کشته شدن علیاصغر حجازی، از مهمترین چهرههای امنیتی دفتر رهبر جمهوری اسلامی، در حمله اخیر اسرائیل به تهران، به معنای حذف یکی از کلیدیترین مدیران پشتپرده قدرت در جمهوری اسلامی است؛ فردی که سالها «مغز امنیتی بیت خامنهای» و حلقه اتصال رهبر با دستگاههای امنیتی محسوب میشد.
ارتش اسرائیل جمعه ۱۵ اسفند اعلام کرد حجازی در جریان حمله هوایی به تهران کشته شده است.
او در زمان مرگ، معاون ارشد دفتر رهبر جمهوری اسلامی و از چهرههای کلیدی در تصمیمهای امنیتی محسوب میشد.
این حمله بخشی از سلسله عملیات هدفمند علیه هسته مرکزی رهبری و فرماندهی امنیتی جمهوری اسلامی توصیف شده که پیشتر نیز به کشته شدن علی خامنهای و تعدادی از فرماندهان ارشد نظامی و امنیتی انجامیده بود.
ورود به ساختار قدرت پس از انقلاب
این روحانی و سیاستمدار ایرانی در سال ۱۳۲۵ به دنیا آمد و پس از انقلاب ۱۳۵۷ خیلی زود به حلقه نیروهای نزدیک به حاکمیت جدید پیوست.
در سالهای نخست پس از انقلاب، او در فرآیند موسوم به «پاکسازی ادارات» نقش ایفا کرد؛ روندی که هدف آن حذف کارمندان و مدیرانی بود که از نظر ایدئولوژیک با جمهوری اسلامی همسو تلقی نمیشدند و بخشی از پروژه تثبیت سیاسی و اعتقادی نظام جدید به شمار میرفت.
با تشکیل وزارت اطلاعات در دهه ۱۳۶۰، حجازی به این نهاد پیوست و در ساختار اطلاعاتی نظام نقش گرفت.
برخی منابع او را در مقطعی معاون امور خارجی/ بینالملل وزارت اطلاعات معرفی میکنند؛ جایگاهی که او را درگیر ساماندهی شبکههای اطلاعاتی جمهوری اسلامی در خارج از کشور و هماهنگی با سایر نهادهای امنیتی قرار میداد.
صعود به قلب بیت رهبری
پس از آنکه علی خامنهای در سال ۱۳۶۸ به رهبری رسید، حجازی به دفتر او منتقل شد و طی سالها به یکی از مهمترین مدیران این دفتر بدل شد.
او در نهایت به سمت معاون ارشد/ قائممقام دفتر رهبر و مسئول امور سیاسی امنیتی ارتقا یافت؛ جایگاهی که در اسناد تحریمی اتحادیه اروپا و آمریکا از آن با عناوینی مانند «معاون سیاسی-امنیتی دفتر رهبری»، «رییس امنیت دفتر رهبر» و «مشاور اطلاعاتی رهبر جمهوری اسلامی» یاد شده است.
در ساختار قدرت جمهوری اسلامی، دفتر رهبر یکی از اصلیترین مراکز هماهنگی میان نهادهای امنیتی و سیاسی است و بخش مهمی از تصمیمسازی پشت درهای بسته در این دفتر انجام میشود.
حجازی در این ساختار نقش محوری در هماهنگسازی میان سپاه پاسداران، وزارت اطلاعات، بسیج و سایر دستگاههای امنیتی داشت و بهعنوان کسی شناخته میشد که تصمیمهای رهبر جمهوری اسلامی را به دستورالعملهای عملیاتی برای نیروهای امنیتی ترجمه میکرد.
به این ترتیب، در تقسیم کار درون بیت، در حالی که چهرههایی مانند محمد محمدی گلپایگانی اداره بخشهای علنیتر و اداری دفتر را بر عهده داشتند، مدیریت حوزههای غیرعلنی، امنیتی و اطلاعاتی عملا در اختیار حجازی بود؛ نقشی که باعث شد بسیاری از تحلیلگران از او بهعنوان «مرد سایهها در بیت رهبری» یاد کنند.
