وبسایت اکسیوس گزارش داد دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، سهشنبه ۲۳ تیر جلسهای در اتاق وضعیت کاخ سفید برگزار کرد تا درباره یک عملیات تهاجمی گسترده به جمهوری اسلامی گفتوگو کند؛ عملیاتی که بهگفته سه منبع آگاه، دامنه آن از حملات کنونی در اطراف تنگه هرمز بسیار وسیعتر خواهد بود.
بهنوشته اکسیوس به نظر میرسد ترامپ آماده تشدید جنگ است تا چنان خسارات سنگینی به ایران وارد کند که جمهوری اسلامی ناچار شود تنگه هرمز را باز کند و خواستههای هستهای او را بپذیرد.
اکسیوس نوشت در جلسه اتاق وضعیت، اعضای ارشد تیم امنیت ملی ترامپ از جمله جیدی ونس، معاون رییسجمهوری؛ مارکو روبیو، وزیر امور خارجه؛ پیت هگست، وزیر دفاع؛ ژنرال دن کین، رییس ستاد مشترک ارتش؛ جان رتکلیف، رییس سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، سیا؛ استیو ویتکاف، فرستاده کاخ سفید، و شماری دیگر از مقامهای ارشد حضور داشتند.
منابع آگاه به اکسیوس گفتند محور اصلی این جلسه بررسی طرحهای جدید برای انجام حملات ویرانگر به اهداف راهبردی در خاک ایران بود؛ حملاتی که علاوه بر عملیات کنونی علیه اهداف ایرانی در منطقه تنگه هرمز انجام خواهند شد.
کاخ سفید از اظهارنظر در این باره خودداری کرد.
ترامپ این جلسه را در حالی تشکیل داد که ارتش آمریکا برای چهارمین روز متوالی به اهدافی در منطقه تنگه هرمز و در امتداد سواحل جنوبی ایران حمله میکرد.
بیشتر اهداف این حملات شامل سامانههای پدافند هوایی و راداری، مواضع موشکهای ضدکشتی و پایگاههای پرتاب پهپاد بود. مقامهای آمریکایی گفتند هدف از این حملات، کاهش قابل توجه توانایی ایران برای حمله به کشتیها در تنگه هرمز است.
جمهوری اسلامی نیز در واکنش، به پرتاب موشکها و پهپادها به سوی پایگاههای آمریکا در اردن، کویت و بحرین ادامه داد.
در همین حال محاصره دریایی بندرهای جنوبی ایران از سوی آمریکا از بعدازظهر سهشنبه به اجرا درآمد.
دریاسالار برد کوپر، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، در بیانیهای گفت که ایران طی هفته گذشته «عمدا غیرنظامیان را در سراسر منطقه هدف قرار داده و با حمله به هفت کشتی تجاری باعث کشته، مفقود یا زخمی شدن نزدیک به ۱۲ نفر از خدمه غیرنظامی شده است.»
با وجود این حملات، مقامهای آمریکایی گفتند ارتش آمریکا طی هفته گذشته توانسته است عبور ۳۰۰ کشتی از تنگه هرمز را هماهنگ کند.
ترامپ پیش از برگزاری جلسه اتاق وضعیت، در مصاحبهای با فاکس نیوز گفت دامنه حملات در روزهای آینده گسترش خواهد یافت.
او گفت ارتش آمریکا طی سه روز آینده ایران را «سخت» هدف قرار خواهد داد و سپس تأکید کرد که پس از آن، حملات ممکن است به شکل چشمگیری تشدید شود.
ترامپ گفت: «هفته آینده، اوضاع برای آنها واقعاً بد میشود، چون هفته آینده نوبت نیروگاههاست. هفته آینده نوبت پلهاست. ما همه نیروگاههایشان را نابود خواهیم کرد. همه پلهایشان را نابود خواهیم کرد، مگر اینکه پای میز مذاکره بیایند و مذاکره کنند.»
بهنوشته اکسیوس یکی دیگر از موضوعات مورد توجه، فعالیتهای مشکوک ایران در کوه کلنگ گزلا است؛ تاسیساتی در اعماق زمین که آمریکا و اسرائیل معتقدند ایران قصد دارد از آن برای برنامه هستهای خود استفاده کند و ممکن است در برابر حملات هوایی مصون باشد.
ترامپ گفت آمریکا فعالیتهای این سایت را زیر نظر دارد و بمبهای سنگرشکن ایالات متحده «میتوانند به اعماق زمین نفوذ کنند».
