در پنجاهوسومین روز انقلاب ملی ایرانیان، مراسم چهلم شماری از جانباختگان در شهرهایی چون کرج و رامهرمز، تهران، نجفآباد، مشهد و ... برگزار شد.
در کرج، مراسم چهلم علی مرادی، محمدحسین جمشیدی، علی رحمانی، علی فرجی و کامیار نثاری برگزار شد. در رامهرمز نیز مراسم چهلم رضا بارانی تحت فشارهای امنیتی برگزار شد.
مدارس در خط مقدم مبارزه
بر اساس پیامهای رسیده به ایراناینترنشنال، دانشآموزان مدارسی در استانهای سیستان و بلوچستان، کردستان، کرمانشاه، خراسان رضوی، گیلان، مازندران، البرز و تهران، در روزهای ۲۸ و ۲۹ بهمن و همزمان با مراسم چهلم جانباختگان، در کلاسهای درس حاضر نشدند.
در شهرهای اسلامشهر، بهارستان، پاکدشت، شهر ری و ورامین، مدارس متوسطه دوم بهدلیل عدم حضور گسترده دانشآموزان عملا تعطیل شدند. در مناطق ۱۰، ۱۱ و ۱۲ تهران نیز شمار اندکی از دانشآموزان در مدارس حضور یافتند. در شهرک اندیشه نیز دانشآموزان مقطع متوسطه دوم در فازهای یک، دو و سه در مدارس حاضر نشدند.
شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان ایران اعلام کرد در پی فراخوان این نهاد برای اعتصاب و گرامیداشت یاد دانشآموزان و معلمان جانباخته، بسیاری از مدارس با عدم حضور دانشآموزان تعطیل شدند. این فراخوان با هدف اعتراض به «نیمکتهای خالی» منتشر شده بود.
فشار به دانشآموزان
پیامهای رسیده حاکی از افزایش فشارهای انضباطی بر دانشآموزان غایب است. شهروندانی از کرج گفتند حراست آموزش و پرورش همزمان با مراسم چهلم، بازرسیها را افزایش داده و با دانشآموزان غایب برخورد کرده است. در اطلاعیهای از آموزش و پرورش فردیس از مدیران خواسته شده فهرست دانشآموزان غایب روزهای ۲۸ و ۲۹ بهمن را اعلام کنند. ادارهکل آموزش و پرورش پردیس نیز درباره غیبتها هشدار داده و تهدید به اخراج کرده است.
با وجود این فشارها، دهها پیام از شهرهای مختلف حاکی از ادامه اعتصاب است. برخی دانشآموزان در اهواز، رشت و کرج گفتند با پوشیدن لباس مشکی و روشن کردن شمع در کلاسها یاد جانباختگان را گرامی داشتهاند.
نگرانی درباره کودکان بازداشتی
در ادامه اعتراضات، نگرانیها درباره وضعیت کودکان و نوجوانان بازداشتی افزایش یافته است. وزیر دادگستری جمهوری اسلامی اعلام کرده تعدادی از نوجوانان ۱۶ تا ۱۸ ساله در کانونهای اصلاح و تربیت نگهداری میشوند. با این حال، گزارشهایی حاکی است برخی از آنان در زندان تهران بزرگ، زندان آمل، وکیلآباد مشهد و بازداشتگاههایی در کرمان و مشهد نگهداری شدهاند.
بر اساس این گزارشها، شماری از این نوجوانان در بند جرایم عادی نگهداری میشوند و روایتهایی از آزار جسمی و روانی منتشر شده است. برخی خانوادهها هنوز موفق به گرفتن وکیل برای فرزندان خود نشدهاند.
تحولات بینالمللی
همزمان با این رویدادها، در هجدهمین اجلاس ژنو برای حقوق بشر و دموکراسی، «جایزه شجاعت ۲۰۲۶» به «قهرمانان ایران» اهدا شد. مسیح علینژاد، روزنامه نگار و فعال مدنی، این جایزه را دریافت کرد و گفت برخی اقدامهای اخیر سازمان ملل «سیلی به صورت دموکراسی» است.
