هم‌زمان با گزارش‌ها درباره آزمایش ده‌ها موشک بالستیک و پهپاد از سوی سپاه پاسداران، محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، گفت در صورت آغاز دوباره جنگ با آمریکا، کابل‌ها، مراکز داده و مراکز هوش مصنوعی در منطقه در تیررس قرار می‌گیرند.
کانال ۱۴ اسرائیل یکشنبه ۱۹ مهر به‌نقل از گزارش‌های منتشرشده نوشت سپاه پاسداران برای نخستین بار از زمان آغاز عملیات «غرش شیران»، شلیک موشک‌های بالستیک را در آسمان ایران آزمایش کرده است.
این رسانه افزود در این آزمایش ۳۰ موشک بالستیک و هایپرسونیک شلیک شده و پهپادهای شاهد ۱۳۶ و توانایی‌های پدافند هوایی نیز آزمایش شده‌اند.
به نوشته کانال ۱۴، در یکی از گزارش‌ها همچنین به آزمایش جنگنده‌ها اشاره شده است.
کانال صابرین نیوز، نزدیک به سپاه پاسداران، نیز با انتشار دو ویدیو گزارش داد ظهر یکشنبه آثار و نشانه‌های شلیک موشک‌های بالستیک سوخت جامد در آسمان برخی شهرهای ایران مشاهده شده است.
این کانال نوشت نیروی هوافضای سپاه پاسداران در جریان این آزمایش بیش از ۳۰ فروند موشک از انواع «عماد و خیبر» را شلیک و آزمایش کرده و هم‌زمان آزمایش پهپادی در جنوب کشور انجام شده است.
بلومبرگ ۱۷ مهر به نقل از مقام‌های غربی گزارش داد جمهوری اسلامی با وجود حملات آمریکا و اسرائیل، توان تولید موشک و پهپاد و بازسازی ذخایر تسلیحاتی خود را حفظ کرده است.
با این حال، کاخ سفید این ارزیابی را رد کرد و گفت زیرساخت‌های تولید تسلیحات جمهوری اسلامی نابود شده‌اند.
رضا طالبی، روزنامه‌نگار، با اشاره به گزارش بلومبرگ درباره فعال ماندن کارخانه‌های موشکی جمهوری اسلامی به ایران‌اینترنشنال گفت با وجود فرسوده شدن توان نظامی ایران، بخش قابل توجهی از زیرساخت‌های موشکی بازسازی شده و گزارش‌های موجود با ارزیابی نابودی کامل توان موشکی جمهوری اسلامی سازگار نیست.
رضایی: مراکز داده و هوش مصنوعی در تیررس قرار می‌گیرند
محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، در گفت‌وگویی تلویزیونی گفت جمهوری اسلامی در جنگ ۱۲ روزه تنها بخش کمی از توانایی‌های خود را به نمایش گذاشت و در جنگ ۴۰ روزه از امکانات بیشتری استفاده کرد.
او افزود در صورت آغاز دوباره جنگ، امکانات جدیدی وارد صحنه خواهد شد.
او با اشاره به امکانات آمریکا در غرب آسیا گفت: «ما هنوز این‌ها را جزو اهدافمان قرار نداده بودیم، ولی اگر جنگ شود، بسیاری از کابل‌ها و دیتاسنترها و مراکز هوش مصنوعی که از نظر ارزش مالی بسیار گران هستند، در تیررس قرار می‌گیرند.»
رضایی ارزش این زیرساخت‌ها را بیش از دو هزار میلیارد دلار اعلام کرد و گفت در صورت وقوع درگیری جدید، جمهوری اسلامی با برنامه گسترده‌تری با دشمن روبه‌رو خواهد شد.
روزنامه فرهیختگان، وابسته به دانشگاه آزاد و خبرگزاری تسنیم، نزدیک به سپاه پاسداران، نیز در پی اظهارات رضایی فهرستی از شرکت‌ها و تاسیسات امارات متحده عربی را با عنوان «اهداف احتمالی جدید ایران» منتشر کردند.
این فهرست شامل شرکت‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی و مراکز داده، از جمله «گروه ۴۲، خزنه دیتا سنترز، پرسایت، ای‌آی‌کیو و ام‌جی‌ایکس» و همچنین شرکت‌ها و تاسیسات حوزه انرژی، از جمله «شرکت ملی نفت ابوظبی، میدان نفتی زاکوم علیا و دولفین انرژی» است.
رضایی همچنین گفت آمریکا طی دو ماه گذشته از طریق پاکستان، قطر و عراق پیشنهادهایی به جمهوری اسلامی ارائه کرده و تهران نیز هفت شرط مطرح کرده است که تا زمان اجرای آنها، نه تنگه هرمز به روی آمریکا باز خواهد شد و نه مذاکره‌ای انجام می‌شود.
