ترامپ: تا تکمیل کار در منطقه میمانیم، در هر صورت به سراغ اورانیوم خواهیم رفت
دونالد ترامپ هشدار داد که اگر مذاکرات واشینگتن و تهران به توافق منجر نشود، آمریکا توان نظامی حکومت ایران را به حدی تضعیف میکند که نیروهای آمریکایی بتوانند در شرایطی امن، اورانیوم با غنای بالا را از ایران خارج کنند. او تاکید کرد آنها «تا تکمیل کار» در منطقه خواهند ماند.
ترامپ در گفتوگو با برنامه «میت دِ پرِس» شبکه انبیسی نیوز که عصر یکشنبه ۱۷ خرداد پخش شد، بهتفصیل درباره وضعیت مذاکرات برای پایان دادن به جنگ ایران و تاثیر این جنگ بر اقتصاد آمریکا و جهان صحبت کرد. او گفت اگر مذاکرات جاری به توافق میان دو کشور منجر شود، آمریکا برای جمعآوری و نابودی اورانیوم با غنای بالا با جمهوری اسلامی همکاری خواهد کرد، در غیر اینصورت حمله نظامی در دستور کار قرار خواهد گرفت.
رییسجمهوری آمریکا در این مصاحبه درباره وضعیت مذاکرات برای توقف دائمی درگیری و رویکردش به یک توافق احتمالی، گفت به دنبال آن است که نیروهای آمریکایی را تا «تکمیل» کار در منطقه نگه دارد و افزود: «من آنها را در خطر نمیدانم.»
ترامپ همچنین گفت دو طرف به امضای یک پیمان «بسیار نزدیک» هستند، اما او از حکومت ایران میخواهد در کنار گذاشتن جاهطلبیهای هستهای خود فراتر برود.
نکته دیگر در این مصاحبه، تاکید ترامپ بر ادامه حضور نیروهای آمریکایی در اطراف ایران بود. او بار دیگر بر «نابودی کامل» توان نظامی جمهوری اسلامی تاکید کرد و افزود با این حال حکومت ایران هنوز «تعدادی موشک و پهپاد» در اختیار دارد؛ چیزی حدود به گفته او «۲۱ یا ۲۲ درصد» ذخایر موشکی پیش از جنگ، اما این به آن معنا نیست که «۵۰ هزار نیروی آمریکایی مستقر در منطقه بهزودی به خانه باز میگردند».
ترامپ نگه داشتن نیروهای نظامی آمریکا در منطقه را برای آمریکا «کمهزینه» خواند و افزود: «به نظر من بازگرداندن آنها بیاحتیاطی است، چون شاید از آنها برای وادار کردن ایران به عقبنشینی در مذاکرات استفاده کنیم.»
او در این بخش از گفتوگوها بار دیگر استفاده مجدد از فشار نظامی علیه جمهوری اسلامی را «بعید» ارزیابی و بلافاصله تاکید کرد که نیروهای آمریکایی را تا «به سرانجام رسیدن کار» در منطقه نگه میدارد.
انبیسی دو روز پیش بخشهای کوتاهی از این گفتوگو را منتشر کرده بود و نسخه کامل آن یکشنبه ۱۷ خرداد پخش شد.
وضعیت مذاکرات
ترامپ درباره وضعیت کنونی مذاکراتی که با میانجیگری پاکستان در جریان است، گفت: «ما چند نکته داریم که به نظر نمیرسد نکات بزرگی باشند. آنها [مذاکرهکنندگان ایرانی] پذیرفتهاند که سلاح هستهای نخواهند داشت. ما بندی در آن گذاشته بودیم که [آنها] سلاح هستهای تولید نخواهند کرد. همه از آن بسیار خوشحال بودند، جز من.»
ترامپ تاکید کرد او خواهان افزودن بندی دیگر است تا اطمینان حاصل شود ایران نمیتواند توافق را دور بزند.
او گفت: «حرف من این است؛ اگر آنها [حکومت ایران] سلاح هستهای تولید نکنند، اما آن را بخرند یا به شکل دیگری به دست بیاورند چه؟ بنابراین میخواهم عبارت "اگر بخرند یا به هر شکلی به دست بیاورند" هم به متن توافق اضافه شود. بنابراین آنها نه حق دارند سلاح هستهای تولید کنند و نه حق دارند آن را بخرند یا به هر شکل دیگری به دست بیاورند.»
او افزود ایرانیها در برابر این خواسته «کمی» مقاومت کردند و «و بعد دیگر مقاومت نکردند.»
این صحبتها در حالی انتشار یافت که تشدید حملات ارتش اسرائیل به مواضع حزبالله در جنوب بیروت خشم مقامهای جمهوری اسلامی را برانگیخته و تهدیدهایی مبنی بر پاسخ قاطع جمهوری اسلامی به این حملات مطرح شده است.
محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، پس از حملات اسرائیل به ضاحیه در ایکس نوشت: «نه به آتشبس پایبندند، نه به گفتگو باور دارند، و با محاصره دریایی و نقض توافقات درباره لبنان نشان دادند که فقط زبان قدرت میفهمند.»
او افزود که محاصره دریایی علیه جمهوری اسلامی و «چراغ سبز امروز آمریکا» به اسرائیل، پایگاهها و داراییهای آمریکا و اسرائیل در منطقه را «به اهداف مشروع تبدیل میکند. در بخش دیگری از این پیام تاکید شده است: «دست نیروهای مسلح ما مثل همیشه باز است.»
سرنوشت اورانیوم غنیشده
ترامپ درباره سرنوشت اورانیوم با غنای بالای جمهوری اسلامی گفت: «اگر به توافق برسیم و روابطمان دوستانه شود، همه با هم میرویم. تجهیزات آمریکایی را میبریم، آن را خارج و نابود میکنیم؛ چه در همان محل باشد، چه آن را به جای دیگری منتقل کنیم.»