«رابط سرکوب»: نقش در شبکه امنیتی و اعتراضات
حجازی یکی از قدرتمندترین مقامهای غیرانتخابی جمهوری اسلامی بود و در بسیاری از ارزیابیهای تحلیلی، یکی از «معماران اصلی سرکوب» در دوره خامنهای محسوب میشد.
او در جلسات مهم امنیتی حضور داشت و به گفته منابع مختلف، در تصمیمگیریهای حساس امنیتی در کنار رهبر جمهوری اسلامی نقش مستقیم ایفا میکرد.
گزارشهای حقوق بشری او را چهرهای کلیدی در انتقال «دستورات خامنهای» به سپاه، بسیج، وزارت اطلاعات و دیگر نهادهای امنیتی در جریان سرکوب اعتراضات بزرگ معرفی کردهاند؛ از جمله اعتراضات پس از انتخابات بحثبرانگیز ۱۳۸۸، اعتراضات دی ۱۳۹۶ و اعتراضات سراسری آبان ۱۳۹۸.
سرکوب اعتراضات ۱۳۸۸ دستکم به کشته شدن دهها نفر، زخمی شدن هزاران نفر و مرگ تعدادی از بازداشتشدگان زیر شکنجه انجامید؛ در دی ۹۶ و آبان ۹۸ نیز صدها معترض در شهرهای مختلف کشته شدند.
در پروندههای حقوق بشری، حجازی بهعنوان معاون سیاسی-امنیتی دفتر رهبر، مسئول «برنامهریزی و هماهنگی سرکوب» توصیف شده است؛ کسی که هم در طراحی کلی سیاست سرکوب و هم در مدیریت عملیاتی، از طریق ابلاغ دستور، پیگیری اجرا و دریافت گزارش از دستگاههای امنیتی، نقش محوری داشته است.
تحریمهای بینالمللی و تصویر بیرونی
به دلیل همین نقش در سرکوب داخلی، نام حجازی در فهرست تحریمهای حقوقبشری اتحادیه اروپا و ایالات متحده قرار گرفت.
اتحادیه اروپا در فروردین ۱۳۹۱/مارس ۲۰۱۲ او را بهدلیل مشارکت در «نقض گسترده و شدید حقوق شهروندان» در ایران به فهرست تحریم افزود.
بر اساس بیانیه شورا، او از طراحان سرکوب اعتراضات ۱۳۸۸ معرفی شد و ورودش به کشورهای عضو اتحادیه و دسترسیاش به داراییهای احتمالی در اروپا ممنوع شد.
در سال ۲۰۱۳، وزارت خزانهداری آمریکا نیز او را با نامهای مختلف از جمله Asghar Mir-Hejazi و Ali Asghar Hejazi در فهرست تحریمهای حقوقبشری قرار داد؛ این تحریمها شامل مسدود شدن داراییها و ممنوعیت معامله اشخاص و نهادهای آمریکایی با او بود.
در اسناد آمریکا، حجازی بهعنوان «معاون رییس دفتر رهبر» و یکی از افراد «حلقه نزدیک خامنهای» معرفی شده که در تمام مباحث مربوط به امور نظامی و سیاست خارجی مشارکت دارد و به سپاه پاسداران و وزارت اطلاعات «حمایت مادی» ارائه میکند.
این تصویر باعث شد در بسیاری از گزارشهای تحلیلی غربی، حجازی در کنار چند چهره محدود دیگر، بهعنوان یکی از قدرتمندترین مسئولان اطلاعاتی ایران و عنصر کلیدی در حفظ انسجام هسته سخت قدرت توصیف شود.
حتی گزارشهایی منتشر شد که از تماسهای محرمانه او با مقامهای روسیه برای مهیا کردن راه خروج احتمالی از ایران در صورت تشدید بحران حکایت داشت؛ نشانهای از درک شکنندگی موقعیت رژیم در بالاترین سطوح.
