وزیر خارجه آمریکا در نشست وزیران خارجه شورای همکاری خلیج فارس در بحرین گفت واشینگتن آماده دستیابی به توافق با جمهوری اسلامی است، اما تنها توافقی را خواهد پذیرفت که «واقعی، قابل راستیآزمایی و قابل اجرا» باشد.
مارکو روبیو پنجشنبه چهارم تیر ماه در نشست وزیران خارجه کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس و آمریکا در منامه، پایتخت بحرین، گفت ایالات متحده وارد «مرحلهای تازه» در قبال جمهوری اسلامی شده و امیدوار است این روند به صلح منجر شود.
او گفت: «همه ما خواهان آن هستیم که این منطقه جایی باشد که مردم در آن به جای ساخت بمب و سلاح، بر کسبوکار و بهبود زندگی اقتصادی خود تمرکز کنند، نه بر حمله به دیگر کشورها. این همان چیزی است که برای منطقه و جهان میخواهیم.»
روبیو با اشاره به آغاز روند تازه گفتوگوها با جمهوری اسلامی افزود آمریکا با کمک برخی از کشورهای حاضر در این نشست، فرصت دستیابی به یک توافق را دنبال خواهد کرد و ابراز امیدواری کرد این مذاکرات به نتیجهای مثبت برسد.
او در عین حال گفت تحقق چنین توافقی به تصمیم تهران بستگی دارد.
همزمان با این اظهارات، بهای نفت با از سر گرفته شدن عبور نفتکشها از تنگه هرمز و کاهش نگرانیها درباره عرضه نفت خاورمیانه، به پایینترین سطح خود از پیش از کشته شدن علی خامنهای، دیکتاتور کشته شده ایران، و آغاز جنگ با جمهوری اسلامی رسید.
بازارها اکنون بازگشت تدریجی صادرات نفت منطقه و افزایش عرضه را عامل اصلی افت قیمتها میدانند.
به گفته وزیر خارجه آمریکا، توافق با تهران زمانی امکانپذیر خواهد بود که جمهوری اسلامی «به جای یک جنبش انقلابی که در پی صدور ایدئولوژی خود به دیگر کشورها است، به یک دولت-ملت تبدیل شود که بر رفاه مردم خود تمرکز دارد».
روبیو افزود: «اگر [حکومت] ایران چنین مسیری را برای آینده خود انتخاب کند، آمریکا همراه با همه شما، با وجود اختلافهایی که در گذشته وجود داشته، آماده همکاری برای تحقق آن است.»
او در عین حال هشدار داد اگر تهران مسیر دیگری را برگزیند، این روند به نتیجه نخواهد رسید.
وزیر خارجه آمریکا تاکید کرد واشینگتن به دنبال «توافق به هر قیمتی» نیست و گفت: «ما توافقی خوب، واقعی، قابل راستیآزمایی و قابل اجرا میخواهیم.»
او افزود هر توافقی که در جریان مذاکرات یا پس از آن حاصل شود، باید به طور کامل اجرا شود و همه طرفها به آن پایبند باشند.
روبیو: تنگه هرمز متعلق به هیچ کشوری نیست
وزیر خارجه آمریکا در ادامه سخنان خود دو موضوع را «خط قرمز» واشینگتن در مذاکرات با جمهوری اسلامی توصیف کرد.
او نخستین موضوع را وضعیت تنگه هرمز دانست و گفت: «تنگه هرمز یک آبراه بینالمللی است. آبراههای بینالمللی متعلق به هیچ کشوری نیستند. این یکی از اصول بنیادین نظم کنونی جهان است و بدون آن، جهان دچار هرجومرج خواهد شد.»
روبیو افزود اگر این رویه پذیرفته شود که کشوری به دلیل قرار گرفتن یک آبراه بینالمللی در نزدیکی قلمرو خود بتواند برای عبور کشتیها پول دریافت کند، این الگو به سرعت در سراسر جهان گسترش خواهد یافت.
او گفت: «میتوانید نام آن را عوارض، هزینه یا هر چیز دیگری بگذارید، اما این فقط بازی با واژههاست. واقعیت این است که هیچ کشوری حق ندارد برای استفاده از آبراههای بینالمللی پول دریافت کند و این هرگز بخشی قابل قبول از هیچ توافقی نخواهد بود.»
روبیو تاکید کرد دونالد ترامپ نیز در این باره «کاملا شفاف» بوده است.
ایران هرگز نباید به سلاح هستهای دست پیدا کند
وزیر خارجه آمریکا دومین اصل غیرقابل مذاکره واشینگتن را جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای عنوان کرد و گفت: «[حکومت] ایران هرگز نباید به سلاح هستهای دست پیدا کند. هر توافقی که به آن برسیم، باید تضمین کند که چنین اتفاقی رخ نخواهد داد و سازوکارهای قابل راستیآزمایی برای اجرای آن پیشبینی شود.»
