آذربایجان: انکار تهران درباره حمله پهپادی به نخجوان، «غیرقابل قبول» است
وزارت دفاع آذربایجان انکار تهران درباره حمله پهپادی به منطقه خودمختار نخجوان را «غیرقابل قبول» خواند و خواستار پذیرش مسئولیت این حمله و عذرخواهی رسمی شد.
وزارت دفاع آذربایجان انکار تهران درباره حمله پهپادی به منطقه خودمختار نخجوان را «غیرقابل قبول» خواند و خواستار پذیرش مسئولیت این حمله و عذرخواهی رسمی شد.
وزارت دفاع آذربایجان جمعه ۱۵ اسفند با اشاره به «شواهد موجود» از جمهوری اسلامی خواست از «انکار بدیهیات» دست بردارد، عذرخواهی رسمی ارائه دهد و عاملان حمله را پاسخگو کند.
این وزارتخانه تاکید کرد بیانیه ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی در مورد «احترام ادعایی به حاکمیت سایر کشورها و انکار دخالت در حملات پهپادی تحت هیچ شرایطی قابل قبول نیست».
تهران: کار اسرائیل است
ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی پنجشنبه پرتاب پهپاد به سمت جمهوری آذربایجان را تکذیب کرد و اعلام کرد تهران با احترام به حاکمیت کشورها، بهویژه کشورهای مسلمان و همسایه، هیچ پهپادی به سوی آذربایجان شلیک نکرده است.
در بیانیه این ستاد آمده بود چنین اقداماتی سابقه دارد و اسرائیل برای برهم زدن روابط میان کشورهای مسلمان و متهم کردن جمهوری اسلامی، دست به اینگونه عملیات میزند.
عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، نیز گفت نیروهای نظامی جمهوری اسلامی شلیک هرگونه موشک به ترکیه یا آذربایجان را رد کردهاند و در حال بررسی این موضوع هستند که چه اتفاقی رخ داده است.
او افزود ممکن است این حمله از «مکانهای دیگر» انجام شده باشد یا «مشکلی پیش آمده باشد»، اما جمهوری اسلامی «هیچ قصدی» برای حمله به ترکیه، آذربایجان یا دیگر کشورهای همسایه ندارد.
عراقچی در عین حال تاکید کرد پایگاهها و تاسیسات آمریکا در منطقه، «هر کجا که باشند، هدف قرار خواهند گرفت».
واکنشها در باکو
کابینه وزیران آذربایجان جمعه ۱۵ اسفند اعلام کرد با توجه به «وضعیت فعلی ناشی از حملات مغایر با هنجارها و اصول حقوق بینالملل»، تصمیم گرفته است تردد کامیونها، از جمله محمولههای ترانزیتی، در تمام ایستهای بازرسی مرزی میان آذربایجان و ایران بهطور کامل متوقف شود.
بر اساس این تصمیم، تمامی مسیرهای عبور کامیون در مرز دو کشور تا اطلاع بعدی بسته خواهد بود.
پس از این حمله، وزارت امور خارجه آذربایجان مجتبی دمیرچیلو، سفیر جمهوری اسلامی در باکو، را احضار کرد.
الهام علیاف، رییسجمهوری آذربایجان، در واکنش به این حمله گفت: «این افراد بیشرف که این اقدام تروریستی را انجام دادهاند، پشیمان خواهند شد.»
او گفت مقامهای ایرانی باید درباره این حادثه توضیح دهند و از آذربایجان عذرخواهی کنند.
رییسجمهوری آذربایجان همچنین با تاکید بر این که کشورش در هیچ عملیاتی علیه جمهوری اسلامی مشارکت نکرده و نخواهد کرد، گفت باکو حتی در روند تخلیه کارکنان سفارت جمهوری اسلامی در لبنان کمک کرده است، اما «در مقابل به شکلی ناجوانمردانه به ما ضربه میزنند».
افزایش اقدامات دفاعی در آذربایجان
خزر ابراهیم، سفیر آذربایجان در ایالات متحده، در گفتوگو با وبسایت اکسیوس اعلام کرد که کشورش پس از حمله پهپادی جمهوری اسلامی به نخجوان «اقدامات دفاعی و پیشگیرانه مناسبی» اتخاذ خواهد کرد.
ابراهیم در پاسخ به پرسشی درباره احتمال وقوع حملات بیشتر گفت «جای نگرانی نیست»، اما تاکید کرد که آذربایجان در حال بررسی دقیق واقعیتها و اتخاذ تصمیمهای لازم است.
او همچنین گفت باکو و واشینگتن درباره این حادثه در تماس نزدیک هستند.
حمله با چهار پهپاد
تنشها میان تهران و باکو پس از آن بالا گرفت که پنجشنبه ۱۴ اسفند چند پهپاد پرتابشده از خاک ایران اهدافی را در جمهوری خودمختار نخجوان هدف قرار دادند.
گزارشها حاکی است یکی از پهپادها به ساختمان ترمینال فرودگاه بینالمللی نخجوان برخورد کرد و پهپاد دیگری در نزدیکی مدرسهای در روستای شکرآباد سقوط کرد. در این حمله چهار غیرنظامی در نزدیکی فرودگاه زخمی شدند.
بر اساس گزارشها، سه نفر از زخمیهای این حمله که به مراکز درمانی منتقل شده بودند، پس از دریافت درمان سرپایی مرخص شدند.
حال عمومی مجروحان رضایتبخش اعلام شده است، اما درمان یکی از آنها به نام اسد جعفراف همچنان در بیمارستان و تحت نظارت پزشکان ادامه دارد.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
