والاستریت ژورنال: تهران بهدنبال کسب میلیاردها دلار از مدیریت تنگه هرمز است
روزنامه والاستریت ژورنال به نقل از منابع آگاه گزارش داد جمهوری اسلامی میکوشد مدیریت تنگه هرمز را بر عهده بگیرد و از این طریق، میلیاردها دلار در سال درآمد کسب کند.
روزنامه والاستریت ژورنال به نقل از منابع آگاه گزارش داد جمهوری اسلامی میکوشد مدیریت تنگه هرمز را بر عهده بگیرد و از این طریق، میلیاردها دلار در سال درآمد کسب کند.
والاستریت ژورنال پنجشنبه چهارم تیر نوشت طبق برآورد تهران، دریافت هزینه بابت «خدمات امنیتی و حفاظت از محیط زیست» در تنگه هرمز میتواند سالانه حدود ۴۰ میلیارد دلار درآمد برای کشورهای مشارکتکننده به همراه داشته باشد.
این روزنامه افزود: «اگر این طرح اجرایی شود، تهران به منبع درآمد و سطحی از کنترل بر این آبراه دست خواهد یافت که پیش از جنگ در اختیار نداشت.»
منابع آگاه خبر دادند حکومت ایران برای تدوین این طرح، الگوهایی در نقاط مختلف جهان از جمله تنگه داردانل را مورد بررسی قرار داده است.
ترکیه برای عبور کشتیها از آبراه بینالمللی داردانل به مقصد یا از مبدا دریای اژه، عوارضی موسوم به «فرانک طلایی» دریافت میکند.
به گفته مقامهای جمهوری اسلامی، تهران برای جلب حمایت از این ابتکار، آن را به کشورهای خاورمیانه و حتی چین پیشنهاد کرده است.
حکومت ایران همچنین خواهان آن است که کشورهای حاشیه خلیج فارس به این توافق بپیوندند و در درآمد حاصل از آن سهیم شوند.
محمدباقر قالیباف، رییس هیات مذاکرهکننده جمهوری اسلامی، دوم تیر در عمان گفت مدیریت تنگه هرمز به وضعیت پیش از جنگ باز نخواهد گشت.
در سوی دیگر، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده، در جریان سفر اخیر خود به کشورهای خاورمیانه تاکید کرد دریافت عوارض در تنگه هرمز «بدعت خطرناکی» خواهد بود که مانند «یک بیماری واگیردار» سرایت میکند و باعث هرجومرج میشود.
روبیو در سخنانی در بحرین گفت: «هیچ کشوری در جهان حق ندارد برای استفاده از آبراههای بینالمللی عوارض دریافت کند و چنین شرطی هرگز بهعنوان بخشی از هیچ توافقی پذیرفتنی نخواهد بود.»
مخالفت آمریکا و کشورهای خلیج فارس با اخذ عوارض
بر اساس یادداشت تفاهم اخیر تهران و واشینگتن، تردد کشتیها در تنگه هرمز در جریان مذاکرات ۶۰ روزه رایگان خواهد بود و جمهوری اسلامی مسئولیت مینروبی از این گذرگاه راهبردی را بر عهده خواهد داشت.
در ماده پنجم این تفاهمنامه آمده است تهران با مسقط گفتوگو خواهد کرد تا سازوکار مدیریت آینده و ارائه خدمات دریایی در این آبراه را با مشورت سایر کشورهای ساحلی خلیج فارس و در چارچوب حقوق بینالملل تعیین کند.
آمریکا، عمان و دیگر کشورهای حاشیه خلیج فارس بارها مخالفت خود را با اخذ عوارض از شناورها در تنگه هرمز ابراز کردهاند.
عمان کنوانسیون ممنوعیت دریافت عوارض از مسیرهای بینالمللی دریایی را به رسمیت میشناسد.
بدر البوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان، چهارم تیر در دیدار با روبیو تاکید کرد هرگونه سازوکار احتمالی برای مدیریت تنگه هرمز شامل دریافت عوارض از کشتیهای عبوری نخواهد بود.
پیشتر تهران و مسقط اعلام کرده بودند مذاکرات اخیر دو طرف بر خدمات مورد نیاز برای مدیریت آینده تنگه هرمز و هزینههای مرتبط با آن متمرکز بوده است.
بر اساس دادههای سامانههای رهگیری دریایی، شمار تردد شناورها در تنگه هرمز در سوم تیرماه به حدود ۷۰ مورد رسید که بالاترین رقم از زمان آغاز جنگ ایران به شمار میرود.
پیش از آغاز جنگ، بهطور متوسط روزانه حدود ۱۳۰ نفتکش از این مسیر در خلیج فارس عبور میکردند.
موانع حقوقی طرح جمهوری اسلامی
والاستریت ژورنال در ادامه نوشت جمهوری اسلامی در گفتوگو با چین و مصر، پیشنهاد خود را برای دریافت «هزینه خدمات» از کشتیها در تنگه هرمز مطرح کرده است.
بر اساس این گزارش، مقامهای حکومت ایران در گفتوگوهای غیرعلنی خبر دادهاند با پیوستن آمریکا به چنین سازوکاری مخالف نیستند؛ طرحی که دونالد ترامپ نیز گاه بهصورت علنی به آن اشاره کرده است.
