روبیو: تهران از فرصتهای متعدد برای توافق هستهای با واشینگتن استفاده نکرد
نشست خبری روبیو در آتن، ۱۵ مهر
همزمان با ادامه گمانهزنیها درباره چشمانداز مذاکرات تهران و واشینگتن و سرنوشت جنگ ایران، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، هشدار داد جمهوری اسلامی از فرصتهای متعدد برای دستیابی به توافق هستهای با ایالات متحده استفاده نکرده است.
روبیو چهارشنبه ۱۵ مهر در نشست خبری مشترک با یورگوس یراپتریتیس، همتای یونانی خود، در آتن گفت موضع واشینگتن درباره برنامه هستهای تهران روشن است و جمهوری اسلامی «نمیتواند سلاح هستهای داشته باشد».
او افزود تنها توافقی برای ایالات متحده قابل قبول خواهد بود که تضمین کند حکومت ایران هرگز به سلاح هستهای دست نخواهد یافت.
وزیر خارجه آمریکا تاکید کرد تا زمانی که دونالد ترامپ در مقام ریاستجمهوری آمریکا حضور دارد، واشینگتن از این «خط قرمز» عقبنشینی نخواهد کرد.
این اظهارات در حالی مطرح شد که مقامهای جمهوری اسلامی بارها اعلام کردهاند در شرایط کنونی درباره پرونده هستهای مذاکره نخواهند کرد.
جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، ۱۴ مهر گفت واشینگتن در حال مذاکره با مسعود پزشکیان و عباس عراقچی است، اما روشن نیست رییس دولت و وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، تا چه اندازه در ساختار قدرت حکومت ایران، اختیار دارند.
حاشیه امن نظامی حکومت ایران از میان رفت
روبیو در ادامه سخنان خود در آتن اعلام کرد جمهوری اسلامی میکوشید توان متعارف نظامی خود را چنان گسترش دهد که در نهایت امکان اقدام علیه برنامه هستهای آن از میان برود، اما ترامپ این طرح را بر هم زد.
او گفت: «قصدشان این بود که یک یا دو سال بعد به جهان بگویند ما میخواهیم سلاح هستهای بسازیم و شما هیچ کاری از دستتان برنمیآید، چون آنقدر موشک و پهپاد داریم که اگر بخواهید علیه ما اقدامی کنید، همه کشورهای خاورمیانه را نابود میکنیم، نیروهای آمریکایی را از منطقه بیرون میرانیم و هر کاری بخواهیم انجام میدهیم.»
وزیر خارجه آمریکا با حمایت از سیاستهای ترامپ در قبال تهران افزود او برنامه پهپادی، توان موشکسازی، نیروی دریایی و نیروی هوایی جمهوری اسلامی را هدف قرار داده و از میان برده است.
روبیو ادامه داد: «ایران امروز از نظر نظامی بسیار ضعیفتر از گذشته است و آن حاشیه امنی که میخواست پشت آن پنهان شود، از میان رفته است.»
در روزهای اخیر، گمانهزنیها درباره احتمال ازسرگیری جنگی تمامعیار علیه جمهوری اسلامی افزایش یافته است. ورود حوثیهای یمن به درگیری و حملات آنها به عربستان سعودی نیز دامنه مناقشه را گستردهتر کرده است.
خبرگزاری آسوشیتدپرس پیشتر گزارش داد ارتش آمریکا در حال اعزام حدود ۹ هزار نیروی نظامی به همراه مجموعهای از ناوهای جنگی به خاورمیانه است.
این تحرکات میتواند شمار ناوهای هواپیمابر آمریکا در منطقه را تا پایان اکتبر (۹ آبان) به سه فروند برساند.
حکومت ایران کنترل تنگه هرمز را از دست داده است
وزیر خارجه آمریکا در بخش دیگری از سخنانش اعلام کرد جمهوری اسلامی کنترل تنگه هرمز را از دست داده و اکنون میزان عبور نفت از این آبراه تقریبا به سطح پیش از آغاز درگیری بازگشته است.
روبیو با اشاره به «تحریمهای فلجکننده» علیه جمهوری اسلامی گفت اقتصاد ایران در «سقوط آزاد» قرار دارد و در آستانه رسیدن به وضعیتی است که معدود کشورهایی در جهان به این شدت آن را تجربه کردهاند.
