای هر بشکه رسید.
کاهش قیمت نفت نشان میدهد سرمایهگذاران احتمال اختلال شدید و فوری در عرضه انرژی را کمتر از گذشته ارزیابی میکنند. توقف حملات و احتمال ازسرگیری مذاکرات، نگرانیها درباره گسترش درگیری و بستهشدن مسیرهای صادرات نفت را کاهش داده است.
با وجود این، دادههای مربوط به تردد کشتیها نشان میدهد جریان تجارت انرژی در تنگه هرمز و دریای سرخ هنوز به حالت عادی بازنگشته است.
تردد کشتیها در بابالمندب به پایینترین سطح چند ماه اخیر رسید
بر اساس دادههای شرکت کپلر، روز یکشنبه تنها ۱۱ کشتی حامل کالا از تنگه بابالمندب عبور کردند که پایینترین میزان در چند ماه گذشته بود.
این کاهش پس از آن رخ داد که حوثیهای یمن به تاسیسات نفتی شرکت دولتی آرامکوی عربستان سعودی در شهرهای جازان و ینبع حمله کردند.
حوثیهای همسو با تهران از هفته گذشته تردد دریایی در نزدیکی سواحل یمن را مختل کردهاند. به گزارش رویترز، این گروه در پی مسدودکردن صادرات عربستان سعودی است؛ اقدامی که دامنه درگیری ایران و آمریکا را به مسیر کشتیرانی دریای سرخ گسترش میدهد.
از ۱۱ کشتی عبوری، هفت فروند نفتکش بودند. سه نفتکش وارد دریای سرخ شدند که دو فروند از آنها برای بارگیری نفت خام عربستان سعودی به سوی بندر ینبع حرکت میکردند و کشتی سوم با روسیه ارتباط داشت.
چهار کشتی نیز روز یکشنبه از دریای سرخ خارج شدند. یکی از آنها نفتکش غولپیکر «نیو اکسپلورر» با پرچم هنگکنگ بود که دو میلیون بشکه نفت خام عربستان سعودی و امارات متحده عربی را به بندر نینگبو در شرق چین منتقل میکرد.
یک نفتکش حامل یک میلیون بشکه نفت خام روسیه برای چین و کشتی دیگری با حدود ۷۵۰ هزار بشکه نفت عربستان به مقصد پاکستان نیز از این مسیر خارج شدند.
نیو اکسپلورر سومین نفتکش غولپیکر چینی است که از مسیر بابالمندب از دریای سرخ خارج شده است.
عبور از تنگه هرمز همچنان محدود ماند
با وجود توقف حملات حکومت ایران و آمریکا، روزانه کمتر از ۱۰ کشتی حامل کالا در پایان هفته از تنگه هرمز عبور کردند.
دادههای کپلر نشان میدهد روز یکشنبه هفت کشتی از تنگه گذشتند. سه فروند از آنها نفتکشهای حامل فرآوردههای نفتی مرتبط با ایران بودند که از تنگه خارج شدند.
روز شنبه فقط سه کشتی، با فرستندههای خاموش، از تنگه هرمز عبور کردند: یک نفتکش غولپیکر در مسیر قطر برای بارگیری نفت، یک نفتکش حامل گاز مایع در مسیر بندر الرویس امارات برای دریافت محموله و یک نفتکش حامل نفتای قطر به مقصد ژاپن.
روز جمعه نیز هفت کشتی، عمدتا در مسیر خروج از خلیج فارس، از تنگه عبور کردند. دو نفتکش غولپیکر حامل نفت خام عراق و امارات متحده عربی و یک نفتکش حامل نفت کوره در میان آنها بودند.
بازارها چشمانتظار تصمیم فدرال رزرو ماندند
کاهش ارزش دلار در آغاز هفتهای رخ داد که چند بانک مرکزی، از جمله فدرال رزرو آمریکا، نشست سیاستگذاری برگزار میکنند.