او بار دیگر تاکید کرد آمریکا همچنان برای دستیابی به توافق آمادگی دارد و «هر کاری از دستش برآید» برای موفقیت این روند انجام خواهد داد.
وزیر خارجه آمریکا همچنین خطاب به وزیران خارجه کشورهای شورای همکاری خلیج فارس گفت واشینگتن متعهد است منافع شرکای منطقهای خود را در همه مراحل مذاکرات در نظر بگیرد.
او گفت: «هیچ بخشی از این توافق نباید امنیت، ثبات یا شکوفایی هیچ یک از شرکای ما در منطقه خلیج فارس را تضعیف کند.»
روبیو در پایان افزود هدف اصلی سفرش قدردانی از همکاری کشورهای شورای همکاری خلیج فارس و همچنین اطمینان دادن به آنهاست که هیچ توافق یا تصمیمی که در جریان مذاکرات حاصل شود، به هیچ شکل برخلاف منافع هیچ یک از کشورهای حاضر در این نشست نخواهد بود: «شما شرکا و متحدان ما هستید و میخواهیم این شراکت ادامه یابد.»
بحرین: ایران باید به تعهدات خود پایبند بماند
در همین نشست، خالد بن احمد آل خلیفه، وزیر خارجه بحرین، از امضای تفاهمنامه میان آمریکا و جمهوری اسلامی با میانجیگری پاکستان و قطر و همچنین پایان درگیریها استقبال کرد.
او گفت جمهوری اسلامی باید «به همه تعهدات خود در تفاهمنامه پایبند بماند، از دستیابی به سلاح هستهای بازداشته شود و حملات موشکی و پهپادی، حمایت از گروههای مسلح و مداخله در کشورهای منطقه پایان یابد».
وزیر خارجه بحرین همچنین بازگشت تردد آزاد و امن دریایی در تنگه هرمز را «گامی امیدوارکننده» توصیف کرد و از تصمیم عمان برای ایجاد یک گذرگاه دریایی موقت در این آبراه استقبال کرد.
او در پایان تاکید کرد امنیت کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس «تفکیکناپذیر» است.
قیمت جهانی نفت پنجشنبه چهارم تیر ماه برای دومین روز متوالی کاهش یافت و به پایینترین سطح خود از روز پیش از آغاز جنگ ایران رسید. روندی که به دنبال ازسرگیری عبور نفتکشها از تنگه هرمز، کاهش نگرانیها درباره اختلال در عرضه نفت خاورمیانه و چشمانداز افزایش صادرات نفت ایران شکل گرفته است.
در معاملات پنجشنبه، بهای نفت برنت برای تحویل در ماه اوت با کاهش یک دلار و ۲۲ سنتی، معادل ۱.۶۵ درصد، به ۷۲ دلار و ۵۲ سنت در هر بشکه رسید.
نفت خام وستتگزاس اینترمدیت آمریکا (WTI) نیز با افت یک دلار و دو سنتی، معادل ۱.۴۵ درصد، در ۶۹ دلار و ۳۲ سنت معامله شد. هر دو شاخص به پایینترین سطح خود از هشتم اسفند، یک روز پیش از آغاز جنگ با جمهوری اسلامی، رسیدند.
بازار همچنین نشانههایی از افزایش عرضه کوتاهمدت نفت را نشان داد. قیمت قرارداد برنت برای تحویل در ماه اوت پایینتر از قرارداد سپتامبر قرار گرفت. وضعیتی که به گفته تحلیلگران بیانگر فراوانی عرضه در کوتاهمدت است.
تونی سیکامور، تحلیلگر موسسه «آیجی» (IG)، گفت سرعت افت قیمتها بسیاری از فعالان بازار را غافلگیر کرده است، زیرا بازارها اکنون انتظار دارند صادرات نفت خاورمیانه بسیار سریعتر از پیشبینیهای دو هفته قبل به وضعیت عادی بازگردد.
بهای نفت برنت سوم تیر ماه نیز بیش از سه دلار و نفت آمریکا نزدیک به سه دلار کاهش یافته بود. افتی که با فروکش کردن نگرانیها درباره کمبود عرضه همراه شد.
بازگشایی تنگه هرمز، از عوامل افت بهای نفت
یکی از مهمترین عوامل این کاهش قیمت، ازسرگیری تردد نفتکشها از تنگه هرمز است. گذرگاهی که حدود یکپنجم نفت و گاز طبیعی جهان از آن عبور میکند.
کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، اعلام کرد حجم انتقال نفت از این آبراه تقریبا به سطح پیش از جنگ بازگشته و تنها در ۲۴ ساعت گذشته بیش از ۲۰ میلیون بشکه نفت از تنگه هرمز عبور کرده است.