ترامپ در ادامه تاکید کرد که رفتن به سراغ اورانیوم با غنای بالا حتمی است؛ «چه با آنها [حکومت ایران] چه بدون آنها» و افزود: «اما در هر صورت کسی به طرف ما تیراندازی نخواهد کرد؛ اگر به توافق نرسیم آنها را بهشدت از کار میاندازیم، در هر حالت امنیت خواهیم داشت.»
او به کریستن وُلکر، مجری «میت د پرس»، گفت: «میدانید، ما روی آن [محل نگهداری اورانیوم با غنای بالا در ایران] و همه اطراف آن دوربین داریم. اگر کسی آنجا راه برود، حتی اگر شما آنجا قدم بزنید، دوربینها آنقدر دقیقاند که میتوانم اسم کوچکتان را نشانی که روی کت شماست، بخوانم.»
دونالد ترامپ سه روز پیش از پخش این مصاحبه در جمع خبرنگاران در کاخ سفید گفت که در آغاز جنگ سناریوی اعزام نیروهای ویژه به داخل ایران برای تصرف ذخایر اورانیوم غنیشده را بررسی کرده بود، اما از بیم تبدیل شدن آن به یک بحران مشابه عملیات ناموفق گروگانگیری دوران جیمی کارتر، از اجرای آن صرفنظر کرد.
او ۱۴ خرداد توضیح داد که اجرای چنین ماموریتی مستلزم حضور چند هفتهای نیروهای آمریکایی در یک منطقه جنگی، انتقال تجهیزات سنگین، عملیات حفاری و ایجاد زیرساختهای گسترده برای انتقال مواد هستهای بود.
«رهبری جدید ایران منطقیتر و بسیار باهوش است»
رییسجمهوری آمریکا در بخشی از این مصاحبه برداشت خود را نسبت به رهبران کنوی جمهوری اسلامی و شخص مجتبی خامنهای که جانشین پدرش شده است، شرح داد. او رهبری جدید ایران را «منطقیتر، بسیار باهوش» میبیند.
او همچنین گفت که مجتبی خامنهای جای پدرش را گرفته و «بخشی از» روند تایید توافق است. ترامپ بار دیگر تاکید کرد که آماده گفتوگوی مستقیم با رهبر جدید جمهوری اسلامی است.
ترامپ گفت: «اگر او بخواهد، من این کار را میکنم، اما مستقیم با او صحبت نکردهام.»
رییسجمهوری آمریکا مجتبی خامنهای را، که از زمان آغاز جنگ در انظار عمومی دیده نشده است، به شکلی مثبت با پدرش مقایسه کرد.
او گفت: «جوانتر است. به نظرم منطقیتر است. زخمی است، بهشدت زخمی شده است. بنابراین نوعی شجاعت در او هست. خیلیها اگر تا این حد زخمی شده بودند، درباره این صحبت نمیکردند که، میدانید، "وضعمان با آمریکا چطور است؟" چیزهای دیگری در ذهنشان بود. بنابراین نوعی شجاعت در او هست. اما او بسیار جدی زخمی شده است.»
ترامپ از اینکه بهطور قطعی بگوید آیا محل دقیق رهبر جمهوری اسلامی را میداند یا آیا آن محل در ایران است، خودداری کرد. او گفت: «نمیخواهم بگویم میدانم او کجاست یا نه. اما احتمال زیادی وجود دارد که بدانم.»
داراییهایی که قرار نیست بیدرنگ آزاد شوند
ترامپ در جریان این گفتوگو روسای جمهوری پیشین آمریکا از جمله باراک اوباما را مقصر اصلی توسعه برنامه هستهای جمهوری اسلامی و حرکت آنها به سوی تولید سلاح هستهای خواند و همتایان پیشین خود را بابت کاهش تحریمهای بینالمللی و آزادسازی داراییهای مسدودشده جمهوری اسلامی سرزنش کرد.
او تاکید کرد که هر توافق جدیدی با جمهوری اسلامی «بلافاصله» به آزادسازی هیچیک از داراییهای آنها منجر نخواهد شد.
ترامپ گفت آزادسازی داراییهای مسدودشده «بعدتر» انجام میشود: «اگر رفتارشان خوب باشد، اگر کارشان را خوب انجام دهند، صحبت درباره این موضوع را شروع میکنیم.»
ولکر از ترامپ پرسید چرا هنگام لغو برجام در نخستین دوره ریاستجمهوریاش، برای رسیدن به یک توافق جدید با حکومت ایران مذاکره نکرد. ترامپ پاسخ داد که چنین توافقهایی ممکن است «سالها» طول بکشد. او افزود: «آنها آن زمان آماده نبودند. انجام این کارها سالها زمان میبرد. این افراد ۴۷ سال است که در حال جنگ بودهاند. آنها آمریکاییها را کشتهاند، پاها و دستهایشان را قطع کردهاند و صورتهایشان بهشدت و بهطرز وحشتناکی آسیب دیده است.»
توصیه به مردم آمریکا در قبال جنگ ایران: صبور باشید
ترامپ در واکنش به اظهارات وُلکر که جنگ ایران را در افکار عمومی آمریکا «نامحبوب» خواند گفت که آمریکاییها باید «در قبال ایران صبورتر» باشند و افزود بخشی از چالش در تدوین سریع یک طرح صلح این است که چنین طرحی مستلزم چرخشی کامل در موضع دیرینه تهران در قبال آمریکا است.