تهران برای طرح خود تنگه داردانل را الگو قرار داده است. این آبراه بینالمللی که بخش اروپایی و آسیایی ترکیه را از یکدیگر جدا میکند، طبق کنوانسیون سال ۱۹۳۶ تحت مدیریت آنکارا قرار دارد و به دولت ترکیه اجازه میدهد از کشتیهای عبوری عوارض بگیرد.
این مبلغ که از ۱۰ تیر ۶ دلار و ۷۰ سنت به ازای هر تن تعیین شده، هزینه خدماتی مانند بهداشت، نگهداری فانوسهای دریایی و عملیات امداد و نجات را پوشش میدهد. کشتیهایی که از دریای سیاه به دریای مدیترانه میروند، ناگزیر باید از تنگه داردانل عبور کنند.
با این حال، جمهوری اسلامی برای اجرای سیاستی مشابه با موانع حقوقی قابل توجهی روبهرو است.
جیمز کراسکا، استاد حقوق دریایی در کالج جنگ نیروی دریایی آمریکا، گفت تهران به معاهدات بینالمللی و منطقهای پیوسته که بر اساس آنها، حق ندارد بهطور یکجانبه از کشتیهای عبوری عوارض دریافت کند.
او افزود توافق مربوط به تنگه داردانل، یک توافقنامه منحصربهفرد است و نمیتوان آن را بهطور خودکار به سایر کشورها، از جمله ایران، تعمیم داد.
کراسکا همچنین تاکید کرد هرگونه هزینهای که تهران بخواهد از کشتیهای عبوری دریافت کند، نیازمند اجماع ۱۷۶ عضو سازمان بینالمللی دریانوردی است.
محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخستوزیر قطر، سوم تیر اعلام کرد ایجاد خط ارتباطی مستقیم میان جمهوری اسلامی و آمریکا برای جلوگیری از کارشکنی «بازیگران خودسر» در روند بازگشایی تنگه هرمز، امری ضروری بوده است.
او گفت خط تماسی که طرفهای مذاکرات اخیر سوئیس بر سر آن توافق کردند، برای مقابله با «اطلاعات نادرست» و تضمین هماهنگیها در حین پاکسازی مینها از این آبراه حیاتی به کار خواهد آمد.
مارکو روبیو پنجشنبه چهارم تیر ماه در نشست وزیران خارجه کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس و آمریکا در منامه، پایتخت بحرین، گفت ایالات متحده وارد «مرحلهای تازه» در قبال جمهوری اسلامی شده و امیدوار است این روند به صلح منجر شود.
او گفت: «همه ما خواهان آن هستیم که این منطقه جایی باشد که مردم در آن به جای ساخت بمب و سلاح، بر کسبوکار و بهبود زندگی اقتصادی خود تمرکز کنند، نه بر حمله به دیگر کشورها. این همان چیزی است که برای منطقه و جهان میخواهیم.»
روبیو با اشاره به آغاز روند تازه گفتوگوها با جمهوری اسلامی افزود آمریکا با کمک برخی از کشورهای حاضر در این نشست، فرصت دستیابی به یک توافق را دنبال خواهد کرد و ابراز امیدواری کرد این مذاکرات به نتیجهای مثبت برسد.
او در عین حال گفت تحقق چنین توافقی به تصمیم تهران بستگی دارد.
همزمان با این اظهارات، بهای نفت با از سر گرفته شدن عبور نفتکشها از تنگه هرمز و کاهش نگرانیها درباره عرضه نفت خاورمیانه، به پایینترین سطح خود از پیش از کشته شدن علی خامنهای، دیکتاتور کشته شده ایران، و آغاز جنگ با جمهوری اسلامی رسید.
بازارها اکنون بازگشت تدریجی صادرات نفت منطقه و افزایش عرضه را عامل اصلی افت قیمتها میدانند.
به گفته وزیر خارجه آمریکا، توافق با تهران زمانی امکانپذیر خواهد بود که جمهوری اسلامی «به جای یک جنبش انقلابی که در پی صدور ایدئولوژی خود به دیگر کشورها است، به یک دولت-ملت تبدیل شود که بر رفاه مردم خود تمرکز دارد».
روبیو افزود: «اگر [حکومت] ایران چنین مسیری را برای آینده خود انتخاب کند، آمریکا همراه با همه شما، با وجود اختلافهایی که در گذشته وجود داشته، آماده همکاری برای تحقق آن است.»
او در عین حال هشدار داد اگر تهران مسیر دیگری را برگزیند، این روند به نتیجه نخواهد رسید.
وزیر خارجه آمریکا تاکید کرد واشینگتن به دنبال «توافق به هر قیمتی» نیست و گفت: «ما توافقی خوب، واقعی، قابل راستیآزمایی و قابل اجرا میخواهیم.»
او افزود هر توافقی که در جریان مذاکرات یا پس از آن حاصل شود، باید به طور کامل اجرا شود و همه طرفها به آن پایبند باشند.
روبیو: تنگه هرمز متعلق به هیچ کشوری نیست
وزیر خارجه آمریکا در ادامه سخنان خود دو موضوع را «خط قرمز» واشینگتن در مذاکرات با جمهوری اسلامی توصیف کرد.