او اضافه کرد: «همه اینها تقصیر روحانیون شیعه تندرویی است که در آن کشور تصمیمگیری میکنند. آنها هستند که مردم ایران را در چنین وضعیتی قرار دادهاند، زیرا هر دلاری را که به دست میآورند، صرف جاده، پل یا بهبود زندگی مردم ایران نمیکنند.»
روبیو با انتقاد از حمایت تهران از گروههای نیابتی گفت جمهوری اسلامی منابع ایران را صرف حماس، حزبالله لبنان، حوثیهای یمن و شبهنظامیان عراقی میکند.
آمریکا در هفتههای اخیر بهدنبال محدود کردن شریانهای مالی حکومت ایران بوده است. محاصره دریایی، جلوگیری از صادرات نفت ایران و مسدود کردن مسیرهای جابهجایی درآمدهای نفتی، از جمله محورهای این کارزار است.
بهدنبال ادامه محاصره دریایی بنادر جنوبی ایران، خبرگزاری رویترز ۱۴ مهر گزارش داد پالایشگاههای مستقل چین برای جبران کاهش عرضه نفت ایران، به خرید نفت خام از عراق و قطر روی آوردهاند.
پیامهای رسیده به ایراناینترنشنال از شهرهای مختلف نشان میدهد در برخی مدارس، پلاکهایی مشابه پلاکهای شناسایی نظامی برای دانشآموزان تهیه یا از آنها خواسته شده چنین پلاکهایی به همراه داشته باشند.
این اقدام همزمان با تداوم فضای امنیتی و حضور نیروهای نظامی در مدارس، به نگرانی خانوادهها درباره امنیت فرزندانشان دامن زده است.
برخی والدین در پیامهای خود ابراز نگرانی کردهاند که مدارس در صورت وقوع جنگ به محل استقرار نیروهای امنیتی و نظامی تبدیل شوند و کودکان بهعنوان «سپر انسانی» مورد استفاده قرار گیرند.
هراس دانشآموزان از بازگشت جنگ
طی دو هفتهای که از آغاز سال تحصیلی میگذرد، حضور نیروهای امنیتی و نظامی به شکل بیسابقهای در مدارس افزایش پیدا کرده و ساعتهای طولانی از زمان حضور دانشآموزان به مراسم ایدئولوژیک و ترویج تبلیغات حکومتی اختصاص مییابد.
دانشآموزان از شهرهای مختلف ایران در پیامهای جداگانه به ایراناینترنشنال روایتهای مشابهی از ایجاد فضای جنگی در مدارس بیان کردهاند.
یک دانشآموز پایه نهم از کرج گفت در مدرسه برای هر دانشآموز پلاکی مشابه پلاکهای مورد استفاده در جنگ تهیه میشود.
او با ابراز نگرانی از این اقدام افزود: «میخواهند ما را هم سپر انسانی کنند.»
دانشآموزی از تهران خبر داد برای آنها «پلاکهای شناسایی نظامی» از سوی آموزشوپرورش صادر شده و همزمان دانشآموزان برای عضویت در بسیج تحت فشار قرار گرفتهاند.
شهروندی از کرمانشاه عنوان کرد در یک مدرسه ابتدایی این شهر، از دانشآموزان و معلمان خواسته شده است تا پلاکهایی با درج نام و نام خانوادگی و نام پدر برای خود تهیه کنند.
محصلی از دبیرستان «عفاف ۲» در شهر اندیشه به ایراناینترنشنال خبر داد ۱۴ مهر، افرادی از بسیج وارد مدرسه شدند و اعلام کردند پلاکهایی که دانشآموزان آنها را «پلاک جنگی» مینامند، میان آنها توزیع خواهد شد.
به گفته او، حضور این افراد و صحبت درباره پلاکها موجب هراس شماری از دانشآموزان شد و برخی تصور کردند جنگ آغاز شده است، از همین رو دانشآموزان دبستانها و دبیرستانهای دخترانه و پسرانه اطراف، مدرسه را با نگرانی ترک کردند.
شماری از والدین نیز در پیامهای خود، تهیه چنین پلاکهایی را با تجربه جنگ و حمله مرگبار به مدرسه شجره طیبه میناب مرتبط دانستند و از احتمال بازگشت شرایط جنگی ابراز نگرانی کردند.
