صلیب سرخ جنازه یکی از گروگانهای کشته شده را تحویل گرفت
ارتش اسرائیل اعلام کرد کمیته بینالمللی صلیبسرخ پیکر یکی از گروگانهای درگذشته را تحویل گرفته و در مسیر بازگرداندن آن است.
ارتش اسرائیل در پستی در ایکس نوشت: «بر اساس اطلاعات ارائهشده از سوی صلیبسرخ، تابوتِ یک گروگان کشتهشده به اختیار این نهاد درآمده و در راه رسیدن به نیروهای اسرائیلی در غزه است.»
از زمان اجرای آتشبس با میانجیگری آمریکا در ۱۰ اکتبر، حماس تاکنون بقایای ۱۶ نفر از ۲۸ گروگانِ درگذشته — بههمراه ۲۰ گروگان زنده — را تحویل داده است.
اسرائیل همچنان منتظر بازگشت پیکر ۱۲ نفر دیگر است تا به مرحله دوم توافق آتشبسِ مورد حمایت آمریکا وارد شود. بازیابی و تحویل پیکر گروگانها از موانع طرح صلح غزه بوده است.
کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، در دیدار با رجب طیب اردوغان، رییسجمهوری ترکیه، قراردادی را امضا کرد که بر اساس آن، ترکیه ۲۰ جنگنده یوروفایتر تایفون را به ارزش هشت میلیارد پوند از بریتانیا خریداری میکند.
به گزارش خبرگزاری رویترز، استارمر دوشنبه پنجم آبان در نخستین سفر رسمی خود به ترکیه از زمان آغاز نخستوزیری، این توافق را «لحظهای تاریخی» توصیف کرد.
اردوغان نیز گفت در آینده «پروژههای مشترک صنعتی و دفاعی جدیدی» میان دو کشور دنبال خواهد شد.
هدف ترکیه از خرید این جنگندهها تقویت توان هوایی و جبران فاصله با رقبای منطقهای از جمله اسرائیل عنوان شده است.
اسرائیل در ماههای اخیر با حملات هوایی به کشورهای منطقه، از جمله ایران و سوریه، موجب نگرانی آنکارا درباره توازن نظامی در خاورمیانه شده است.
اروپا نیز در شرایطی که جنگ اوکراین همچنان ادامه دارد، نقش ترکیه را در تقویت جناح شرقی ناتو و ثبات پس از جنگ در شرق اروپا حیاتی میداند.
وزارت دفاع ترکیه اعلام کرد علاوه بر قرارداد با بریتانیا، قصد دارد ۱۲ فروند جنگنده تایفون از عمان و ۱۲ فروند دیگر از قطر خریداری کند.
بر اساس گزارش پیشین رویترز، قرار است ترکیه ابتدا ۱۲ جنگنده کارکرده از این دو کشور دریافت کند تا نیازهای فوری خود را برطرف کند و در سالهای آینده جنگندههای جدید را از بریتانیا تحویل بگیرد.
بریتانیا اعلام کرده نخستین محموله از ۲۰ جنگنده جدید در سال ۲۰۳۰ تحویل ترکیه خواهد شد و این قرارداد شامل گزینه خرید تعداد بیشتری از این هواپیماها نیز میشود.
قیمت بالا و انتقاد کارشناسان
برخی تحلیلگران قیمت هشت میلیارد پوندی قرارداد را «غیرعادی و بسیار بالا» توصیف کردهاند.
بوراک ییلدریم، تحلیلگر دفاعی در استانبول، گفت: «هواپیما را به قیمت ناوچه میفروشند. هیچ جنگندهای ۴۰۰ میلیون پوند نمیارزد. این معامله نوعی فریب است.»
او افزود حتی اگر قرارداد شامل قطعات یدکی، آموزش و مهمات باشد، قیمت تعیینشده «بیسابقه» است.
دو طرف درباره جزییات دقیق اقلام همراه هواپیماها توضیحی ندادهاند.
پر کردن کمبود ناوگان هوایی ترکیه
ترکیه و بریتانیا تیرماه گذشته توافق اولیهای برای خرید تا ۴۰ فروند تایفون امضا کرده بودند که با موافقت اعضای کنسرسیوم یوروفایتر شامل آلمان، ایتالیا و اسپانیا انجام شد.
شرکتهای ایرباس، بیایای سیستمز و لئوناردو، سازندگان اصلی این جنگندهها هستند.
اردوغان هفته گذشته در سفر به قطر و عمان بخشی از مذاکرات خود را به همین موضوع اختصاص داده بود.
ترکیه در سالهای اخیر با گرمتر کردن روابط با غرب، تلاش کرده ناوگان هوایی سالخورده خود شامل جنگندههای اف-۱۶ را با یوروفایترها و احتمالا اف-۳۵های آمریکایی جایگزین کند.
آنکارا همچنین در حال توسعه جنگنده بومی خود به نام «قاآن» است اما این پروژه هنوز چند سال تا تکمیل فاصله دارد.
مقامهای ترکیه میگویند این قرارداد بخشی از راهبرد نوسازی هوایی کشور در واکنش به افزایش تنشهای منطقهای است.