او همچنین گفت هیچکس نمیداند که آیا کوه کلنگ گزلا واقعا در برابر چنین حملهای نفوذناپذیر است یا نه.
ترامپ گفت: «ضمنا، هیچکس نمیداند که آیا اصلا در کوه کلنگ کاری انجام میدهند یا نه. فقط موضوعی است که مطرح میشود. ما آنجا دوربین داریم. فعالیت بسیار کمی در آنجا دیده میشود. اما اگر حتی مقدار اندکی فعالیت وجود داشته باشد، آن را هدف قرار خواهیم داد و سخت هم هدف قرار خواهیم داد.»
ترامپ همچنین گفت مذاکرهکنندگان آمریکایی سهشنبه با مقامهای جمهوری اسلامی گفتوگو کرده و این پیام را به آنها رساندهاند که ایران باید پای میز مذاکره بیاید.
او گفت: «گفتم بهتر است توافق کنید، وگرنه چیزی برایتان باقی نخواهد ماند.»
وزارتخانه خارجه بریتانیا اعلام کرد: «با وجود هشدارهای مکرر، سرویسهای اطلاعاتی ایران به فعالیتهای خصمانه خود پایان ندادهاند. در عوض، حکومت ایران تلاش کرده است رفتار مخرب خود را تشدید کند.»
بریتانیا روز دوشنبه، بر اساس اختیارات جدیدی که با هدف جلوگیری از استفاده کشورهای خارجی از گروههای نیابتی برای انجام فعالیتهایی مانند نظارت و خرابکاری وضع شده است، سپاه پاسداران و یک گروه مرتبط با آن را به عنوان تهدیدی امنیتی معرفی کرد و آنها را گروههای ممنوعه نامید.
تهران سهشنبه این تصمیم را محکوم کرد و گفت سپاه پاسداران بخشی رسمی از نیروهای مسلح ایران است.
جمهوری اسلامی همچنین بریتانیا را متهم کرد که با هدف قرار دادن یک نهاد دولتی، قوانین بینالمللی را نقض کرده است.
نیروی قدس، شاخه برونمرزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است. ایالات متحده، اتحادیه اروپا، کانادا و استرالیا از جمله کشورهایی هستند که سپاه پاسداران را در فهرست سازمانهای تروریستی قرار دادهاند.
بریتانیا هنوز سپاه را در فهرست گروههای تروریستی خود قرار نداده است. یاری رساندن این کشور به آمریکا در جریان جنگ ایران نیز انتقادهای تند دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا از کییر استارمر، نخستوزیر مستعفی بریتانیا، و رویکرد لندن در قبال تهران را بهدنبال داشته است.
علاوه بر نهادهای اطلاعاتی و امنیتی، پلیس ضد تروریسم و دادگاههای بریتانیا نیز انجام اقدامات تروریستی از سوی جمهوری اسلامی در خاک بریتانیا را تایید کردهاند.
دیوید ایگناتیوس،ستوننویس واشینگتنپست در یادداشت خود نوشت: «سیل روزانه لافزنیها و رجزخوانیهای ترامپ در عمل چیزی جز مذاکره با خودش نیست. یک روز اعلام پیروزی میکند و روز بعد جنگ را از سر میگیرد. یک روز رهبران حکومت ایران را تحسین میکند و بعد آنها را «تفاله» میخواند. با بیفکری اعلام میکند برای حفاظت از تنگه هرمز ۲۰ درصد هزینه دریافت خواهد کرد و روز بعد این پیشنهاد عجولانه را پس میگیرد. ترامپ لابد تصور میکند این رجزخوانی بیوقفه برایش اهرم فشار ایجاد میکند. اشتباه میکند. این رفتار در چشم ایران و جهان، او را ضعیف جلوه میدهد.»
بهنوشته او، «اگر از فاصلهای دورتر به اوضاع نگاه کنیم، تصویر این وضعیت آشفته روشنتر میشود: اقتصاد ایران بهشدت تضعیف شده است؛ تاسیسات هستهای آن زیر آوار مدفون شدهاند و دانشمندان ارشد هستهایاش کشته شدهاند؛ به نظر میرسد رهبران کشور نیز بر سر اینکه آیا باید با ایالات متحده به توافق برسند یا نه، دچار اختلاف هستند. تندروها از اینکه از حملات آمریکا و اسرائیل جان سالم به در بردهاند ابراز شادمانی میکنند، اما ظاهرا هیچ راهبردی برای گام بعدی ندارند.»