آموزش اجباری ایدئولوژیک بهجای کلاس درس
همزمان با نگرانی خانوادهها از صدور و توزیع پلاکهای شناسایی برای فرزندانشان، ویدیوها و روایتهای دیگری از حضور نیروهای نظامی و بسیج در مدارس به ایراناینترنشنال رسیده است.
در یک نمونه، یگان ویژه زنان جمهوری اسلامی در دبستان «هانیه» ارومیه رزمایش کار با سلاح برگزار کرد و نحوه استفاده از سلاح را به دانشآموزان آموزش داد.
بر اساس ویدیویی که در صفحه اینستاگرام دبستان هانیه منتشر شده است، در جریان این رزمایش، تصویر دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، روی دیوار مدرسه بهعنوان هدف قرار گرفت و دانشآموزان به شلیک به سوی آن واداشته شدند.
یک دانشآموز پایه دوازدهم از اراک گفت در نخستین روز سال تحصیلی، فردی را به مدرسه «حاج تقوی» آورده بودند که از دانشآموزان میخواست برای نیروهای سپاه و بسیج «صلوات بفرستند».
به گفته این دانشآموز، به آنها گفته شده بود کسانی که از این کار خودداری کنند، با کسر نمره انضباط روبهرو خواهند شد.
مادری از اصفهان نوشت دخترش را که دانشآموز پایه دوازدهم است، همراه با دیگر دانشآموزان به اجبار به «حرم زینبیه» بردهاند.
به گفته او، به دانشآموزان گفته شده بود کسانی که در این برنامه حاضر نشوند، نمره درس آمادگی دفاعی آنها صفر خواهد شد.
یک دانشآموز گفت ۱۴ مهر در مراسمی در مدرسه، دانشآموزان مجبور شدند شعار «مرگ بر آمریکا» سردهند و مسئولان مدرسه تهدید کرده بودند در صورت خودداری دانشآموزان از شرکت در این برنامه، از نمره انضباط آنها کم خواهد شد.
پیشتر در اول مهر، ایراناینترنشنال از حضور نیروهای نظامی در مدارس، برنامههای حکومتی و امنیتی و فشار بر دانشآموزان برای مشارکت در فعالیتهای ایدئولوژیک خبر داده بود.
یاشار سلطانی، روزنامهنگار، اعلام کرد مستنداتی در اختیار دارد که نشان میدهد مجتبی ذوالنوری، نماینده قم در مجلس شورای اسلامی و عضو جبهه پایداری، در حفاری غیرمجاز برای یافتن آثار تاریخی و گنج، دست دارد.
سلطانی ۱۴ مهر با اعلام خبر درگیر بودن ذوالنوری در «حفاری غیرمجاز برای پیدا کردن آثار تاریخی و گنج»، در حساب ایکس خود نوشت: «بعد از نفت؛ پایداریها به دنبال گنج هستند!»
این روزنامهنگار افزود: «پیشتر گفته بودم یکی از چهار دریافتکننده ۸۵ میلیون بشکه نفت، داماد سخنگوی پایداری است.»
سلطانی جزییات این مستندات را در این پست منتشر نکرد و ذوالنوری نیز تاکنون به این موضوع واکنش نشان نداده است.
مقامهای حکومتی و جستوجوی گنج
موضوع حفاریهای غیرمجاز و جستوجوی گنج از سوی برخی مقامهای جمهوری اسلامی پیشتر نیز مطرح شده است.
در آخرین مورد، مصطفی دهپهلوان، سرپرست موسسه باستانشناسی دانشگاه تهران، وزارت میراث فرهنگی را مقصر اصلی بیتوجهی به حفاظت از آثار تاریخی دانست و گفت بیش از ۷۰ درصد افراد فعال در «سودا و مافیای قاچاق»، مشکل اقتصادی و مالی ندارند.
دهپهلوان گفت «خیلی وقتها» دیده شده نماینده مجلس به دنبال گنج و دفینه بوده و مواردی نیز وجود داشته که امام جمعه یک شهر شخصا در حفاری قاچاق حضور داشته است.
محسن ظهوری، عضو تحریریه ایراناینترنشنال، نیز به مواردی از دخالت مقامها و نهادهای حکومتی در تخریب محوطههای تاریخی اشاره کرد و گفت مصلای تبریز روی محوطه ارگ علیشاه و مصلای همدان، روی بقایای یک کاخ اشکانی ساخته شده است.