او مذاکرهکنندگان جمهوری اسلامی را «قدرتمند و مغرور» خواند و ادامه داد: «. چیزهایی هست که هرگز فکر نمیکردند انجام دهند، اما حالا ناچارند انجام دهند و این کمی زمانبر است. داریم درباره ۴۷ سال صحبت میکنیم، در این ۴۷ سال آنها هر کاری میخواستند کردند و از آن قسر در رفتند.
در همین حال، ترامپ از اقتصاد آمریکا تمجید کرد و گفت ناچار شده است میان مقابله با جمهوری اسلامی و افزایش قیمتهای ناشی از آن در آمریکا دست به انتخاب بزند. او به ارزان بودن قیمت کود کشاورزی و بنزین پیش از آغاز جنگ ایران اشاره کرد و افزود: «میتوانستم قیمتها را همانطور نگه دارم، اما دیدم باید تغییر مسیر بدهم. کشاورزان بهتر از هر کس دیگری این را درک خواهند کرد. بنزین گرانتر خواهد شد، کود کمی گرانتر خواهد شد اما من یک سلاح هستهای را از دست افراد بسیار خطرناک خارج خواهم کرد.»
او بار دیگر وعده داد که با پایان جنگ آمریکاییها شاهد کاهش فشار خواهند بود: «وقتی کار را به سرانجام برسانیم، چیزهایی خواهید دید که هرگز شبیه آن را ندیدهاید. نفت پایین خواهد آمد. اما نکته اصلی این است که ما نمیتوانیم اجازه دهیم ایران سلاح هستهای داشته باشد. نمیشود چنین کاری کرد. و ما هم چنین کاری نخواهیم کرد.»
خشم ترامپ از پرسشهای چالشبرانگیز درباره انتخابات
بخش عمده این مصاحبه ۵۰ دقیقهای بر انتخابات میاندورهای آمریکا و پرداخت پول از سوی دولت به افرادی اختصاص داشت که در جریان حمله ششم ژانویه به کنگره آمریکا به حمله به پلیس متهم شدهاند.
ترامپ از ایجاد صندوقی به نام «مقابله با استفاده ابزاری از دستگاه حکومت» دفاع کرد و گفت معترضانی که روز ششم ژانویه ۲۰۲۱، همزمان با آماده شدن کنگره برای تایید پیروزی انتخاباتی جو بایدن، وارد ساختمان کنگره شدند، ناعادلانه هدف پیگرد دادستانها قرار گرفتهاند و شایسته دریافت غرامتاند.
وقتی خبرنگار از او پرسید آیا کسانی که آن روز به ماموران پلیس حمله کردند باید از محل پول مالیاتدهندگان غرامت دریافت کنند، ترامپ گفت: «مایل نیستم چنین چیزی بگویم، اما باید موضوع را بررسی کنم.»
ترامپ همچنین انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۲۰ را «کثیف» خواند و بحث را به انتخابات سهشنبه گذشته در کالیفرنیا کشاند؛ جایی که شمارش آرا تا آخر هفته همچنان ادامه دارد. او در حالی در نتایج انتخابات این ایالت تردید ایجاد کرد که یک دادستان فدرال روز جمعه در شبکههای اجتماعی اعلام کرده بود «چندین تحقیق درباره تقلب انتخاباتی» در کالیفرنیا در جریان است.
او گفت: «به نظر شما درست است که انتخاباتی برگزار کنند و پنج روز بعد هنوز حتی به انتخاب برنده نزدیک هم نشده باشند؟»
بر اساس نظام رایگیری پستی در کالیفرنیا، اعلام برنده در رقابتهای نزدیک اغلب چند روز زمان میبرد. طبق قوانین این ایالت، برگههای رای که در روز انتخابات یا پیش از آن مهر پست خورده باشند و ظرف هفت روز پس از انتخابات دریافت شوند، واجد شرایط شمارش هستند.
انبیسی نوشت ترامپ حدود ۵۰ دقیقه پس از آغاز مصاحبه، در حالی که در جریان پرسشهای چالشی درباره دخالت در انتخابات و انتقادهایش از رسانهها آشکارا خشمگین شده بود، گفتوگو را پایان داد.
ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، اعلام کرد ارتش روسیه با پهپاد شاهد، تاسیسات ذخیرهسازی سوخت هستهای مصرفشده را در نزدیکی نیروگاه چرنوبیل هدف قرار داده است.
زلنسکی یکشنبه ۱۷ خرداد در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس، اقدام مسکو را «بسیار رذیلانه» خواند و در عین حال گفت حمله به این تاسیسات «بسیار حیاتی»، منجر به افزایش سطح تشعشعات رادیواکتیو نشده است.
در ادامه این پیام آمده است: «روسیه این تاسیسات زیرساختی هستهای را عمدا هدف قرار داد. گستاخی روسیه بدون تردید افزایش یافته و مدتهاست از هر حد و مرزی فراتر رفته است.»
خبرگزاری رویترز در همین رابطه نوشت آتشسوزی ناشی از این حادثه مهار شده و تاکنون گزارشی از تلفات یا مصدومان احتمالی منتشر نشده است.
این نخستین بار نیست که منطقه چرنوبیل در جریان جنگ اوکراین هدف قرار میگیرد. در فوریه ۲۰۲۵ نیز یک پهپاد شاهد به سازه محافظ نصبشده بر روی راکتور چرنوبیل اصابت کرد و به آن خسارت وارد آورد. با این حال، روسیه مسئولیت این حمله را نپذیرفت.
جمهوری اسلامی بهعنوان یکی از متحدان اصلی مسکو، با ارسال پهپادهای شاهد و تجهیزات موشکی، از کارزار نظامی روسیه علیه اوکراین حمایت کرده است.