او نخستین موضوع را وضعیت تنگه هرمز دانست و گفت: «تنگه هرمز یک آبراه بینالمللی است. آبراههای بینالمللی متعلق به هیچ کشوری نیستند. این یکی از اصول بنیادین نظم کنونی جهان است و بدون آن، جهان دچار هرجومرج خواهد شد.»
روبیو افزود اگر این رویه پذیرفته شود که کشوری به دلیل قرار گرفتن یک آبراه بینالمللی در نزدیکی قلمرو خود بتواند برای عبور کشتیها پول دریافت کند، این الگو به سرعت در سراسر جهان گسترش خواهد یافت.
او گفت: «میتوانید نام آن را عوارض، هزینه یا هر چیز دیگری بگذارید، اما این فقط بازی با واژههاست. واقعیت این است که هیچ کشوری حق ندارد برای استفاده از آبراههای بینالمللی پول دریافت کند و این هرگز بخشی قابل قبول از هیچ توافقی نخواهد بود.»
روبیو تاکید کرد دونالد ترامپ نیز در این باره «کاملا شفاف» بوده است.
ایران هرگز نباید به سلاح هستهای دست پیدا کند
وزیر خارجه آمریکا دومین اصل غیرقابل مذاکره واشینگتن را جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای عنوان کرد و گفت: «[حکومت] ایران هرگز نباید به سلاح هستهای دست پیدا کند. هر توافقی که به آن برسیم، باید تضمین کند که چنین اتفاقی رخ نخواهد داد و سازوکارهای قابل راستیآزمایی برای اجرای آن پیشبینی شود.»
او بار دیگر تاکید کرد آمریکا همچنان برای دستیابی به توافق آمادگی دارد و «هر کاری از دستش برآید» برای موفقیت این روند انجام خواهد داد.
وزیر خارجه آمریکا همچنین خطاب به وزیران خارجه کشورهای شورای همکاری خلیج فارس گفت واشینگتن متعهد است منافع شرکای منطقهای خود را در همه مراحل مذاکرات در نظر بگیرد.
او گفت: «هیچ بخشی از این توافق نباید امنیت، ثبات یا شکوفایی هیچ یک از شرکای ما در منطقه خلیج فارس را تضعیف کند.»
روبیو در پایان افزود هدف اصلی سفرش قدردانی از همکاری کشورهای شورای همکاری خلیج فارس و همچنین اطمینان دادن به آنهاست که هیچ توافق یا تصمیمی که در جریان مذاکرات حاصل شود، به هیچ شکل برخلاف منافع هیچ یک از کشورهای حاضر در این نشست نخواهد بود: «شما شرکا و متحدان ما هستید و میخواهیم این شراکت ادامه یابد.»
بحرین: ایران باید به تعهدات خود پایبند بماند
در همین نشست، خالد بن احمد آل خلیفه، وزیر خارجه بحرین، از امضای تفاهمنامه میان آمریکا و جمهوری اسلامی با میانجیگری پاکستان و قطر و همچنین پایان درگیریها استقبال کرد.
او گفت جمهوری اسلامی باید «به همه تعهدات خود در تفاهمنامه پایبند بماند، از دستیابی به سلاح هستهای بازداشته شود و حملات موشکی و پهپادی، حمایت از گروههای مسلح و مداخله در کشورهای منطقه پایان یابد».
وزیر خارجه بحرین همچنین بازگشت تردد آزاد و امن دریایی در تنگه هرمز را «گامی امیدوارکننده» توصیف کرد و از تصمیم عمان برای ایجاد یک گذرگاه دریایی موقت در این آبراه استقبال کرد.
او در پایان تاکید کرد امنیت کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس «تفکیکناپذیر» است.
شبکه سیانبیسی در گزارشی نوشت که نقش پاکستان در میانجیگری برای پایان دادن به جنگ ایران که امنیت کشورهای حاشیه خلیج فارس را با چالش روبهرو کرد و از طریق افزایش قیمت انرژی بر اقتصادهای مختلف جهان اثر گذاشت، جایگاه دیپلماتیک اسلامآباد را در سطح بینالمللی ارتقا داده و تحسین مقامهای ارشد دولت آمریکا را نیز به همراه داشته است.
به نوشته این رسانه، هرچند جنگ ایران فشار بیشتری بر اقتصاد پاکستان وارد کرد، اما انگیزه اصلی اسلامآباد برای تلاش در جهت پایان دادن به درگیری، جلوگیری از سرایت بحران به داخل مرزهای خود و در عین حال حفظ روابط نزدیک با ایالات متحده بوده است.
پاکستان حدود ۹۰۰ کیلومتر مرز مشترک با ایران دارد و پس از ایران، دومین جمعیت بزرگ شیعیان جهان را در خود جای داده است.
در ماه اسفند ۱۴۰۴، پس از کشته شدن علی خامنهای، دیکتاتور وقت ایران، اعتراضهایی در کراچی و اسلامآباد شکل گرفت که بنا بر گزارش رسانهها، بیش از ۲۰ کشته بر جای گذاشت.
آسیبپذیری پاکستان از جنگ ایران
مایکل کوگلمن، پژوهشگر ارشد شورای آتلانتیک، به سیانبیسی گفت که شاید هیچ کشوری خارج از خاورمیانه، به اندازه پاکستان در برابر پیامدهای این جنگ آسیبپذیر نبوده است.