او همچنین گفت نماینده وقت مجلس مانع انجام درست کاوش در محوطه شش هزار ساله چگاسفلا در بهبهان شد و در احداث جاده در این محوطه نقش داشت.
ظهوری افزود در دهه ۷۰، رییس وقت موزه ملی لوح طلای داریوش هخامنشی را ذوب کرد و به قیمت یک میلیون تومان فروخت تا بتواند خودرو پیکان بخرد.
ظهوری همچنین به تلاش برای ساخت مسجد در پارک قیطریه تهران، محل کشف آثار تاریخی سه هزار ساله، اشاره کرد و گفت مقامها بر گودبرداری در این محل اصرار داشتند.
او شمار محوطههای تاریخی ایران را حدود ۱۹۵ هزار مورد اعلام کرد و گفت «هیچ کدام سالم نماندهاند».
دهپهلوان خرداد ۱۴۰۴ نیز در گفتوگو با خبرگزاری رکنا گفته بود وزارت میراث فرهنگی و دیگر نهادهای مسئول در مقابله با حفاری غیرمجاز و قاچاق آثار تاریخی، موفق نبودهاند و اقدامات انجامشده در برابر «حجم غارتها و تخریبها» ناچیز بوده است.
او گفته بود یکی از افراد فعال در شبکههای اجتماعی در زمینه فروش نقشههای گنج، چندین بار او را به مرگ و ربودن فرزندش تهدید کرده است.
این باستانشناس همچنین از رواج جعل سکههای تاریخی خبر داده و گفته بود برخی سکهشناسان در ساخت سکههای جعلی دست دارند و نمونههایی از این سکهها به حراجیهای بینالمللی راه یافتهاند.
دهپهلوان نیز شمار محوطههای باستانی شناساییشده در ایران را ۱۹۵ هزار مورد اعلام کرده و گفته بود این تعداد ممکن است به ۵۰۰ هزار برسد اما «حتی یک تپه باستانی سالم» در کشور باقی نمانده است.
او کمبود نیروی یگان حفاظت، ضعف ناوگان و تجهیزات و اجرا نشدن قوانین را از مشکلات مقابله با حفاریهای غیرمجاز دانسته بود.
ایده ایجاد بازار خرید و فروش اشیای تاریخی پیشتر در سال ۱۳۸۹ از سوی حمید بقایی، رییس وقت سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، مطرح شده بود.
بر اساس این پیشنهاد، قرار بود کیش و قشم به بازار خرید و فروش اشیای تاریخی تبدیل شوند، اما این طرح در پی مخالفتها و تعارض با قوانین، اجرایی نشد.
این موضوع بار دیگر ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۱ با ارائه طرح «استفاده بهینه از اشیای باستانی و گنجها» از سوی ۴۶ نماینده مجلس مطرح شد.
در این طرح صدور مجوز برای کاوشهای غیردولتی، ایجاد سامانه ثبت و قیمتگذاری اشیای تاریخی و فراهم شدن امکان خرید و فروش آنها پیشبینی شده بود.
بر اساس متن این طرح، اگر دولت شیء ثبتشده را خریداری نمیکرد، تحت شرایطی امکان صدور سند مالکیت برای آن فراهم میشد و پس از گذشت هفت ماه، ایرانیان عضو سامانه و پس از یک سال، خارجیان عضو آن میتوانستند این اشیا را خریداری کنند.
طرح با اعتراض گسترده باستانشناسان و فعالان میراث فرهنگی روبهرو شد. ۶۱ استاد باستانشناسی دانشگاههای ایران در نامهای به محمدباقر قالیباف، رییس مجلس، خواستار لغو آن شدند و نوروز رجبی، رییس جامعه باستانشناسی ایران، هشدار داد اجرای آن به ویرانی میراث فرهنگی کشور میانجامد.
پس از اعتراضها شماری از نمایندگان امضای خود را پس گرفتند و وزارت میراث فرهنگی خواستار خارج شدن آن از دستور کار مجلس شد.
حفاریهای غیرمجاز و قاچاق آثار تاریخی طی سالهای گذشته بارها با هشدار باستانشناسان و کارشناسان میراث فرهنگی روبهرو شده است.