او با این حال گفت بازگشت کامل شرایط به وضعیت عادی چند هفته زمان خواهد برد، زیرا مسیر کشتیرانی همچنان نیازمند پاکسازی مینهای دریایی است.
به گفته تحلیلگران، افزایش عرضه نفت خاورمیانه، همراه با چشمانداز افزایش صادرات نفت ایران پس از تعلیق موقت بخشی از تحریمهای آمریکا، فشار بیشتری بر قیمتها وارد کرده است.
بر اساس توافق اولیهای که هفته گذشته میان آمریکا و جمهوری اسلامی برای پایان دادن به جنگ امضا شد، دو طرف وارد دورهای ۶۰ روزه از مذاکرات درباره موضوعات پیچیدهتر، از جمله برنامه هستهای جمهوری اسلامی شدهاند.
این تفاهمنامه زمینه ازسرگیری عبور کشتیها از تنگه هرمز را نیز فراهم کرده است.
وزیر انرژی آمریکا گفت حتی اگر این تفاهم دوام نیاورد، جریان انتقال نفت از تنگه هرمز ادامه خواهد یافت و جمهوری اسلامی دیگر قادر نخواهد بود این آبراه را مسدود کند.
همزمان، عمان برای تسهیل خروج نفتکشها مسیرهای موقت شمالی و جنوبی را بدون دریافت عوارض بازگشایی کرده است.
این مسیرها با هماهنگی سازمان بینالمللی دریانوردی (IMO) طراحی شدهاند.
همچنین محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخستوزیر قطر، برای گفتوگو با مقامهای عمان درباره آغاز مذاکرات مربوط به مدیریت آینده تنگه هرمز با مشارکت ایران، عراق و کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس، به مسقط سفر کرده است.
دادههای شرکت اطلاعات دریایی کپلر نیز نشان میدهد تعداد کشتیهای عبوری از تنگه هرمز از زمان امضای یادداشت تفاهم میان آمریکا و جمهوری اسلامی بهطور چشمگیری افزایش یافته است.
این کشتیها علاوه بر نفت خام، گاز طبیعی مایع، کود شیمیایی و سایر کالاها را نیز حمل میکنند.
به گفته دیمیتریس مانیاتیس، مدیرعامل شرکت مشاوره ریسک دریایی «ماریسکس» (Marisks)، از زمان آغاز مذاکرات صلح در سوئیس تاکنون حدود ۸۰ کشتی از تنگه هرمز عبور کردهاند؛ هرچند این رقم همچنان کمتر از سطح پیش از جنگ است که روزانه بیش از ۱۰۰ کشتی از این مسیر عبور میکردند.
او افزود صدها کشتی همچنان در آبهای خلیج فارس منتظر عبور هستند.
بر اساس این گزارش، برخی نفتکشها اکنون از مسیر جدیدی در نزدیکی سواحل عمان عبور میکنند. مسیری که پس از جنگ و با هماهنگی سازمان بینالمللی دریانوردی برای دور زدن مناطق آلوده به مین ایجاد شده است.
همزمان، نیروی دریایی سپاه پاسداران نسبت به استفاده از این مسیر هشدار داد و اعلام کرد تنها مسیر مورد تایید برای عبور کشتیها، مسیر اعلامشده از سوی جمهوری اسلامی است و حرکت خارج از آن «خطرناک» خواهد بود.
با وجود این هشدار، تاکنون گزارشی از بروز حادثه برای نفتکشهایی که از مسیر جدید عبور کردهاند، منتشر نشده است.
عادی شدن زنجیره تامین و قیمت نفت
موسسه مالی مککواری پیشبینی کرده است با عادی شدن زنجیره تامین و بازگشایی کامل تنگه هرمز، قیمت نفت به سرعت به سطح پیش از جنگ بازگردد.
این موسسه میانگین قیمت نفت برنت و نفت آمریکا را در سهماهه سوم سال به ترتیب ۶۷ و ۶۲ دلار در هر بشکه برآورد کرده است، در حالی که میانگین قیمت این دو شاخص در سهماهه دوم به ترتیب ۹۴ و ۸۷ دلار بود.
در همین حال، اداره اطلاعات انرژی آمریکا اعلام کرد ذخایر نفت خام این کشور هفته گذشته به پایینترین سطح خود از سال ۱۹۸۴ رسیده است. کاهشی که ناشی از افزایش تقاضای پالایشگاهها و برداشت دولت آمریکا از ذخایر راهبردی نفت بود.
با این حال، این دادهها تاثیر چندانی بر بازار نگذاشت، زیرا معاملهگران بیش از هر چیز بر تحولات تنگه هرمز و روند بازگشت عرضه نفت خاورمیانه تمرکز کردهاند.