او توضیح داد که پاکستان علاوه بر روابط اقتصادی گسترده با کشورهای حوزه خلیج فارس، دارای پیمان دفاعی مشترک با عربستان سعودی است. پیمانی که اسلامآباد تمایلی نداشت به دلیل جنگ ناچار به اجرای آن شود.
به گفته کوگلمن، همین عوامل باعث شد پاکستان انگیزهای ویژه برای پایان دادن به جنگ داشته باشد.
این گزارش به تمجید مقامهای آمریکایی از نقش پاکستان نیز اشاره کرد.
جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، ۳۱ خرداد از شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، و عاصم منیر، فرمانده ارتش این کشور، بهدلیل نقشآفرینی در روند صلح قدردانی کرد و گفت در سه ماه گذشته بیش از هر فرد دیگری با منیر گفتوگو کرده است.
او همچنین تاکید کرد اگر «دولتمردی» منیر نبود، مذاکرات صلح برگزار نمیشد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، نیز هفته گذشته در گفتوگو با اکسیوس، فرمانده ارتش پاکستان را «مردی بزرگ» توصیف کرد.
سیانبیسی به نقل از کارشناسان نوشت که پاکستان اکنون تلاش خواهد کرد از این موفقیت دیپلماتیک برای کسب امتیازهای اقتصادی، بهویژه در روابط با واشینگتن و کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس استفاده کند.
با این حال، به گفته آنان، این حمایتها احتمالا در قالب وامهایی با شرایط بهتر از سوی کشورهای عربی یا کمکهای امنیتی آمریکا خواهد بود و نه سرمایهگذاری مستقیم خارجی.
مشکلات جدی اقتصاد پاکستان
این گزارش یادآور شد که اقتصاد پاکستان در سالهای اخیر با مشکلات جدی روبهرو بوده و این کشور بارها برای جلوگیری از بحران مالی به صندوق بینالمللی پول متوسل شده است.
پرامیت پال چودری، رییس بخش جنوب آسیا در موسسه اوراسیا گروپ، به سیانبیسی گفت بزرگترین مشکل پاکستان، «وضعیت بسیار نامناسب اقتصاد آن» است.
به گفته او، پاکستان اکنون بیستوچهارمین برنامه وام خود را از صندوق بینالمللی پول دریافت میکند و به دلیل مشکلات ساختاری داخلی، مقصد جذابی برای سرمایهگذاری خارجی محسوب نمیشود.
در ادامه این گزارش آمده است که پاکستان سالها با کسری بودجه و کسری حساب جاری مواجه بوده و همین موضوع، بدهی عمومی این کشور را به شدت افزایش داده است.
مطالعه شورای آتلانتیک نشان میدهد پاکستان یکی از معدود اقتصادهای در حال توسعهای بوده که بیش از ۴۰ درصد درآمد سالانه دولتش صرف پرداخت بهره بدهیها شده است. رقمی که بسیار بالاتر از سطح قابل دوام ارزیابی میشود.
به نوشته سیانبیسی، این روند همچنان ادامه دارد.
موسسه فیچ پیشبینی کرده است نسبت پرداخت بهره به درآمد دولت پاکستان در سال مالی منتهی به ژوئن ۲۰۲۷ به ۳۹.۱ درصد برسد، در حالی که میانگین این شاخص در کشورهای مشابه تنها ۱۲.۱ درصد است.
این گزارش همچنین تاکید کرد حتی پیش از آغاز جنگ ایران، شرکتهای بزرگ بینالمللی از جمله پروکتر اند گمبل، شل، کلتکس و الی لیلی در حال خروج از پاکستان بودند. همزمان، درآمد واقعی خانوارها نزدیک به هفت سال بدون رشد باقی مانده و همین مساله تقاضای داخلی را تضعیف کرده است.
افزایش قیمت جهانی انرژی نیز فشار بیشتری بر اقتصاد پاکستان وارد کرد.
این کشور ۸۵ درصد سوخت مورد نیاز خود و تقریبا تمام گاز طبیعی مایع وارداتیاش را از خاورمیانه تامین میکند و به همین دلیل برای مقابله با افزایش قیمتها ناچار به اجرای سیاستهای ریاضتی شد.
با این حال، رسانههای محلی گزارش دادهاند پس از پیشرفت در مذاکرات صلح، این محدودیتهای ریاضتی از ۲۹ خرداد لغو شدند.
سیانبیسی با استناد به گزارش موسسه آکسفورد اکونومیکس نوشت اختلالهای ناشی از جنگ باعث شد نرخ تورم پاکستان در ماه می به ۱۱.۷ درصد برسد و قدرت خرید خانوارها کاهش یابد.
این موسسه پیشبینی کرده است تورم دستکم تا ماه سپتامبر دو رقمی باقی بماند.
همچنین پیشبینی رشد مصرف خانوارها در سال ۲۰۲۶ از ۲.۲ درصد به ۱.۲ درصد کاهش یافته و برآورد رشد اقتصادی پاکستان نیز با ۰.۶ واحد درصد کاهش، به ۲.۱ درصد رسیده است.
در ادامه گزارش آمده است که صندوق بینالمللی پول از پاکستان خواسته اصلاحات ساختاری گستردهای از جمله تقویت ذخایر ارزی، گسترش پایه مالیاتی، افزایش رقابت و ارتقای بهرهوری را اجرا کند.