در این یادداشت آمده است: «حالا از فاصلهای دورتر به آمریکا نگاه کنید: ترامپ درگیر جنگی نامحبوب با هزینههای اقتصادی قابل توجه است. او بدون راهبردی روشن و بدون مسیر خروجی مناسب وارد جنگ شد؛ مذاکرهکنندگانش طرح بلندپروازانهای برای نوسازی ایران پس از جنگ مطرح کردند، اما رهبران جمهوری اسلامی، هرچند در محافل خصوصی نسبت به آن کنجکاوی نشان دادهاند، در عرصه عمومی آن را رد کردهاند. تفاهمنامهای که قرار بود تنگه هرمز را باز کند، اکنون عملا به کاغذی بیارزش تبدیل شده است.»
نویسنده در ادامه مقاله خود نوشته است: «اولویت نخست همچنان بازگشایی تنگه هرمز است و من کاملا موافق استفاده گزینشی از قدرت نظامی برای تحقق این هدف هستم. بخش مربوط به بازگشایی تنگه در تفاهمنامه به شکلی شتابزده و سهلانگارانه تنظیم شده بود و عباراتی داشت که ایران آنها را به معنای اعطای اختیار کنترل این آبراه بینالمللی به خود تفسیر کرد. این سابقهای غیرقابل قبول ایجاد میکند. با چنین منطقی، هر گذرگاه دریایی میتواند به یک کانال مورد مناقشه تبدیل شود. اگر ایران همچنان به ایجاد مانع در تنگه ادامه دهد، خود را در معرض واکنش نظامی مستمر قرار خواهد داد.»
تمام کشورهای تجاری جهان در حفظ آزادی کشتیرانی با ایالات متحده منافع مشترک دارند و اکنون زمان آن رسیده است که این شرکای جهانی به یک ائتلاف بینالمللی برای باز نگه داشتن تنگه بپیوندند. چنین اقدامی باید شامل اسکورت نظامی کشتیهای تجاری تا هر زمان که لازم باشد باشد و کشورهای متعددی نیز باید در تحمل این بار مشارکت کنند. ترامپ میتواند زمانی که شی جینپینگ، رییسجمهوری چین، در ماه سپتامبر به آمریکا سفر میکند، سهم چین را نیز از او مطالبه کند.
واشینگتنپست در پاسخ به این سوال که آیا دولت ترامپ باید به مذاکرات درباره برنامه هستهای بازگردد؟ نوشته است: شاید، اما چه عجلهای وجود دارد؟ ترامپ زمانی که پس از جنگ ۱۲ روزه در خرداد ۱۴۰۴ گفت تاسیسات کلیدی ایران «کاملا نابود شدهاند»، درست میگفت. برخلاف لفاظیهای تحریکآمیز خود ترامپ، در حال حاضر هیچ مسیری برای دستیابی ایران به بمب وجود ندارد. اگر ایران تلاش کند برنامه خود را از سر بگیرد، احتمالا آمریکا و اسرائیل از آن مطلع خواهند شد و میتوانند اقدام مناسب را انجام دهند. پس از این چند ماه جنگ، روشن شده است که حکومت ایران تا چنان حدی از سوی دشمنانش نفوذپذیر است که حفظ اسرار برایش دشوار خواهد بود.
نویسنده در ادامه افزوده است: «من معمولا از طرفداران دیپلماسی هستم، اما در حال حاضر باید دست از تعقیب ایرانیها برداریم؛ چه از طریق کانال رسمی، چه کانال پشتپرده و چه هر مسیر دیگری در این میان. باید صبر کنیم و ببینیم چه میشود. حکومت ایران آشکارا دچار شکاف است. یک جناح عملگرا در اسلامآباد و ژنو و همچنین در بسیاری از تماسهای محرمانه با فرستادگان قطری، به نمایندگان آمریکا علامت داده بود که به یک معامله بزرگ علاقهمند است؛ چیزی که مذاکرهکنندگان مشتاق آمریکایی آن را «پل طلایی» به سوی آینده مینامیدند. اما این عملگرایان در داخل ایران هدف حمله قرار گرفتند. در فضای پرشور مراسم تشییع علی خامنهای، صدای تندروها کرکننده بود.»