آنها هشدار دادهاند حفاری بدون ضوابط باستانشناسی با تخریب بافت و بستر اصلی محوطهها و محل کشف اشیا، اطلاعات تاریخی مرتبط با آنها را نیز از بین میبرد.
موسسه علوم و امنیت بینالملل با انتشار تصاویر ماهوارهای گزارش داد فعالیتها در مجموعهای در شمالشرق تهران از سرگرفته شده است که اسرائیل آن را مرتبط با توسعه سلاح هستهای میداند. مقایسه نشانیهای ثبتشده نشان میدهد این مجموعه احتمالا مرکز مینزدایی، وابسته به وزارت دفاع، است.
این موسسه در گزارشی که سهشنبه ۱۴ مهر منتشر کرد، نوشت تصاویر ماهوارهای شرکت «ونتور تکنالوجیز» از شهریور و مهر، ازسرگیری رفتوآمد منظم خودروها و ادامه عملیات خاکبرداری در این مجموعه را نشان میدهد.
تصاویر مورد بررسی در روزهای ۱۱ شهریور و ۹ مهر ۱۴۰۵ ثبت شدهاند. اسرائیل ۱۲ اسفند ۱۴۰۴ به این محل حمله کرده بود.
نام این مرکز در گزارش تازه موسسه علوم و امنیت بینالملل «مینزدایی» اعلام شده است. هرچند وبسایت مرکز مینزدایی، وابسته به وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی، از دسترس خارج شده است، با این حال، مقایسه نشانیهای منتشرشده از این مرکز در وبسایتهای دیگر و موقعیت ثبتشده آن در نقشههای راهیاب داخلی، از جمله «نشان»، با توصیفها و تصاویر گزارش تازه، نشان میدهد «مرکز مینزدایی کشور» به احتمال زیاد همان مجموعه مورد بحث باشد.
در نقشه نشان، مرکزی با نام «مرکز مینزدایی» در محدوده بزرگراه ارتش و جاده لشکرک ثبت شده است. نشانی قدیمی منتشرشده از این مرکز نیز به محدوده بلوار ارتش، کیلومتر ۲ جاده لواسان اشاره دارد. بر اساس نقشه این مرکز در نزدیکی مجتمع کوثر گردنه قوچک، یک مجموعه تفریحی نظامی، قرار گرفته است.
ارتش اسرائیل ۱۲ اسفند ۱۴۰۴ در بیانیهای از حمله به مجموعهای مخفی با نام «مینزدایی» خبر داد و آن را محل توسعه توانمندیهای لازم برای ساخت سلاح هستهای معرفی کرد. طبق این بیانیه، حکومت ایران از این تاسیسات برای «توسعه قابلیتهای لازم جهت ساخت سلاحهای هستهای» استفاده میکرد.
در بخش دیگری از این بیانیه آمده بود: «در این مکان، گروهی از دانشمندان هستهای بهصورت مخفیانه برای توسعه یکی از اجزای کلیدی سلاحهای هستهای فعالیت میکردند. واحد اطلاعات ارتش اسرائیل به رصد فعالیتهای این دانشمندان ادامه داد و موقعیت جدید آنها را در این تاسیسات شناسایی کرد؛ امری که امکان انجام حملهای دقیق به این مجموعه مخفی زیرزمینی را فراهم ساخت.»
طبق گزارش تازه موسسه علوم و امنیت بینالملل، با وجود تخریب احتمالی چند ساختمان و سازههای زیرزمینی این مجموعه در حمله ۱۲ اسفند اسرائیل، تصاویر جدید نشان میدهد پس از جمعآوری گسترده آوار و نخالهها و ترمیم آسیبهای دامنه تپه، رفتوآمد خودروها از سر گرفته شده است.
این موسسه همچنین از مشاهده خودروهای پارکشده بیرون از محدوده حفاظتشده و شمار زیادی خودروی سواری و کامیون در داخل آن خبر داد.
عملیات جابهجایی خاک نیز در بخشی ادامه دارد که ظاهر آن شبیه حیاط است و پس از حمله، چند گودال ناشی از انفجار در سطح آن دیده میشد.
موسسه علوم و امنیت بینالمللی ارزیابی کرد این فعالیتها ممکن است نشانه تلاش جمهوری اسلامی برای احیای توانمندی توسعه سلاح هستهای و بازسازی امکانات ازدسترفته در حمله باشد. به ارزیابی این موسسه، فعالیتهای پیشین در این محل احتمالا شامل تحقیق و توسعه درباره کلاهکهای هستهای بوده است.
