رقابت هوش مصنوعی با دانشمندان؛ آیا پژوهشگران جایگاه خود را از دست می‌دهند؟
با افزایش توانایی هوش مصنوعی در انجام پژوهش‌های علمی، پرسشی تازه ذهن دانشمندان را درگیر کرده: آیا ممکن است این فناوری زودتر از پژوهشگران به پاسخ برسد و نتایج را منتشر کند؟
با افزایش توانایی هوش مصنوعی در انجام پژوهش‌های علمی، پرسشی تازه ذهن دانشمندان را درگیر کرده: آیا ممکن است این فناوری زودتر از پژوهشگران به پاسخ برسد و نتایج را منتشر کند؟
به گزارش نشریه نیچر، در هفته‌های گذشته دست‌کم دو گروه از پژوهشگران اعلام کرده‌اند پس از مدت‌ها تحقیق روی مسائل علمی دریافته‌اند شرکت‌های هوش مصنوعی زودتر از آن‌ها به پاسخ رسیده و یافته‌های خود را منتشر کرده‌اند.
این اتفاق نگرانی درباره استفاده از داده‌های منتشرنشده پژوهشگران را افزایش داده و برخی را به محدود کردن استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی واداشته است.
جفری اروینگ، دانشمند ارشد سازمان پژوهشی «رزولوشن» در کالیفرنیا، در همین رابطه گفت دانشمندان ممکن است در رقابت با هوش مصنوعی عقب بمانند؛ نه لزوما به این دلیل که مقاله‌های منتشرنشده خود را در سامانه‌ها بارگذاری کرده‌اند، بلکه چون این ابزارها در حل مسائل روزبه‌روز توانمندتر می‌شوند.
یافته‌های بحث‌برانگیز
تریستان باکمستر، ریاضیدان دانشگاه نیویورک، ۱۶ شهریور اعلام کرد همراه با لونت آلپوگه، ریاضیدان شاغل در شرکت آنتروپیک، پس از یک سال پژوهش در حل مساله ناویه-استوکس، از مسائل دیرپای دینامیک سیالات، به پیشرفت‌هایی دست یافته‌اند.
همکاری آلپوگه در این پروژه شخصی و مستقل از شغلش بود. باکمستر هم‌زمان مقاله‌ای درباره راه‌حل نسخه‌ای ساده‌تر از این مساله منتشر کرد.
یک روز بعد، اوپن‌ای‌آی اعلام کرد عامل‌های هوش مصنوعی‌اش برای این مساله راه‌حلی یافته‌اند.
باکمستر احتمال داد اطلاعاتی که او و همکارش در یکی از ابزارهای اوپن‌ای‌آی وارد کرده بودند، برای آموزش مدل‌های شرکت به کار رفته باشد.
اوپن‌ای‌آی این احتمال را رد کرد و گفت اطلاعاتی که باکمستر طی دو ماه منتهی به انتشار نتایج در این سامانه وارد کرده بود، به هیچ شکلی، حتی از طریق آموزش مدل‌ها، نمی‌توانسته بر عملکرد آن تاثیر بگذارد.
این شرکت تاکید کرد پژوهشگران و عامل‌هایش پیش از انتشار عمومی، به نتایج کار این دو ریاضیدان دسترسی نداشتند.
دو هفته بعد، آنتروپیک خبر داد عامل‌های مبتنی بر مدل «کلود» کشف کرده‌اند برخی ویروس‌ها الگوهایی از قطعات تکرارشونده دی‌ان‌ای دارند که شبیه الگوهای سامانه ویرایش ژن کریسپر است.
ماریو رودریگز مستره، دانشجوی دکترای زیست‌شناسی محاسباتی دانشگاه کپنهاگ، به نیویورک‌تایمز گفت سال‌ها روی همین الگوها کار کرده و بارها از کلود کمک گرفته، اما هنوز نتایجش را منتشر نکرده است.
او احتمال داد داده‌های گروهش وارد فرایند آموزش مدل هوش مصنوعی شده باشند.
در سوی دیگر، آنتروپیک گفت کلود با متن گفت‌وگوهای کاربران آموزش ندیده است.
بی‌اعتمادی به ابزارهای هوش مصنوعی
این ماجراها برخی دانشمندان را محتاط‌تر کرده است.
ساندرا لورنتینو، پژوهشگر اپی‌ژنتیک تولیدمثل در دانشگاه مونستر آلمان، گفت دیگر به این سامانه‌ها اعتماد ندارد.
او فقط برای یافتن خطاهای کدنویسی از هوش مصنوعی استفاده می‌کند و پیش از آن، نام متغیرها و پارامترها را به عبارت‌های عمومی تغییر می‌دهد تا جزییات آزمایش‌هایش فاش نشود.
ساموئل مهر، پژوهشگر علوم شناختی شنوایی در دانشگاه اوکلند نیوزیلند، نیز دستورالعملی برای آزمایشگاهش تدوین کرده که بارگذاری اطلاعات حفاظت‌شده در مدل‌های تجاری را ممنوع می‌کند و درباره کاربرد این مدل‌ها در مراحل پژوهش هشدار می‌دهد.