معاملهگران احتمال افزایش نرخ بهره آمریکا را اندکی بیشتر ارزیابی کردهاند. بر اساس ابزار «فدواچ» گروه بورس کالای شیکاگو، بازارهای آتی احتمال افزایش ۰.۲۵ واحد درصدی نرخ بهره در نشست دوروزه فدرال رزرو را که چهارشنبه پایان مییابد، ۳۶.۳ درصد برآورد میکنند.
در بازار رمزارزها، بیتکوین ۰.۹ درصد افزایش یافت و به ۶۵ هزار و ۱۹۳ دلار و ۶۲ سنت رسید. اتر نیز با رشد ۱.۹ درصدی در سطح یکهزار و ۹۴۸ دلار معامله شد.
کاهش قیمت نفت و دلار از خوشبینی اولیه بازارها به توقف حملات حکایت دارد، اما محدودماندن تردد در دو گذرگاه مهم انرژی جهان نشان میدهد هرگونه حمله تازه یا شکست مذاکرات میتواند این روند را بهسرعت معکوس کند.
کارشناسان میگویند ادامه یک جنگ فرسایشی میتواند توان دفاع هوایی آمریکا، کشورهای خلیج فارس و اسرائیل را با فشار فزایندهای روبهرو کند.
به گزارش وبسایت اسرائیلی واینت، پس از نزدیک به دو هفته تبادل آتش شبانه میان جمهوری اسلامی و آمریکا، نگرانی از کاهش شدید ذخایر موشکهای رهگیر به یکی از موضوعات اصلی گفتوگوهای پشت درهای بسته در واشینگتن تبدیل شده است.
نیویورکتایمز گزارش داده است که نگرانی از واکنش گسترده حکومت ایران و مصرف بخش قابلتوجهی از موشکهای پاتریوت و دیگر رهگیرهای مستقر در خاورمیانه، یکی از دلایل تصمیم دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، برای کنارگذاشتن موقت طرح تشدید حملات بوده است.
با این حال، مشخص نیست کمبود رهگیرها عامل تعیینکننده این تصمیم بوده یا تنها یکی از ملاحظات واشینگتن به شمار میرفته است.
حملات جمهوری اسلامی ذخایر پدافندی آمریکا را تحت فشار گذاشت
سامانههای آمریکایی در هفتههای اخیر با موجهای سنگینی از موشکهای بالستیک و پهپادهای ایرانی روبهرو شدهاند که پایگاههایی در اردن، کویت، بحرین و امارات متحده عربی را هدف قرار دادهاند.
به نوشته واینت، ناکامی پدافند هوایی در رهگیری یک موشک بالستیک در جریان حمله ترکیبی جمهوری اسلامی به اردن، به کشتهشدن تعدادی از نیروهای آمریکایی منجر شد. این روایت به نقل از یک مقام ارشد آمریکایی منتشر شده است.
ژنرال دن کِین، رییس ستاد مشترک نیروهای مسلح آمریکا، در جلسات خصوصی هشدار داده بود ارتش توانایی ازسرگیری جنگ گسترده علیه حکومت ایران را دارد، اما چنین اقدامی ممکن است شمار رهگیرهای در اختیار فرماندهی مرکزی آمریکا را تا سطحی خطرناک کاهش دهد.
برآوردهای داخلی وزارت جنگ آمریکا که در ماه آوریل منتشر شد، نشان میداد این کشور تا آن زمان بیش از یکهزار و ۲۰۰ موشک رهگیر پاتریوت در جریان جنگ مصرف کرده است. قیمت هر موشک بیش از چهار میلیون دلار برآورد میشود.
مقامهای نظامی آمریکا وضعیت ذخایر را در همان زمان نیز نگرانکننده میدانستند. به گفته آنها، این وضعیت از ماه آوریل تاکنون به میزان قابلتوجهی وخیمتر شده است.
بحران کنونی ریشه در کاهش ظرفیت تولید غرب دارد
عِران اورتال، سرتیپ ذخیره ارتش اسرائیل، فرمانده پیشین مرکز دادو و رییس برنامه مطالعات نظامی مرکز بگینـسادات دانشگاه بارایلان، میگوید بحران کنونی از مشکلی عمیقتر در ظرفیت صنعتی غرب حکایت دارد.