در سطح منطقهای و بینالمللی نیز تنشها ادامه دارد. رسانههای اسرائیلی گزارش دادند بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل به فرماندهی جبهه داخلی دستور داده برای احتمال جنگ با ایران آماده شود. کاخ سفید اعلام کرد دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، دیپلماسی را گزینه نخست میداند، اما «دلایل و استدلالهای زیادی» برای حمله به ایران وجود دارد.
همزمان، حزب کومله کردستان ایران از کشته شدن یک پیشمرگ خود در انفجار خودرویی در مسیر سلیمانیه به دوکان خبر داد.
دیگر اخبار و تحولات این روز را اینجا بخوانید.
آرایشی که به نوشته بسیاری از رسانهها از جمله والاستریت ژورنال، واشینگتن را برای گزینه حمله احتمالی به ایران آماده میکند، هرچند دونالد ترامپ هنوز تصمیم نهایی برای صدور دستور حمله نگرفته است.
بر اساس این گزارش، آمریکا طی روزهای اخیر جنگندههای پیشرفته اف-۳۵ و اف-۲۲، هواپیماهای فرماندهی و کنترل، سامانههای هشدار زودهنگام و تجهیزات پدافند هوایی را به منطقه اعزام کرده و یک ناو هواپیمابر دوم نیز در مسیر خاورمیانه است. این سطح از استقرار به گفته مقامات آمریکایی میتواند امکان اجرای یک کارزار هوایی چند هفتهای علیه حکومت ایران را فراهم کند؛ سناریویی گستردهتر از حمله محدود «چکش نیمهشب» که در ژوئن گذشته سه سایت هستهای ایران را هدف قرار داد.
مشاوران امنیت ملی رییسجمهوری روز چهارشنبه در اتاق وضعیت کاخ سفید درباره ایران گفتوگو کردند. والاستریت ژورنال مینویسد ترامپ چندین بار درباره گزینههای نظامی توجیه شده است. این گزینهها از حملات محدود به تاسیسات هستهای و موشکی حکومت ایران تا کارزاری وسیعتر برای هدف قرار دادن رهبران سیاسی و نظامی جمهوری اسلامی با هدف تضعیف یا حتی سرنگونی حکومت را شامل میشود. در عین حال، رییسجمهوری آمریکا ترجیح میدهد به توافقی دیپلماتیک دست یابد که در صورت تحقق کامل خواستههای واشینگتن، به توقف غنیسازی، برچیدن برنامه موشکهای بالستیک و پایان حمایت حکومت ایران از نیروهای نیابتی منطقهای منجر شود، هرچند تهران بعید است با کنار گذاشتن برنامه موشکی خود موافقت کند.
این گزارش همچنین به مذاکرات اخیر آمریکا و جمهوری اسلامی در ژنو اشاره میکند. به گفته کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، «اندکی پیشرفت» حاصل شده اما دو طرف «در برخی مسائل [از هم] هنوز فاصله زیادی دارند.» ایران قرار است در هفتههای آینده پیشنهاد دقیقتری ارائه دهد، اما مقامات آمریکایی و خارجی نسبت به آمادگی تهران برای پذیرش شروط واشینگتن بدبینتر شدهاند و احتمال میدهند حکومت ایران صرفاً به تعلیق موقت غنیسازی رضایت دهد.
به نوشته این روزنامه، ارتش آمریکا اکنون دهها جنگنده و هواپیمای پشتیبانی را به پایگاههایی در اردن و عربستان سعودی منتقل کرده و نیروی دریایی نیز ۱۳ شناور، از جمله ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن و ۹ ناوشکن مجهز به سامانههای دفاع موشکی بالستیک، در منطقه مستقر کرده است. ناو جرالد آر. فورد و ناوشکنهای همراه آن نیز در حال پیوستن به این آرایش هستند. در عین حال، بمبافکنهای رادارگریز بی-۲ میتوانند در صورت لزوم از خاک آمریکا یا پایگاه دیگو گارسیا در اقیانوس هند عملیات انجام دهند. پنتاگون همچنین سامانههای پدافند هوایی زمینی بیشتری را در سراسر خاورمیانه مستقر کرده است.
با وجود این، این آرایش نظامی تنها بخشی از توان مستقرشده در جنگ خلیج فارس ۱۹۹۱ یا تهاجم ۲۰۰۳ به عراق است. در سال ۱۹۹۱ آمریکا شش ناو هواپیمابر و بیش از ۱۳۰۰ هواپیما به منطقه اعزام کرد. در عملیات آزادی عراق در سال ۲۰۰۳ نیز ۸۶۳ هواپیما در خاورمیانه مستقر شدند.