به گفته او، سپردن مالکیت فکری به شرکت‌هایی که نحوه استفاده آن‌ها از داده‌ها روشن نیست، «خطر بزرگی» دارد.
مهر به توافق آنتروپیک در سال ۲۰۲۵ برای پرداخت یک میلیارد و ۵۰۰ میلیون دلار به‌منظور حل‌وفصل ادعاهای مربوط به استفاده از نسخه‌های غیرقانونی کتاب‌ها در آموزش مدل‌ها اشاره کرد؛ توافقی که به معنای پذیرش مسئولیت حقوقی نبود.
گرچه بسیاری از مدل‌ها امکان غیرفعال کردن استفاده از داده‌های کاربران برای آموزش را فراهم می‌کنند، دیوید کروگر، پژوهشگر هوش مصنوعی، هشدار داد حتی این اقدام یا کنار گذاشتن کامل ابزارها، ممکن است برای حفاظت از اطلاعات کافی نباشد.
اوپن‌ای‌آی در پاسخ به نیچر اعلام کرد غیرفعال کردن گزینه «بهبود مدل برای همه» از به‌کارگیری گفت‌وگوهای جدید برای بهبود مدل‌هایش جلوگیری می‌کند.
رقابت یا همکاری با دانشمندان؟
اروینگ در ادامه سخنان خود هشدار داد با افزایش توانایی استدلال عامل‌های هوش مصنوعی، این سامانه‌ها حتی بدون استفاده از اطلاعات منتشرنشده پژوهشگران نیز می‌توانند با تکیه بر «اقیانوس دانش» تولیدشده به دست انسان، زودتر از دانشمندان به کشفیات علمی برسند.
اما سارا هوکر، پژوهشگر هوش مصنوعی، با تصور حذف دانشمندان موافق نیست.
به گفته او، این عامل‌ها هنوز در طرح پرسش‌های تازه و راهگشا چندان توانمند نیستند و نقش انسان در ساختن فرضیه‌های علمی همچنان اساسی است.
هوکر معتقد است هوش مصنوعی شیوه پژوهش را دگرگون می‌کند، اما جای دانشمندان را نمی‌گیرد؛ بلکه پس از مطرح شدن پرسش علمی، رسیدن به پاسخ را به‌طور چشمگیری سرعت می‌بخشد.
تلاش‌ها برای پایان دادن جنگ با جمهوری اسلامی و بازگرداندن کشتیرانی عادی به تنگه هرمز، یکشنبه ۱۹ مهر همچنان در بن‌بست ماند. هم‌زمان، فشار نظامی در دریا ادامه یافت و حوثی‌های مورد حمایت تهران حملات مرگباری در عربستان سعودی انجام دادند.
جمهوری اسلامی اعلام کرد آمریکا برخی از هفت شرط پیشنهادی تهران را برای بازگشایی تنگه هرمز پذیرفته، اما پاسخ واشینگتن کافی نیست. به این ترتیب، دو طرف همچنان بر سر ازسرگیری مذاکرات یا عبور بدون محدودیت از این آبراه به توافق نرسیده‌اند.
محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، در پستی در رسانه اجتماعی ایکس نوشت: «آمریکا برخی از هفت شرط ایران را پذیرفته، اما ما پاسخ را ناکافی می‌دانیم.»
او افزود: «دیپلماسی ایران تغییر کرده و بازگشتی به وضعیت پیشین در کار نخواهد بود.»
تهران پیشنهاد هفت‌شرطی خود را در جریان مجمع عمومی سازمان ملل ارائه کرد و پیشنهاد داد در صورت برآورده شدن شروطش، عبور عادی کشتی‌ها را از تنگه هرمز ظرف هفت روز برقرار کند. آمریکا از طریق میانجی‌های قطری به این پیشنهاد پاسخ داد.
این تبادل پیام چند روز پس از آن صورت گرفت که اکسیوس گزارش داد پنتاگون به فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، سنتکام، دستور داده است آماده‌سازی‌ها را برای احتمال ازسرگیری عملیات رزمی گسترده علیه جمهوری اسلامی تکمیل کند.
دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، پس از آن گفت واشینگتن پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره در ۱۲ آبان به ایران حمله نخواهد کرد و مذاکرات با تهران را «ثمربخش» توصیف کرد.
با این حال، رضایی گفت واشینگتن هنوز باید بخش‌هایی از پاسخ خود را روشن کند و جمهوری اسلامی تا زمان برآورده شدن شروطش، تنگه هرمز را برای آمریکا باز نخواهد کرد و مذاکرات را از سر نخواهد گرفت.
افزایش فشار در اطراف تنگه هرمز
بن‌بست دیپلماتیک بیش از همه در دریا نمود یافته است؛ جایی که واشینگتن محاصره دریایی ایران را اجرا می‌کند و تهران نیز محدودیت‌های عبور از تنگه هرمز را حفظ کرده است.