چودری در گفتوگو با سیانبیسی گفت بخش بزرگی از اقتصاد پاکستان مالیات پرداخت نمیکند.
به گفته او، ارتش پاکستان حدود یکپنجم اقتصاد کشور را در اختیار دارد و از تولید غلات تا سیمان، فعالیت اقتصادی انجام میدهد، اما این فعالیتها درآمد مالیاتی برای دولت ایجاد نمیکنند.
همچنین مالکان بزرگ زمینهای کشاورزی نیز از پرداخت مالیات بر درآمد معاف هستند.
این گزارش با اشاره به نقش پررنگ ارتش در سیاست پاکستان تاکید کرد حمایت ارتش برای بقای دولتها ضروری است.
به نوشته فایننشالتایمز، نخستوزیر پاکستان در سال ۲۰۲۴ با حمایت ارتش توانست دولت خود را حفظ کند.
چودری نیز گفت شریف نماینده منافع زمینداران بزرگ است، در حالی که منیر از منافع ارتش دفاع میکند.
سیانبیسی در پایان به نقل از این کارشناس نتیجه گرفت که تا وقتی پاکستان مشکلات بنیادین اقتصاد خود را برطرف نکند، تمجیدهای دولت آمریکا از نقش اسلامآباد به اقدامات عملی تبدیل نخواهد شد.
به گفته او، ترامپ بیش از گذشته نشان داده که به روابط مبتنی بر معامله اهمیت میدهد و پاکستان در شرایط کنونی، چیز زیادی برای ارائه در این چارچوب ندارد.
وزیر خارجه آمریکا، چهارشنبه سوم تیر ماه اعلام کرد اسرائیل و لبنان در جریان مذاکراتی که این هفته با میانجیگری دولت دونالد ترامپ در واشینگتن برگزار شد، درباره کاهش تدریجی حضور نیروهای اسرائیلی در جنوب لبنان گفتوگو کردند.
روبیو در گفتوگو با خبرنگاران در کویت گفت یکی از محورهای اصلی مذاکرات، ایجاد «مناطق آزمایشی» است. مناطقی مشخص که ارتش لبنان بتواند وارد آنها شود، کنترل امنیت را در دست بگیرد و پس از تثبیت اوضاع، این روند در مناطق بعدی نیز تکرار شود.
او تاکید کرد هرچه ارتش لبنان کنترل بیشتری بر جنوب این کشور پیدا کند و نفوذ حزبالله کاهش یابد، نیاز به حضور نظامی اسرائیل نیز کمتر خواهد شد.
وزیر خارجه آمریکا همچنین از منطقه حائل امنیتی ایجاد شده بهوسیله ارتش اسرائیل در جنوب لبنان دفاع کرد و گفت این منطقه تنها به این دلیل ایجاد شده که حزبالله از آن برای شلیک راکت و پهپاد به خاک اسرائیل استفاده میکرد.
با وجود این، دو منبع آگاه، از جمله یک مقام دولتی، به روزنامه تایمز اسرائیل گفتند مذاکرات این هفته کمثمرترین دور گفتوگوها از زمان آغاز مذاکرات بوده است.
به گفته این منابع، علت اصلی این وضعیت، نارضایتی مشترک اسرائیل و لبنان از تصمیم دولت ترامپ برای گنجاندن آتشبس لبنان در یادداشت تفاهمی است که هفته گذشته میان آمریکا و جمهوری اسلامی برای پایان جنگ امضا شد.
این منابع گفتند هر دو طرف معتقدند این اقدام، هدف اصلی کانال گفتوگوی مستقیمی را که آمریکا از ماه آوریل میان اسرائیل و لبنان ایجاد کرده بود، تضعیف کرده است. کانالی که با هدف کاهش نفوذ جمهوری اسلامی بر حزبالله و لبنان شکل گرفته بود.
به گفته یک مقام اسرائیلی، این تصمیم واشینگتن باعث شده اسرائیل تمایل کمتری به پذیرش درخواستهای آمریکا برای آغاز عقبنشینی بخشی از نیروهایش از جنوب لبنان داشته باشد.
در مقابل، یک منبع آگاه گفت دولت لبنان نیز برای مقابله با این تصور که جمهوری اسلامی نسبت به بیروت، نفوذ بیشتری بر تحولات لبنان دارد، موضع سختگیرانهتری در مذاکرات اتخاذ کرده است.
بر همین اساس، بیروت نقشههایی برای عقبنشینی اسرائیل ارائه کرده که بسیار گستردهتر از محدودهای است که اسرائیل در شرایط کنونی حاضر به پذیرش آن است. موضوعی که علاوه بر اختلافات موجود، تحت تاثیر فشارهای سیاسی داخلی بر دولت بنیامین نتانیاهو نیز قرار دارد.
مبهم ماندن امکان اعلام طرح آزمایشی
بر اساس این گزارش، دولت آمریکا امیدوار بود مذاکرات سهروزهای که قرار است پنجشنبه چهارم تیر ماه به پایان برسد، با اعلام یک طرح آزمایشی خاتمه یابد. طرحی که بر اساس آن، ارتش اسرائیل از بخشهای محدودی از جنوب لبنان که از زیرساختهای نظامی حزبالله پاکسازی شدهاند، خارج شود و ارتش لبنان جایگزین آن شود.