موسسه علوم و امنیت بینالملل نوشت ازسرگیری فعالیت در این سایت در شرایطی گزارش میشود که نشانههای دیگری نیز از بازسازی بخشهایی از برنامه هستهای جمهوری اسلامی پدیدار شده است.
والاستریت ژورنال ۳۰ تیر به نقل از مقامهای اسرائیلی و آمریکایی گزارش داد ارزیابیهای اطلاعاتی اسرائیل نشان میدهد جمهوری اسلامی هزاران سانتریفیوژ غنیسازی اورانیوم را به سایت زیرزمینی «کوه کلنگ گزلا» منتقل کرده است.
گزارش دیگری که ۱۱ تیر منتشر شد، بر اساس تصاویر ماهوارهای جدید از نطنز، فردو و اصفهان نشان میداد خودروهای پشتیبانی، ایجاد موانع در ورودی برخی تونلهای زیرزمینی و تغییرات دفاعی به اطراف این مراکز منتقل شدهاند. به گفته تحلیلگران، این تصاویر حاوی نشانههایی از فعالیتهای لجستیکی و تغییرات دفاعی در اطراف تونلهای زیرزمینی این مراکز بود.
جیدی ونس، پیش از یک گردهمایی انتخاباتی در فرودگاهی در ایالت آلاسکا با جیکوب بوگیج، خبرنگار رویترز، مصاحبه میکند. ۱۳ مهر ۱۴۰۵، رویترز.
جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، گفت واشینگتن با مسعود پزشکیان و عباس عراقچی در حال مذاکره است، اما پس از کشته شدن علی خامنهای در حملات آمریکا و اسرائیل در آغاز جنگ، روشن نیست رییس دولت و وزیر خارجه جمهوری اسلامی تا چه اندازه در ساختار قدرت ایران اختیار دارند.
ونس در مصاحبه اختصاصی با رویترز که سهشنبه ۱۴ مهر منتشر شد، گفت: «یکی از مسائلی که متوجه شدیم این است که کاملا روشن نیست در کشورشان چگونه تصمیمگیری میشود.»
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، نیز در روزهای گذشته به موضوع تردید آمریکا درباره ساختار قدرت در ایران اشاره کرده بود. او سهشنبه در اظهار نظری مشابه «بزرگترین مشکل» در قبال ایران را اینطور توصیف کرد: «هیچکس نمیداند چه کسی این کشور را اداره میکند.»
در مقابل، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، یکشنبه ۱۲ مهر در نشست خبری هفتگی خود گفت مقامهای آمریکایی بهخوبی میدانند طرفهای ایرانی مذاکره چه کسانی هستند و نظام تصمیمگیری در ایران چگونه کار میکند.
ونس که از مدتها پیش به مشارکت آمریکا در جنگهای خارجی بدبین بوده، نقشی محوری در مذاکرات برای پایان دادن به جنگ ایران بر عهده گرفته است. او در رسیدن به یادداشت تفاهمی که ۲۷ خرداد امضا شد و بهسرعت از هم پاشید، فعالانه درگیر بود.
ونس پیشتر در تیرماه، در گفتوگو با پادکست «تجربه جو روگن»، رویکرد واشینگتن در قبال تهران را ترکیبی از دیپلماسی، فشار اقتصادی و استفاده محدود از نیروی نظامی توصیف کرده بود. او از مذاکره با نیروهایی که در ساختار جمهوری اسلامی «عملگرا» میخواند دفاع کرده و با اعزام گسترده نیروی زمینی برای تغییر حکومت ایران مخالفت کرده بود.
این رویکرد منتقدانی نیز دارد. مارک تیسن، ستوننویس واشینگتنپست، توافق حاصل از مذاکرات ونس را عامل گرفتار شدن آمریکا در چرخه مذاکره، نقض توافق و حملات تلافیجویانه دانسته بود.
درخواست کاهش «معنادار» ظرفیت غنیسازی
ونس در مصاحبه تازه خود تاکید کرد ایران برای برآورده کردن خواستههای آمریکا و پایان دادن به جنگ هفتماهه دو کشور، باید ظرفیت غنیسازی هستهای خود را بهطور «معناداری» کاهش دهد. به گفته او، هر توافقی مستلزم کاهش عملی این ظرفیت است و اطمینان دادن درباره کاهش فعالیتهای هستهای در آینده کافی نیست.