سنتکام اعلام کرد یک جنگنده آمریکایی بخش عقب کشتی «اوشن مولیکا» با پرچم پاناما را هدف قرار داده است. این کشتی که با نام «آریکا سان» نیز شناخته می‌شود، پس از خروج از یک بندر ایران و بی‌اعتنایی به هشدارهای مکرر، در تلاش برای نقض محاصره بود.
به گفته سنتکام، این حمله سامانه پیشران کشتی را به‌طور کامل از کار انداخت، بدون آن‌که به خدمه آسیبی برسد.
این فرماندهی به دیگر کشتی‌های تجاری نزدیک‌شونده به تنگه هرمز نیز هشدار داد دستورهای مربوط به محاصره را رعایت کنند.
جمهوری اسلامی نیز محدود کردن عبور از تنگه هرمز را ادامه داده است.
نیروی دریایی سپاه پاسداران ۱۹ مهر اعلام کرد نفتکشی حامل ۷۵۰ هزار بشکه نفت خام، پس از تلاش برای عبور از مسیری که تهران آن را «غیرمجاز» خوانده و با وجود هشدارها، با مین دریایی برخورد کرده و دچار آتش‌سوزی شده است.
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، این کشتی را سومین نفتکش توصیف کرد که آن روز در تنگه با مین برخورد کرده است.
این رخدادها در شرایطی روی داده‌اند که امنیت کشتیرانی در ماه جاری میلادی به شدت افت کرده است.
مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا، یو‌کی‌ام‌تی‌او، در هفته منتهی به جمعه ۱۷ مهر، ۱۱ حمله به کشتی‌های تجاری ثبت کرد؛ ۱۰ حمله در تنگه هرمز و یک حمله در خلیج فارس.
به گفته این مرکز، هفت کشتی هدف قرارگرفته در تنگه هرمز، تنها آسیب جزیی دیدند و به مسیر خود ادامه دادند. تردد کشتی‌ها از تنگه همچنان حدود ۷۵ درصد کمتر از سطح پیش از درگیری بوده است.
داده‌های جداگانه کشتیرانی در هفته گذشته نیز نشان داد حملات به نفتکش‌ها به بالاترین سطح هفتگی از زمان آغاز جنگ ایران در ۹ اسفند ۱۴۰۴ رسیده و تعداد کشتی‌های عبوری از هرمز به پایین‌ترین میزان در بیش از دو ماه کاهش یافته است.
پیامدهای این اختلال از محدوده آبراه فراتر رفته، هزینه سوخت در جهان را افزایش داده و واشینگتن را به جست‌وجوی منابع تازه عرضه سوق داده است؛ آن هم در شرایطی که دولت ترامپ پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای ۱۲ آبان، بر سر قیمت گازوئیل تحت فشار قرار دارد.
ترامپ ۱۷ مهر گفت روسیه پذیرفته است بلافاصله بیش از ۳۰۰ هزار تن گازوئیل به بازارهای آمریکا و جهان عرضه کند و محموله‌های بیشتری نیز پس از آن ارسال خواهد شد. دولت او همچنین برای تسهیل این توافق، تحریم‌های سوخت روسیه را به‌طور موقت کاهش داد؛ اقدامی که با انتقاد ولودیمیر زلنسکی، رییس‌جمهوری اوکراین، روبه‌رو شد.
اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، ۱۹ مهر از توافق گازوئیل دفاع کرد و آن را مستقیما به رویارویی با جمهوری اسلامی پیوند داد.
او گفت تهران «بزرگ‌ترین بازنده» است، زیرا تلاش‌هایش برای ایجاد گلوگاه در تنگه هرمز و عرضه گازوئیل شکست خورده است.
بسنت به فاکس‌نیوز گفت: «این کار را با استفاده از تمام اختیارات قانونی‌مان انجام خواهیم داد.»
او افزود این توافق به کاهش قیمت گازوئیل کمک خواهد کرد.
تشدید درگیری میان عربستان سعودی و حوثی‌ها
درگیری‌ها در یمن به‌عنوان یکی از جبهه‌های جنگ با جمهوری اسلامی تشدید شده است. ریاض عملیات نظامی را علیه حوثی‌های مورد حمایت جمهوری اسلامی گسترش داده و این گروه نیز حملات مرگبارتری در داخل عربستان سعودی انجام می‌دهد.
حملات حوثی‌ها به فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض در ۱۹ مهر یک کشته و ۱۱ زخمی و در ۱۸ مهر، ۱۳ کشته و بیش از ۳۰۰ زخمی بر جای گذاشت.
حمله ۱۸ مهر مرگبارترین حمله در عربستان سعودی در بیش از یک دهه بود.
پدافند هوایی عربستان سعودی یک موشک کروز را نیز در نزدیکی فرودگاه رهگیری کرد.
حمله ۱۸ مهر پس از دو حمله دیگر به فرودگاه ریاض در روزهای قبل از آن صورت گرفت که چهار کشته بر جای گذاشته بودند. یکی از این حملات به یک هواپیمای تجاری عربستانی مستقر در محوطه فرودگاه آسیب شدید وارد کرد.
