جنگ آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی مسیرهای اصلی هوایی، دریایی و زمینی کمکهای بشردوستانه در خاورمیانه را مختل کرده و ارسال کمکهای حیاتی به برخی از بزرگترین بحرانهای انسانی جهان از جمله غزه و سودان را با تاخیر روبهرو کرده است.
خبرگزاری رویترز جمعه ۱۵ اسفند نوشت با ورود جنگ آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی به هفتمین روز، بسته شدن حریم هوایی و توقف حملونقل دریایی در تنگه هرمز زنجیرههای تامین جهانی را مختل کرده است.
در نتیجه این وضعیت، ارسال کمکها به غزه و سودان به شدت کند شده و هزینههای عملیات امدادرسانی برای صدها میلیون نفر که با بحران گرسنگی مواجهاند افزایش یافته است.
ژان مارتن بائر، مدیر امنیت غذایی در برنامه جهانی غذا، گفت: «افرادی که به شدت به کمک نیاز دارند، برای دریافت غذا باید مدت بیشتری منتظر بمانند.»
سازمان بینالمللی مهاجرت نیز اعلام کرد چادرها، پوششهای محافظ و چراغهایی که برای مناطق فلسطینی غزه و کرانه باختری ارسال میشدند، در زنجیره تامین متوقف شدهاند.
اختلال در مرکز کمکهای بشردوستانه دبی
گروههای امدادی گفتند افزایش هزینههای عملیاتی فشار بیشتری بر بودجههایی وارد کرده که پیش از این نیز به دلیل کاهش کمکهای مالی با مشکل روبهرو بودند.
این سازمانها همچنین گفتند شرکتهای حملونقل برای هر کانتینر حدود سه هزار دلار هزینه اضطراری اضافی مطالبه میکنند.
انبارهای بزرگ کمکهای بشردوستانه در «مرکز کمکهای بشردوستانه دبی» که برای اعزام سریع کمکها به منطقه استفاده میشوند نیز با مشکل انتقال محمولهها روبهرو شدهاند.
سسیل تراز، از مدیران فدراسیون بینالمللی صلیب سرخ و هلال احمر، گفت این سازمان نمیتواند بستههای کمک پزشکی برای حمایت از عملیات جستوجو و نجات هلال احمر ایران را از مرکز دبی منتقل کند.
به گفته او، این تجهیزات در ذخیره اضطراری این سازمان به ارزش ۱۰ میلیون فرانک سوئیس، معادل حدود ۱۳ میلیون دلار، در دبی باقی ماندهاند.
این سازمان همچنین نمیتواند محمولهها را از بندر جبلعلی، بزرگترین پایانه کانتینری منطقه، منتقل کند؛ بندری که در پی برخورد بقایای یک موشک رهگیریشده دچار آتشسوزی شد.
حنان بلخی، مدیر منطقهای سازمان جهانی بهداشت، نیز گفت فعالیتهای مرکز این سازمان در دبی متوقف شده و این موضوع ۵۰ درخواست اضطراری از ۲۵ کشور را با مشکل روبهرو کرده است.
او افزود این اختلال همچنین برنامههایی مانند واکسیناسیون فلج اطفال را تحت تاثیر قرار داده است.
گسترش اثرات بحران به آفریقا
دفتر کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان نیز اعلام کرد سودان که با بحران قحطی روبهرو است، به دلیل محدودیتهای تازه در کانال سوئز و تنگه بابالمندب از ۱۰ اسفند آسیبپذیری بیشتری پیدا کرده است.
یک سخنگوی این نهاد گفت: «ما به طور ویژه درباره آفریقا نگران هستیم.»
او افزود برخی محمولهها اکنون از مسیر دماغه امید نیک در جنوب آفریقا ارسال میشوند؛ مسیری که انتقال کالا را تا سه هفته طولانیتر میکند.
در همین حال هزینههای سوخت، حملونقل و بیمه نیز افزایش یافته و فدراسیون بینالمللی صلیب سرخ و هلال احمر گفته ممکن است ناچار شود میزان کمکهای خود به هلال احمر ایران را کاهش دهد.
اما ماسپرو، مدیر ارشد بخش تامین یونیسف در کپنهاگ، گفت امیدوار است در میان محدودیتهای پروازی، پروازهایی که حامل اقلام بشردوستانه فاسدشدنی مانند واکسنها هستند در اولویت قرار گیرند.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