به گفته رضایی، آمریکا برخی شروط را پذیرفته، اما پاسخ واشینگتن همچنان ناکافی است.
اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، یکشنبه ۱۹ مهر در گفت‌وگو با فاکس‌نیوز گفت ادامه محاصره و فشار اقتصادی برای چند ماه دیگر می‌تواند جمهوری اسلامی را وادار به عقب‌نشینی کند.
او افزود دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری ایالات متحده انتظار ندارد دست‌کم تا پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا درگیری نظامی تازه‌ای رخ دهد.
رضایی با بیان اینکه «دیپلماسی ما تغییر کرده و دیگر به دیپلماسی گذشته برنمی‌گردیم»، تاکید کرد جمهوری اسلامی مدیریت تنگه هرمز را در اختیار خواهد داشت و از این موضع کوتاه نخواهد آمد.
او همچنین گفت آمریکایی‌ها از شناورهای کوچک برای انتقال نفت به نفتکش‌های بزرگ‌تر در تنگه هرمز استفاده می‌کنند و افزود: «ما هم هر شب پنج یا شش فروند از این شناورها را هدف قرار می‌دهیم.»
حسن قشقاوی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی مجلس، نیز ۱۹ مهر گفت: «تا تحقق شرایط جمهوری اسلامی، محال است که تنگه هرمز باز شود» و افزود مدیریت تهران بر این آبراه روزبه‌روز مستحکم‌تر می‌شود.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، ۱۵ مهر گفت ترامپ توان موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی را به‌شدت کاهش داده و نیروی دریایی و هوایی آن را از بین برده است.
روبیو همچنین گفت: «تنگه هرمز باز است و میزان انتقال نفت از آن تقریبا به سطح پیش از آغاز جنگ رسیده است. ایران کنترل تنگه را کاملا از دست داده و اقتصاد ایران در آستانه وضعیتی بسیار وخیم قرار دارد.»
مایک والتز، نماینده آمریکا در سازمان ملل گفت رفتار جمهوری اسلامی نشان می‌دهد که به‌دنبال سلاح هسته‌ای است اما دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری ایالات متحده، اجازه چنین کاری را نخواهد داد. هم‌زمان وزیر خزانه‌داری آمریکا نیز تاکید کرد که تهران در پی فشارهای اقتصادی ناگزیر تسلیم خواهد شد.
مایک والتز یکشنبه ۱۹ مهر به شبکه فاکس‌نیوز گفت هدف ترامپ این است که به تلاش جمهوری اسلامی برای دستیابی به سلاح هسته‌ای پایان دهد.
والتز با اشاره به ساخت تاسیسات هسته‌ای در عمق زمین در ایران گفت کشورهایی مانند امارات متحده عربی که برنامه هسته‌ای غیرنظامی دارند، پروتکل‌ها و بازرسی‌های مشخص بین‌المللی را پذیرفته‌اند، اما جمهوری اسلامی چنین رویکردی ندارد.
او افزود کشوری که تنها به دنبال استفاده غیرنظامی از انرژی هسته‌ای باشد، نیازی به غنی‌سازی در سطح تسلیحاتی ندارد.
ترامپ جمعه ۱۷ مهر در مراسم بزرگداشت روز کلمبوس در کاخ سفید گفت جنگ ایران به‌زودی پایان می‌یابد و آمریکا می‌تواند به شیوه‌های مختلف به آن خاتمه دهد.
او افزود اگر جمهوری اسلامی به سلاح هسته‌ای دست می‌یافت، ممکن بود پس از حمله به اسرائیل و دیگر مناطق خاورمیانه، کشورهای اروپایی و حتی شهرهایی مانند لس‌آنجلس و سن‌دیگو در آمریکا را هدف قرار دهد.
به‌گفته ترامپ، جمهوری اسلامی پیش از حمله بمب‌افکن‌های بی۲ آمریکا، تنها دو تا سه هفته با دستیابی به سلاح هسته‌ای فاصله داشت.
در جریان جنگ ۱۲ روزه، تاسیسات هسته‌ای نطنز، فردو و اصفهان هدف حملات آمریکا و اسرائیل قرار گرفتند.
در روزهای اخیر، گمانه‌زنی‌ها درباره سرنوشت مذاکرات تهران و واشینگتن و حتی احتمال ازسرگیری درگیری‌ها بالا گرفته است.
با این حال، مقام‌های جمهوری اسلامی بارها اعلام کرده‌اند در شرایط کنونی درباره پرونده هسته‌ای مذاکره نخواهند کرد.