کاهش قیمت نفت به تدریج بر بازار سوخت نیز اثر گذاشته است.
در آمریکا، میانگین قیمت بنزین به حدود ۳.۹۳ دلار برای هر گالن کاهش یافته، هرچند هنوز بالاتر از سطح پیش از جنگ است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، سوم تیر ماه دستور تحقیق درباره عملکرد شرکتهای بزرگ انرژی از جمله شل و اکسونموبیل را صادر کرد و آنها را متهم کرد که با وجود افت قیمت نفت، قیمت سوخت را به همان نسبت کاهش ندادهاند.
در مقابل، موسسه نفت آمریکا (API) اعلام کرد قیمت بنزین و سایر فرآوردههای نفتی الزاما همزمان و همسرعت با قیمت نفت خام تغییر نمیکند.
مقامهای ناظر در بریتانیا نیز اعلام کردند در ماههای اخیر شواهدی از افزایش غیرمنصفانه قیمت سوخت از سوی شرکتهای انرژی مشاهده نکردهاند.
شبکه سیانبیسی در گزارشی نوشت که نقش پاکستان در میانجیگری برای پایان دادن به جنگ ایران که امنیت کشورهای حاشیه خلیج فارس را با چالش روبهرو کرد و از طریق افزایش قیمت انرژی بر اقتصادهای مختلف جهان اثر گذاشت، جایگاه دیپلماتیک اسلامآباد را در سطح بینالمللی ارتقا داده و تحسین مقامهای ارشد دولت آمریکا را نیز به همراه داشته است.
به نوشته این رسانه، هرچند جنگ ایران فشار بیشتری بر اقتصاد پاکستان وارد کرد، اما انگیزه اصلی اسلامآباد برای تلاش در جهت پایان دادن به درگیری، جلوگیری از سرایت بحران به داخل مرزهای خود و در عین حال حفظ روابط نزدیک با ایالات متحده بوده است.
پاکستان حدود ۹۰۰ کیلومتر مرز مشترک با ایران دارد و پس از ایران، دومین جمعیت بزرگ شیعیان جهان را در خود جای داده است.
در ماه اسفند ۱۴۰۴، پس از کشته شدن علی خامنهای، دیکتاتور وقت ایران، اعتراضهایی در کراچی و اسلامآباد شکل گرفت که بنا بر گزارش رسانهها، بیش از ۲۰ کشته بر جای گذاشت.
آسیبپذیری پاکستان از جنگ ایران
مایکل کوگلمن، پژوهشگر ارشد شورای آتلانتیک، به سیانبیسی گفت که شاید هیچ کشوری خارج از خاورمیانه، به اندازه پاکستان در برابر پیامدهای این جنگ آسیبپذیر نبوده است.
او توضیح داد که پاکستان علاوه بر روابط اقتصادی گسترده با کشورهای حوزه خلیج فارس، دارای پیمان دفاعی مشترک با عربستان سعودی است. پیمانی که اسلامآباد تمایلی نداشت به دلیل جنگ ناچار به اجرای آن شود.
به گفته کوگلمن، همین عوامل باعث شد پاکستان انگیزهای ویژه برای پایان دادن به جنگ داشته باشد.
این گزارش به تمجید مقامهای آمریکایی از نقش پاکستان نیز اشاره کرد.
جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، ۳۱ خرداد از شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، و عاصم منیر، فرمانده ارتش این کشور، بهدلیل نقشآفرینی در روند صلح قدردانی کرد و گفت در سه ماه گذشته بیش از هر فرد دیگری با منیر گفتوگو کرده است.
او همچنین تاکید کرد اگر «دولتمردی» منیر نبود، مذاکرات صلح برگزار نمیشد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، نیز هفته گذشته در گفتوگو با اکسیوس، فرمانده ارتش پاکستان را «مردی بزرگ» توصیف کرد.
سیانبیسی به نقل از کارشناسان نوشت که پاکستان اکنون تلاش خواهد کرد از این موفقیت دیپلماتیک برای کسب امتیازهای اقتصادی، بهویژه در روابط با واشینگتن و کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس استفاده کند.
با این حال، به گفته آنان، این حمایتها احتمالا در قالب وامهایی با شرایط بهتر از سوی کشورهای عربی یا کمکهای امنیتی آمریکا خواهد بود و نه سرمایهگذاری مستقیم خارجی.
مشکلات جدی اقتصاد پاکستان
این گزارش یادآور شد که اقتصاد پاکستان در سالهای اخیر با مشکلات جدی روبهرو بوده و این کشور بارها برای جلوگیری از بحران مالی به صندوق بینالمللی پول متوسل شده است.