پس از انفجار و ذوب شدن هسته در راکتور شماره چهار نیروگاه شوروی در چرنوبیل در سال ۱۹۸۶، میلیونها نفر در معرض پرتوهای رادیواکتیو قرار گرفتند، صدها هزار نفر بهناچار محل زندگی خود را ترک کردند و بخش وسیعی از زمینهای منطقه آلوده شد.
در سالهای بعد، هزاران نفر بر اثر بیماریهای ناشی از تشعشعات، مانند سرطان، جان خود را از دست دادهاند، هرچند بر سر شمار دقیق قربانیان و پیامدهای بلندمدت این فاجعه همچنان اختلاف نظر جدی وجود دارد.
واکنش آژانس بینالمللی انرژی اتمی
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، ۱۷ خرداد در بیانیهای که در حساب رسمی این نهاد در ایکس منتشر شد، حمله به تاسیسات ذخیرهسازی سوخت هستهای مصرفشده در منطقه ممنوعه چرنوبیل را «بسیار نگرانکننده» توصیف کرد.
گروسی گفت این حادثه در تاسیساتی رخ داد که «حجم زیادی از مواد هستهای» در آن نگهداری میشود و محل ذخیره این مواد تنها چند متر با ساختمان هدفقرارگرفته فاصله دارد.
او تاکید کرد حمله به تاسیسات هستهای «کاملا غیرقابل قبول» است و با اصول کلیدی ایمنی هستهای مغایرت دارد.
آژانس بینالمللی انرژی اتمی نیز با استناد به اطلاعات ارائهشده از سوی کییف اعلام کرد ساختمان دریافت سوخت هستهای در این حمله آسیب قابل توجهی دیده و موج انفجار به ساختمانهای مجاور نیز خسارت وارد کرده است.
این نهاد افزود تیم کارشناسان آژانس در سایت چرنوبیل بهزودی از محل بازدید خواهد کرد تا ابعاد خسارت و پیامدهای این حمله را ارزیابی کند.
شرکت دولتی انرژی اتمی اوکراین خبر داد در زمان وقوع حمله، هیچ سوخت هستهای مصرفشدهای در این ساختمان وجود نداشت.
کییف و مسکو همچنین یکدیگر را به حمله به نیروگاه هستهای زاپوریژژیا در جنوب شرقی اوکراین متهم کردهاند؛ نیروگاهی که در اشغال روسیه قرار دارد و بزرگترین نیروگاه هستهای اروپا به شمار میرود.
روسیه اسفندماه ۱۴۰۰ عملیات نظامی خود را علیه اوکراین کلید زد و از آن زمان، درگیریهای مرگبار میان دو کشور ادامه داشته است.
پلیس یونان اعلام کرد یک فلسطینی ۳۷ ساله را به ظن عضویت در حماس و برنامهریزی برای انجام «حملات تروریستی» در جزیره کرت بازداشت کرده است.
خبرگزاری آسوشیتدپرس یکشنبه ۱۷ خرداد با استناد به بیانیه پلیس یونان گزارش داد این فرد همچنین به ظن سفر به خارج از کشور برای گذراندن آموزشهای مرتبط با اقدامات خرابکارانه، تحت تحقیق قرار دارد.
ماموران پلیس در بازرسی از خانههایی در جزیره کرت و آتن، پایتخت یونان، چندین تلفن همراه، یک لپتاپ، هارد دیسکهای خارجی و کارتهای بانکی را کشف و ضبط کردند.
به گفته پلیس، این فرد قرار است ۱۷ خرداد در برابر مقام قضایی حاضر شود.
در این بیانیه، به اهداف حملات احتمالی او اشارهای نشده است.
پلیس یونان افزود دستگیری این فرد با پرونده چهار فلسطینی بازداشتشده در قبرس مرتبط است که به اتهام «تروریسم» و «عضویت در یک سازمان مجرمانه» تحت بازجویی قرار دارند.
واشینگتنپست ۱۰ اردیبهشت گزارش داد بریتانیا با موجی از خشونت علیه شهروندان و مراکز یهودی روبهرو شده و برخی از این حملات بهدلیل احتمال ارتباط با جمهوری اسلامی در دست بررسی قرار دارد.
طبق این گزارش، دستکم ۲۷ مظنون در ارتباط با این پروندهها بازداشت شدهاند و تحقیقات از سوی واحد ضدتروریسم پلیس لندن و بخش مرتبط با جمهوری اسلامی در سازمان امنیت داخلی بریتانیا، امآی۵، دنبال میشود.
فایننشالتایمز نیز ۱۵ خرداد نوشت بخش قابل توجهی از بازداشتشدگان در ارتباط با حملات یهودستیزانه در نقاط مختلف اروپا که گروه مورد حمایت جمهوری اسلامی موسوم به «حرکت اصحاب الیمین الاسلامیه» مسئولیت آنها را بر عهده گرفته، نوجوانان زیر ۱۸ سال در کشورهایی از جمله بریتانیا، فرانسه و هلند بودهاند.
دولت استرالیا شهریور ۱۴۰۴ سفیر جمهوری اسلامی را اخراج و روابط دیپلماتیک خود با تهران را قطع کرد.
مقامهای استرالیایی در آن زمان اعلام کردند دستگاه اطلاعاتی این کشور به این نتیجه رسیده است که تهران در سازماندهی دو حمله علیه اهداف یهودی، از جمله حمله به کنیسه آداس اسرائیل در ملبورن، نقش داشته است.
همچنین مقامهای اسرائیلی و قبرسی در سالهای اخیر از خنثی شدن چندین طرح علیه اهداف اسرائیلی و یهودی در قبرس خبر دادهاند.
در یکی از مهمترین این پروندهها، دو پناهجوی ایرانی آذر ۱۴۰۲ بازداشت شدند.
