جمشید برزگر، روزنامهنگار و تحلیلگر سیاسی، به ایراناینترنشنال گفت: «جیدی ونس، بالاترین مقام آمریکایی است که از انقلاب ۱۳۵۷ با مقامهای جمهوری اسلامی دیدار میکند. دیداری در این سطح و بهویژه در میانه جنگ و آتشبسی موقت میتواند فرصتی برای تغییر رویکردها و معادلات بین تهران و واشینگتن باشد.»
برزگر در عین حال تاکید کرد: « اما اگر جمهوری اسلامی همچنان مسیر همیشگی را طی کند و به روشهای شناختهشده وقتکشی و مذاکرات بی سرانجام و موضعگیریهای متناقض و مبهم ادامه دهد و چنین فرصتی در این سطح با شکست مواجه شود و معاون رییسجمهوری آمریکا در چنین آزمون بزرگی ناکام بماند، روزنههای باقیمانده برای دیپلماسی بین جمهوری اسلامی و آمریکا بستهتر خواهد شد.»
جمشید برزگر افزود: «بخشی از آشفتگی در موضعگیریها برآمده از اختلافنظر باندهای قدرت در جمهوری اسلامی است که اکنون با کشته شدن کسانی مثل علی خامنهای، علی لاریجانی، محمد شمخانی و فرماندهان ارشد سپاه، ابعاد گستردهتری پیدا کرده اما بخشی دیگر از این آشفتگی و اظهارنظرهای متناقض و چندگانه، اقدامی عامدانه و آگاهانه است که جمهوری اسلامی از آن همچون تاکتیکی در مذاکرات استفاده کرده است.»
ونس بالاترین مقام رسمی آمریکایی است که پس از انقلاب ۱۳۵۷ با مقامات جمهوری اسلامی دیدار میکند.
نیویورکتایمز، جمعه ۲۱ فروردین، در گزارشی تحلیلی به بررسی نقش کلیدی و نوظهور «جیدی ونس»، معاون رییسجمهوری آمریکا، در یکی از پیچیدهترین پروندههای سیاست خارجی ایالات متحده پرداخته است.
ماموریت سخت در اسلامآباد
تنها چند هفته پس از آنکه ونس به دونالد ترامپ درباره پیامدهای مخرب یک جنگ تمامعیار هشدار داده بود، حالا ماموریت یافته است تا راهی برای خروج از این بحران بیابد.
او در سفری راهبردی، به همراه «استیو ویتکاف» و «جرد کوشنر» راهی پاکستان شده است. مذاکرات با مقامات جمهوری اسلامی که به احتمل زیاد در فضایی آکنده از تنش برگزار خواهد شد، بالاترین سطح از گفتوگوهای دیپلماتیک میان واشینگتن و تهران از سال ۱۹۷۹ تاکنون به شمار میرود.
اقتصاد آمریکا در گرو تنگه هرمز
موفقیت در این مذاکرات برای آینده سیاسی ترامپ و ونس جنبه حیاتی دارد.
پیش از شعلهور شدن آتش جنگ، قرار بود معاون رییسجمهوری تمام توان خود را بر مسائل داخلی و رقابتهای انتخاباتی متمرکز کند تا با نقد عملکرد اقتصادی دموکراتها، آرای طبقه متوسط را جلب کند.
اما انسداد تنگه هرمز و جهش بیسابقه قیمت انرژی، ثبات اقتصادی آمریکا را به خطر انداخته و تمام برنامههای انتخاباتی کاخ سفید را تحتالشعاع قرار داده است.
در این میان، تهران بهخوبی آگاه است که سال انتخابات در آمریکا، بهترین زمان برای فشار بر قیمت سوخت و کسب امتیازات سیاسی است.
ونس؛ «چاقوی سوئیسی» کاخ سفید
انتخاب ونس برای این ماموریت اتفاقی نبوده است. مخالفت اولیه او با جنگ باعث شده است تا طرفهای واسطه، از جمله مقامات پاکستان، تمایل بیشتری برای همکاری با او نشان دهند.
حضور معاون رییسجمهوری به تیم مذاکرهکننده قبلی که در پیشگیری از جنگ ناکام مانده بود، رسمیت و وزن سیاسی دوچندانی بخشیده است.
برخلاف سایر اعضای کابینه، ونس در دولت ترامپ نقش یک «چاقوی سوئیسی» را ایفا میکند. او بدون داشتن قلمرو اداری محدود، به عنوان فرستاده ویژه و آینه تمامنمای رییسجمهوری در حساسترین پروندهها مداخله میکند.
قمار بزرگ بر سر آینده سیاسی
با این حال، کارشناسان هشدار میدهند که این ماموریت دیپلماتیک شمشیری دولبه برای آینده سیاسی ونس خواهد بود.
اگرچه موفقیت در تثبیت آتشبس میتواند او را به عنوان یک دیپلمات ارشد در سطح جهانی معرفی کند، اما هرگونه شکست در این مسیر، او را مستقیما مسئول پیامدهای جنگ خواهد کرد و موقعیت او را در رقابت با چهرههایی چون مارکو روبیو برای جانشینی ترامپ تضعیف میکند.
هشدار نهایی و چشمانداز مبهم
ونس با تاکید بر شکنندگی وضعیت موجود اظهار داشته است که گرچه واشینگتن به دنبال صلح است، اما صبوری آمریکا حدی دارد.
او پیش از بازگشت از اروپا تاکید کرد که توپ اکنون در زمین ایرانیهاست و اگر گامهای عملی برای رفع بنبست برداشته نشود، ترامپ تمامی گزینههای نظامی را برای بازگشت به جنگ روی میز دارد.
همزمان، تحلیلگران بینالمللی فرایند مذاکرات را دشوار، نامنظم و آمیخته به ابهام توصیف میکنند که سرنوشت آن هنوز بهطور دقیق روشن نیست.