با این حال، دو منبع آگاه گفتند در شرایط کنونی، احتمال دستیابی به چنین توافقی نسبت به گذشته بسیار کمتر شده است.
دومین روز مذاکرات که سوم تیر ماه در ساختمان پنتاگون و با تمرکز صرف بر مسائل امنیتی برگزار شد، بدون انتشار هیچ بیانیهای پایان یافت.
قرار است نشست چهارم تیر ماه در وزارت خارجه آمریکا برگزار شود و تنها بر موضوعات سیاسی متمرکز باشد.
واشینگتن امیدوار است دو طرف به اندازهای پیشرفت کنند که بتوانند بیانیه مشترکی درباره نتایج مذاکرات منتشر کنند.
ادامه درگیریها در لبنان
همزمان با ادامه مذاکرات، درگیریها نیز در جنوب لبنان ادامه یافت.
ارتش اسرائیل اعلام کرد خودرویی را که وارد منطقه امنیتی مورد ادعای این کشور در منطقه «علی طاهر» شده بود، هدف قرار داده است.
رسانههای لبنانی گزارش دادند که در این حمله دو نفر کشته شدند.
ارتش اسرائیل همچنین از زخمی شدن یک سرباز خود بر اثر آنچه «حادثه عملیاتی» در جنوب لبنان خواند، خبر داد و اعلام کرد که این نظامی با جراحات متوسط به بیمارستان منتقل شده و تحقیقات درباره علت این حادثه ادامه دارد.
در بخش دیگری از این گزارش به سفر منطقهای روبیو به امارات متحده عربی، کویت و بحرین اشاره شده است.
به نوشته تایمز اسرائیل، نارضایتی متحدان آمریکا از توافق اخیر با جمهوری اسلامی، یکی از دلایل این سفر بوده و وزیر خارجه آمریکا تلاش کرده به کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس اطمینان دهد که واشینگتن همچنان به امنیت آنها متعهد است. کشورهایی که پس از جنگ اخیر، خود را بیش از گذشته در معرض تهدیدهای جمهوری اسلامی میبینند.
روبیو در جریان سفر خود از تصمیم دولت ترامپ برای کاهش بخشی از تحریمهای جمهوری اسلامی نیز دفاع کرد و گفت هر مذاکرهای بر پایه «بدهبستان» پیش میرود.
او تاکید کرد کاهش تحریمها موقتی و تنها برای ۶۰ روز است و اگر تهران به تعهدات خود در مذاکرات سوئیس عمل نکند، رییسجمهوری آمریکا گزینههای متعددی در اختیار خواهد داشت.
دولت آمریکا ابتدا اعلام کرده بود هرگونه کاهش تحریمها تنها پس از ارائه امتیاز از سوی جمهوری اسلامی آغاز خواهد شد، اما بعد پذیرفت بخشی از این کاهش تحریمها از همان ابتدا و در قالب معافیت صادرات نفت ایران اجرا شود.
واشینگتن اول تیر ماه همچنین تحریمهای مهمی را بهطور موقت لغو کرد تا جمهوری اسلامی بتواند نفت خود را با دلار معامله کند و تعدادی از کشتیهای تحریمشده نیز از فهرست تحریمها خارج شوند.
به گزارش تایمز اسرائیل، به نظر میرسد این اقدام آمریکا در واکنش به موافقت جمهوری اسلامی با بازگشت بازرسان هستهای سازمان ملل انجام شده باشد. موضوعی که واشینگتن آن را تنها امتیاز تهران در مذاکرات اخیر میداند، هرچند مقامهای جمهوری اسلامی این موضوع را رد کردهاند.
روبیو همچنین تایید کرد دور بعدی مذاکرات فنی میان آمریکا و جمهوری اسلامی از اوایل هفته آینده در سوئیس آغاز خواهد شد.
او گفت این مذاکرات در سطح کارشناسی برگزار میشود و خودش در آن حضور نخواهد داشت؛ در حالی که نشستهای سطح بالاتر تاکنون عمدتا با حضور جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، برگزار شده است.
این درخواست چهارشنبه سوم تیر از سوی دفتر مدیریت و بودجه کاخ سفید ارسال شد. راس ووت، مدیر دفتر مدیریت و بودجه، در نامهای به مایک جانسون، رییس مجلس نمایندگان آمریکا، از او خواست هرچه سریعتر درباره «این درخواستهای مهم و فوری» اقدام کند.
طبق اعلام دولت، ۶۷ میلیارد از این درخواست ۸۷.۶ میلیارد دلاری برای وزارت جنگ آمریکا درخواست شده است و در صورت موافقت نمایندگان برای رفع نیازهای فوری این وزراتخانه مرتبط با جنگ ایران صرف خواهد شد. «تامین بودجه برای هزینههای مربوط به نیروهای نظامی و آمادگی رزمی، و هزینههای عملیاتی برای بازسازی ذخایر» از جمله این نیازهای فوری اعلام شده است.
بزرگترین سهم از بودجه دفاعی، یعنی ۲۱ میلیارد دلار، به مهمات و تسلیحات اختصاص خواهد یافت، ۱۷ میلیارد و ۳۰۰ میلیون دلار دیگر برای هزینههای عملیاتی و ۱۲ میلیارد و ۱۰۰ میلیون دلار برای برنامههای محرمانه دیگر در نظر گرفته شده است. افزون بر اینها، دولت برای پوشش هزینههای سوخت، تولید پهپاد و امنیت سایبری نیز بودجه درخواست کرده است.