به گفته او، کشورهای غربی در پنج دهه گذشته بخش بزرگی از توان تولیدی خود را به شرق منتقل کردهاند و اکنون با پیامدهای این تصمیم روبهرو شدهاند.
سامانههای پدافندی پیشرفته غرب در ابتدا برای رهگیری شمار محدودی از سلاحهای هستهای بسیار گرانقیمت طراحی شده بودند، اما اکنون باید با دهها هزار موشک بالستیک، موشک کروز و پهپاد ارزانتر مقابله کنند.
اورتال گفت موشکها به ابزار اصلی قدرتهای منطقهای برای به چالش کشیدن برتری آمریکا تبدیل شدهاند؛ چین در شرق آسیا، روسیه در اروپا و جمهوری اسلامی در خاورمیانه از این راهبرد استفاده میکنند.
رهگیرهای پاتریوت، تاد و اسامـ۳ در مقایسه با بسیاری از موشکها و پهپادهای مهاجم، بسیار گرانتر و ساخت آنها نیز پیچیدهتر است. حتی با اختصاص منابع مالی هنگفت، نمیتوان ظرفیت تولید این سامانهها را در مدتی کوتاه افزایش داد.
این عدم توازن در جنگهای طولانی به یک مشکل اساسی تبدیل میشود. مهاجم میتواند شمار زیادی موشک یا پهپاد ارزانتر تولید کند، در حالی که مدافع ناچار است برای رهگیری هر هدف از سلاحی چند میلیون دلاری استفاده کند.
اوکراین به سوی رهگیرهای ارزانتر حرکت کرده است
اوکراین نیز در جنگ با روسیه با مشکل مشابهی روبهرو شده است. نیروهای روسیه برای حمله به این کشور از موشکها و پهپادهای شاهد طراحیشده در ایران استفاده میکنند و اوکراین گاهی برای مقابله با آنها ناچار به استفاده از موشکهای پاتریوت شده است.
کییف در واکنش، توسعه پهپادهای رهگیر ارزانقیمت را آغاز کرده است تا پهپادهای شاهد را با هزینهای کمتر سرنگون کند.
به گفته اورتال، اوکراین مجوز آمریکا را برای تولید داخلی سامانههای پاتریوت نیز دریافت کرده، اما قصد دارد نمونههایی سادهتر و ارزانتر بسازد. این کشور همچنین در حال تبدیل یک موشک کروز ساخت داخل به سلاح رهگیر است.
این سامانهها احتمالا توانایی کمتری از تجهیزات فعلی آمریکا و اسرائیل خواهند داشت، اما تولیدشان آسانتر و هزینه آنها پایینتر خواهد بود.
آمریکا ممکن است در انتخاب اهداف سختگیرانهتر شود
کاهش ذخایر میتواند آمریکا را به سوی سیاست گزینشیتر در رهگیری تهدیدها سوق دهد. در چنین سیاستی، سامانه پدافندی فقط موشکهایی را هدف قرار میدهد که احتمال میرود به مناطق پرجمعیت، پایگاههای نظامی یا زیرساختهای حیاتی برخورد کنند.
اورتال میان «رهگیری گزینشی» و «رهگیری تبعیضی» تفاوت قائل است. در رهگیری گزینشی، محل احتمالی اصابت تعیین میکند که آیا یک تهدید باید منهدم شود یا نه. در رهگیری تبعیضی، ماهیت سلاح - برای نمونه هستهایبودن یا داشتن چند کلاهک - صرفنظر از محل اصابت، آن را در اولویت قرار میدهد.
اسرائیل از مدتها پیش رهگیری گزینشی را با دقت زیادی اجرا میکند، اما آمریکا بهطور سنتی از محدودههای جغرافیایی گستردهتری محافظت کرده است.
به گفته اورتال، کاهش ذخایر ممکن است واشینگتن را وادار کرده باشد میان مناطق حیاتی و نقاط کماهمیتتر تمایز بیشتری قائل شود. این تغییر میتواند علت موفقیت برخی حملات به زیرساختهای کشورهای خلیج فارس را توضیح دهد.