نقش حجازی در پرونده هستهای و برجام
با وجود آنکه حجازی هیچگاه عضو رسمی تیم مذاکرهکننده هستهای ایران نبود، بسیاری از تحلیلگران و گزارشهای پژوهشی او را یکی از چهرههای مهم در مدیریت امنیتی و سیاسی مذاکرات هستهای و توافق برجام میدانند.
نقش او در این پرونده بیشتر در سطح هماهنگی درونحاکمیتی و انتقال تصمیمهای رهبر جمهوری اسلامی به نهادهای امنیتی و سیاسی تعریف میشد.
در ساختار سیاسی جمهوری اسلامی، تصمیمهای کلان در حوزه سیاست خارجی و امنیت ملی، بهویژه پرونده هستهای، در نهایت تحت نظر علی خامنهای گرفته میشد.
دفتر رهبر و حلقه نزدیکان او نقش مهمی در انتقال این تصمیمها به نهادهای اجرایی دارند. حجازی یکی از مهمترین افراد این حلقه محسوب میشد.
در دوره مذاکرات هستهای که به توافق برجام در سال ۲۰۱۵ انجامید، حجازی بهعنوان یکی از مقامهای ارشد دفتر رهبر در جلسات و رایزنیهای مرتبط با سیاستهای امنیتی و راهبردی حضور داشت.
نقش او شامل چند محور اصلی بود: انتقال دیدگاهها و خطوط قرمز رهبر جمهوری اسلامی به شورای عالی امنیت ملی، هماهنگی میان دفتر رهبر و نهادهای امنیتی مانند سپاه پاسداران و وزارت اطلاعات، مدیریت نگرانیهای امنیتی درباره پیامدهای توافق هستهای، گزارشدهی به رهبر درباره روند مذاکرات.
یکی از مهمترین چالشهای مذاکرات هستهای، شکاف میان جناحهای مختلف جمهوری اسلامی بود. بخشهایی از سپاه پاسداران و جریانهای اصولگرا با توافق هستهای مخالف بودند و نسبت به پیامدهای آن برای ساختار قدرت جمهوری اسلامی تردید داشتند.
در این شرایط، دفتر رهبر تلاش میکرد میان این جریانها تعادل ایجاد کند. گزارشها نشان میدهد حجازی بهعنوان یکی از مدیران امنیتی در مدیریت این تنشهای داخلی نقش داشت.
او در انتقال پیامهای اطمینانبخش به نهادهای امنیتی و نظامی درباره کنترل روند مذاکرات نقش ایفا میکرد؛ نقشی که به حفظ انسجام درون ساختار قدرت در طول مذاکرات کمک کرد.
از این منظر، نقش او در پرونده برجام نه بهعنوان مذاکرهکننده، بلکه بهعنوان مدیر امنیتی و هماهنگکننده درون ساختار قدرت تعریف میشد؛ نقشی که اهمیت آن در نظام سیاسی ایران، که تصمیمهای کلان در حلقهای محدود از افراد گرفته میشود، قابل توجه بود.
حذف یک چهره کلیدی پشتپرده
کشته شدن حجازی، در کنار حذف چند مقام ارشد دیگر، بخشی از راهبرد «حملات هدفمند علیه ساختار رهبری و امنیتی ایران» ارزیابی میشود؛ راهبردی که هدف آن، ضربه زدن به اتاق فرماندهی و شبکه هماهنگی امنیتی جمهوری اسلامی است.
اهمیت حذف او بهطور خاص در این است که حجازی یکی از حلقههای اصلی ارتباط میان رهبر جمهوری اسلامی و دستگاههای امنیتی کشور بود؛ فردی که بسیاری از تصمیمهای امنیتی نظام از طریق او به سپاه پاسداران، وزارت اطلاعات و دیگر نهادها منتقل و پیگیری میشد.
طی بیش از سه دهه حضور در بیت رهبری، حجازی به یکی از مهمترین مدیران پشتپرده جمهوری اسلامی تبدیل شد؛ چهرهای کمحضور در رسانهها که اما در مرکز شبکه قدرت امنیتی نظام قرار داشت و بدون رای مردم، در حساسترین تصمیمهای سیاسی و امنیتی کشور مشارکت میکرد.