پرامیت پال چودری، رییس بخش جنوب آسیا در موسسه اوراسیا گروپ، به سیانبیسی گفت بزرگترین مشکل پاکستان، «وضعیت بسیار نامناسب اقتصاد آن» است.
به گفته او، پاکستان اکنون بیستوچهارمین برنامه وام خود را از صندوق بینالمللی پول دریافت میکند و به دلیل مشکلات ساختاری داخلی، مقصد جذابی برای سرمایهگذاری خارجی محسوب نمیشود.
در ادامه این گزارش آمده است که پاکستان سالها با کسری بودجه و کسری حساب جاری مواجه بوده و همین موضوع، بدهی عمومی این کشور را به شدت افزایش داده است.
مطالعه شورای آتلانتیک نشان میدهد پاکستان یکی از معدود اقتصادهای در حال توسعهای بوده که بیش از ۴۰ درصد درآمد سالانه دولتش صرف پرداخت بهره بدهیها شده است. رقمی که بسیار بالاتر از سطح قابل دوام ارزیابی میشود.
به نوشته سیانبیسی، این روند همچنان ادامه دارد.
موسسه فیچ پیشبینی کرده است نسبت پرداخت بهره به درآمد دولت پاکستان در سال مالی منتهی به ژوئن ۲۰۲۷ به ۳۹.۱ درصد برسد، در حالی که میانگین این شاخص در کشورهای مشابه تنها ۱۲.۱ درصد است.
این گزارش همچنین تاکید کرد حتی پیش از آغاز جنگ ایران، شرکتهای بزرگ بینالمللی از جمله پروکتر اند گمبل، شل، کلتکس و الی لیلی در حال خروج از پاکستان بودند. همزمان، درآمد واقعی خانوارها نزدیک به هفت سال بدون رشد باقی مانده و همین مساله تقاضای داخلی را تضعیف کرده است.
افزایش قیمت جهانی انرژی نیز فشار بیشتری بر اقتصاد پاکستان وارد کرد.
این کشور ۸۵ درصد سوخت مورد نیاز خود و تقریبا تمام گاز طبیعی مایع وارداتیاش را از خاورمیانه تامین میکند و به همین دلیل برای مقابله با افزایش قیمتها ناچار به اجرای سیاستهای ریاضتی شد.
با این حال، رسانههای محلی گزارش دادهاند پس از پیشرفت در مذاکرات صلح، این محدودیتهای ریاضتی از ۲۹ خرداد لغو شدند.
سیانبیسی با استناد به گزارش موسسه آکسفورد اکونومیکس نوشت اختلالهای ناشی از جنگ باعث شد نرخ تورم پاکستان در ماه می به ۱۱.۷ درصد برسد و قدرت خرید خانوارها کاهش یابد.
این موسسه پیشبینی کرده است تورم دستکم تا ماه سپتامبر دو رقمی باقی بماند.
همچنین پیشبینی رشد مصرف خانوارها در سال ۲۰۲۶ از ۲.۲ درصد به ۱.۲ درصد کاهش یافته و برآورد رشد اقتصادی پاکستان نیز با ۰.۶ واحد درصد کاهش، به ۲.۱ درصد رسیده است.
در ادامه گزارش آمده است که صندوق بینالمللی پول از پاکستان خواسته اصلاحات ساختاری گستردهای از جمله تقویت ذخایر ارزی، گسترش پایه مالیاتی، افزایش رقابت و ارتقای بهرهوری را اجرا کند.
چودری در گفتوگو با سیانبیسی گفت بخش بزرگی از اقتصاد پاکستان مالیات پرداخت نمیکند.
به گفته او، ارتش پاکستان حدود یکپنجم اقتصاد کشور را در اختیار دارد و از تولید غلات تا سیمان، فعالیت اقتصادی انجام میدهد، اما این فعالیتها درآمد مالیاتی برای دولت ایجاد نمیکنند.
همچنین مالکان بزرگ زمینهای کشاورزی نیز از پرداخت مالیات بر درآمد معاف هستند.
این گزارش با اشاره به نقش پررنگ ارتش در سیاست پاکستان تاکید کرد حمایت ارتش برای بقای دولتها ضروری است.
به نوشته فایننشالتایمز، نخستوزیر پاکستان در سال ۲۰۲۴ با حمایت ارتش توانست دولت خود را حفظ کند.
چودری نیز گفت شریف نماینده منافع زمینداران بزرگ است، در حالی که منیر از منافع ارتش دفاع میکند.
سیانبیسی در پایان به نقل از این کارشناس نتیجه گرفت که تا وقتی پاکستان مشکلات بنیادین اقتصاد خود را برطرف نکند، تمجیدهای دولت آمریکا از نقش اسلامآباد به اقدامات عملی تبدیل نخواهد شد.