حکومت ایران سامانههای پدافندی را هدف قرار داده است
گزارش واینت تاکید میکند مشکل دفاع هوایی فقط به تعداد رهگیرها محدود نیست. در جریان جنگ، برخی رادارها و دیگر تجهیزات حیاتی پدافندی نیز هدف قرار گرفتهاند.
اورتال میگوید [حکومت] ایران موشکهای خود را بهطور تصادفی شلیک نمیکند، بلکه ساختار سامانههای دفاع هوایی را بررسی و تلاش میکند رادارها و تجهیزات اصلی آنها را از کار بیندازد. در صورت موفقیت چنین حملاتی، کارایی کل شبکه پدافندی کاهش پیدا میکند.
[حکومت] ایران همچنین ممکن است الگوهای پروازی موشکهای خود را بهگونهای تغییر دهد که رهگیری آنها دشوارتر شود. یکی از راههای مقابله با کاهش دقت دفاعی، شلیک دو رهگیر به سوی هر موشک مهاجم است؛ روشی که در شرایط کمبود ذخایر بهآسانی قابل ادامه نیست.
موشکهای دارای چند کلاهک نیز رهگیری دشوارتری دارند و ممکن است برای مقابله با هرکدام به چند موشک پدافندی نیاز باشد.
فشار بر ذخایر میتواند به اروپا و اسرائیل سرایت کند
ذخایر موشکهای رهگیر برای واشینگتن فقط مسالهای مربوط به خاورمیانه نیست. آمریکا باید همزمان نیازهای نظامی خود در اروپا و منطقه اقیانوس هند و آرام را نیز در نظر بگیرد.
اورتال گفت مهمترین جبهه راهبردی آمریکا رقابت با چین است و واشینگتن نمیخواهد ذخایر مورد نیاز برای آن منطقه را در خاورمیانه مصرف کند. به گفته او، توقف انتقال پاتریوتها به اوکراین نیز با همین محدودیت ارتباط دارد.
این بحران میتواند اسرائیل را نیز تحت تاثیر قرار دهد، زیرا آمریکا سهم قابلتوجهی از مسئولیت دفاع از اسرائیل را در جریان حملات موشکی بر عهده گرفته است.
سامانههای دفاع هوایی اسرائیلی، بر اساس گزارشها، در شماری از کشورهای خلیج فارس مستقر شدهاند. با این حال، اورتال تاکید کرد صنایع دفاعی اسرائیل در زمان جنگ ابتدا نیازهای داخلی این کشور را تامین خواهند کرد.
اسرائیل ممکن است سلاحهایی را که پیشتر به مشتریان خارجی فروخته است پس بگیرد و تحویل جایگزین آنها را به زمان دیگری موکول کند. همچنین اگر ارتش اسرائیل به رهگیرهای تازهتولیدشده نیاز داشته باشد، احتمالا این تجهیزات به کشورهای دیگر صادر نخواهند شد.
گنبد آهنین جایگزین کامل پاتریوت نیست
گنبد آهنین در اصل برای مقابله با تهدیدهای کوتاهبرد طراحی شده است؛ در حالی که کمبود اصلی در جنگ با حکومت ایران به رهگیری موشکهای بالستیک مربوط میشود. به همین دلیل، نقش این سامانه در بحران فعلی محدودتر است.
با این حال، گنبد آهنین برای رهگیری برخی موشکهای بالستیک میانبرد نیز سازگار شده و میتواند در کنار پاتریوت نقشی مکمل داشته باشد. گزارشها حاکی از استقرار تعدادی از آتشبارهای این سامانه در منطقه خلیج فارس است.
در حال حاضر جایگزین موثری برای پاتریوت در مقابله با شمار زیاد موشکهای بالستیک کوتاهبرد وجود ندارد. بنابراین، اگر جنگ با شدت کامل از سر گرفته شود، پاتریوت همچنان بخش عمده بار پدافندی را بر دوش خواهد کشید.