به گفته مقامهای قبرس، این دو با فردی وابسته به سپاه پاسداران در ارتباط بودند و در طرحی برای هدف قرار دادن بازرگانان اسرائیلی دست داشتند. اسرائیل جمهوری اسلامی را مسئول این طرح دانست.
رسانههای اسرائیلی گزارش دادند در پی وقوع حملهای مسلحانه در مرکز این کشور، یک نفر کشته و دستکم پنج تن دیگر زخمی شدند. مهاجم مسلح نیز پس از درگیری با نیروهای امنیتی از پا درآمد.
پایگاه خبری تایمز اسرائیل یکشنبه ۱۷ خرداد نوشت این تیراندازی در سه نقطه مختلف در نزدیکی دیوار امنیتی کرانه باختری رخ داد.
بر اساس این گزارش، بهدنبال این حمله «تروریستی»، نیروهای امدادی به چندین مجروح در مناطق کوخاو یائیر، تسور ییتسخاک و تسور ناتان در مرکز اسرائیل خدمات درمانی ارائه کردند.
سازمان امداد و نجات اسرائیل اعلام کرد یک مرد ۳۱ ساله در پی این حمله در نزدیکی تسور ناتان جان خود را از دست داد و فرد دیگری که حدود ۴۰ سال سن دارد، در وضعیتی «وخیم» به بیمارستان منتقل شده است.
دفتر نخستوزیری اسرائیل با انتشار بیانیهای خبر داد بنیامین نتانیاهو جلسهای برای ارزیابی وضعیت پس از این رویداد مرگبار برگزار کرده و در حال پیگیری تحولات حادثه است.
پیشتر در دیماه ۱۴۰۴ نیز حمله با چاقو و خودرو در شمال اسرائیل دو کشته بر جای گذاشته بود.
کشته شدن مهاجم مسلح
پلیس اسرائیل در بیانیهای اعلام کرد عامل این تیراندازی در درگیری با نیروهای امنیتی کشته شد.
بر اساس این بیانیه، ماموران پس از عملیات تعقیب و جستوجو، مهاجم را که ساکن شهر عربنشین طیبه در نزدیکی محل حادثه بود، یافتند و به ضرب گلوله از پا درآوردند.
همچنین سلاح مورد استفاده در این حمله، یک مسلسل دستساز موسوم به «کارلو»، کشف و ضبط شد.
این در حالی است که ارتش اسرائیل پیشتر در بیانیهای اعلام کرده بود دو مهاجم در این حمله نقش داشتهاند و هر دو به دست نیروهای اسرائیلی کشته شدهاند.
طبق این بیانیه، مهاجمان برای اجرای این حمله از خودرویی با پلاک اسرائیلی استفاده کرده بودند که بهصورت غیرقانونی در جاده تردد داشت.
ارتش اسرائیل همچنین از محاصره چندین روستای فلسطینی در منطقه و مسدود شدن گذرگاه مجاور کرانه باختری در پی این حمله خبر داد.
تایمز اسرائیل گزارش داد در پی این حمله، هشدار «نفوذ تروریستی» در منطقه تسور ییتسخاک فعال شد.
ارتش اسرائیل به ساکنان این شهر دستور داد تا اطلاع ثانوی در خانههای خود بمانند و درها را قفل کنند.
یک مقام ارشد پیشین موساد اعلام کرد طرح چندمرحلهای اسرائیل برای سرنگونی جمهوری اسلامی در پی تصمیم آمریکا برای توقف جنگ ناتمام ماند، اما همچنان میتواند در صورت ازسرگیری مراحل بعدی به نتیجه برسد.
به گزارش پایگاه خبری تایمز اسرائیل در یکشنبه ۱۷ خرداد، این مقام پیشین موساد در مصاحبه با کانال ۱۲ اسرائیل اعلام کرد طرح سرنگونی جمهوری اسلامی در صورت ادامه جنگ میتوانست به نتیجه برسد، اما تصمیم آمریکا برای توقف درگیریها مانع اجرای کامل آن شد.
او که در این گزارش با نام مستعار «الف» معرفی شده، گفت: «ما تا انتهای مسیر پیش نرفتیم؛ در میانه راه متوقف شدیم. این یک طرح چندمرحلهای است که در طول زمان آماده شده و فعلا متوقف شده است.»
به گفته او، اسرائیل این جنگ را با «یک شریک راهبردی» آغاز کرد، اما این شریک در مقطعی تصمیم به توقف درگیریها گرفت.
«الف» افزود «استفاده از شرکای کُرد» بخشی از این طرح چندمرحلهای به شمار میرفت و هدف آن جایگزینی حکومت ایران بود.
بر اساس گزارش کانال ۱۲، «الف» نزدیک به ۳۰ سال در موساد فعالیت کرد و تا ردههای عالی این سازمان پیش رفت. او سال گذشته پس از آنکه دریافت برای ریاست موساد در نظر گرفته نمیشود، بازنشسته شد.
رومان گوفمن، رییس جدید موساد، ۱۲ خرداد در مراسم معارفه خود گفت «تحول راهبردی» اسرائیل در محور ایران، موازنه قدرت را در سراسر منطقه تغییر داده و به «محور شیعه» ضربهای شدید وارد شده است، اما «ماموریت هنوز پایان نیافته است».
او تاکید کرد هسته اصلی موساد در عملیاتهای مخفی میدانی نهفته است و این سازمان به توسعه توانمندیها و روشهای جدید برای غافلگیری و افزایش اثربخشی ادامه خواهد داد.
دیوید بارنئا، رییس پیشین موساد، ۲۵ فروردین اعلام کرده بود ماموریت این سازمان علیه جمهوری اسلامی هنوز به پایان نرسیده است و زمانی خاتمه مییابد که «این رژیم افراطی» تغییر کند.