این دور تازه تشدید درگیری پس از آن آغاز شد که حوثی‌ها ماه گذشته میلادی در یک تهاجم، مناطق راهبردی ساحل دریای سرخ یمن در نزدیکی تنگه باب‌المندب را تصرف کردند؛ گذرگاهی حیاتی برای کشتیرانی که به‌عنوان مسیر جایگزین هرمز اهمیت دارد.
نیروهای مورد حمایت ریاض از آن زمان عملیات خود را علیه حوثی‌ها شدت داده‌اند.
ائتلاف تحت رهبری عربستان سعودی اعلام کرد ۱۳۶ هدف حوثی‌ها، از جمله مراکز مرتبط با توان موشکی بالستیک این گروه را هدف قرار داده است.
نیروهای دولت به رسمیت شناخته‌شده یمن نیز جداگانه اعلام کردند در عملیات «سپیده‌دم یمن»، هزار و ۷۳۲ حمله انجام داده و بیش از ۹۰۰ نیروی حوثی را «خنثی» کرده‌اند.
تشدید درگیری احتمال مشارکت گسترده‌تر آمریکا را نیز مطرح کرده است. ترامپ ۱۸ مهر گفت واشینگتن پیوستن به حملات عربستان سعودی علیه حوثی‌ها را بررسی می‌کند.
آمریکا هم‌اکنون کمک اطلاعاتی به ریاض ارائه می‌دهد، اما تاکنون از ارائه کمک نظامی مستقیم که عربستان سعودی و متحدان یمنی‌اش خواهان آن هستند، خودداری کرده است.
حملات به عربستان سعودی از پایتخت نیز فراتر رفته‌اند. حوثی‌ها ۱۹ مهر اعلام کردند فرودگاه بین‌المللی ملک فهد در دمام و دو تاسیسات آرامکو را هدف قرار داده‌اند. ریاض بلافاصله این حملات را تایید نکرد.
افزایش تهدید علیه هوانوردی عربستان سعودی، اقدامات احتیاطی گسترده‌تری را در پی داشته است.
اداره هوانوردی فدرال آمریکا ۱۹ مهر به شرکت‌های هواپیمایی آمریکایی هشدار داد به‌دلیل فعالیت‌های نظامی و اختلال در سامانه‌های ناوبری، هنگام پرواز به عربستان سعودی یا عبور از حریم هوایی آن احتیاط کنند.
حوثی‌ها نیز هشدار خود را درباره استفاده از فرودگاه‌های عربستان سعودی تکرار کردند.
با این حال، کانال‌های دیپلماتیک میان تهران و ریاض باز مانده‌اند.
فیصل بن فرحان، وزیر خارجه عربستان سعودی، و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، ۱۹ مهر درباره درگیری‌ها و تلاش‌ها برای کاهش رویارویی گفت‌وگو کردند.
عراقچی گفت که تهران آماده است به تسهیل گفت‌وگو میان ریاض و حوثی‌های یمن کمک کند.
این تماس تغییری در بن‌بست گسترده‌تر میان جمهوری اسلامی و آمریکا ایجاد نکرده است.
واشینگتن و تهران همچنان بر سر شروط بازگشایی تنگه هرمز اختلاف دارند و با وجود تماس‌های دیپلماتیک، محدودیت‌های کشتیرانی و درگیری در جبهه عربستان سعودی و یمن حل‌نشده باقی مانده‌اند.
در بحبوحه تنش‌های فزاینده منطقه‌ای، حمله مجدد به فرودگاه بین‌المللی ریاض به کشته شدن یک نفر و زخمی شدن ۱۱ تن دیگر انجامید. این دومین حمله مرگبار به این فرودگاه در دو روز پیاپی بود.
نیروهای ائتلاف به رهبری عربستان سعودی خبر دادند «یک پرتابه ناشناس» یکشنبه ۱۹ مهر به ترمینال شماره چهار فرودگاه ملک خالد ریاض اصابت کرد و باعث آتش‌سوزی شد.
سازمان هواپیمایی کشوری عربستان سعودی شمار قربانیان این حمله را یک کشته و ۱۱ زخمی اعلام کرد.
به گفته نیروهای ائتلاف، پدافند هوایی عربستان سعودی همچنین یک موشک کروز را در نزدیکی فرودگاه بین‌المللی ملک خالد رهگیری کرد.
این نیروها از انهدام یک پهپاد در استان شرقی عربستان سعودی و رهگیری یک موشک بالستیک شلیک‌شده به سوی شهر خمیس مشیط خبر دادند.
سازمان دفاع مدنی عربستان سعودی نیز اعلام کرد بامداد دوشنبه ۲۰ مهر در شهر ابها، واقع در جنوب این کشور، هشدارهای اضطراری صادر شد، اما خطر برطرف شده است.
پیش‌تر در ۱۸ مهر، حمله حوثی‌های یمن به فرودگاه ریاض جان ۱۳ نفر، از جمله یک شهروند آمریکایی، را گرفت و ۳۰۹ تن دیگر را زخمی کرد.