اورتال انتظار دارد کشورهای خلیج فارس برای مقابله با پهپادهای شاهد و نمونههای مشابه، بیشتر به پهپادهای رهگیر ارزانقیمت روی بیاورند. به گفته او، این کشورها احتمالا برای دستیابی به چنین فناوریهایی با اوکراین تماس گرفتهاند.
اسرائیل نیز در نبود گزینهای ارزانتر، گاهی برای سرنگونی پهپادهای ورودی از لبنان یا عراق از موشکهای گنبد آهنین استفاده میکند. هزینه این پهپادها بسیار کمتر از موشک رهگیر است و مهاجم میتواند شمار زیادی از آنها را به کار گیرد. اختلاف هزینه در صورت استفاده از پاتریوت حتی بیشتر خواهد بود.
دور بعدی جنگ ممکن است برای پدافند دشوارتر باشد
اورتال هشدار داد کارایی سامانههای دفاع هوایی در روزهای پایانی دور قبلی جنگ، پیش از آتشبس ماه آوریل، کاهش یافته بود.
به گفته او، [حکومت] ایران در هر دور از درگیری اطلاعات بیشتری درباره سامانههای پدافندی آمریکا، کشورهای خلیج فارس و اسرائیل به دست میآورد. مهاجم نیز معمولا میتواند سریعتر از مدافع خود را با شرایط تازه سازگار کند.
تغییر مشخصات یا الگوی پرواز یک موشک مهاجم در مدتی کوتاه، آسانتر از طراحی دوباره یک رهگیر برای مقابله با آن است.
در نتیجه، اگر جنگ از سر گرفته شود، نیروهای مدافع ممکن است همزمان با دو مشکل روبهرو شوند: ذخایر محدودتر موشکهای رهگیر و موشکهای ایرانی که توانایی بیشتری برای عبور از سامانههای پدافندی پیدا کردهاند.
قیمت نفت در معاملات اولیه بازارهای آسیایی در روز دوشنبه ۲۷ ژوئیه [پنجم مرداد] بخش قابلتوجهی از افزایش ناشی از جنگ در هفته گذشته را از دست داد. به نوشته خبرگزاریها سرمایهگذاران با مشاهده نشانههای کاهش احتمالی تنش نظامی میان آمریکا و حکومت ایران، توجه خود را از خطر گسترش درگیریهای منطقهای به چشمانداز ازسرگیری مذاکرات معطوف کردند.
بر اساس دادههای ثبتشده در ساعت ۷:۳۲ صبح به وقت توکیو، قیمت نفت خام وست تگزاس اینترمدیت با پنج دلار و ۲۹ سنت کاهش، به ۸۴ دلار و دو سنت در هر بشکه رسید. این افت معادل ۵.۹۲ درصد بود.
نفت خام برنت نیز با کاهش پنج دلار و ۹۰ سنتی، معادل ۶.۱۰ درصد، در سطح ۹۰ دلار و ۸۸ سنت برای هر بشکه معامله شد.
بیشترین افت به نفت خام مربان اختصاص داشت که قیمت آن با ۱۰ دلار و ۱۲ سنت کاهش، به ۹۷ دلار و پنج سنت در هر بشکه رسید. این رقم از افت ۹.۴۴ درصدی حکایت دارد. قیمت گاز طبیعی نیز ۲.۳ درصد کاهش یافت و به ۲.۸۰۵ دلار رسید.
دیپلماسی نگرانی بازار را کاهش داد
بازارهای انرژی در هفته گذشته نوسانهای شدیدی را تجربه کردند. نگرانی از احتمال اختلال در صادرات نفت خام از تنگه هرمز و دریای سرخ، در پی درگیریهای مرتبط با ایران، آمریکا و حوثیهای یمن، قیمت نفت را برای مدتی به بالاترین سطح چند ماه اخیر نزدیک کرده بود.
به نوشته رسانهها از جمله نشریه اماراتی گلفنیوز، فضای روانی بازار پس از آن بهبود یافت که واشینگتن اعلام کرد برای فراهمکردن فرصت ادامه مذاکرات، از انجام اقدامات نظامی بیشتر خودداری میکند. این موضع احتمال وقوع یک درگیری گستردهتر در منطقه را، دستکم در کوتاهمدت، کاهش داده است.