«الف» در واکنش به گزارش نیویورکتایمز مبنی بر اینکه جان رتکلیف، رییس سازمان سیا و مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، طرح بنیامین نتانیاهو و بارنئا برای سرنگونی جمهوری اسلامی را «مضحک» و «مزخرف» توصیف کرده بودند، از این طرح دفاع کرد.
این مقام پیشین موساد گفت: «این طرح قطعا نه مزخرف بود و نه مضحک. در موساد، تخیل به واقعیت تبدیل میشود.»
او ابراز امیدواری کرد مراحل بعدی این طرح در آینده مجوز اجرا دریافت کند و افزود چنین برنامهای ماهیتی بلندمدت دارد و اجرای آن نیازمند استمرار در همه مراحل است.
«الف» افزود با وجود عدم اجرای کامل این طرح، شرایطی ایجاد شده که در نهایت میتواند به از دست رفتن قدرت جمهوری اسلامی منجر شود: «اینکه حکومت شش ماه دیگر سقوط میکند یا سه سال دیگر، نمیتوانم پیشبینی کنم، اما تردیدی ندارم که این حکومت سقوط خواهد کرد.»
این اظهارات در شرایطی مطرح میشوند که چشمانداز مذاکرات تهران و واشینگتن برای پایان دادن به جنگ، بهدلیل تداوم اختلافات بر سر بحران تنگه هرمز، پرونده هستهای جمهوری اسلامی و مناقشه لبنان با ابهامات جدی روبهرو است.
مقام پیشین موساد در بخش دیگری از مصاحبه خود با ۱۲ اسرائیل، به فعالیتهای موساد در جریان جنگ ۱۲ روزه اشاره کرد و گفت موساد از شبکهای از عوامل عملیاتی در داخل ایران استفاده کرد که با سلاح، تجهیزات دید در شب و توانایی هدایت موشکها فعالیت میکردند.
او این تحول را «انقلابی بزرگ» در موساد خواند و اضافه کرد چنین عملیاتی تا چند سال پیش قابل تصور نبود.
هشتم خرداد، روزنامه یدیعوت آحرونوت گزارش داد موساد از سال ۲۰۲۱ شاخهای ویژه برای عملیات نفوذ، جنگ روانی و تاثیرگذاری بر افکار عمومی در ایران ایجاد کرده و هدف نهایی آن را تضعیف و در نهایت سقوط جمهوری اسلامی در نظر گرفته است.
«الف» در ادامه اعلام کرد موساد در سالهای اخیر جذب، آموزش و اعتماد به عوامل بومی در کشورهای متخاصم را افزایش داده و بخشی از عملیاتهایی را که پیشتر تنها به دست ماموران اسرائیلی انجام میشد، به این افراد سپرده است.
به گفته او، بسیاری از ایرانیانی که با موساد همکاری کردهاند، بهدلیل مخالفت با حکومت جذب این سازمان شدهاند.
این مقام پیشین موساد افزود: «بسیاری از آنها از حکومت، از آنچه بر آنها تحمیل میشود و از آنچه بر دختران و همسرانشان میگذرد، نفرت دارند. برای برخی نیز انگیزه انتقام بهدلیل اتفاقاتی است که برای خانوادههایشان رخ داده است.»
الف همچنین احتمال انتقال برخی ایرانیان به اسرائیل برای آموزش را رد نکرد.
او درباره وضعیت مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، گفت اگر اسرائیل از وضعیت دقیق او مطلع نباشد، «بسیار شگفتزده خواهم شد».
مجتبی خامنهای از زمان کشته شدن پدرش، علی خامنهای، در نخستین روز جنگ در ۹ اسفند ۱۴۰۴، در انظار عمومی حضور نیافته و هیچ تصویر یا ویدیوی تازهای از او منتشر نشده است.
علی خامنهای صبح ۹ اسفند ۱۴۰۴ و در لحظات آغاز جنگ، با حمله به دفترش در قلب تهران، به همراه چندین نفر از فرماندهان ارشد نظامی، برخی مقامهای سیاسی و اعضای دفترش کشته شد.
در سالهای اخیر و پس از گسترش حملات اسرائیل به مقامهای حکومت ایران و فرماندهان و رهبران نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی در منطقه، علی خامنهای، رهبر کشتهشده جمهوری اسلامی، نمازهای میت زیادی خوانده بود.
در واقع یکی از بیشترین فعالیتهای او همین اقامه نماز میت بر جنازه کشتهشدگان بود، در حدی که برخی کاربران شبکههای اجتماعی به خامنهای لقب «بلاگر نماز میت» دادند. حالا اما جنازه خود او ۱۰۰ روز شده که بر زمین مانده است.
وعده و وعید برای برگزاری تشییع میلیونی
۶۰ روز از آتشبس میان جمهوری اسلامی و آمریکا گذشته است. در طول جنگ ۴۰ روزه و در دوره آتشبس، تشییع جنازه و دفن فرماندهان و مسئولان ارشد کشتهشده در جنگ برگزار شده، اما هنوز خبری از جنازه رهبر دوم جمهوری اسلامی و دفن او نیست.
۱۲ خرداد، محمدعلی توکلیزاده، معاون اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران، اعلام کرد برای جنازه خامنهای سه روز بدرقه در نظر گرفته شده و مراسم تشییع در تهران حداقل ۲۴ ساعت طول خواهد کشید.
او همچنین گفت احتمال برگزاری این مراسم در پایان ذیالحجه و اوایل محرم (اواخر خرداد) مطرح شده است.
معاون شهرداری تهران اضافه کرد پس از تهران، در قم و مشهد هم تشییع جنازه برگزار میشود.