دولت در حالی این درخواست را به کنگره ارائه کرده است که ظهر چهارشنبه، دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، در یک ناهار خصوصی با سناتورهای حزب جمهوریخواه بابت رای آنها به تصویب قطعنامه اختیارات جنگی، آنها را بهشدت مورد انتقاد قرار داد و گفتوگوی او با یکی از سناتورها به مشاجره لفظی پرتنشی انجامید.
سنا سهشنبه دوم تیر، یک روز پیش از ناهار خصوصی ترامپ با سناتورها، در دهمین تلاش برای محدود کردن اختیارات جنگی ترامپ در قبال ایران، به قطعنامهای رای داد که هدف آن جلوگیری از اقدام نظامی مجدد آمریکا علیه تهران است. در این رایگیری ۵۰ نماینده دموکرات و جمهوریخواه به تصویب این قطعنامه رای دادند. ۵۰ رای موافق در برابر ۴۸ رای مخالف چرخشی چشمگیر نسبت به تلاشهای پیشین نمایندگان برای مخالفت با ادامه جنگ ایران بود.
هرچند این قطعنامه جنبه نمادین دارد اما نمادین بودن آن مانع خشمگین شدن رییسجمهوری آمریکا نشد. او سهشنبه بلافاصله پس از اعلام نتیجه این رایگیری در شبکه اجتماعی تروثسوشال این رایگیری را «بدهنگام و بیمعنا» خواند و گفت این اقدام پیام «کمک و دلگرمی» به جمهوری اسلامی بود.
به گفته چند قانونگذار حاضر در این ضیافت ناهار، گفتوگوی ترامپ با بیل کسیدی، سناتور جمهوریخواه لوئیزیانا، به تنشی لفظی انجامید. کسیدی پس از نشست گفت دولت باید درباره مشوقهای مالی پیشبینیشده برای تهران در تفاهمنامه و همچنین درباره علت محقق نشدن اهداف اعلامشده در جنگ با ایران توضیح دهد.
کمک به کشاورزان، مقابله با ابولا در آفریقا و ساختوساز در پایتخت
افزون بر بودجه درخواستی برای وزارت جنگ، ۱۱ میلیارد و ۱۰۰ میلیون دلار از این بودجه برای کمک اقتصادی به کشاورزان آمریکایی درخواست شده که در نتیجه پیامدهای جنگ ایران و افزایش قیمت سوخت متضرر شدهاند.
یک میلیارد و ۴۰۰ میلیون دلار آن نیز برای مقابله با شیوع ویروس ابولا در کنگو، اوگاندا و دیگر کشورهای آفریقایی، و ۵۰۰ میلیون دلارش نیز با هدف حمایت از تلاشهای جاری «برای تکمیل پروژههای بازسازی و ساختوساز در داخل و اطراف واشینگتن دیسی» درخواست شده است.
به نوشته رویترز، بودجه درخواستی تازه به ۱۲ میلیارد دلار کمکی اضافه میشود که دولت آمریکا در سال جاری به کشاورزان پرداخت کرده است. دولت این درخواست را در شرایطی مطرح کرده که بخش کشاورزی آمریکا با رکود ناشی از هزینههای بالای تولید و افت قیمت محصولات روبهروست؛ فشارهایی که در پی جنگ ایران و سیاستهای تجاری ترامپ تشدید شدهاند.
طبق دادههای وزارت کشاورزی ایالات متحده، اگر این درخواست کاخ سفید تایید شود، پیشبینی میشود که دولت امسال حدود ۵۵.۴ میلیارد دلار پرداخت مستقیم به کشاورزان داشته باشد.
کشاورزان یکی از پایگاههای رای وفادار به ترامپ به شمار میروند و پیشبینی میشود در انتخابات میاندورهای که حدود پنج ماه دیگر برگزار میشود، نقش مهمی در حفظ جایگاه حزب جمهوریخواه در کنگره آمریکا ایفا کنند.
بر اساس نظرسنجی رویترز/ایپسوس، میزان محبوبیت ترامپ در میان آمریکاییهای ساکن مناطق روستایی در ماه ژوئن (نیمه خرداد تا نیمه تیر) به پایینترین سطح، یعنی ۵۰ درصد، کاهش یافت؛ این رقم در فوریه ۲۰۲۵ (حدود چهار ماه پیش) ۶۰ درصد بود.
خبرگزاری آسوشیتدپرس نوشت روشن نیست مجلس نمایندگان و سنا با چه سرعتی میتوانند درباره درخواست کاخ سفید اقدام کنند. حتی روشن نیست کنگره این موضوع را در دستور کار قرار خواهد داد یا نه. این بودجه مسیر دشواری در پیش دارد، زیرا بسیاری از قانونگذاران ممکن است هرگونه رایگیری در این باره را آزمونی برای سنجش میزان حمایتشان از تلاش دولت برای جنگ در خاورمیانه تلقی کنند.