کشته شدن او نهتنها پایان زندگی یکی از پرنفوذترین مدیران امنیتی جمهوری اسلامی است، بلکه از نگاه بسیاری از تحلیلگران به معنای حذف یکی از مهمترین طراحان امنیتی و هماهنگکنندگان دستگاه سرکوب در ساختار قدرت جمهوری اسلامی است.
بر اساس این گزارش که جمعه ۱۵ اسفند منتشر شد روسیه، یکی از بزرگترین رقبای آمریکا، بهطور غیرمستقیم در مناقشه کنونی نقشآفرینی میکند.
واشینگتنپست به نقل از سه مقام آگاه نوشت از زمان آغاز درگیریها در ۹ اسفند، روسیه موقعیت داراییهای نظامی آمریکا از جمله ناوهای جنگی و هواپیماها را در اختیار جمهوری اسلامی قرار داده است.
یکی از این منابع گفت به نظر میرسد اقدامات روسیه بخشی از کارزاری «نسبتا گسترده» است.
این سه منبع خواستند بهدلیل حساسیت موضوع هویتشان مخفی بماند.
جمهوری اسلامی از زمان آغاز مناقشه کنونی دستکم ۱۲ کشور منطقه را هدف قرار داده است؛ حملاتی که تهران اغلب آنها را با استناد به فعالیت پایگاههای نظامی ایالات متحده در این کشورها توجیه میکند.
امارات متحده عربی، عربستان سعودی، بحرین، کویت، اردن، قطر، عراق، عمان، اسرائیل و قبرس از جمله این کشورها هستند.
تاکنون شش سرباز آمریکایی در حملات جمهوری اسلامی جان خود را از دست دادهاند.
ابعاد دقیق همکاری اطلاعاتی مسکو و تهران مشخص نیست
واشینگتنپست در ادامه نوشت با گذشت یک هفته از آغاز جنگ، توان اطلاعاتی حکومت ایران برای شناسایی موقعیت نیروهای آمریکایی در منطقه تضعیف شده و کمک روسیه در این شرایط حائز اهمیت است.
با این حال، ابعاد دقیق همکاری اطلاعاتی مسکو و تهران علیه نظامیان آمریکایی کاملا روشن نیست. پنتاگون، سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) و کرملین تاکنون در این خصوص موضعگیری نکردهاند.
آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید، بدون اشاره به گمانهزنیها درباره کمک مسکو به تهران گفت: «رژیم ایران بهشدت در حال ضربه خوردن است. توان پاسخ موشکهای بالستیک آن هر روز کمتر میشود، نیروی دریاییاش در حال نابودی است، ظرفیت تولیدیاش در حال تخریب است و نیروهای نیابتی آن هم تقریبا مقاومت قابل توجهی نشان نمیدهند.»
پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، پیشتر در واکنش به پرسشی درباره اینکه چه پیامی برای چین و روسیه دارد، گفته بود پیامی برای آنها ندارد و تاکید کرده بود مسکو و پکن در این مناقشه «عامل تعیینکنندهای» به شمار نمیروند.
واشینگتنپست به نقل از منابع آگاه افزود با وجود روابط نزدیک پکن و تهران، تاکنون نشانهای از کمک نظامی چین به امور «دفاعی» جمهوری اسلامی در جنگ اخیر دیده نمیشود.
روسیه حمله آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی را «اقدام تجاوزکارانه نظامی» خوانده و خواستار خاتمه جنگ شده است. چین نیز از ادامه تلاشهای خود برای میانجیگری در این بحران خبر داده و تاکید کرده درگیریها باید فورا متوقف شوند.
اهمیت پشتیبانی اطلاعاتی روسیه از جمهوری اسلامی
واشینگتنپست به نقل از تحلیلگران نوشت کمک اطلاعاتی مسکو به تهران با الگوی حملات جمهوری اسلامی علیه نیروهای آمریکایی همخوانی دارد.