به گفته او، ترامپ بیش از گذشته نشان داده که به روابط مبتنی بر معامله اهمیت میدهد و پاکستان در شرایط کنونی، چیز زیادی برای ارائه در این چارچوب ندارد.
وزیر خارجه آمریکا، چهارشنبه سوم تیر ماه اعلام کرد اسرائیل و لبنان در جریان مذاکراتی که این هفته با میانجیگری دولت دونالد ترامپ در واشینگتن برگزار شد، درباره کاهش تدریجی حضور نیروهای اسرائیلی در جنوب لبنان گفتوگو کردند.
روبیو در گفتوگو با خبرنگاران در کویت گفت یکی از محورهای اصلی مذاکرات، ایجاد «مناطق آزمایشی» است. مناطقی مشخص که ارتش لبنان بتواند وارد آنها شود، کنترل امنیت را در دست بگیرد و پس از تثبیت اوضاع، این روند در مناطق بعدی نیز تکرار شود.
او تاکید کرد هرچه ارتش لبنان کنترل بیشتری بر جنوب این کشور پیدا کند و نفوذ حزبالله کاهش یابد، نیاز به حضور نظامی اسرائیل نیز کمتر خواهد شد.
وزیر خارجه آمریکا همچنین از منطقه حائل امنیتی ایجاد شده بهوسیله ارتش اسرائیل در جنوب لبنان دفاع کرد و گفت این منطقه تنها به این دلیل ایجاد شده که حزبالله از آن برای شلیک راکت و پهپاد به خاک اسرائیل استفاده میکرد.
با وجود این، دو منبع آگاه، از جمله یک مقام دولتی، به روزنامه تایمز اسرائیل گفتند مذاکرات این هفته کمثمرترین دور گفتوگوها از زمان آغاز مذاکرات بوده است.
به گفته این منابع، علت اصلی این وضعیت، نارضایتی مشترک اسرائیل و لبنان از تصمیم دولت ترامپ برای گنجاندن آتشبس لبنان در یادداشت تفاهمی است که هفته گذشته میان آمریکا و جمهوری اسلامی برای پایان جنگ امضا شد.
این منابع گفتند هر دو طرف معتقدند این اقدام، هدف اصلی کانال گفتوگوی مستقیمی را که آمریکا از ماه آوریل میان اسرائیل و لبنان ایجاد کرده بود، تضعیف کرده است. کانالی که با هدف کاهش نفوذ جمهوری اسلامی بر حزبالله و لبنان شکل گرفته بود.
به گفته یک مقام اسرائیلی، این تصمیم واشینگتن باعث شده اسرائیل تمایل کمتری به پذیرش درخواستهای آمریکا برای آغاز عقبنشینی بخشی از نیروهایش از جنوب لبنان داشته باشد.
در مقابل، یک منبع آگاه گفت دولت لبنان نیز برای مقابله با این تصور که جمهوری اسلامی نسبت به بیروت، نفوذ بیشتری بر تحولات لبنان دارد، موضع سختگیرانهتری در مذاکرات اتخاذ کرده است.
بر همین اساس، بیروت نقشههایی برای عقبنشینی اسرائیل ارائه کرده که بسیار گستردهتر از محدودهای است که اسرائیل در شرایط کنونی حاضر به پذیرش آن است. موضوعی که علاوه بر اختلافات موجود، تحت تاثیر فشارهای سیاسی داخلی بر دولت بنیامین نتانیاهو نیز قرار دارد.
مبهم ماندن امکان اعلام طرح آزمایشی
بر اساس این گزارش، دولت آمریکا امیدوار بود مذاکرات سهروزهای که قرار است پنجشنبه چهارم تیر ماه به پایان برسد، با اعلام یک طرح آزمایشی خاتمه یابد. طرحی که بر اساس آن، ارتش اسرائیل از بخشهای محدودی از جنوب لبنان که از زیرساختهای نظامی حزبالله پاکسازی شدهاند، خارج شود و ارتش لبنان جایگزین آن شود.
با این حال، دو منبع آگاه گفتند در شرایط کنونی، احتمال دستیابی به چنین توافقی نسبت به گذشته بسیار کمتر شده است.
دومین روز مذاکرات که سوم تیر ماه در ساختمان پنتاگون و با تمرکز صرف بر مسائل امنیتی برگزار شد، بدون انتشار هیچ بیانیهای پایان یافت.
قرار است نشست چهارم تیر ماه در وزارت خارجه آمریکا برگزار شود و تنها بر موضوعات سیاسی متمرکز باشد.
واشینگتن امیدوار است دو طرف به اندازهای پیشرفت کنند که بتوانند بیانیه مشترکی درباره نتایج مذاکرات منتشر کنند.
ادامه درگیریها در لبنان
همزمان با ادامه مذاکرات، درگیریها نیز در جنوب لبنان ادامه یافت.