ازسرگیری تلاشهای دیپلماتیک همچنین انتظارها برای ورود نفت بیشتر ایران به بازارهای جهانی را افزایش داده است. معاملهگران اکنون در حال ارزیابی دوباره این موضوع هستند که آیا اختلال در عرضه به همان شدتی خواهد بود که پیشتر تصور میشد یا نه.
خطرهای امنیتی همچنان بازار را تهدید میکند
با وجود سقوط قیمتها در معاملات دوشنبه، تحلیلگران هشدار دادهاند که بازار انرژی همچنان به تحولات خاورمیانه بسیار حساس است.
حملات به زیرساختهای انرژی عربستان سعودی و ادامه تهدیدهای امنیتی در مسیر کشتیرانی بابالمندب، آسیبپذیری زنجیره جهانی تامین نفت را نشان داده است؛ هرچند جریان صادرات نفت خام همچنان ادامه دارد.
تنگه هرمز و بابالمندب از مهمترین مسیرهای انتقال انرژی در جهان به شمار میروند. هرگونه حمله تازه به تاسیسات نفتی یا کشتیهای عبوری از این مسیرها میتواند روند نزولی قیمتها را بهسرعت معکوس کند.
آژانس بینالمللی انرژی نیز پیشتر هشدار داده بود که با وجود بهبود جریان انتقال نفت پس از اختلالهای قبلی، بازار همچنان در برابر آغاز دوباره درگیریها در خلیج فارس آسیبپذیر است. به گفته این نهاد، خطرهای ژئوپلیتیکی همچنان بر عوامل بنیادین عرضه و تقاضا سایه انداختهاند.
افت نفت ممکن است فشار تورمی را کاهش دهد
به نوشته گلفنیوز، کاهش قیمت نفت در آستانه هفتهای مهم برای بازارهای مالی رخ داده است. سرمایهگذاران در انتظار تصمیمهای بانکهای مرکزی، گزارش درآمد شرکتهای بزرگ و تحولات تازه ژئوپلیتیکی هستند.
اگر افت قیمت نفت ادامه پیدا کند، میتواند هزینه انرژی و نگرانیهای تورمی را کاهش دهد. با این حال، پایداری این روند به ادامه تلاشهای دیپلماتیک، خودداری طرفها از حملات تازه و بازماندن مسیرهای اصلی کشتیرانی بستگی خواهد داشت.
عراقچی یکشنبه مدعی شد حمله اوکراین «به خواست اسرائیل» انجام شده و هدف آن کشاندن اروپا به جنگ بوده است. او با این حال مدرکی برای اثبات نقش اسرائیل ارائه نکرد.
وزارت امور خارجه حکومت ایران این حمله را «خصمانه و جنایتکارانه» توصیف کرد و گفت انفجار کشتی به کشتهشدن یک ملوان و زخمیشدن چند نفر دیگر منجر شده است. این وزارتخانه همچنین کاردار اوکراین در تهران را احضار و اعتراض جمهوری اسلامی را به او ابلاغ کرد.
تهران تاکید کرده است که این شناور کاربری تجاری داشته و جمهوری اسلامی «هرگز در درگیری میان روسیه و اوکراین مداخله نکرده است».
اوکراین از هدفگرفتن محمولههای نظامی خبر داد
ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، روز شنبه اعلام کرد نیروهای این کشور در دریای خزر «شناورهای مورد استفاده برای انتقال محمولههای نظامی مرتبط با ایران» را هدف قرار دادهاند.
شبکه ۱۲ اسرائیل نیز به نقل از سفیر اوکراین در اسرائیل گزارش داد که این شناورها حامل تسلیحات ایرانی برای روسیه بودهاند؛ تسلیحاتی که قرار بود در جنگ علیه اوکراین به کار گرفته شوند.
از زمان آغاز تهاجم روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲، کییف بارها مسکو را به استفاده از پهپادهای طراحیشده در ایران متهم کرده است. اوکراین همچنین مدعی است روسیه تواناییهای شناسایی ماهوارهای در اختیار تهران قرار داده تا حکومت ایران بتواند پایگاههای آمریکا در منطقه را هدف قرار دهد.