این مرگبارترین حمله در خاک عربستان سعودی طی بیش از یک دهه گذشته بود.
خبرگزاری رویترز ۲۰ مهر نوشت حملات اخیر ضعف‌های سامانه دفاعی عربستان سعودی را آشکار کرده است.
در مقابل، هم‌زمان با ادامه نبرد زمینی نیروهای دولت یمن و حوثی‌ها، ریاض حملات هوایی خود را علیه این گروه نیابتی جمهوری اسلامی دنبال می‌کند.
این تحولات در شرایطی رخ می‌دهد که چشم‌انداز جنگ ایران همچنان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد، مذاکرات تهران و واشینگتن پیشرفتی نداشته و گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال ازسرگیری جنگی تمام‌عیار بالا گرفته است.
تهدید حوثی‌ها به تشدید حملات علیه عربستان سعودی
یحیی سریع، سخنگوی نظامی حوثی‌های یمن، ۱۹ مهر اعلام کرد این گروه فرودگاه دمام در استان شرقی عربستان سعودی و دو تاسیسات شرکت نفتی آرامکو را هدف قرار داده است.
سازمان هواپیمایی کشوری عربستان سعودی شامگاه همان روز حمله به فرودگاه بین‌المللی ملک فهد در دمام را تایید کرد و از آغاز ارزیابی خسارت‌ها و بازرسی‌های ایمنی تاسیسات فرودگاه خبر داد.
حوثی‌ها همچنین بار دیگر به مسافران و شرکت‌های هواپیمایی هشدار دادند از فرودگاه‌های عربستان سعودی استفاده نکنند.
این گروه مورد حمایت تهران افزود: «از همه می‌خواهیم هشدارهای ما را جدی بگیرند. عربستان سعودی مسئولیت هرگونه رهگیری ناموفق [پرتابه‌های ما] را بر عهده دارد.»
در پی تحولات اخیر، سفارت بریتانیا در عربستان سعودی در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس، به شهروندان بریتانیایی توصیه کرد از سفرهای غیرضروری به جده، دمام و تمامی فرودگاه‌های این کشور، به‌جز فرودگاه مدینه، خودداری کنند.
مقام‌های هوانوردی آمریکا نیز با صدور اطلاعیه‌ای از شرکت‌های هواپیمایی این کشور خواستند هنگام پرواز به مقصد عربستان سعودی یا عبور از حریم هوایی آن احتیاط کنند.
عربستان سعودی در هفته‌های اخیر بر دامنه عملیات نظامی خود در یمن افزوده است. حوثی‌ها ماه گذشته بخش‌هایی از مناطق راهبردی سواحل دریای سرخ را تصرف کردند، اما پیشروی آن‌ها در روزهای اخیر با ضدحمله نیروهای دولتی یمن همراه شده است.
۱۷ مهر، نیروهای دولت یمن پس از عملیاتی علیه مواضع حوثی‌ها، از تسلط کامل بر تنگه راهبردی باب‌المندب و جزیره میون خبر دادند.
حوثی‌ها ۱۹ مهر اعلام کردند عربستان سعودی طی ۲۴ ساعت گذشته ۱۲۴ حمله هوایی در یمن انجام داده است.
این گروه نیابتی حکومت ایران تهدید کرد اگر ریاض به «تجاوز و دخالت» خود پایان ندهد، «اتفاقات بدتری» در راه خواهد بود.
دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، ۱۸ مهر گفت واشینگتن در حال بررسی پیوستن به کارزار عربستان سعودی علیه حوثی‌ها است.
حملات حوثی‌ها به فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض، محکومیت چند کشور آسیا و اقیانوسیه را در پی داشت. کره جنوبی خواستار خروج شهروندانش از عربستان سعودی شد و استرالیا و تایلند درباره سفر از طریق این فرودگاه هشدار دادند.
وزارت خارجه کره جنوبی ۱۹ مهر با اشاره به تشدید درگیری‌ها با حوثی‌های یمن، به شهروندان این کشور در عربستان سعودی توصیه کرد از این کشور خارج شوند.
چو هیون، وزیر خارجه کره جنوبی، گفت آسیب مستقیم به زیرساخت‌های غیرنظامی، از جمله فرودگاه‌ها، و کشته و زخمی شدن شمار زیادی از افراد، بی‌ثباتی در خاورمیانه را افزایش داده است. او از نمایندگی‌های دیپلماتیک کشورش خواست تحولات منطقه و وضعیت تامین انرژی را به‌دقت زیر نظر بگیرند و به تغییرات سریع واکنش نشان دهند.
استرالیا و تایلند درباره رفت‌وآمد از فرودگاه ریاض هشدار دادند
دولت استرالیا توصیه‌های سفر به عربستان سعودی را به‌روزرسانی کرد و با اشاره به حوادث امنیتی مختل‌کننده فعالیت فرودگاه ملک خالد، از مسافران خواست به این فرودگاه نروند.