او خطاب به جمهوری اسلامی گفت: «اگر سلاح هستهای نمیخواهید، پس چرا به سوخت غنیشده با خلوص ۶۰ درصد نیاز دارید؟ و اگر میخواهید تعهد خود را به نساختن سلاح هستهای نشان دهید، سوخت با غنای بالا تولید نکنید. این شرطی اولیه و بسیار اساسی است.»
معاون رییسجمهوری آمریکا افزود اگر تهران بخواهد تعهد خود را به نساختن سلاح هستهای نشان دهد، باید اقدامی معنادار برای کاهش ظرفیت غنیسازی انجام دهد.
ایران و آمریکا در هفتههای اخیر پیشنهادهایی برای پایان دادن به جنگ و بازگشایی تنگه هرمز، از مسیرهای حیاتی انتقال انرژی در جهان، مبادله کردهاند. ترامپ تازهترین پیشنهاد تهران را رد کرد و هشدار داد عملیات نظامی ممکن است پس از انتخابات میاندورهای تشدید شود.
ونس گفت آمریکا همچنان آماده دستیابی به توافق است، اما ایران باید در زمینه هستهای امتیازهای عملی و مشخصی بدهد. او تاکید کرد: «قرار نیست ما عمل کنیم و در مقابل فقط حرف بشنویم.»
او همچنین گفت برای ارزیابی وضعیت میدان نبرد، شخصا با فرماندهان میدانی گفتوگو کرده است. ونس نگرانیها درباره کمبود مهمات حیاتی را رد کرد و افزود نیروهای ایرانی، هرچند گاه میتوانند کشتیهای تجاری را در تنگه هرمز هدف قرار دهند، در مجموع قادر نیستند مانع صادرات انرژی از این آبراه شوند.
سایه هزینههای جنگ ایران بر کارزار انتخاباتی جمهوریخواهان
به نوشته رویترز، جنگ و هزینه ماهانه سه میلیارد دلاری آن به یکی از موضوعات اصلی کارزارهای انتخاباتی تبدیل شده است. افزایش قیمت انرژی، ترامپ و جمهوریخواهان را در ایالتهای دارای رقابت نزدیک که نتیجه انتخاباتشان تعیینکننده کنترل کنگره است، در موضع دفاعی قرار داده است.
ونس تلاش کرده از شدت انتقادها به نحوه مدیریت جنگ از سوی ترامپ بکاهد و به رایدهندگان گفته است نباید اجازه دهند این مساله مانع حمایتشان از جمهوریخواهان در انتخابات آبان شود.
او در آلاسکا برای حمایت از دن سالیوان، سناتور جمهوریخواه، سخنرانی کرد که برای حفظ کرسی خود رقابتی تنگاتنگ با مری پلتولا، رقیب دموکراتش، دارد. ترامپ در انتخابات ریاستجمهوری ۱۴۰۳ در این ایالت با اختلاف ۱۳ درصدی پیروز شد، اما افزایش هزینههای روزمره زندگی، نتیجه رقابت را نامطمئن کرده است.
ونس پیش از مصاحبه با رویترز، بخش عمده سخنرانی خود را به نگرانیها درباره هزینههای زندگی، بهویژه انرژی، اختصاص داد. موقعیت جغرافیایی دورافتاده آلاسکا باعث گرانی کالاهای مصرفی شده و تولید انرژی نیز از صنایع اصلی این ایالت است.
هنگامی که سالیوان نزدیک بود ونس را بهجای معاون رییسجمهوری، رییسجمهوری آمریکا معرفی کند، حاضران با صدای بلند به تشویق پرداختند. ونس یکی از گزینههای اصلی جمهوریخواهان برای جانشینی ترامپ در کاخ سفید به شمار میرود.
با این حال، او به رویترز گفت هنوز درباره نامزدی در انتخابات ریاستجمهوری ۱۴۰۷ تصمیم نگرفته است: «من ذاتا آدمی هستم که کارها را به تعویق میاندازم. واقعا هنوز زیاد به این موضوع فکر نکردهام.»