این عملیات زیرساختهای فرماندهی و کنترل، رادارها و حتی سازههای موقت را هدف قرار دادهاند؛ از جمله حمله به سازهای در کویت که به کشته شدن شش نظامی آمریکایی انجامید.
در روزهای اخیر همچنین به سایت سازمان سیا در سفارت آمریکا در ریاض حمله شده است.
دارا ماسیکوت، کارشناس امور نظامی روسیه در موسسه کارنگی برای صلح بینالمللی، گفت حکومت ایران «بهشکل بسیار دقیق رادارهای هشدار اولیه یا رادارهای فراافق را هدف قرار میدهد. این حملات بهصورت کاملا هدفمند انجام میشوند و تمرکز آنها بر سامانههای فرماندهی و کنترل است».
او افزود جمهوری اسلامی تنها تعداد محدودی ماهواره نظامی در اختیار دارد و از یک منظومه ماهوارهای مستقل برخوردار نیست.
از این رو، تصاویر و دادههایی که از توانمندیهای پیشرفته فضایی روسیه به جمهوری اسلامی میرسد، ارزش بالایی دارد؛ بهویژه اینکه کرملین پس از سالها جنگ در اوکراین تجربه قابل توجهی در زمینه هدفگیری دقیق به دست آورده است.
هرچند صادرات انرژی روسیه در سالهای اخیر تحت تاثیر تحریمهای مرتبط با جنگ اوکراین کاهش یافته بود، کارزار نظامی علیه جمهوری اسلامی موجب شد تقاضا برای نفت و گاز روسیه به شکل چشمگیری افزایش پیدا کند.
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، جمعه ۱۵ اسفند در مصاحبه با خبرنگاران گفت: «بهدنبال جنگ در ایران، تقاضا برای منابع انرژی روسیه به شکل قابل توجهی افزایش یافته است.»
او تاکید کرد مسکو همچنان «یک تامینکننده قابل اعتماد» برای نفت و گاز، از جمله گاز طبیعی مایع، باقی میماند.
خبرگزاری رویترز ۱۵ اسفند نوشت جنگ علیه جمهوری اسلامی و حملات متقابل حکومت ایران سبب شده تنگه هرمز که یکی از حیاتیترین گذرگاههای کشتیرانی جهان به شمار میآید، تقریبا بسته شود.
تنگه هرمز گذرگاه باریکی میان ایران و عمان است که حدود یکپنجم نفت خام و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکند.
معافیت هند از محدودیتهای نفتی آمریکا علیه روسیه
وزارت خزانهداری آمریکا ۱۴ اسفند با صدور معافیتی ۳۰ روزه به هند اجازه داد محمولههای نفتی روسیه را که در حال حاضر در دریا متوقف ماندهاند، خریداری کند.
این تصمیم در حالی گرفته شد که آمریکا در ماههای گذشته فشار قابل توجهی بر دهلینو وارد کرده بود تا از خرید نفت روسیه صرفنظر کند.
پسکوف از اعلام حجم احتمالی محمولههای نفتی که ممکن است در چارچوب این معافیت به هند ارسال شود، خودداری کرد.
ایگور یوشکوف، تحلیلگر شاغل در یکی از دانشگاههای دولتی روسیه، در همین رابطه به رویترز گفت: «درگیری در تنگه هرمز شرایط مساعدی برای افزایش درآمدهای روسیه از محل صادرات انرژی ایجاد میکند.»
روسیه اسفند ۱۴۰۰ عملیات نظامی خود را علیه اوکراین کلید زد و از آن زمان، درگیریهای مرگبار میان دو کشور ادامه داشته است.
از آن زمان، کشورهای غربی مجموعهای از تحریمها را علیه مسکو اعمال کردند و برای کاهش وابستگی خود به نفت و گاز روسیه که ستون اصلی اقتصاد این کشور به شمار میرود، اقداماتی را در دستور کار قرار دادند.
هشدار قطر درباره احتمال افزایش قیمت نفت به ۱۵۰ دلار در هر بشکه
قطر هشدار داد در صورت ادامه مناقشه کنونی در هفتههای آینده، صادرات انرژی کشورهای خلیج فارس متوقف خواهد شد.