در این اطلاعیه تاکید شده است که مسافران پیش از تایید مجدد پرواز با شرکت هواپیمایی یا ارائه‌دهنده خدمات سفر، به سمت فرودگاه حرکت نکنند و مدت حضور خود در آن را به حداقل برسانند.
سفارت تایلند در ریاض نیز به شهروندانش توصیه کرد به‌طور موقت از سفر از طریق فرودگاه ملک خالد خودداری کنند. این سفارت از تایلندی‌های ساکن عربستان سعودی خواست تحولات را به‌دقت دنبال کنند، جز در موارد کاملا ضروری به مناطق پرخطر و محل‌های آسیب‌دیده از حملات نروند و دستورالعمل‌های ایمنی مقام‌های سعودی را رعایت کنند.
سفارت چین در عربستان سعودی اعلام کرد تاکنون گزارشی از کشته یا زخمی شدن شهروندان چینی در حمله به فرودگاه ریاض دریافت نکرده است. این سفارت از شهروندان و موسسات چینی خواست هوشیار باشند و رفت‌وآمدهای غیرضروری را کاهش دهند.
در بیانیه سفارت چین در وی‌چت همچنین به مسافران توصیه شد وضعیت پروازها را از شرکت‌های هواپیمایی پیگیری کنند. از شهروندانی که قصد دارند از طریق عربستان سعودی به مقصد دیگری بروند نیز خواسته شد با توجه به وضعیت هوانوردی این کشور، برنامه سفر خود را بازنگری کنند.
ژاپن خواستار توقف فوری تشدید تنش‌ها شد
توشیمیتسو موتگی، وزیر خارجه ژاپن، ضمن تسلیت به دولت عربستان سعودی و خانواده‌های قربانیان، مجموعه حملات حوثی‌ها را به‌شدت محکوم کرد و گفت حمله به غیرنظامیان و تاسیسات غیرنظامی «هرگز قابل‌تحمل نیست».
او از حوثی‌ها خواست فورا تشدید تنش‌ها در داخل و خارج یمن را متوقف کنند و بر اهمیت صلح و ثبات خاورمیانه برای جامعه بین‌المللی، از جمله از منظر امنیت انرژی، تاکید کرد.
موتگی گفت ژاپن در همکاری با کشورهای مرتبط، از جمله عربستان سعودی و یمن، تلاش‌های دیپلماتیک خود را برای کاهش تنش و برقراری ثبات ادامه می‌دهد و تدابیر لازم را برای حفاظت از شهروندان ژاپنی در خاورمیانه اتخاذ خواهد کرد.
وزارت خارجه هند نیز حملات مکرر روزهای اخیر به فرودگاه ملک خالد، از جمله حمله دهم اکتبر، برابر با ۱۸ مهر، را به‌شدت محکوم کرد و خواستار توقف فوری حملات به غیرنظامیان و زیرساخت‌های غیرنظامی شد. این وزارتخانه با ابراز همدردی با خانواده‌های قربانیان اعلام کرد در دفاع از حاکمیت عربستان سعودی، در کنار مردم و دولت این کشور می‌ایستد.
وینستون پیترز، وزیر خارجه نیوزیلند، نیز حملات اخیر حوثی‌ها به فرودگاه ریاض و دیگر نقاط عربستان سعودی را محکوم کرد. او با ابراز همدردی با خانواده‌های کشته‌شدگان و مجروحان گفت نیوزیلند در کنار مردم و دولت عربستان سعودی قرار دارد و حمله به غیرنظامیان و زیرساخت‌های غیرنظامی را به‌شدت نکوهش می‌کند.
مالزی بر گفت‌وگو و دیپلماسی تاکید کرد
وزارت خارجه مالزی نیز حملات مرگبار روز شنبه، دهم اکتبر، را به‌شدت محکوم کرد و بر همبستگی با عربستان سعودی و حمایت از تلاش‌های این کشور برای حفاظت از حاکمیت، تمامیت ارضی و امنیت ملی خود تاکید گذاشت.
این وزارتخانه با ابراز نگرانی شدید از گسترش درگیری‌ها، از همه طرف‌ها خواست به حقوق بین‌الملل احترام بگذارند و از طریق گفت‌وگو و دیپلماسی برای بازگرداندن صلح و ثبات پایدار به منطقه تلاش کنند.
زاکی محمد، سرپرست امور مسلمانان سنگاپور، نیز حملات به غیرنظامیان و زیرساخت‌های غیرنظامی را توجیه‌ناپذیر خواند و ابراز امیدواری کرد خشونت‌ها پایان یابد و صلح و ثبات در منطقه برقرار شود.
حملات به فرودگاه بین‌المللی ریاض که شنبه ۱۳ کشته و بیش از ۳۰۰ زخمی بر جای گذاشت، به تعطیلی فرودگاه و هشدار آمریکا درباره پرواز در حریم هوایی عربستان سعودی انجامید. هم‌زمان، وزیران خارجه عربستان سعودی و جمهوری اسلامی درباره کاهش تنش‌های منطقه گفت‌وگو کردند.