مایک والتز یکشنبه در ادامه گفت‌وگوی خود با شبکه فاکس‌نیوز افزود دولت دونالد ترامپ با ادامه فشار اقتصادی و رد توافق‌های «بد»، قصد دارد به برنامه هسته‌ای ایران پایان دهد.
او گفت تهران در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل تلاش کرد پیشنهادی برای توافق ارائه کند، اما آن پیشنهاد، پیشنهادی «بد» بود و دونالد ترامپ توافق بد را نمی‌پذیرد.
والتز گفت دولت آمریکا، به رهبری اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری ایالات متحده، اقتصاد ایران را تحت فشار شدید قرار داده و صادرات نفت، ارزش پول ملی و ذخایر ارزی جمهوری اسلامی به‌شدت آسیب دیده‌اند.
بسنت: جمهوری اسلامی ناچار به تسلیم خواهد شد
در همین حال، اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، هم یکشنبه به شبکه فاکس گفت دونالد ترامپ انتظار ندارد دست‌کم تا پس از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا وارد درگیری نظامی مستقیم با جمهوری اسلامی شود.
او پیش‌بینی کرد که ادامه محاصره اقتصادی و دریایی جمهوری اسلامی طی دو تا چهار ماه آینده، فشار بر حکومت ایران را به حدی افزایش دهد که ناچار به عقب‌نشینی و تسلیم شود.
بسنت گفت: «فکر می‌کنم دو، سه یا چهار ماه ادامه این محاصره کافی باشد. نمی‌دانم اصطلاح "تسلیم شدن" در فارسی چه می‌شود، اما آنها در نهایت تسلیم خواهند شد.»
وزیر خزانه‌داری آمریکا با اشاره به وضعیت اقتصادی جمهوری اسلامی افزود: «آنها در حال فروپاشی هستند. حتی نمی‌توانند حقوق سربازان خود را پرداخت کنند.»
بسنت در ادامه تاکید کرد که مشخص نیست فشارهای کنونی آمریکا در نهایت به چه نتیجه‌ای منجر خواهد شد.
او گفت: «نمی‌دانم این وضعیت چگونه پایان می‌یابد. هیچ‌وقت نمی‌توان با اطمینان گفت پایان ماجرا چه خواهد بود. دیوار برلین هم یک روز ناگهان فرو ریخت.»
وزیر خزانه‌داری آمریکا سپس سه سناریو احتمالی را مطرح کرد: خیزش مردم علیه حکومت، رویارویی نیروهای سپاه پاسداران با یکدیگر، یا تصمیم رهبران جمهوری اسلامی برای دستیابی به توافق با واشینگتن.
او گفت: «نمی‌دانیم آیا مردم قیام خواهند کرد، آیا نیروهای سپاه پاسداران علیه یکدیگر صف‌آرایی خواهند کرد، یا اینکه مقام‌های حکومت سرانجام سر عقل می‌آیند و توافقی انجام می‌دهند که بر اساس آن برنامه هسته‌ای نداشته باشند.»
بسنت تاکید کرد که در سناریو سوم، جمهوری اسلامی نه‌تنها باید توافق کند، بلکه باید خواهان پایبندی به آن نیز باشد.
او جمعه ۱۷ مهر نیز در گفت‌وگو با شبکه نیوزمکس تاکید کرد که دولت ترامپ کارزار «فشار حداکثری» علیه جمهوری اسلامی را به کارزار «انزوای کامل» تبدیل کرده است.
به‌گفته او، این سیاست به محدودیت‌های مالی منحصر نمی‌شود و مسیرهای ارتباط دریایی، هوایی و زمینی ایران با جهان خارج را نیز در بر می‌گیرد.
بسنت افزود امارات متحده عربی و عمان در اجرای کارزار «انزوای کامل» با واشینگتن همکاری می‌کنند و کاخ سفید در حال مذاکره با پاکستان و ترکیه برای مسدود کردن مسیرهای زمینی ایران است.
مقام‌های مالی جهان این هفته در بانکوک گرد هم می‌آیند، در حالی که جنگ آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی، شوک عرضه انرژی و افزایش نرخ بهره، رشد اقتصاد جهانی را تهدید می‌کند و فشار بدهی، توان دولت‌ها را برای مقابله با بحران کاهش داده است.
به گزارش خبرگزاری رویترز، پیامدهای جنگ که وارد هشتمین ماه شده، بر نشست سالانه صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی سایه خواهد انداخت.
این گردهمایی برای نخستین بار در سه سال گذشته خارج از واشینگتن برگزار می‌شود.
اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، در نشست حضور ندارد و دو مقام ارشد به جای او حضور خواهند یافت. یک مقام آمریکایی، «برنامه‌های داخلی» را دلیل غیبت او اعلام کرد.