سعد الکعبی، وزیر انرژی قطر، ۱۵ اسفند در مصاحبه با روزنامه فایننشالتایمز گفت چنین وضعیتی میتواند «اقتصادهای جهان را زمینگیر کند» و ممکن است همه صادرکنندگان انرژی در خلیج فارس ناچار شوند ظرف چند هفته آینده، تولید خود را متوقف کنند.
او همچنین از احتمال افزایش قیمت نفت تا ۱۵۰ دلار در هر بشکه خبر داد.
کعبی افزود حتی اگر جنگ همین لحظه پایان یابد، بازگشت قطر به چرخه عادی تحویل محمولهها پس از حمله پهپادی جمهوری اسلامی به بزرگترین تاسیسات گاز طبیعی مایع این کشور، «چند هفته تا چند ماه» زمان خواهد برد.
قطر که دومین تولیدکننده بزرگ گاز طبیعی مایع در جهان است، پس از حمله اخیر حکومت ایران به تاسیسات راس لفان، ناچار شد «وضعیت فورس ماژور» اعلام کند.
«وضعیت فورس ماژور» بدان معناست که وقوع رویدادی خارج از کنترل، مانند جنگ یا حمله، اجرای تعهدات قراردادی را موقتا ناممکن میکند و طرف قرارداد از مسئولیت حقوقی تاخیر یا عدم انجام تعهد معاف میشود.
کروز با تاکید بر اینکه حملات، تواناییهای نظامی جمهوری اسلامی را تضعیف و قدرت این کشور برای اعمال نفوذ نظامی در خارج از مرزهایش را محدود کرده است، گفت: «صرفا تضعیف بخشی از زرادخانه آنها کافی نیست.»
سناتور تد کروز در پاسخ به این پرسش ایراناینترنشنال که آیا پیروزی به معنای تغییر رژیم خواهد بود، گفت: «بله، من معتقدم این رژیم باید از قدرت کنار گذاشته شود. چنین اقدامی هم به نفع امنیت ملی آمریکا است و هم از ایرانیانی که در پی آزادی هستند حمایت میکند.»
او با اشاره به اینکه ایالات متحده و اسرائیل در روزهای اخیر بهصورت هماهنگ عمل کردهاند، گفت: «ما شاهد بودهایم که ایالات متحده دست در دست اسرائیل، اول علی خامنهای، دوم رهبران ارشد نظامی رژیم را، و سوم درصد بزرگی از ذخایر موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی را نابود کرده است.»
کروز افزود: «ما بهطور پیوسته دیدهایم که توانایی رژیم برای اعمال قدرت، برای ترساندن مردم ایران، برای کشتن همسایگانش و برای کشتن آمریکاییها، به شکل چشمگیری کاهش یافته است.»
دولت ترامپ اعلام کرده است که ممکن است کارزار علیه جمهوری اسلامی شدت بیشتری بگیرد.
پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، این هفته گفت ایالات متحده «تازه جنگ را آغاز کرده است».
در سوی مقابل سپاه پاسداران هشدار داده حملات در سراسر منطقه تشدید خواهد شد.
در آستانه آزادی
کروز در گفتوگوی خود با ایراناینترنشنال گفت که برکنار کردن حکومت حاکم بر ایران هم به نفع امنیت ملی آمریکا است و هم با آرزوهای ایرانیانی که زیر حکومت استبدادی زندگی میکنند همسوست.
او گفت: «کنار گذاشتن حکومتی که به دنبال کشتن آمریکاییهاست بهطور قاطع به نفع آمریکاست»،
کروز افزود: «این اقدام همچنین بهطور قاطع به نفع مردم ایران است که ۴۷ سال تحت استبداد و سرکوب رنج کشیدهاند. من معتقدم ما در آستانه آزادی هستیم.»
شورای سردبیری ایراناینترنشنال ۱۲ بهمن اعلام کرد که در خونینترین و بزرگترین کشتار اعتراضات خیابانی در تاریخ، بیش از ۳۶ هزار و ۵۰۰ شهروند ایرانی در روزهای ۱۸ و ۱۹ دی بهدست جمهوری اسلامی کشته شدند.