این در حالی است که ۱۱ خرداد، محمدعلی انصاری، دبیر ستاد برگزاری مراسم سالمرگ روحالله خمینی، اعلام کرد مراسم امسال با تغییراتی نسبت به سالهای گذشته برگزار میشود و از مسئولان کشوری، وزیران، نمایندگان مجلس، روسای نهادها و فرماندهان نظامی برای حضور رسمی در این مراسم دعوت نشده است.
او گفت این تصمیم «به دلایل متعددی که تصمیمگیران نظام بر آن اشراف دارند»، اتخاذ شده است.
یعنی کمتر از ۲۰ روز قبل از زمانی که معاون شهرداری تهران وعده مراسم تشییع جنازه خامنهای را داده، امکان برگزاری مراسم عادی برای سالمرگ بنیانگذار جمهوری اسلامی وجود نداشته است.
بر اساس اعلام رسمی، قرار است جنازه خامنهای در مشهد و در حرم امام هشتم شیعیان دفن شود؛ هر چند که ۱۳ خرداد، جمعی از مدرسین حوزه علمیه قم در نامهای خطاب به مجتبی خامنهای درخواست کردند با توجه به اینکه شهر قم «مادر انقلاب اسلامی» است، جنازه رهبر کشتهشده جمهوری اسلامی در این شهر دفن شود.
با وجود همه این وعدهها و اظهارنظرها، همچنان اما خبری از تشییع جنازه خامنهای نیست.
تعارض تاخیر در دفن خامنهای با احکام فقه شیعه
در فقه شیعه، بر زمین ماندن جنازه دارای کراهت است و تسریع در دفن میت بسیار توصیه شده است.
طبق روایات موجود در «جواهرالکلام»، شتاب کردن در دفن میت مستحب است مگر آنکه مرگ قطعی نباشد که در این صورت، تا حصول علم به مرگ، واجب است دفن به تاخیر بیفتد.
همچنین تاخیر در دفن میت در صورتی که هتک او به شمار برود، جایز نیست. در مواردی گفته شده اگر میت باردار باشد و جنین در رحم او زنده و حفظ حیات جنین منوط بر دفن نکردن مادر باشد، تاخیر در دفن او واجب است.
«جواهر الکلام فی شرح شرایع الاسلام»، اثر محمدحسن نجفی، یکی از منابع اصلی فقه شیعه است.
همچنین مکارم شیرازی، مرجع تقلید حامی حکومت، در پاسخ به یک استفتا گفته: «تاخیر دفن میت در صورتی که موجب هتک و توهین او باشد، جایز نیست.»
علیاکبر سیفی مازندرانی، از اعضای جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، نیز گفته تسریع در تجهیز و دفن میت مومن مستحب است، مگر اینکه شک در تحقق مرگ حاصل شود و احتمال زنده بودن فرد باشد.
بر مبنای فقه شیعه، شتاب در دفن میت برای رسیدن به آرامش و جلوگیری از تغییر وضعیت ظاهری جسد مستحب است.
در مواردی تاخیر در دفن جایز است، به شرطی که بیاحترامی و هتک حرمت میت محسوب نشود و اگر تاخیر عمدی بدون دلیل موجه باشد، مکروه به شمار میرود.
حدیثی از پیامبر اسلام نیز وجود دارد که میگوید: «در حمل جنازه شتاب کنید. اگر مرده نیک اعمال است، او را به سوی نیکویی پیش میبرید و اگر غیر از آن است، بدی را از شانههای خویش بر زمین مینهید.»
ابهام در بقایای پیکر علی خامنهای
منصور ارضی، مداح مورد علاقه خامنهای، در یکی از تجمعهای شبانه حامیان حکومت، زمانی که مشغول روضهخوانی درباره عاشورا بود و میگفت پیکر بسیاری از «شهدای عاشورا» از شدت جراحات متلاشی شده بود، در یک جمله در خصوص جنازه خامنهای گفت: «بعدها گفته خواهد شد که از بدن رهبر ما چه باقی مانده است.»
درباره برخی افرادی که در زمان حمله در دفتر رهبر جمهوری اسلامی حضور داشتند، اطلاعاتی منتشر شده است. محمد قنبری، سرتیم حفاظت علی شمخانی، یکی از آنها بود.
خبرگزاری فارس نوشت ۲۰ روز بعد حمله، پیکر او از زیر آوار پیدا شد. شدت انفجار به سر و صورتش آسیب جدی زده بود؛ به گونهای که قابل شناسایی نبود. انگشترهای در دستش تنها نشانهای بود که هویت او را مشخص کرد.
همچنین مهدیه شادمانی، دختر علی شادمانی، فرمانده کشتهشده قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا در جریان جنگ ۱۲ روزه، در استوری اینستاگرام خبر داد جنازه قنبری پس از یک ماه شناسایی شده است.
محسن نجفی، پاسدار همراه محمد پاکپور، فرمانده کل سپاه پاسداران، در حمله ۹ اسفند به دفتر خامنهای کشته شد.
رسانههای ایران نوشتند: «بدن او قطعهقطعه شد و قابل شناسایی نبود و یک ماه بعد و پس از انجام آزمایش دیانای بالاخره شناسایی شد.»
حسن محمدی، مشاور دبیر وقت شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی (علی لاریجانی)، دیگر فرد کشتهشده در حمله به دفتر رهبر جمهوری اسلامی بود.
خبرگزاری فارس درباره محمدی نوشت: «چیزی از بدن او باقی نمانده و به سختی با دیانای شناسایی شد.»