بسنت همچنین نشست گروه ۲۰ را از دست می‌دهد؛ گروهی که ریاست امسال آن با آمریکاست.
فشار هم‌زمان انرژی، غذا و تغییرات اقلیمی
آجی بانگا، رییس بانک جهانی، به رویترز گفت اقتصاد جهانی پس از بسته شدن تنگه هرمز از سوی جمهوری اسلامی، بهتر از انتظار مقاومت کرده، اما فشارها دوباره افزایش یافته است.
بسته شدن این آبراه، عرضه حدود یک‌پنجم نفت جهان را مختل کرده است.
به گفته بانگا، گرانی گازوئیل و کود کشاورزی، همراه با احتمال وقوع پدیده شدید «ال‌نینو»، می‌تواند فشار بر تولید غذا و معیشت مردم را تشدید کند.
او تاکید کرد بانک جهانی فعلا پیش‌بینی رشد را کاهش نمی‌دهد، اما ترکیب هزینه انرژی، کود، بدهی و مخاطرات آب‌وهوایی، نیازمند آمادگی بیشتری است.
کشورهای گروه هفت با آزادسازی ۱۰۰ میلیون بشکه نفت خام و گازوئیل از ذخایر اضطراری موافقت کرده‌اند.
دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، که پیش از انتخابات کنگره خواهان کاهش قیمت سوخت است، جمعه ۱۷ مهر توافق با روسیه برای افزایش عرضه گازوئیل و معافیت موقت از تحریم‌ها را اعلام کرد. اقدامی که با انتقاد ولودیمیر زلنسکی، رییس‌جمهوری اوکراین روبه‌رو شد.
از زمان آغاز جنگ ایران در ۹ اسفند ۱۴۰۴، بیش از یک میلیارد بشکه نفت، عمدتا از ذخایر تجاری، روانه بازار شده است. با این حال، مدیران صنعت نفت هشدار می‌دهند ذخایر قابل دسترس رو به کاهش است و این وضعیت، بازار را شکننده‌تر می‌کند.
کریستالینا جورجیوا، مدیرعامل صندوق بین‌المللی پول، نیز با عبارت «زمستان در راه است» اعلام هشدار کرد.
صندوق احتمالا پیش‌بینی رشد سه درصدی اقتصاد جهان در سال ۲۰۲۶ را تغییر چندانی نمی‌دهد، اما چشم‌انداز برخی کشورها، از جمله اوکراین و کشورهای خلیج فارس، تضعیف خواهد شد.
بدهی سنگین و نگرانی از ریاضت اقتصادی
صندوق بین‌المللی پول اعلام کرد بدهی عمومی جهان به بالاترین سطح از زمان جنگ جهانی دوم رسیده و پیش از سال ۲۰۳۰ از معادل کل تولید ناخالص داخلی جهان فراتر خواهد رفت.
در این شرایط کشورهای در حال توسعه آسیب‌پذیرترند: پرداخت بهره، به‌طور متوسط بیش از ۱۰ درصد درآمد دولت‌هایشان را می‌بلعد و تمدید بدهی با نرخ‌های بالاتر، فشار را تشدید می‌کند.
دیپلمات‌های گروه ۲۰ گفته‌اند برخلاف دوران کرونا، تمایل چندانی برای تعلیق بازپرداخت بدهی فقیرترین کشورها وجود ندارد.
یولاندا فرسنیا، فعال عدالت بدهی در «یورودد» (Eurodad)، هشدار داد شروط تازه صندوق برای اصلاحات عمیق‌تر ممکن است ریاضت اقتصادی را تشدید کند.
او کنیا را نمونه‌ای دانست که کاهش مخارج و تلاش برای افزایش مالیات، اعتراض جوانان را برانگیخته است.
هم‌زمان، حملات اخیر به فرودگاه‌های عربستان سعودی، نگرانی‌هایی درباره امنیت سفر بیش از ۱۰ هزار شرکت‌کننده در نشست سالانه صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی در بانکوک ایجاد کرده است، زیرا مسیر پرواز بسیاری از آنها از خاورمیانه می‌گذرد.
سنتکام اعلام کرد یک کشتی باری را به‌دلیل تلاش برای نقض محاصره دریایی ایران در دریای عمان از کار انداخته است. هم‌زمان، ترامپ گفت حکومت ایران ممکن است پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا اقدامات بیشتری انجام دهد، اما واشینگتن می‌تواند «خیلی سریع به آن پایان دهد».
فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، سنتکام، اعلام کرد نیروهایش روز ۱۰ اکتبر، برابر با ۱۸ مهر، یک کشتی باری تجاری با پرچم پاناما را پس از نادیده گرفتن هشدارهای مکرر، در دریای عمان هدف قرار داده‌اند.