تد کروز همچنین با اشاره به حملات جمهوری اسلامی به کشورهای منطقه گفت که این حملات در سراسر منطقه در واقع نتیجه معکوس دارد و باعث تقویت مخالفتها با این رژیم میشود.
کروز گفت: «جمهوری اسلامی کار بزرگی در ایجاد یک ائتلاف علیه خود انجام میدهد.»
او افزود: «اگر به راهبرد نظامی آنها نگاه کنید، به نظر میرسد راهبردشان این است که تا حد امکان افراد بیشتری را در کشورهای بیشتری به قتل برسانند.»
جمهوری اسلامی در روزهای اخیر دستکم به ۱۲ کشور منطقه حملات موشکی و پهپادی انجام داده است. برخی از این حملات و همچنین اصابت بقایای موشکها به مناطق مسکونی نشان میدهد که این درگیری فراتر از اهداف نظامی رفته و غیرنظامیان در سراسر منطقه را نیز تحت تاثیر قرار داده است.
احتمال درگیری محدود زمینی
کروز همچنین درباره گمانهزنیها درباره احتمال اعزام نیروهای زمینی آمریکا به ایراناینترنشنال گفت انتظار یک حمله شبیه جنگ عراق را ندارد، اما اقدام زمینی محدود را رد نکرد.
او گفت: «آنچه قرار نیست ببینیم حضور طولانیمدت نیروهای آمریکایی در زمین است. ما شاهد تکرار آنچه در جنگ عراق رخ داد نخواهیم بود. چنین گزینهای روی میز نیست.»
کروز افزود: «رییسجمهوری بهصراحت گفته که امکان برخی درگیریهای محدود زمینی را رد نمیکند. میتوانم تصور کنم ممکن است رییسجمهوری دستور نوعی درگیری زمینی محدود را بدهد، اما انتظار دارم بخش عمده عملیات آمریکا در در هوا و از طریق بمبها، موشکها و ابزارهای دیگر باشد.»
مساله رهبری در ایران
پس از کشته شدن علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، مساله رهبری در ایران اهمیت فوری پیدا کرده است.
منابع آگاه پیشتر به ایراناینترنشنال گفتند که مجلس خبرگان رهبری تحت فشار سپاه پاسداران مجتبی خامنهای، پسر رهبر پیشین، را بهعنوان رهبر جدید جمهوری اسلامی انتخاب کرده است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا مخالفت شدید خود را با به قدرت رسیدن مجتبی خامنهای ابراز کرده است.
ترامپ گفت: «پسر خامنهای فرد کم اهمیتی است. من باید شخصا در تعیین رهبر آینده ایران دخالت داشته باشم، مثل ماجرای دلسی رودریگز در ونزوئلا.»
او افزود: «ما کسی را میخواهیم که برای ایران هماهنگی و صلح بیاورد.»
سناتور تد کروز نیز در گفتوگو با ایراناینترنشنال درباره اینکه چه کسی باید رهبری ایران را در آینده بر عهده بگیرد، گفت او درباره افراد مشخص گمانهزنی نمیکند، اما چند گزینه احتمالی وجود دارد.
کروز گفت: «ببینید، من نمیدانم. مدعیان مختلفی وجود دارند و فکر میکنم این تصمیمی است که مردم ایران باید بگیرند.»
او گفت معتقد است در نهایت نظام حاکم کنونی در ایران باید با رهبر و حکومتی که از سوی مردم ایران انتخاب میشود جایگزین شود.
او گفت: «بله، من معتقدم این رژیم باید از قدرت کنار گذاشته شود. چیزی که دوست دارم ببینم یک انتخابات آزاد و عادلانه است؛ بگذارید مردم ایران رهبران خود را انتخاب کنند.»
پیام به مردم ایران
کروز همچنین درباره ارتباط شخصی خود با افرادی که تحت حکومتهای اقتدارگرا زندگی کردهاند صحبت کرد.