به باور دیوید ایگناتیوس، صلح واقعی با ایران ممکن است دو هفته، دو ماه یا دو سال دیگر فرا برسد. تلاش برای شتاب بخشیدن به این جدول زمانی نتیجه نداده است. اما به باور من، حکومت ایران همچنان در مسیری یکطرفه به سوی فروپاشی نهایی حرکت میکند، هرقدر هم که رسیدن به آن نقطه طول بکشد.
او مقاله خود را چنین به پایان رسانده است: «تنگه را باز کنید. و بعد، هرچقدر هم که بسته نگه داشتن دهان برای ترامپ دشوار باشد، زمان آن رسیده است که به چیزی روی آورد که مذاکرهکنندگان خردمند گاهی آن را «سکوت پویا» مینامند.»
دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا (اوفَک) سهشنبه ۲۳ تیر با انتشار بیانیهای این اقدام را بخشی از تلاشهای مستمر این وزارتخانه با هدف افزایش فشار اقتصادی بر حکومت ایران، بهویژه پس از از سرگیری «حملات بیثباتکننده» جمهوری اسلامی در تنگه هرمز خواند.
به گفته این وزارتخانه، شبکه شمخانی همچنان یکی از بازیگران اصلی صادرات نفت ایران است و فعالیت خود را به حوزه کشتیرانی کانتینری و تجارت جهانی کالا نیز گسترش داده است.
این اقدام در ادامه تحریمهایی است که آمریکا هشتم مرداد ۱۴۰۴ و ۲۵ فروردین سال جاری علیه محمدحسین شمخانی و بخش عمدهای از شبکه مالی و کشتیرانی او وضع کرده بود.
در بیانیه ۲۵ فروردین وزارت خزانهداری آمده بود شمخانی مدیریت یک امپراتوری چند میلیارد دلاری فروش نفت را بر عهده دارد که به سود جمهوری اسلامی فعالیت میکند.
این مجموعه دهها شرکت پوششی در امارات متحده عربی، هند و جزایر مارشال را شامل میشود که برای دور زدن تحریمها علیه جمهوری اسلامی به کار گرفته میشوند و با فروش نفت و گاز مایع ایران و روسیه میلیاردها دلار درآمد ایجاد کردهاند.
وزارت خزانهداری آمریکا اعلام کرد اقدام جدید در واقع گسترش تحریمهای پیشین علیه شبکه شمخانی است و با هدف قطع زیرساختهای مالی، لجستیکی و کشتیرانی این شبکه انجام شده است.
به گفته این وزارتخانه، با احتساب تحریمهای جدید، تاکنون بیش از ۲۰۰ فرد، نهاد و شناور مرتبط با شبکه شمخانی تحریم شدهاند.
بر اساس این بیانیه، در دور جدید تحریمها شش فرد از جمله اصغر عقیلی دهکردی، محمدرضا رهبر مدنی، علی رهبر مدنی، بهزاد مقدس، ججین جورج و حسین قربانی زاهد، به اتهام ارائه خدمات مالی، مدیریتی یا لجستیکی به شبکه شمخانی تحریم شدهاند.
همچنین مارتین آستین کالوند و آلساندرا رونکو، دو مدیر پیشین شرکت تحریمشده «هاوس آو شیپینگ اینوستمنت» به همراه چند تن دیگر از مدیران و همکاران این شبکه نیز در فهرست تحریمها قرار گرفتهاند.
وزارت خزانهداری آمریکا همچنین ۲۴ شرکت را که بهگفته این نهاد در امارات متحده عربی، سنگاپور، هنگکنگ، هند، جزایر مارشال، سنت کیتس و نویس و دیگر کشورها در حوزه کشتیرانی، مدیریت شناورها، حملونقل و تجارت کالا برای شبکه شمخانی فعالیت میکنند، تحریم کرده است.
علاوه بر این، وزارت خزانهداری آمریکا ۲۰ شناور را نیز که بهگفته این نهاد در حمل نفت، فرآوردههای نفتی و کالا برای شبکه شمخانی نقش داشتهاند، بهعنوان داراییهای مسدودشده معرفی کرده است.
این شناورها شامل کشتیهای کانتینری، کشتیهای باری و نفتکشهایی هستند که در مسیرهای ایران، روسیه و سایر بازارهای بینالمللی فعالیت میکردهاند.