وزیر امور دیاسپورای اسرائیل، در یادداشتی که چهارشنبه سوم تیر در روزنامه واشینگتنپست منتشر شده، از توافق اخیر میان آمریکا و جمهوری اسلامی به شدت انتقاد کرده و آن را نمونهای از «پیروزی امید بر تجربه» دانسته است.
او با اشاره به ادامه درگیریها در لبنان پس از اعلام پایان جنگ جمهوری اسلامی و اسرائیل، نوشت که حملات حزبالله و کشته شدن چند سرباز اسرائیلی نشان میدهد نگرانی اسرائیل از یادداشت تفاهم میان واشینگتن و تهران صرفاً یک اختلاف سیاسی نیست، بلکه به مساله بقا، بازدارندگی و توازن قدرت در خاورمیانه مربوط میشود.
چیکلی ضمن تمجید از حمایتهای دونالد ترامپ از اسرائیل، از جمله به رسمیت شناختن اورشلیم بهعنوان پایتخت اسرائیل، به رسمیت شناختن حاکمیت اسرائیل بر بلندیهای جولان، شکلگیری پیمان ابراهیم و سیاست فشار بر جمهوری اسلامی، تاکید کرد که پایان دادن به جنگ با لغو تحریمها علیه [حکومت] ایران تفاوت دارد و کاهش فشار اقتصادی بر تهران بدون دریافت امتیازهای قابل توجه، یک «اشتباه راهبردی جدی» است.
او جمهوری اسلامی را «یک حکومت انقلابی و توسعهطلب» توصیف کرد که طی دهههای گذشته از گروههای مسلح حمایت کرده، خواستار نابودی اسرائیل شده و شهروندان خود را سرکوب کرده است.
بهنوشته او، تغییر رهبران جمهوری اسلامی به معنای تغییر اهداف و سیاستهای این حکومت نیست و غرب نباید توقفهای تاکتیکی را با تغییر واقعی اشتباه بگیرد.
این وزیر اسرائیلی هشدار داد که هرگونه منابع مالی آزادشده در اختیار تهران میتواند صرف سرکوب داخلی، توسعه برنامه هستهای و دیگر پروژههای نظامی شود.
او خواستار حفظ فشار اقتصادی بر ایران تا زمان نابودی یا خنثیسازی کامل زیرساختهای هستهای این کشور شد و تاکید کرد که بازرسان بینالمللی باید دسترسی کامل و بدون محدودیت به تاسیسات هستهای ایران داشته باشند.
چیکلی در ادامه، آنچه را «ائتلاف اسلامگرایان» نامید، خطری بزرگتر از کاهش تحریمها دانست. او ترکیه تحت رهبری رجب طیب اردوغان را یکی از بیثباتکنندهترین قدرتهای منطقه توصیف کرد و تاکید کرد که آنکارا از ترکیبی از اسلامگرایی و «امپریالیسم نوعثمانی» پیروی میکند.
او به سیاستهای ترکیه در شمال سوریه، حضور این کشور در قبرس شمالی، اختلافات با یونان و برخی اظهارات مقامهای ترک درباره اورشلیم بهعنوان شواهدی از این رویکرد اشاره کرد.
او همچنین قطر و پاکستان را بخشی از همین محور دانست.
چیکلی مدعی شد قطر از طریق رسانهها، دانشگاهها، ورزش و فعالیتهای سیاسی به ترویج ایدئولوژی اخوانالمسلمین کمک کرده و پاکستان نیز با توجه به جایگاه هستهای خود، بعدی خطرناک به این محور افزوده است.
وزیر امور دیاسپورای اسرائیل در بخش دیگری از یادداشت خود به سوریه پرداخت و نسبت به رویکرد غرب در قبال احمد الشرع، رییسجمهوری سوریه، هشدار داد.
او توصیف شرع به عنوان یک سیاستمدار عملگرا را «توهمی خطرناک» خواند و گفت که سوریه در حال تبدیل شدن به «غزه ۲» در مرزهای اسرائیل است؛ منطقهای که به گفته او با حمایت ترکیه به پایگاهی برای گروههای جهادی تبدیل خواهد شد.
چیکلی همچنین استدلال کرد که غرب نباید همزمان با تضعیف متحدان دموکراتیک خود، به دنبال مصالحه با بازیگران اسلامگرا باشد.
او با اشاره به حمله هفتم اکتبر ۲۰۲۳ به اسرائیل نوشت که این رویداد نشان داد نادیده گرفتن اظهارات و اهداف دشمنان چه پیامدهایی میتواند داشته باشد.
او در پایان تاکید کرد که ثبات از طریق تقویت نیروهایی که به گفته او ارزشهای جهان آزاد را رد میکنند، به دست نمیآید و صلح نیز با پاداش دادن به حکومتها و جنبشهایی که دیپلماسی را صرفاً وقفهای میان مراحل مختلف رویارویی میدانند، قابل خریداری نیست.
چیکلی نوشت که اسرائیل همچنان نسبت به آنچه تهدیدهای ناشی از جمهوری اسلامی، گروههای اسلامگرا و برخی بازیگران منطقهای میداند هشدار خواهد داد و افزود: «خاورمیانه خیالپردازی را بدون هیچ رحمی مجازات میکند. اگر غرب همچنان اسلامگرایی را با عملگرایی و مماشات را با دیپلماسی اشتباه بگیرد، بار دیگر بهای آن را خواهد پرداخت.»