زلنسکی پیشتر به کشورهای خاورمیانه پیشنهاد کرده بود تجربه اوکراین در رهگیری و سرنگونکردن پهپادهای ایرانی را در اختیار آنها بگذارد.
عراقچی منشور سازمان ملل را مطرح کرد
عراقچی در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس، زلنسکی را «مفتخور» خواند و اوکراین را به نقض آشکار منشور سازمان ملل متحد متهم کرد.
او همچنین گفت در گفتوگوهای تلفنی با کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، و سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، تاکید کرده است که اقدام کییف «نمیتواند بیپاسخ بماند».
وزارت امور خارجه روسیه در بیانیهای اعلام کرد لاوروف در تماس با عراقچی، جانباختن ملوان ایرانی را تسلیت گفته است. به نوشته این وزارتخانه، عراقچی از مقامهای منطقه آستراخان روسیه، مبدا حرکت کشتی، برای کمک به خدمه آن تشکر کرد.
بر اساس روایت مسکو، وزیر امور خارجه حکومت ایران همچنین خواستار پایانیافتن «چنین ماجراجوییهایی از سوی حکومت کییف» شد و لاوروف را در جریان تلاشهای دیپلماتیک برای کاهش تنش در خاورمیانه قرار داد.
توقف موقت حملات ایران و آمریکا
همزمان با این تحولات، یک منبع ارشد ایرانی یکشنبه به خبرگزاری رویترز گفت جمهوری اسلامی تا زمانی که آمریکا نیز از حمله خودداری کند، عملیات خود را در سراسر منطقه متوقف خواهد کرد.
آمریکا پس از ۱۳ شب حمله پیاپی به ایران، برای دو شب متوالی عملیات نظامی خود را متوقف کرده است. این حملات بزرگترین دور درگیریهای منطقهای از زمان برقراری آتشبس در ماه فروردین توصیف شدهاند.
آمریکا و اسرائیل در ۹ اسفند سال گذشته کارزار مشترکی از حملات هوایی علیه حکومت ایران را با هدف بیثباتکردن جمهوری اسلامی و نابودی برنامههای هستهای و موشکی بالستیک آن آغاز کردند.
حکومت ایران نیز با حملات موشکی و پهپادی به اهدافی در سراسر منطقه و مسدودکردن تنگه هرمز واکنش نشان داد.
سفیر آمریکا در سازمان ملل یکشنبه چهارم مرداد گفت رایزنیهای تهران و واشینگتن در سطوح مختلف، از گفتوگوهای فنی تا بالاترین سطوح سیاسی، ادامه دارد.
والتز در گفتوگو با شبکههای فاکسنیوز و انبیسی گفت تلاشهای دیپلماتیک، بهویژه در روزهای اخیر، افزایش یافته است، اما تاکید کرد ارتش آمریکا «آماده اقدام» است و ترامپ همچنان همه گزینهها را روی میز نگه داشته است.
او همچنین گفت اختلافهای داخلی در جمهوری اسلامی روند مذاکرات را دشوار کرده است.
در همین حال، خبرگزاری رویترز عصر یکشنبه به وقت ایران به نقل از یک مقام ارشد جمهوری اسلامی گزارش داد موضع تهران همچنان «حمله در برابر حمله» است و تا زمانی که آمریکا توقف حملات هوایی را ادامه دهد، حکومت ایران نیز عملیات خود را متوقف خواهد کرد.
این مقام که خواسته است نامش فاش نشود، به رویترز گفت این پیام پیشتر به ایالات متحده منتقل شده است و اگر آمریکا حملات خود را از سر بگیرد، جمهوری اسلامی نیز برای اجرای «پاسخی گسترده» آماده خواهد بود.
او همچنین گفت در تهران بدبینی نسبت به توقف حملات بیش از خوشبینی است و دیدگاه غالب این است که این وقفه، اقدامی تاکتیکی است، نه نشانه تغییری واقعی در موضع واشینگتن.