بر اساس بیانیه سنتکام، یک جنگنده آمریکایی با مهمات هدایت‌شونده دقیق به بخش عقب کشتی «اوشن مولیکا»، معروف به «آریکا سان»، حمله کرد و سامانه رانش آن را کاملا از کار انداخت. این فرماندهی گفته است خدمه کشتی آسیبی ندیده‌اند.
به گفته سنتکام، این کشتی پیش‌تر از یکی از بنادر ایران خارج شده بود و قصد عبور از محاصره دریایی را داشت. این فرماندهی اعلام کرد از زمان ازسرگیری محاصره در ۱۴ ژوئیه، برابر با ۲۳ تیر، چهار کشتی تجاری از کار انداخته شده و ۱۳۵ کشتی وادار به بازگشت شده‌اند.
سنتکام همچنین تاکید کرد نیروهای آمریکایی در همین مدت ۱۰ نفتکش مرتبط با شبکه سایه چندمیلیارددلاری سپاه پاسداران را منهدم کرده‌اند.
در رویدادی جداگانه، رسانه‌های دولتی ایران به نقل از سپاه پاسداران گزارش دادند یک نفتکش روز شنبه هنگام عبور از تنگه هرمز، پس از برخورد با مین دریایی منفجر شده و آتش گرفته است. در خبر منتشرشده، جزئیاتی درباره هویت کشتی یا وضعیت خدمه ارائه نشده است.
هم‌زمان، دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، در یک گردهمایی انتخاباتی در کلارکسویل ایالت تنسی گفت [حکومت] ایران ممکن است پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای سوم نوامبر «کمی بیشتر دست به اقدام بزند».
او گفت: «احتمالا پیش از انتخابات کمی بیشتر دست به اقدام می‌زنند، با این تصور که به ما لطمه می‌زند، اما ما می‌توانیم خیلی سریع به آن پایان دهیم.» ترامپ افزود: «آنها نمی‌دانند من چقدر با آنها مدارا کرده‌ام.»
این اظهارات در حالی مطرح شد که ترامپ پنجشنبه ۱۶ مهر با اشاره به آنچه «گفت‌وگوهای سازنده» با تهران خوانده بود، اعلام کرده بود آمریکا تا پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای به ایران حمله نخواهد کرد. او در عین حال تاکید کرده بود محاصره دریایی با تمام قدرت ادامه خواهد یافت و ایران نباید به سلاح هسته‌ای دست پیدا کند.
ترامپ همچنین اعلام کرده بود فقط در یک شب ۲۲ میلیون بشکه نفت از تنگه هرمز عبور کرده، بدون آنکه هیچ‌یک از این محموله‌ها از مبدا ایران یا به مقصد آن باشد.
رییس‌جمهوری آمریکا ساعاتی پیش‌تر، پس از حمله به فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض، گفته بود واشینگتن پیوستن به عربستان سعودی در حمله به حوثی‌ها را بررسی می‌کند. او در محوطه کاخ سفید به خبرنگاران گفت: «تازه از حمله اخیر مطلع شدیم؛ تصمیم خواهیم گرفت.» ترامپ ساعاتی بعد و پیش از پرواز بازگشت به واشینگتن به خبرنگاران گفت عربستان سعودی توانایی دفاع از خود در برابر حملات حوثی‌های مورد حمایت جمهوری اسلامی را دارد. او حمله‌های جدید به عربستان سعودی را «وحشتناک» توصیف کرد.
به گفته سازمان هواپیمایی کشوری عربستان سعودی، حمله روز شنبه ۱۰ اکتبر به فرودگاه ملک خالد ۱۲ کشته و ۳۰۹ زخمی بر جای گذاشت. چهار شهروند سعودی، دو شهروند بنگلادشی و شش شهروند از آمریکا، مصر، اردن، سوریه، فلسطین و سودان، هر کدام یک نفر، در میان کشته‌شدگان بودند.
بر اساس این گزارش، حال برخی از زخمی‌ها وخیم است و مقام‌ها همچنان میزان خسارت‌های مادی را ارزیابی می‌کنند. این حمله پس از حملات ششم و هفتم اکتبر [۱۴ و ۱۵ مهر] به فرودگاه‌های ملک خالد و ابها رخ داد که به گفته سازمان هواپیمایی کشوری عربستان، سه کشته و ۳۶ زخمی بر جای گذاشته بودند.
روزنامه هاآرتص در تحلیلی نوشت حملات حوثی‌ها به عربستان سعودی، راهبرد واشینگتن برای سپردن امنیت منطقه به کشورهای آن را به آزمون گذاشته است؛ مداخله آمریکا در حمایت از ریاض نیز می‌تواند این کشور را در زمانی که حوثی‌ها تعیین می‌کنند، به جنگ با حکومت ایران بکشاند.