به گزارش رویترز، اداره هوانوردی فدرال آمریکا یکشنبه ۱۱ اکتبر، برابر ۱۹ مهر، از شرکت‌های هواپیمایی آمریکایی خواست هنگام پرواز به عربستان سعودی یا عبور از حریم هوایی این کشور احتیاط کنند. این نهاد فعالیت‌های نظامی جاری و اختلال در سامانه‌های ناوبری را از عوامل تهدید‌کننده ایمنی پروازها اعلام کرد.
این هشدار که تا ۱۰ دسامبر، برابر با ۱۹ آذر، اعتبار دارد، هواپیماهای ثبت‌شده در آمریکا را نیز شامل می‌شود. اداره هوانوردی فدرال تاکید کرد که خطر ممکن است هواپیماها را در تمامی ارتفاع‌ها و در مراحل عبور، ورود و خروج از فرودگاه تهدید کند.
فرودگاه ریاض از زمان حمله روز شنبه بسته است و دست‌کم تا ساعت پنج عصر دوشنبه به وقت شرق آمریکا بازگشایی نخواهد شد. مقام‌های سعودی از زخمی شدن شماری دیگر در حمله روز یکشنبه به این فرودگاه خبر دادند.
این حملات در حالی رخ داده که شرکت هواپیمایی دلتا قرار است از ۲۳ اکتبر، برابر با ۱ آبان، پروازهای مستقیم آتلانتا به ریاض را آغاز کند. اد باستین، مدیرعامل دلتا، هفته گذشته گفته بود ایمنی تعیین خواهد کرد که این برنامه اجرا شود یا نه.
ریاض و تهران درباره کاهش تنش گفت‌وگو کردند
خبرگزاری دولتی عربستان یکشنبه گزارش داد که وزیر خارجه این کشور با همتای ایرانی خود درباره تشدید درگیری‌های منطقه و تلاش‌ها برای کاهش تنش گفت‌وگو کرده است. این نخستین تماس علنی‌شده میان دو مقام از زمان تشدید حملات حوثی‌های همسو با حکومت ایران به عربستان سعودی بود.
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی نیز، بر اساس مطلب منتشرشده در حساب تلگرامی او، آمادگی تهران را برای کمک به تسهیل گفت‌وگو میان عربستان سعودی و یمن اعلام کرد.
حوثی‌های یمن طی هفته گذشته چندین بار به عربستان سعودی حمله کرده‌اند. حمله روز شنبه به فرودگاه ریاض مرگبارترین حمله در این کشور طی بیش از یک دهه گذشته بود.
بی‌پی حضور خود را لغو کرد؛ همایش انرژی آغاز شد
شرکت بی‌پی اعلام کرد به دلیل اختلال در سفرها، از حضور در کنگره انرژی شورای جهانی نفت در ریاض انصراف داده است. نام مگ اونیل، مدیرعامل این شرکت، در برنامه‌های پیشین همایش درج شده بود.
روزنامه فایننشال تایمز نیز به نقل از افراد مطلع گزارش داد که مدیران عامل اکسون‌موبیل، توتال‌انرژیز و شل از حضور در این رویداد انصراف داده‌اند. شل از اظهارنظر خودداری کرد و دو شرکت دیگر بلافاصله به درخواست رویترز برای اظهارنظر پاسخ ندادند.
با وجود این، وزارت انرژی عربستان سعودی اعلام کرد همایش پنج‌روزه روز یکشنبه طبق برنامه در مرکزی در حدود ۱۰ کیلومتری فرودگاه ریاض آغاز شده است.
در همین روز، عربستان سعودی از امضای سه تفاهم‌نامه با کویت، قطر و مصر برای تقویت همکاری‌های انرژی خبر داد. تفاهم‌نامه با قطر همکاری در حوزه نفت، گاز طبیعی و پتروشیمی، از جمله بررسی فرصت‌های توسعه خطوط لوله انتقال و صادرات، را در بر می‌گیرد.
بانک مرکزی سوریه نیز اعلام کرد نخستین اعتبار اسنادی خود در ۱۴ سال گذشته را برای تسهیل قرارداد تامین فرآورده‌های نفتی میان شرکت نفت سوریه و آرامکوی عربستان صادر کرده است. به گفته این بانک، معامله با هماهنگی یک بانک بزرگ آمریکایی انجام شده و مسیری برای تامین مالی واردات نفت و تسویه پرداخت‌ها از طریق نظام رسمی بانکی فراهم می‌کند.
هفت سناتور آمریکایی از دو حزب دموکرات و جمهوری‌خواه تصمیم دولت دونالد ترامپ برای اجازه واردات گازوئیل روسیه را مغایر قانون خواندند و خواستار لغو فوری آن شدند. این درخواست دو روز پس از اعلام توافق ترامپ با ولادیمیر پوتین برای عرضه گازوئیل به بازارهای آمریکا و جهان مطرح شد.