پس از انتشار این اخبار، بسیاری پرسیدند آیا اساسا چیزی از بدن خامنهای باقی مانده است؟ همچنین این سوال مطرح شد که چگونه میشود پس از چنین حملات و انفجاری، مجتبی خامنهای زنده مانده باشد؟
چالش امامت و دشواری حضور مجتبی خامنهای
در باور شیعه، غسل، کفن و تدفین هر «امام» منحصرا به دست امام بعدی انجام میشود. از آنجا که امام دارای مقام «امامت» است، به لحاظ فقهی و کلامی شخص دیگری غیر از امام بعدی مجاز به انجام این مراسم برای او نیست.
شیعیان معتقدند سجاد، امام چهارم شیعیان، پس از واقعه عاشورا، پیکر پدرش را به خاک سپرد.
یا برای مثال، منابع فقهی و تاریخی شیعه عنوان کردهاند جواد، امام نهم شیعیان، که در زمان مرگ پدرش ۷ ساله بود، برای تدفین او در طوس «طیالارض» کرد، از مدینه خود را به خراسان در ایران رساند و مراسم را شخصا انجام داد.
بخشی از مشکل برای برگزاری مراسم تشییع و تدفین خامنهای به همین موضوع باز میگردد. جمهوری اسلامی بهعنوان تنها حکومت شیعی در جهان، ولی فقیه را نایب امام زمان میداند و به او لقب «امام» میدهد.
حکومت، رهبر جمهوری اسلامی را «ولی امر مسلمین جهان» و «امام جامعه در عصر غیبت» میخواند.
در چنین شرایطی و با وجود انتخاب رهبر بعدی پس از او، یعنی فرزندش مجتبی خامنهای، دشوار است برگزاری مراسم تشییع و تدفینی که نماز «امام پیشین» را «امام فعلی» نخواند و در مراسم او شرکت نکند.
مجتبی خامنهای که گفته میشود از حمله ۹ اسفند به دفتر پدرش جان سالم به در برده، ملاحظات فراوانی برای حضور در انظار عمومی دارد. اگر روایت زنده بودن او را بپذیریم، مسلما او مهمترین هدف امروز اسرائیل است.
احتمال شناسایی محل اختفا و ترور او از سوی اسرائیل محتملترین اتفاق پیشروست و از این رو، او نمیتواند بهسادگی در مراسم تشییع جنازه پدرش شرکت کند.
از سویی حجم آسیبها به او هنوز مشخص نیست. مقامهای حکومت او را در «سلامت کامل پس از آسیبهای جزئی» توصیف میکنند، اما اخباری در خصوص آسیب جدی به پاها و مخدوش شدن چهره او نیز وجود دارد.
رونمایی از مجتبی خامنهای اگر متحمل آسیبهای جدی شده باشد، میتواند هم به تضعیف روحیه حامیان حکومت بینجامد و هم دروغهای حکومت در این ۱۰۰ روز را افشا کند.
همچنین توجیه مراسم تشییع خامنهای بدون حضور دیگر مقامهای ارشد حکومت کمی دشوار است.
انگیزه مهم تبلیغات با یک جنازه
دل بستن مسئولان جمهوری به استفاده تبلیغاتی از مراسم احتمالی تشییع جنازه خامنهای هم مساله مهمی در تاخیر در برگزاری آن بوده است.
توکلیزاده، معاون شهرداری تهران، گفته بود این نهاد «در حال تدارک برای حضور جمعیتی بیش از ۱۵ تا ۲۰ میلیون نفر در تهران» است.
استفاده تبلیغاتی از این گونه مراسم در جمهوری اسلامی مسبوق به سابقه است. نمونه موخر آن تشییع جنازه قاسم سلیمانی، فرمانده پیشین نیروی قدس سپاه پاسداران، بود.
این تشییع جنازه از ۱۴ تا ۱۸ دی ۱۳۹۸ در شهرهای کاظمین، بغداد، نجف، کربلا، اهواز، مشهد، تهران و قم انجام گرفت و در نهایت، جسد سلیمانی در کرمان دفن شد.
رسانههای رسمی و مقامهای جمهوری اسلامی از حضور میلیونها نفر در این مراسم سخن گفتند و بارها از تصاویر آن برای اهداف تبلیغاتی استفاده کردند.
این تبلیغات حتی کشته شدن ۵۶ تن از افراد تشییعکننده سلیمانی در کرمان، شامل ۳۵ مرد و ۲۱ زن، را نادیده گرفت.
وجه دیگری از تاخیر در تشییع جنازه خامنهای، عبور از شرایط جنگی و برگزاری مراسمی با ابعاد میلیونی است.
پیشتر محسن محمودی، رییس شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی استان تهران، گفته بود مراسم تشییع جنازه خامنهای «یک تشییع دهها میلیونی و ماندگار در تاریخ اسلام و ایران خواهد بود».
حکومت تصور میکند همانگونه که با به خیابان کشیدن حامیان خود در ۱۰۰ روز گذشته، فضای عمومی را از دست مخالفان خارج کرده، میتواند با برگزاری تشییع جنازه چندروزه و با انتشار تصاویر آن، برای خود مشروعیتی تازه دست و پا کند.
با همه این اقوال، همچنان جنازه خامنهای که مشخص نیست چه چیزی از آن باقی مانده و در این ۱۰۰ روز کجا نگهداری شده، دفن نشده است.
در واقع، حکومت جمهوری اسلامی ۱۰۰ روز پس از واقعه، نه موفق شده تصویری از رهبر جدیدش نشان دهد و نه جنازه رهبر پیشین را دفن کند.
این تاخیر طولانی نهتنها با اصول فقهی شیعه تعارض آشکار دارد، بلکه نشانهای از بحران جانشینی که بهظاهر حل شده اما در عمل همچنان لاینحل باقی مانده، مشکلات امنیتی عمیق و ناتوانی حکومت در مدیریت مراسم نمادین خود به شمار میرود.