تسڤي بارئل، تحلیلگر هاآرتص، در این مقاله استدلال می‌کند که هدف حملات حوثی‌ها صرفا پاسخ دادن به عملیات نیروهای یمنی مورد حمایت عربستان نیست. این گروه می‌خواهد به ریاض نشان دهد که بازپس‌گیری مناطق در یمن، امنیت عربستان سعودی را تضمین نمی‌کند و هر پیشروی در جبهه یمن ممکن است با گشوده شدن جبهه‌ای در خاک عربستان همراه شود.
به نوشته هاآرتص، حملات پیاپی به فرودگاه ریاض، برگزاری کنگره جهانی انرژی را نیز با ابهام روبه‌رو کرده است؛ رویدادی که انتظار می‌رفت حدود ۲۵ هزار مهمان، از جمله وزیران، مدیران شرکت‌های انرژی و روزنامه‌نگاران در آن شرکت کنند.
لغو پروازهای شرکت‌های هواپیمایی عربستان سعودی، قطر و امارات متحده عربی، برگزارکنندگان را واداشته است مسیرهای جایگزین، از جمله پرواز به دمام و سپس سفر زمینی به ریاض، پیشنهاد کنند. بارئل می‌نویسد اختلال در این رویداد، علاوه بر خسارت‌های مادی، جایگاه بین‌المللی عربستان سعودی را نیز هدف می‌گیرد.
در همین حال، نیروهای دولت یمن به رهبری تیپ‌های العمالقه و با پشتیبانی نیروی هوایی عربستان سعودی، برای بازپس‌گیری کنترل تنگه باب‌المندب، بندر المخا و سواحل غربی یمن می‌جنگند. به نوشته هاآرتص، گزارش‌های تایید نشده از بازپس‌گیری برخی شهرها حکایت دارد، اما آزادی کشتیرانی در این مسیر هنوز برقرار نشده است.
این تحلیل، دشواری اصلی ریاض را تعریف «پیروزی» در یمن می‌داند: آیا هدف، بازپس‌گیری سواحل و تنگه باب‌المندب است یا سرنگونی حکومت حوثی‌ها و بازگرداندن مناطق تحت کنترل آنها به دولت به‌رسمیت‌شناخته‌شده یمن؟
به ارزیابی بارئل، هیچ‌یک از این اهداف در حال حاضر به‌آسانی دست‌یافتنی نیست. حتی عقب راندن حوثی‌ها از تنگه و جزیره پریم، توانایی آنها برای حمله از راه دور به کشتی‌ها را از میان نمی‌برد. سرنگونی حکومت آنها نیز به نیرویی بزرگ‌تر از آنچه عربستان سعودی اکنون قادر به بسیج آن است، نیاز دارد.
هاآرتص می‌نویسد حوثی‌ها برای ناکام گذاشتن ریاض نیازی به شکست کامل ارتش عربستان سعودی ندارند؛ کافی است جنگ را چنان پرهزینه، طولانی و خطرناک کنند که دستیابی به اهداف آن نامطمئن شود.
با وجود پیامدهای درگیری برای تجارت جهانی و انتقال نفت، حمایت نظامی شرکای عربستان سعودی نیز محدود مانده است. ترکیه و پاکستان، دو عضو اتحاد راهبردی با ریاض، اعلام کرده‌اند نیروهایشان مستقیما در نبردهای داخل یمن شرکت نخواهند کرد.
بر اساس این گزارش، حدود هشت هزار سرباز پاکستانی در عربستان سعودی مستقرند و قرار است چند هزار نیروی دیگر نیز اعزام شوند. پاکستان همچنین به ارتش یمن سلاح و تجهیزات داده و ترکیه مربیان و مستشاران نظامی، اپراتورهای پهپاد و تجهیزات فناورانه فرستاده است.
با این حال، تلاش ریاض برای گسترش ائتلاف با موانع جدی روبه‌رو شده است. کشورهای خلیج فارس از پیوستن به آن خودداری کرده‌اند؛ برخی نگران کشیده شدن به جنگ و قرار گرفتن دوباره در معرض حملات حکومت ایران‌اند و برخی نیز با عضویت در اتحادی نظامی با حضور کشورهای غیرعرب موافق نیستند.
مصر هم، با وجود اهمیت امنیت دریای سرخ و درآمد کانال سوئز برای اقتصادش، درخواست پیوستن به ائتلاف را نپذیرفته است. به نوشته هاآرتص، قاهره آماده ارائه پشتیبانی لجستیکی، اطلاعاتی و گشت‌های دریایی است، اما نمی‌خواهد به هدف حملات حوثی‌ها تبدیل شود. احمد الشرع، رییس‌جمهوری سوریه، نیز با اشاره به بازسازی ارتش و مشکلات داخلی کشورش، درخواست اعزام نیرو را رد کرده است.