او گفت: «پدرم در کوبا به دنیا آمد و بزرگ شد. پدرم در انقلاب کوبا جنگید. پدرم در کوبا زندانی و شکنجه شد. خانواده من رنجی را که مردم ایران تجربه کردهاند میشناسد.»
او در پایان گفتوگوی خود با ایراناینترنشنال خطاب به مردم ایران که علیه جمهوری اسلامی مبارزه میکنند، گفت: «پیام من به مردم ایران این است که شجاعت شما الهامبخش است. شما در آستانه بازپسگیری کشور خود، بازپسگیری آیندهتان و حرکت به سوی دوران شکوفایی قرار دارید.»
خبرگزاری رویترز جمعه ۱۵ اسفند گزارش داد برخی سیاستمداران و شهروندان در قبرس نگران هستند که این کشور به درگیری گستردهتر با ایران کشیده شود.
به گفته مقامهای امنیتی، یک پهپاد که احتمال میرود از سوی حزبالله، متحد جمهوری اسلامی، شلیک شده باشد دوشنبه به پایگاه آکروتیری اصابت کرد.
در این حمله کسی آسیب ندید، اما جزیره به حالت آمادهباش درآمد و ساکنان مناطق اطراف پایگاه تخلیه شدند.
پایگاههای بریتانیایی در قبرس
بریتانیا از زمان استقلال قبرس در سال ۱۹۶۰ دو پایگاه نظامی در این کشور دارد: آکروتیری و دکلیا.
این پایگاهها بهعنوان قلمرو حاکمیتی بریتانیا شناخته میشوند و سالها نقش مهمی در عملیات نظامی لندن در خاورمیانه داشتهاند.
این دو پایگاه در مجموع حدود ۹۹ مایل مربع از سواحل جنوبی و شرقی قبرس را در بر میگیرند.
حدود هفت هزار نیروی نظامی بریتانیا همراه با خانوادههایشان در این پایگاهها زندگی میکنند و نزدیک به ۱۲ هزار شهروند قبرسی نیز در مناطق اطراف آنها ساکن هستند.
دولت قبرس و فشار افکار عمومی
با وجود افزایش انتقادها، هنوز نشانه مشخصی وجود ندارد که دولت قبرس در پی تعطیلی این پایگاهها باشد.
با این حال، افزایش درخواستها برای بررسی وضعیت حقوقی آنها نشان میدهد جنگ جاری روابط منطقهای را پیچیدهتر کرده است.
نیکوس کریستودولیدس، رییسجمهوری قبرس، جمعه در پاسخ به پرسشی درباره احتمال بازنگری در وضعیت پایگاهها گفت: «نمیتوانم این موضوع را رد کنم.»
کنستانتینوس کومبوس، وزیر امور خارجه قبرس، نیز گفت تصمیم درباره چنین موضوع مهمی در شرایط بحران و با عجله گرفته نمیشود.
در رسانههای قبرس نیز انتقادها افزایش یافته است. روزنامه فیللفتروس در سرمقالهای نوشت: «پایگاهها باید بروند. آنها امنیت ما را به خطر میاندازند.»
مواضع بریتانیا
تنشها زمانی بیشتر شد که کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، در روزهای گذشته استفاده از این پایگاهها در عملیات آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی را بهطور علنی رد نکرد. این اظهارات باعث نارضایتی مقامهای قبرس شد.
پس از آن، بریتانیا اعلام کرد از این جزیره در عملیات نظامی علیه ایران استفاده نشده است و جان هیلی، وزیر دفاع بریتانیا، برای کاهش تنشها به نیکوزیا سفر کرد.
برخی کارشناسان حقوقی در قبرس میگویند باید مبنای حقوقی این پایگاهها در چارچوب حقوق بینالملل دوباره بررسی شود. به گفته آنها، این پایگاهها آخرین نشانههای دوران استعمار هستند و با اصول منشور سازمان ملل سازگار نیستند.
در مقابل، وزارت دفاع بریتانیا اعلام کرده است پایگاههای حاکمیتی این کشور در قبرس کاملا بر اساس حقوق بینالملل قانونی هستند.