جین شاهین، عضو ارشد دموکرات کمیته روابط خارجی سنای آمریکا، و شش سناتور دیگر، یکشنبه ۱۹ مهر، در بیانیه‌ای مشترک گفتند کنگره در سال ۲۰۲۲ واردات انرژی از روسیه را به صراحت ممنوع کرده بود تا از تامین مالی جنگ پوتین علیه اوکراین با پول آمریکا جلوگیری کند.
آن‌ها تاکید کردند که موضع کنگره روشن بوده است: آمریکا نباید تا زمانی که روسیه به تجاوز خود علیه اوکراین و تهدید متحدان آمریکا در ناتو پایان نداده است، از این کشور نفت وارد کند.
امضاکنندگان بیانیه همچنین گفتند دولت ترامپ برخلاف الزامات قانونی، نه با کنگره مشورت کرده و نه توضیحی برای توجیه تصمیم خود ارائه داده است.
سوزان کالینز، لیزا مورکوفسکی، تام تیلیس و جان کرتیس، چهار سناتور جمهوری‌خواه، و ریچارد بلومنتال و ران وایدن، دو سناتور دموکرات، در کنار شاهین این بیانیه را امضا کردند.
این سناتورها گفتند: «در حالی که روسیه همچنان غیرنظامیان اوکراینی را می‌کشد، ایالات متحده نباید برای پوتین راه نجات مالی فراهم کند. دولت باید فورا از این تصمیم عقب‌نشینی کند.»
ترامپ کاهش قیمت سوخت را هدف توافق اعلام کرد
ترامپ جمعه ۱۷ مهر اعلام کرد در گفت‌وگویی «بسیار موفق» با پوتین توافق کرده است که روسیه فورا بیش از ۳۰۰ هزار تن گازوئیل به بازارهای آمریکا و جهان عرضه کند.
به گفته رییس‌جمهوری آمریکا، روسیه در ماه نوامبر ۵۰۰ هزار تن دیگر و بلافاصله پس از آن یک میلیون تن گازوئیل عرضه خواهد کرد. او عرضه محموله‌های بیشتر را به وضعیت پالایشگاه‌های روسیه وابسته دانست؛ تاسیساتی که در حملات اوکراین آسیب دیده‌اند.
وزارت خزانه‌داری آمریکا نیز جمعه مجوزی عمومی صادر کرد که واردات گازوئیل روسیه را تا هفتم آوریل ۲۰۲۷، برابر با ۱۸ فروردین ۱۴۰۶، مجاز می‌کند. این اقدام در حالی صورت گرفت که واشینگتن پیش‌تر شرکت‌های انرژی روسیه را به دلیل جنگ تمام‌عیار این کشور علیه اوکراین تحریم کرده بود.
ترامپ کاهش قیمت سوخت برای آمریکایی‌ها، به‌ویژه کشاورزان، دامداران و رانندگان کامیون، را بالاترین اولویت خود خوانده است. این تصمیم در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای سوم نوامبر [۱۲ آبان] اتخاذ شد؛ انتخاباتی که کنترل کنگره را تعیین خواهد کرد.
بر اساس آمار انجمن خودروی آمریکا که در گزارش رویترز آمده است، میانگین قیمت گازوئیل در آمریکا پنج‌شنبه ۱۶ مهر به ۶٫۲۸ دلار در هر گالن رسید و به بالاترین سطح تاریخی خود نزدیک شد. گازوئیل در حمل‌ونقل جاده‌ای، کشاورزی و گرمایش خانه‌ها کاربرد دارد و افزایش بهای آن می‌تواند هزینه کالاها و خدمات را بالا ببرد.
تحلیلگران درباره تاثیر پایدار توافق تردید دارند
پس از اعلام توافق، قیمت قراردادهای آتی گازوئیل آمریکا بیش از ۴.۸ درصد کاهش یافت و به ۴.۶۴ دلار در هر گالن رسید. با این حال، تحلیلگران درباره توان این توافق برای کاهش چشمگیر و پایدار قیمت‌ها ابراز تردید کردند.
محموله فوری ۳۰۰ هزار تنی معادل حدود ۲.۲۵ میلیون بشکه گازوئیل است. برای مقایسه، آمریکا روزانه حدود ۱.۵ میلیون بشکه گازوئیل صادر می‌کند.
روری جانستون، پژوهشگر بازار نفت و بنیان‌گذار «کامودیتی کانتکست»، اهمیت این توافق را ناچیز توصیف کرد و گفت روسیه در شرایطی که پالایشگاه‌هایش هدف حمله نباشند، معمولا گازوئیل بسیار بیشتری صادر می‌کند. جیم میچل، تحلیلگر شرکت مشاوره وود مکنزی، نیز گفت توافق راه‌حل مشکل نیست، اما منبع عرضه دیگری به بازاری اضافه می‌کند که با کمبود شدید روبه‌روست.
ولودیمیر زلنسکی، رییس‌جمهوری اوکراین، نیز از تصمیم ترامپ انتقاد کرد و گفت: «هدیه دادن به پوتین نه صلح به همراه خواهد آورد و نه منفعتی برای جهان متمدن.»