همزمان با انتشار این گزارش در رویترز، یک مقام ایرانی در مصاحبه با رسانه آمریکایی سیبیاس، مذاکرات میان جمهوری اسلامی و عمان در دو روز گذشته را «سازنده» توصیف کرد و افزود مذاکرات برای بازگشایی تنگه هرمز نیز «در جهت مثبت» پیش میرود.
مقامهای عمانی دوم مرداد برای رایزنی با جمهوری اسلامی به تهران سفر کردند.
پنتاگون پس از ۱۳ شب حملات هوایی به جمهوری اسلامی، اواخر روز جمعه سوم مرداد عملیات خود را متوقف کرد و شنبه و یکشنبه نیز هیچ حملهای از سوی آمریکا گزارش نشد.
جمهوری اسلامی نیز که در پی حملات شبانه آمریکا، کشورهای همسایه میزبان پایگاههای این کشور را هدف قرار میداد، طی این دو روز حملهای انجام نداد.
نگرانی درباره ذخایر تسلیحاتی آمریکا
اظهارات والتز پس از انتشار گزارشهایی در رسانههای آمریکایی درباره نگرانی مقامهای نظامی از کاهش مهمات مطرح شد.
شبکه سیانان گزارش داد دن کین، رییس ستاد مشترک ارتش آمریکا، در نشست جمعه کاخ سفید درباره پیامدهای احتمالی تشدید جنگ، از جمله کاهش ذخایر تسلیحاتی، به ترامپ هشدار داده است.
والتز با اشاره به کاهش بخشی از ذخایر تسلیحاتی آمریکا، این وضعیت را نتیجه ارسال سلاح به اوکراین و عملکرد دولت پیشین دانست، اما تاکید کرد ارتش آمریکا همچنان همه تجهیزات لازم برای اجرای عملیات را در اختیار دارد.
تهران: عملیاتهای متقابل جمهوری اسلامی متوقف شده است
محمد اکرمینیا، سخنگوی ارتش جمهوری اسلامی، صبح یکشنبه به وقت ایران گفت با توقف حملات آمریکا در دو شب گذشته، عملیات متقابل جمهوری اسلامی نیز متوقف شده است.
به گفته او، راهبرد جمهوری اسلامی در این دوره «بازدارندگی تلافیجویانه» بوده و هدف از این عملیاتها، واداشتن آمریکا به پایبندی به مفاد تفاهمنامه اسلامآباد بوده است.
اکرمینیا همچنین هشدار داد اگر آمریکا بر ادامه حملات، بهویژه حملات هوایی، اصرار کند، جغرافیای جنگ بیش از این گسترش خواهد یافت و جمهوری اسلامی نیز راهبردهای جدیدی را به کار خواهد گرفت.
گزارش العربیه از مسیر مذاکرات
شبکه العربیه به نقل از یک منبع گزارش داد جمهوری اسلامی به مقامهای پاکستانی اطلاع داده است که از مذاکرات خارج نشده و فقط گفتوگوها را تعلیق کرده است.
بر اساس این گزارش، تهران خواستار ازسرگیری مذاکرات از همان نقطهای است که پیشتر متوقف شده بود و تاکید دارد گفتوگوها باید بر پایه یادداشت تفاهم ادامه یابد. تهران همچنین آمادگی خود را برای ادامه رایزنیها در ژنو، دوحه یا اسلامآباد اعلام کرده است.
العربیه همچنین گزارش داد تهران با ایجاد مسیر جدید در تنگه هرمز مخالفت کرده و خواستار آن شده است که مذاکرات ابتدا بر پرونده هرمز، سپس داراییهای مسدودشده و در نهایت برنامه هستهای متمرکز شود.
همزمان، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، هشدار داد اگر جمهوری اسلامی، چه بهطور مستقیم و چه از طریق نیروهای نیابتی خود، با موشکهای بالستیک، پهپادها یا پهپادهای انتحاری به اسرائیل حمله کند، «اشتباه بزرگی» مرتکب خواهد شد.
او در گفتوگو با فاکسنیوز افزود در چنین شرایطی، پاسخ اسرائیل «بسیار، بسیار قاطع» خواهد بود.