به نوشته والاستریت ژورنال، شرایط امروز متفاوت است. نیروی هوایی آمریکا کوچکتر شده و نیروی زمینی متحدی برای پشتیبانی وجود ندارد، مگر آنکه نیروی هوایی اسرائیل وارد کارزار شود. برخلاف سال ۱۹۹۱، عربستان سعودی و امارات متحده عربی حریم هوایی خود را برای حملات احتمالی آمریکا بستهاند و بسیاری از هواپیماهای آمریکایی در اردن متمرکز شدهاند.
با این حال، فناوری نظامی- از جمله توان انجام حملات دقیق، استفاده از فناوری رادارگریزی و بهرهگیری از فضا - پیشرفت چشمگیری داشته است.
چهارشنبه ۲۹ بهمن، ترامپ در شبکههای اجتماعی نوشت در صورت عدم دستیابی به توافق هستهای، «ممکن است لازم باشد آمریکا از دیگو گارسیا» برای حمله استفاده کند. او همچنین گفت ایالات متحده میتواند از پایگاه فرفورد در بریتانیا نیز بهره ببرد.
والاستریت ژورنال تاکید میکند که با وجود برتری تکنولوژیک و تسلیحاتی آمریکا، حکومت ایران همچنان ابزارهایی برای پاسخ دارد؛ از جمله زرادخانه موشکی قابل توجه که میتواند پایگاههای آمریکا و متحدانش را هدف قرار دهد و توان بالقوه برای اختلال در تنگه هرمز. با این حال، این استقرار نظامی هنوز به اندازه بسیج گسترده نیروهای آمریکا در جنگ خلیج فارس ۱۹۹۱ یا حمله ۲۰۰۳ به عراق نیست.
با توجه به این عدم قطعیتها، برخی فرماندهان سابق نظامی معتقدند توافق دیپلماتیک ممکن است بر جنگ ارجح باشد. دیوید دپتولا، ژنرال بازنشسته سهستاره نیروی هوایی که در عملیات طوفان صحرا در سال ۱۹۹۱ نقش داشت، به والاستریت گفت افزایش چشمگیر نیروهای مستقر میتواند نشانهای قاطع باشد که ترامپ در استفاده از زور جدی است و این شاید ایران را به توافق وادار کند.
گزارش همچنین به ابهامهای پس از هرگونه حمله احتمالی اشاره دارد. مقامات دولت ترامپ درباره اینکه در صورت تضعیف یا سقوط رهبری جمهوری اسلامی چه نیرویی قدرت را در دست خواهد گرفت، تصویر روشنی ندارند. برخی تحلیلگران معتقدند سپاه پاسداران میتواند خلأ قدرت را پر کند. در عین حال، احتمال ازسرگیری اعتراضات داخلی پس از حملات هوایی آمریکا وجود دارد؛ موضوعی که میتواند واشینگتن را با این پرسش مواجه کند که آیا در صورت تشدید سرکوب، باید کارزار نظامی را ادامه دهد یا خیر.
الیوت کوهن، پژوهشگر مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی، به این روزنامه گفت اگر هدف ترامپ تاثیرگذاری جدی بر حکومت ایران و کاهش توان موشکی آن برای حمله به پایگاههای آمریکا، اسرائیل، عربستان و کشورهای خلیج فارس باشد، «احتمالاً به عملیاتی شدید نیاز خواهد بود که هفتهها یا حتی ماهها طول بکشد.»
والاستریت ژورنال مینویسد افزایش چشمگیر توان نظامی آمریکا ممکن است با هدف اعمال فشار برای رسیدن به توافق باشد. اما اگر مذاکرات به نتیجه نرسد، این آرایش نظامی به ترامپ امکان اجرای یک عملیات گسترده و چند هفتهای علیه ایران را خواهد داد، گزینهای که همچنان روی میز باقی مانده است.
به گفته این منابع، رییسجمهوری آمریکا هنوز تصمیم نهایی برای حمله نگرفته و گفتوگوها در کاخ سفید درباره خطرات تشدید تنش و پیامدهای سیاسی و نظامی آن ادامه دارد.