ارتش اسرائیل اعلام کرد خودرویی را که وارد منطقه امنیتی مورد ادعای این کشور در منطقه «علی طاهر» شده بود، هدف قرار داده است.
رسانههای لبنانی گزارش دادند که در این حمله دو نفر کشته شدند.
ارتش اسرائیل همچنین از زخمی شدن یک سرباز خود بر اثر آنچه «حادثه عملیاتی» در جنوب لبنان خواند، خبر داد و اعلام کرد که این نظامی با جراحات متوسط به بیمارستان منتقل شده و تحقیقات درباره علت این حادثه ادامه دارد.
در بخش دیگری از این گزارش به سفر منطقهای روبیو به امارات متحده عربی، کویت و بحرین اشاره شده است.
به نوشته تایمز اسرائیل، نارضایتی متحدان آمریکا از توافق اخیر با جمهوری اسلامی، یکی از دلایل این سفر بوده و وزیر خارجه آمریکا تلاش کرده به کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس اطمینان دهد که واشینگتن همچنان به امنیت آنها متعهد است. کشورهایی که پس از جنگ اخیر، خود را بیش از گذشته در معرض تهدیدهای جمهوری اسلامی میبینند.
روبیو در جریان سفر خود از تصمیم دولت ترامپ برای کاهش بخشی از تحریمهای جمهوری اسلامی نیز دفاع کرد و گفت هر مذاکرهای بر پایه «بدهبستان» پیش میرود.
او تاکید کرد کاهش تحریمها موقتی و تنها برای ۶۰ روز است و اگر تهران به تعهدات خود در مذاکرات سوئیس عمل نکند، رییسجمهوری آمریکا گزینههای متعددی در اختیار خواهد داشت.
دولت آمریکا ابتدا اعلام کرده بود هرگونه کاهش تحریمها تنها پس از ارائه امتیاز از سوی جمهوری اسلامی آغاز خواهد شد، اما بعد پذیرفت بخشی از این کاهش تحریمها از همان ابتدا و در قالب معافیت صادرات نفت ایران اجرا شود.
واشینگتن اول تیر ماه همچنین تحریمهای مهمی را بهطور موقت لغو کرد تا جمهوری اسلامی بتواند نفت خود را با دلار معامله کند و تعدادی از کشتیهای تحریمشده نیز از فهرست تحریمها خارج شوند.
به گزارش تایمز اسرائیل، به نظر میرسد این اقدام آمریکا در واکنش به موافقت جمهوری اسلامی با بازگشت بازرسان هستهای سازمان ملل انجام شده باشد. موضوعی که واشینگتن آن را تنها امتیاز تهران در مذاکرات اخیر میداند، هرچند مقامهای جمهوری اسلامی این موضوع را رد کردهاند.
روبیو همچنین تایید کرد دور بعدی مذاکرات فنی میان آمریکا و جمهوری اسلامی از اوایل هفته آینده در سوئیس آغاز خواهد شد.
او گفت این مذاکرات در سطح کارشناسی برگزار میشود و خودش در آن حضور نخواهد داشت؛ در حالی که نشستهای سطح بالاتر تاکنون عمدتا با حضور جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، برگزار شده است.
این درخواست چهارشنبه سوم تیر از سوی دفتر مدیریت و بودجه کاخ سفید ارسال شد. راس ووت، مدیر دفتر مدیریت و بودجه، در نامهای به مایک جانسون، رییس مجلس نمایندگان آمریکا، از او خواست هرچه سریعتر درباره «این درخواستهای مهم و فوری» اقدام کند.
طبق اعلام دولت، ۶۷ میلیارد از این درخواست ۸۷.۶ میلیارد دلاری برای وزارت جنگ آمریکا درخواست شده است و در صورت موافقت نمایندگان برای رفع نیازهای فوری این وزراتخانه مرتبط با جنگ ایران صرف خواهد شد. «تامین بودجه برای هزینههای مربوط به نیروهای نظامی و آمادگی رزمی، و هزینههای عملیاتی برای بازسازی ذخایر» از جمله این نیازهای فوری اعلام شده است.
بزرگترین سهم از بودجه دفاعی، یعنی ۲۱ میلیارد دلار، به مهمات و تسلیحات اختصاص خواهد یافت، ۱۷ میلیارد و ۳۰۰ میلیون دلار دیگر برای هزینههای عملیاتی و ۱۲ میلیارد و ۱۰۰ میلیون دلار برای برنامههای محرمانه دیگر در نظر گرفته شده است. افزون بر اینها، دولت برای پوشش هزینههای سوخت، تولید پهپاد و امنیت سایبری نیز بودجه درخواست کرده است.