حسین شمخانی بهدلیل ایفای نقش کلیدی در تجارت نفت روسیه و فعالیت در ناوگان مخفی این کشور از سوی اتحادیه اروپا نیز تحریم شده است.
دونالد ترامپ در نخستین روزهای دور دوم ریاستجمهوری خود دستورالعمل «بسیار سختگیرانه» برای از سرگیری سیاست فشار حداکثری علیه جمهوری اسلامی و به صفر رساندن صادرات نفت ایران امضا کرد و گفت جمهوری اسلامی دیگر نباید به کشورهای دیگر نفت بفروشد.
بلافاصله پس از آن، وزارت خزانهداری اعلام کرد که یک شبکه بینالمللی را که در تسهیل انتقال نفت خام جمهوری اسلامی به چین نقش داشت، تحریم کرده است؛ شبکهای که صدها میلیون دلار درآمد برای حکومت ایران به همراه داشت.
ترامپ در نیمه نخست اردیبهشت امسال هم پس از اعمال تحریمهایی علیه شبکه صادرات نفت و پتروشیمی جمهوری اسلامی خریداران نفت از ایران را به محرومیت از تجارت با آمریکا تهدید کرد.
آمریکا ۱۳۰ میلیون دلار دارایی جمهوری اسلامی را مسدود کرد
دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا سهشنبه همچنین چندین کیف پول دیجیتال مرتبط با بانک مرکزی ایران را تحریم کرد که در نتیجه آن، بیش از ۱۳۰ میلیون دلار دارایی جمهوری اسلامی مسدود شد.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، اعلام کرد وزارت خزانهداری این کشور برای مختل کردن و تضعیف فعالیتهای مالی غیرقانونی جمهوری اسلامی، از جمله سوءاستفاده از داراییهای دیجیتال، اقدام میکند.
او گفت دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری چند کیف پول دیجیتال مرتبط با بانک مرکزی جمهوری اسلامی را تحریم کرده است؛ اقدامی که به مسدود شدن بیش از ۱۳۰ میلیون دلار منجر شده است.
بسنت افزود وزارت خزانهداری آمریکا با جدیت مسیرهای مالی جمهوری اسلامی را دنبال خواهد کرد و مانع دسترسی حکومت ایران به درآمدهای حاصل از فعالیتهای غیرقانونی خواهد شد.
این لایحه اما امسال بهدلیل اختلاف بر سر سطح هزینههای دفاعی و از سرگیری جنگ با جمهوری اسلامی به بنبست رسیده است.
طرح آغاز بررسی «لایحه مجوز دفاع ملی» (NDAA) با بودجه ۱.۱۵ تریلیون دلاری با ۵۰ رأی موافق در برابر ۴۶ رأی مخالف شکست خورد. این لایحه برای تصویب به دستکم ۶۰ رأی نیاز داشت.
تقریبا همه سناتورها مطابق خطمشی حزبی خود رأی دادند. تنها استثنا جان تون، رهبر اکثریت جمهوریخواه سنا، بود که رأی خود را در پایان از «موافق» به «مخالف» تغییر داد تا از نظر آییننامهای بتواند این طرح را در آینده دوباره به صحن سنا بازگرداند.
چهار سناتور نیز در رأیگیری حضور نداشتند: جان فترمن (دموکرات، پنسیلوانیا)، جیم جاستیس (جمهوریخواه، ویرجینیای غربی)، میچ مککانل (جمهوریخواه، کنتاکی) و الکس پادیلا (دموکرات، کالیفرنیا).
این لایحه پیشتر در ۱۱ ژوئن با رأی دوحزبی ۱۸ موافق در برابر ۹ مخالف از کمیته نیروهای مسلح سنا عبور کرده بود، اما از آن زمان مذاکرات جمهوریخواهان و دموکراتها بر سر تعیین سقف هزینههای دفاعی و غیرنظامی بینتیجه مانده و فضای سیاسی بهشدت قطبی شده است.
دموکراتها همچنین از شروع دوباره درگیری نظامی با جمهوری اسلامی و اقدام دولت ترامپ بدون دریافت مجوز از کنگره بهعنوان یکی از مهمترین دلایل مخالفت خود با این لایحه نام بردند.
بهگفته آنان، دولت از زمان آغاز جنگ در ۹ اسفند ۱۴۰۴ هرگز مجوز قانونی لازم را از کنگره دریافت نکرده است.