پلیس بریتانیا در بیانیهای اعلام کرد هفتمین مظنون پرونده حمله احتمالی به پایگاه هوایی فرفورد، محل استقرار بمبافکنهای آمریکایی، را بازداشت کرد. مقامهای بریتانیایی پیشتر از نشانههایی قوی درباره نقش جمهوری اسلامی در این پرونده سخن گفتهاند.
پلیس مبارزه با تروریسم بریتانیا در بیانیهای اعلام کرد در پرونده حمله احتمالی به این پایگاه یک مرد ۲۲ ساله، شهروند بریتانیا، سهشنبه ۱۴ مهر به ظن تدارک اقدامات تروریستی در منطقه وستمینستر، در مرکز لندن بازداشت شد. ماموران یک مِلک در همین منطقه را نیز بازرسی کردند.
این بازداشت پس از خروج بمبافکنهای آمریکایی از فرفورد، در پی صورت گرفت.
پرونده فرفورد به تحقیقات درباره طرح احتمالی حمله به این پایگاه هوایی بریتانیا مربوط است؛ پایگاهی که محل استقرار بمبافکنهای آمریکایی بود و نیروهای آمریکا از آن برای حملات هوایی به ایران استفاده کردهاند. این تحقیقات پنج مهر با بازداشت پنج مرد بریتانیایی در نزدیکی پایگاه آغاز شد و مقامهای بریتانیایی در حال بررسی احتمال نقش جمهوری اسلامی در این طرح هستند.
واشینگتنپست در گزارشی درباره بازداشت هفتمین مظنون، به نقل از دو فرد مطلع از تصمیم پنتاگون و یک مقام بریتانیایی گزارش داد فرماندهان پنتاگون در روزهای ۱۱ و ۱۲ مهر، پس از دریافت هشدارهایی از چند منبع اطلاعاتی درباره احتمال حمله، حدود ۱۲ فروند بمبافکن دوربرد بیوان را بهطور ناگهانی از این پایگاه خارج کردند.
این سه منبع به دلیل حساسیت موضوعات نظامی، به شرط فاش نشدن نامشان صحبت کردند. پایگاه فرفورد، متعلق به نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا، در حدود ۱۲۰ کیلومتری شمال غرب لندن قرار دارد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ۱۳ مهر خروج بمبافکنها را به تهدیدهای امنیتی مرتبط دانست و گفت این جابهجایی اتفاقی نبوده است. او افزود آمریکا میداند چه کسی پشت این تهدید بوده است.
پنتاگون ۱۲ مهر بازگشت همه بمبافکنهای مستقر در فرفورد به آمریکا را تایید کرده بود، اما در آن زمان علت این تصمیم را اعلام نکرد.
ادامه تحقیقات و آزادی شش مظنون قبلی با وثیقه
پرونده فرفورد از بامداد پنجم مهر و با بازداشت پنج مرد بریتانیایی در نزدیکی پایگاه آغاز شد. این افراد به ظن جرایم مرتبط با مواد منفجره و تدارک اقدامی تروریستی بازداشت و ششم مهر با شرایط سختگیرانه و با وثیقه آزاد شدند. پلیس تاکید کرد آزادی این افراد به معنای پایان تحقیقات نیست.
پلیس در سه ون مورد استفاده مظنونان بنزین پیدا کرد، اما هیچ وسیله انفجاری دستسازی نیافت. روزنامه تایمز نیز هفت مهر گزارش داد یکی از مظنونان پیش از بازداشت با پلیس تماس گرفته بود. انگیزه این تماس روشن نیست.
ماموران ۹ مهر یک شهروند دوتابعیتی ایرانیـبریتانیایی را نیز در ارتباط با این پرونده بازداشت کردند. طبق بیانیه تازه پلیس، هر شش مظنون قبلی اکنون با وثیقه آزادند و تحقیقات درباره پرونده ادامه دارد.
اندی برنهام، نخستوزیر بریتانیا، هشتم مهر در مصاحبه با بیبیسی از وجود «نشانههایی قوی» درباره نقش حکومت ایران در حادثه فرفورد سخن گفت، اما تاکید کرد تحقیقات پلیس همچنان ادامه دارد و پرونده پیچیده است.
جمهوری اسلامی هرگونه دخالت در این ماجرا را رد کرده است. وزارت امور خارجه ایران نیز ۹ مهر در اعتراض به اظهارات مقامهای بریتانیایی، سفیر این کشور در تهران را احضار کرد.