در همین زمینه، منابع آگاه به شبکه سیانان هم گفتهاند که ارتش ایالات متحده آماده است که حتی از همین آخر هفته علیه ایران دست به حمله بزند، اما آنها هم تاکید کردهاند که ترامپ هنوز تصمیم نهایی خود را درباره صدور مجوز چنین اقدامی اتخاذ نکرده است.
به گفته منابع سیانان، یکی از منابع هشدار داد که ترامپ در جلسات خصوصی هم استدلالهایی در حمایت از اقدام نظامی مطرح کرده و هم علیه آن، و از مشاوران و متحدان خود درباره بهترین مسیر پیش رو نظر خواسته است. هنوز مشخص نیست که او تا پایان هفته تصمیم قطعی خواهد گرفت یا نه. یکی از این منابع گفت: «او زمان زیادی را صرف فکر کردن درباره این موضوع میکند.»
به گزارش سیبیاس، پنتاگون همزمان با بررسی گزینههای نظامی، در حال انتقال موقت بخشی از نیروهای خود از خاورمیانه به اروپا یا بازگرداندن آنها به خاک آمریکا است؛ اقدامی که به گفته منابع، بخشی از رویههای معمول پیش از هر عملیات احتمالی یا در نظر گرفتن سناریوی حملات تلافیجویانه جمهوری اسلامی محسوب میشود و لزوماً به معنای قریبالوقوع بودن حمله نیست.
این گزارش در حالی منتشر شده که ایالات متحده حضور نظامی خود در منطقه را تقویت کرده است. گروه ناو هواپیمابر «آبراهام لینکلن» هماکنون در منطقه حضور دارد و ناو هواپیمابر «جرالد فورد» نیز در مسیر خاورمیانه است. بر اساس دادههای رهگیری دریایی، فورد تا روز چهارشنبه در سواحل غرب آفریقا حضور داشت. علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، همزمان با افزایش تنشها، تصویری تولیدشده با هوش مصنوعی از این ناو در کف دریا منتشر کرد و تهدید کرد که «سلاحی وجود دارد که میتواند آن را به اعماق دریا بفرستد.»
سیبیاسنیوز همچنین گزارش داد که مذاکرات هستهای جمهوری اسلامی و آمریکا روز سهشنبه در ژنو با میانجیگری عمان برگزار شده و چند ساعت به طول انجامیده است. دولت ترامپ از «برخی پیشرفتها» سخن گفته، اما کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، تاکید کرده که دو طرف همچنان «در برخی مسائل فاصله زیادی» دارند. به گفته او، انتظار میرود ایران در هفتههای آینده جزئیات بیشتری ارائه دهد و رییسجمهوری روند مذاکرات را زیر نظر دارد.
بر اساس این گزارش، ترامپ در دیداری در دسامبر گذشته در مارالاگو به بنیامین نتانیاهو گفته بود اگر توافقی با تهران حاصل نشود، از حملات اسرائیل علیه برنامه موشکهای بالستیک حکومت ایران حمایت خواهد کرد. در همین حال، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، قرار است در روزهای آینده برای گفتوگوهای بیشتر با نخستوزیر اسرائیل دیدار کند.
سیبیاسنیوز یادآور شده که آمریکا در ژوئن گذشته و در جریان جنگ ۱۲ روزه اسرائیل و جمهوری اسلامی، در حملات علیه تاسیسات هستهای ایران مشارکت داشت؛ حملاتی که به گفته ارزیابیهای اطلاعاتی، خسارات قابل توجهی به برنامه هستهای جمهوری اسلامی وارد کرد. ایران پیش از آن و پس از خروج آمریکا از توافق هستهای، سطح غنیسازی اورانیوم خود را تا ۶۰ درصد افزایش داده بود؛ سطحی که آژانس بینالمللی انرژی اتمی آن را فاصلهای کوتاه تا درجه تسلیحاتی توصیف کرده است.
گزارش سیبیاس، در کنار گزارشهای دیگری در ساعات اخیر منتشر شده نشان میدهد در حالی که گزینه نظامی به طور جدی روی میز قرار دارد و آمادگیهای عملیاتی در جریان است، تصمیم نهایی درباره حمله به ایران همچنان در سطح سیاسی در حال بررسی است و همزمان مسیر دیپلماسی نیز باز نگه داشته شده است.