چاک شومر، رهبر دموکراتهای سنا، پیش از رأیگیری گفت: «اکنون کاخ سفید رسما به کنگره اطلاع داده که درگیریها از سر گرفته شده، حملات آمریکا دوباره آغاز شده و نیروهای ما همچنان برای عملیات بیشتر مستقر هستند. با این حال، جمهوریخواهان میخواهند سنا لایحه دفاعی را طوری بررسی کند که انگار هیچیک از این اتفاقات رخ نداده است.»
بر اساس این لایحه، ۱.۱ تریلیون دلار به وزارت دفاع، ۴۱ میلیارد دلار به وزارت انرژی برای مدیریت زرادخانه هستهای آمریکا و ۱۱ میلیارد دلار به سایر فعالیتهای مرتبط با دفاع اختصاص مییابد.
این طرح همچنین افزایش ۳.۶ درصدی حقوق نیروهای نظامی و بودجه بیشتری برای آموزش، مسکن، خدمات درمانی و مراقبت از کودکان خانوادههای نظامیان در نظر گرفته است.
با این حال، نبود توافق میان دو حزب برای افزایش همزمان بودجه دفاعی و بودجه بخشهای غیرنظامی، روند تصویب نهتنها لوایح بودجه سالانه بلکه لایحه مجوز دفاع ملی را نیز متوقف کرده است.
راجر ویکر، رییس جمهوریخواه کمیته نیروهای مسلح سنا، رأی دموکراتها را اقدامی «بیسابقه» توصیف کرد و گفت: «اینکه حتی اجازه آغاز بررسی لایحه دفاع ملی داده نشود، سابقه نداشته است و نشان میدهد سناتور شومر دیگر هیچ تمایلی به همکاری ندارد؛ در حالی که بخش بزرگی از این لایحه به صورت دوحزبی تهیه شده بود. این واقعا یک سقوط بیسابقه است.»
شومر اما دوشنبه ۲۲ تیر در نامهای به همکارانش، جمهوریخواهان را متهم کرد که لوایحی «نامتوازن» ارائه کردهاند؛ لوایحی که بودجه دفاعی را بهطور قابل توجهی افزایش میدهد اما برنامههای غیرنظامی را نادیده میگیرد.
او نوشت:«هیچ چیز عادی نیست که طرحی یکجانبه ارائه شود که مشارکت دوحزبی را کنار بگذارد و لوایحی را به تصویب برساند که خانوادهها را نادیده میگیرد، جنگ را طولانیتر میکند و از فساد محافظت میکند.»
کریس مورفی، سناتور دموکرات ایالت کنتیکت، نیز این لایحه را در عمل «لایحه تامین مالی جنگ ایران» خواند و گفت:«این یک لایحه برای تامین مالی جنگ است؛ مجوزی برای جنگ با ایران، جنگی که هیچکس در این کشور خواهان آن نیست.»
این رسانه سهشنبه ۲۳ تیر نوشت توماس باراک، فرستاده ویژه دونالد ترامپ در امور سوریه و عراق، گفتوگوهایی را با مقامهای دو کشور و همچنین شرکتهایی آغاز کرده است که در احیای خط لوله قدیمی عراق به سواحل غربی سوریه نقش دارند. این خط لوله سالهاست که از مدار بهرهبرداری خارج شده است.
این منابع آگاه به بلومبرگ گفتند اگرچه چند مسیر مختلف برای ایجاد خطوط انتقال جدید در دست بررسی است، اما بازسازی خط لوله کرکوک-بانیاس تمرکز اصلی مذاکرات است.
یکی از مقامهای وزارت امور خارجه آمریکا نیز تایید کرد که دولت این کشور از تلاشهای عراق و سوریه برای توسعه مسیرهای تجاری از طریق بازسازی خط لوله میان دو کشور حمایت میکند و انتظار دارد شرکتهای آمریکایی در ساخت آن مشارکت داشته باشند.
این خبر همزمان با دیدار دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، و علی الزیدی، نخستوزیر عراق، در کاخ سفید منتشر شد. تمرکز اصلی این دیدار بر مساله انرژی و سرمایهگذاری آمریکا در عراق بود.
ترامپ در حاشیه این دیدار به رسانهها گفت آمریکا «توافقهای زیاد و بسیار بزرگی» با عراق امضا خواهد کرد و بخش بزرگی از این توافقها به نفت مربوط میشود.