دولت در حالی این درخواست را به کنگره ارائه کرده است که ظهر چهارشنبه، دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، در یک ناهار خصوصی با سناتورهای حزب جمهوریخواه بابت رای آنها به تصویب قطعنامه اختیارات جنگی، آنها را بهشدت مورد انتقاد قرار داد و گفتوگوی او با یکی از سناتورها به مشاجره لفظی پرتنشی انجامید.
سنا سهشنبه دوم تیر، یک روز پیش از ناهار خصوصی ترامپ با سناتورها، در دهمین تلاش برای محدود کردن اختیارات جنگی ترامپ در قبال ایران، به قطعنامهای رای داد که هدف آن جلوگیری از اقدام نظامی مجدد آمریکا علیه تهران است. در این رایگیری ۵۰ نماینده دموکرات و جمهوریخواه به تصویب این قطعنامه رای دادند. ۵۰ رای موافق در برابر ۴۸ رای مخالف چرخشی چشمگیر نسبت به تلاشهای پیشین نمایندگان برای مخالفت با ادامه جنگ ایران بود.
هرچند این قطعنامه جنبه نمادین دارد اما نمادین بودن آن مانع خشمگین شدن رییسجمهوری آمریکا نشد. او سهشنبه بلافاصله پس از اعلام نتیجه این رایگیری در شبکه اجتماعی تروثسوشال این رایگیری را «بدهنگام و بیمعنا» خواند و گفت این اقدام پیام «کمک و دلگرمی» به جمهوری اسلامی بود.
به گفته چند قانونگذار حاضر در این ضیافت ناهار، گفتوگوی ترامپ با بیل کسیدی، سناتور جمهوریخواه لوئیزیانا، به تنشی لفظی انجامید. کسیدی پس از نشست گفت دولت باید درباره مشوقهای مالی پیشبینیشده برای تهران در تفاهمنامه و همچنین درباره علت محقق نشدن اهداف اعلامشده در جنگ با ایران توضیح دهد.
کمک به کشاورزان، مقابله با ابولا در آفریقا و ساختوساز در پایتخت
افزون بر بودجه درخواستی برای وزارت جنگ، ۱۱ میلیارد و ۱۰۰ میلیون دلار از این بودجه برای کمک اقتصادی به کشاورزان آمریکایی درخواست شده که در نتیجه پیامدهای جنگ ایران و افزایش قیمت سوخت متضرر شدهاند.
یک میلیارد و ۴۰۰ میلیون دلار آن نیز برای مقابله با شیوع ویروس ابولا در کنگو، اوگاندا و دیگر کشورهای آفریقایی، و ۵۰۰ میلیون دلارش نیز با هدف حمایت از تلاشهای جاری «برای تکمیل پروژههای بازسازی و ساختوساز در داخل و اطراف واشینگتن دیسی» درخواست شده است.
به نوشته رویترز، بودجه درخواستی تازه به ۱۲ میلیارد دلار کمکی اضافه میشود که دولت آمریکا در سال جاری به کشاورزان پرداخت کرده است. دولت این درخواست را در شرایطی مطرح کرده که بخش کشاورزی آمریکا با رکود ناشی از هزینههای بالای تولید و افت قیمت محصولات روبهروست؛ فشارهایی که در پی جنگ ایران و سیاستهای تجاری ترامپ تشدید شدهاند.
طبق دادههای وزارت کشاورزی ایالات متحده، اگر این درخواست کاخ سفید تایید شود، پیشبینی میشود که دولت امسال حدود ۵۵.۴ میلیارد دلار پرداخت مستقیم به کشاورزان داشته باشد.
کشاورزان یکی از پایگاههای رای وفادار به ترامپ به شمار میروند و پیشبینی میشود در انتخابات میاندورهای که حدود پنج ماه دیگر برگزار میشود، نقش مهمی در حفظ جایگاه حزب جمهوریخواه در کنگره آمریکا ایفا کنند.
بر اساس نظرسنجی رویترز/ایپسوس، میزان محبوبیت ترامپ در میان آمریکاییهای ساکن مناطق روستایی در ماه ژوئن (نیمه خرداد تا نیمه تیر) به پایینترین سطح، یعنی ۵۰ درصد، کاهش یافت؛ این رقم در فوریه ۲۰۲۵ (حدود چهار ماه پیش) ۶۰ درصد بود.
خبرگزاری آسوشیتدپرس نوشت روشن نیست مجلس نمایندگان و سنا با چه سرعتی میتوانند درباره درخواست کاخ سفید اقدام کنند. حتی روشن نیست کنگره این موضوع را در دستور کار قرار خواهد داد یا نه. این بودجه مسیر دشواری در پیش دارد، زیرا بسیاری از قانونگذاران ممکن است هرگونه رایگیری در این باره را آزمونی برای سنجش میزان حمایتشان از تلاش دولت برای جنگ در خاورمیانه تلقی کنند.