بارئل این وضعیت را آزمونی برای راهبردی می‌داند که هدف آن کاهش وابستگی کشورهای منطقه به حمایت نظامی آمریکا و واگذاری مسئولیت امنیت به خود آن‌هاست. به ارزیابی او، اتحاد شکل‌گرفته میان عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان در معرض تکرار سرنوشت ائتلاف‌های پیشین به رهبری ریاض قرار دارد که عمدتا روی کاغذ باقی ماندند.
در این میان، واشینگتن با دو گزینه دشوار روبه‌روست. تنها گذاشتن عربستان سعودی می‌تواند هم‌زمان با تقویت حوثی‌ها و حکومت ایران، اعتبار نظم امنیتی مورد نظر آمریکا را تضعیف کند. مداخله نیز ممکن است آمریکا را دوباره وارد جنگ یمن کند و دامنه درگیری را به جنگ با حکومت ایران بکشاند.
هاآرتص نتیجه می‌گیرد که در چنین شرایطی، تصمیم درباره زمان ورود آمریکا به جنگ ممکن است بیش از آنکه تابع برنامه واشینگتن باشد، تحت تاثیر اقدامات حوثی‌ها قرار گیرد.
مارک کتز، پژوهشگر ارشد مسائل روسیه، به ایران‌اینترنشنال گفت مسکو ترجیح می‌دهد با ایرانِ دارای سلاح هسته‌ای کنار بیاید تا با تغییر حکومت در تهران. به باور او، آنچه روسیه واقعا از آن می‌ترسد، روی کار آمدن حکومتی متمایل به غرب در ایران است.
سیاست غرب مدت‌هاست برنامه هسته‌ای ایران را بحران اصلی و حکومت تهران را طرف مذاکره برای دستیابی به توافق می‌داند. کتز، استاد دانشگاه جورج میسون و پژوهشگر ارشد غیرمقیم شورای آتلانتیک، گفت اولویت‌بندی مسکو چنین نبوده است.
ولادیمیر پوتین، رییس‌جمهوری روسیه، پنجشنبه ۱۶ مهر در گفت‌وگو با مسعود پزشکیان، رییس دولت در ایران، در ترکمنستان، بار دیگر بر حمایت مسکو از تهران تاکید کرد و پیشنهاد داد برای پایان دادن به جنگ کمک کند.
اما به گفته کتز، در جریان جنگ ۱۲روزه سال گذشته، که عمدتا بر تاسیسات هسته‌ای ایران متمرکز بود، «روس‌ها کمک چندانی نکردند».
آنها ترجیح می‌دهند ایران به بمب اتمی دست پیدا نکند، اما برخلاف اسرائیل و برخی دیگر از کشورهای منطقه، «درباره آن دچار هراس شدید نیستند».
سیاست آمریکا سال‌ها معطوف به جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای بوده است. کتز گفت مسکو این موضوع را در همان سطح از تهدید قرار نمی‌دهد.
او گفت«برای آنها، بدترین سناریو، ایرانی متمایل به غرب است.» حتی ایرانِ مخالف غرب نیز منافعی را دنبال کرده که با منافع روسیه در تعارض بوده است. به گفته این پژوهشگر، حکومتی در تهران که با غرب همسو باشد، «روسیه را کاملا به دیده تحقیر خواهد نگریست».
کتز تاکید کرد: «اما آنها می‌خواهند این حکومت باقی بماند؛ در این شکی نیست.»
همکاری هسته‌ای محدودیت‌هایی دارد
با این حال، مسکو در موضوع برنامه هسته‌ای ایران، برای تهران سپر دیپلماتیک فراهم کرده است.
روسیه و چین ۱۷ سپتامبر، برابر با ۲۶ شهریور، قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل برای تمدید نظارت مستقل بر تحریم‌های حکومت ایران را وتو کردند. این وتو مانع ادامه سازوکار نظارتی شد، نه خود تحریم‌ها.
روسیه همچنین در مذاکرات هسته‌ای ایران مشارکت داشت و برخی دیپلمات‌ها نقش آن را در دهه‌های ۲۰۰۰ و ۲۰۱۰ میلادی، زمانی که مسکو و تهران هنوز بر سر این موضوع اختلاف داشتند، مفید می‌دانستند.