او گفت شرکتهای آمریکایی نقش اصلی را در توسعه و استخراج نفت عراق خواهند داشت و این همکاریها برای هر دو کشور اشتغال ایجاد میکند. با این حال، هنوز جزئیات قراردادها منتشر نشده است.
خبرگزاری رویترز نیز گزارش داد این توافقها احتمالا شامل سرمایهگذاری شرکتهای آمریکایی در میادین نفت و گاز عراق و همچنین پروژههای زیرساختی مانند خط لوله صادرات نفت از طریق سوریه خواهد بود.
مهار گروههای مسلح مورد حمایت جمهوری اسلامی و آینده حضور نظامی آمریکا در عراق نیز از دیگر محورهای مذاکرات میان دو رهبر بود.
خبرگزاری آسوشیتدپرس هم گزارش داد واشینگتن از دولت جدید عراق انتظار دارد نفوذ شبهنظامیان نزدیک به جمهوری اسلامی را کاهش دهد.
علی الزیدی نیز گفته است این گروهها تا پس از ۳۰ سپتامبر دیگر دلیلی برای ادامه فعالیت نخواهند داشت.
افزایش تنشها در خاورمیانه طی هفته گذشته، بار دیگر ضرورت یافتن گزینههای بلندمدت برای جایگزینی تنگه هرمز را برجسته کرده است.
این آبراه حیاتی با آغاز جنگ در روز نهم اسفند بسته شد و با پایان یافتن جنگ، مناقشه بر سر نحوه مدیریت و بازگشایی آن ادامه داشت. در نهایت، شلیک موشک از سوی جمهور اسلامی به کشتیهای عبور بار دیگر آتش جنگ را شعلهور کرد.
تازهترین دور حملات سپاه به کشتیهای عبوری از تنگه هرمز ۱۶ تیر آغاز شد و آمریکا بامداد ۱۷ تیر نخستین حملات هوایی خود را آغاز کرد؛ حملاتی که تا زمان انتشار این گزارش ادامه یافته است.
احیای خط لوله قدیمی
به گزارش بلومبرگ، بندر بانیاس سوریه بهعنوان یکی از گزینههای اصلی برای انتقال و صادرات نفت عراق مطرح شده و چند شرکت بینالمللی نیز درباره گسترش نقش سوریه بهعنوان قطب صادرات انرژی مذاکره کردهاند.
با این حال، ناامنی در غرب عراق و شرق سوریه، فعالیت هستههای داعش و بیثباتی دولت نوپای سوریه، اجرای این طرح را با چالشهای جدی روبهرو میکند. این پروژه برای عراق اهمیت زیادی دارد، زیرا وابستگی شدید این کشور به تنگه هرمز در جریان جنگ، به کاهش ۶۰ درصدی تولید نفت و فشار بر منابع مالی دولت منجر شد.
بندر بانیاس در ساحل مدیترانه و در غرب سوریه قرار دارد. این بندر که بزرگترین پالایشگاه نفت سوریه را در خود جای داده، یکی از مهمترین مراکز نفتی و صادرات انرژی این کشور به شمار میرود.
باسل السویدان، وزیر کشاورزی سوریه، در گفتوگو با بلومبرگ گفت: «سوریه میتواند به مقصدی کامل برای کاهش ریسک و متنوعسازی مسیرهای صادرات تبدیل شود. این جایگاه، در مرحله پیش رو نقش مهمی برای سوریه رقم خواهد زد.»
با این حال، خطوط لوله سوریه سابقه طولانی در توقف فعالیت دارند. خط لوله کرکوک-بانیاس که نخستینبار در دهه ۱۹۵۰ ساخته شد، یک بار در دهه ۱۹۷۰ و بار دیگر در اوایل دهه ۱۹۸۰، در پی تیره شدن روابط عراق و سوریه، از کار افتاد.
احیای این خط لوله میتواند به یکی از مسیرهای اصلی صادرات نفت عراق به دریای مدیترانه تبدیل شود، اما همین موضوع آن را در دورههای تنش منطقهای به هدفی بالقوه تبدیل خواهد کرد.
گروههای مسلح مورد حمایت جمهوری اسلامی در عراق که از هماکنون مخالفت خود را با گسترش همکاریهای انرژی با سوریه تحت رهبری احمد الشرع آشکارا اعلام کردهاند، ممکن است این پروژه را مغایر با منافع تهران بدانند و در روند اجرای آن اخلال ایجاد کنند.