کتز گفت این اختلاف از آن زمان از میان رفته است. فشار روسیه بر سر موضوع هسته‌ای تا پایان سال ۲۰۲۱ ادامه داشت، اما با آغاز جنگ اوکراین، «روس‌ها دیگر اساسا بر موضوع هسته‌ای ایران تمرکز ندارند».
او افزود: «فکر نمی‌کنم اگر ایران به سلاح هسته‌ای دست پیدا کند، آنها چندان ناراحت شوند»، زیرا این سلاح‌ها دیگران را هدف خواهند گرفت، نه روسیه را.
همکاری نظامی به تعهد دفاعی نمی‌رسد
روابط نظامی روسیه و حکومت ایران از زمان تهاجم مسکو به اوکراین در سال ۲۰۲۲ به‌طور چشمگیری گسترش یافته است.
جمهوری اسلامی فناوری پهپادهای شاهد را در اختیار روسیه گذاشت. دولت‌های غربی همچنین تهران را به تامین موشک‌های بالستیک کوتاه‌برد برای استفاده علیه اوکراین متهم کرده‌اند.
دو کشور با امضای پیمان مشارکت راهبردی در ژانویه ۲۰۲۵، [زمستان ۱۴۰۳] به همکاری روبه‌گسترش خود رسمیت بخشیدند. اما این توافق، با وجود مفادی برای همکاری نظامی نزدیک‌تر، هیچ تعهدی برای دفاع متقابل در بر ندارد.
کتز گفت: «کمک روسیه برای این است که [حکومت] ایران بتواند تاسیسات آمریکا و البته تاسیسات دیگر کشورهای خاورمیانه را هدف قرار دهد. آنها به [حکومت] ایران برای انجام حمله کمک می‌کنند؛ از ایران در برابر حمله دفاع نمی‌کنند.»
در شرایطی که نیروهای روسیه در اوکراین درگیرند، اگر آمریکا و اسرائیل عملیات نظامی گسترده‌ای انجام دهند که بقای حکومت ایران را تهدید کند، مسکو مطمئن نخواهد بود که بتواند کمکی بکند.
کتز گفت به نظر می‌رسد روسیه روی این حساب کرده است که چنین حمله‌ای رخ نخواهد داد. این اطمینان از تجربه اوایل سال جاری میلادی ناشی می‌شود: حمله به مراکز نظامی و هسته‌ای، به‌خودی‌خود، حاکمان تهران را تغییر نمی‌دهد.
چرا پوتین حاضر نیست تهران را وجه‌المعامله قرار دهد؟
کتز این تصور را رد کرد که ایران برای روسیه مهره‌ای قابل قربانی کردن یا نیرویی اجیر‌شده است. مسکو بر تهران کنترل ندارد و [حکومت] ایران اقداماتی انجام داده که روسیه از آنها ناخشنود بوده است. با این حال، [حکومت] ایران در بیشتر موارد به دلیل دشمنی‌اش با غرب، همان کاری را انجام می‌دهد که روسیه می‌خواهد.
آنچه مسکو نمی‌خواهد، سقوط حکومت ایران یا سفر ترامپ به تهران، «شبیه سفر نیکسون به چین»، است. به گفته کتز، نگرانی [حکومت] ایران از اینکه روسیه در معامله‌ای آن را کنار بگذارد، از برداشت نادرست از پوتین ناشی می‌شود.
عربستان سعودی در سال‌های ۲۰۱۵ و ۲۰۱۶ چنین معامله‌ای را آزمود و با پیشنهاد گسترش روابط تجاری، امیدوار بود روسیه روابط خود با [حکومت] ایران را محدود کند. مسکو از فرصت‌های تجاری استفاده کرد و رابطه با [حکومت] ایران را هم حفظ کرد.
این پژوهشگر گفت: «فکر نمی‌کنم چیزی وجود داشته باشد که ما بتوانیم به او بدهیم و او در ازای آن حاضر شود از روابط با ایران دست بکشد.»
درگیری آمریکا و ایران، توجه واشینگتن را از اوکراین منحرف می‌کند و اگر انتقال نفت از خلیج فارس مختل شود، قیمت فروش نفت خام روسیه را بالا می‌برد.
کتز گفت پوتین معتقد است در اوکراین پیروز خواهد شد و در حال حاضر نیازی نمی‌بیند به غرب امتیازی بدهد.
اما اگر روسیه در اوکراین پیروز شود و آمریکا از اروپا و خاورمیانه عقب‌نشینی کند، ایرانِ بلندپروازتر ممکن است با منافع روسیه در عربستان سعودی، امارات متحده عربی و قطر در تعارض قرار بگیرد.
کتز گفت: «هرچه موقعیت آمریکا در خاورمیانه ضعیف‌تر شود، احتمال اینکه شاهد تعارض منافع روسیه و ایران باشیم، بیشتر می‌شود.»