آنکارا امیدوار است با دریافت این جنگندهها، جایگاه خود را در میان قدرتهای نظامی خاورمیانه بازیابد و همزمان همکاریهای دفاعی خود را با متحدان ناتو گسترش دهد.
کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، با تمجید از نقش ترکیه در تلاشهای صلح غزه گفت لندن و آنکارا برای اجرای هرچه سریعتر فاز نخست آتشبس همکاری میکنند.
رجب طیب اردوغان، رییسجمهوری ترکیه، ضمن استقبال از تصمیم بریتانیا برای بهرسمیتشناختن دولت فلسطین، تاکید کرد دو کشور مسئولیت سنگینی در حفظ آتشبس دارند. آتشبسی که بیش از سه هفته برقرار مانده، در حالی ادامه دارد که حماس برای تحویل بقایای گروگانهای اسرائیلی در غزه اقدام میکند.
ابوالفضل اقبالی، استاد دانشگاه و مدافع قانون عفاف و حجاب، در مناظرهای گفت اجرای ناقص این قانون باعث شد «رفتارهای اتاقخوابی» در جامعه عادی شود. محمد مهاجری، فعال سیاسی که در گذشته حامی حجاب اجباری بود در پاسخ گفت این قانون پلیس را مقابل مردم قرار داد و حتی مذهبیها را تحقیر کرد.
در این مناظره که به تازگی منتشر شده و دوشنبه پنجم آبانماه مورد توجه کاربران شبکههای اجتماعی قرار گرفته، اقبالی در پاسخ به این سوال که آیا اظهارات اخیر محمدرضا باهنر مبنی بر توقف قانون حجاب و تشکیل «اتاق وضعیت عفاف و حجاب»، نشانه شکست سیاست رسمی جمهوری اسلامی در موضوع حجاب است، گفت: «این برداشت غلط است. نه سخنان آقای باهنر و نه اظهارات مسئولان استانی نمایانگر سیاست رسمی نظام نیست. جمهوری اسلامی همچنان موضع واحدی درباره حجاب دارد و آن را جزو ارکان فرهنگ ایرانی-اسلامی میداند.»
این در حالی است که باهنر چند روز بعد از این اظهارات ضمن عقبنشینی از سخنان خود، حجاب را «ضرورتی اجتماعی» خواند و خواستار مجازات مخالفان حجاب اجباری شد.
اقبالی تاکید کرد که میان سه قوه درباره لزوم حفظ «پوشش اجتماعی» توافق وجود دارد اما در روش اجرا، اختلاف نظرهایی میان دولت و سایر نهادها دیده میشود.
او گفت: «حتی آقای [مسعود] پزشکیان هم بهطور قاطع از مواجهه مدبرانه با وضعیت بدپوششی حمایت میکند.»
در مقابل، مهاجری قانون عفاف و حجاب را «توهین به مفهوم حجاب» توصیف کرد و گفت: «این قانون کاریکاتوری از دین بود. عدهای در پستو قانونی نوشتند که نه تنها نتیجه فرهنگی نداشت، بلکه به تحقیر زنان محجبه انجامید.»
اختلاف بر سر نقش حکومت در فرهنگسازی
مهاجری با تاکید بر اینکه «کار فرهنگی درباره حجاب» وظیفه حکومت نیست، گفت: «روحانیت قبل از انقلاب تاثیرگذارتر بود چون مردمی بود. امروز روحانیون از منبرها به صندلیهای سبز مجلس رفتهاند. کار فرهنگی را به دولت سپردیم و نتیجهاش همین شکست ۴۰ ساله است.»
اقبالی در پاسخ گفت: «اگر شما کار فرهنگی را وظیفه مردم میدانید، چرا وقتی بودجه سازمان تبلیغات یا صداوسیما برای فرهنگسازی تصویب میشود، رسانههای شما آن را هدررفت مینامند؟ از یک طرف میگویید باید فرهنگسازی کرد، از طرف دیگر نهادهای فرهنگی را تخریب میکنید.»
در بخشی از این مناظره، دو طرف بر سر نقش «شبکه نمایش خانگی» و رسانهها نیز جدل کردند.
مهاجری بارها تکرار کرد که «هیچ قانون و چماقی نمیتواند باور دینی بسازد».
او گفت: «هر کاری که لج مردم را دربیاورد، شکست میخورد.»
با روی کار آمدن جمهوری اسلامی، برخورد با شهروندان بهدلیل پوشش آنان آغاز شد و در دورههایی شدت گرفت. گاهی نیز این برخوردها کمتر شد.
در سالهای گذشته بارها گزارشهایی از حمله «آمران به معروف» به شهروندان یا درگیری آنان با مردم بهدلیل دخالت در نحوه رفتار، سبک زندگی و پوشش در اماکن عمومی منتشر شده و این فشارها مخصوصا برای تحمیل حجاب اجباری به زنان همچنان ادامه دارد.
اقبالی درباره نحوه مواجهه با بیحجابی گفت: «اگر کسی در خیابان به تذکر مودبانه توجه نکند، باید قانون وارد شود. هدف اصلاح رفتار است، نه ایمان آوردن. مثل مالیات یا نظم ترافیک، الزام قانونی برای حفظ نظم اجتماعی است.»
او تاکید کرد: «کسی که در خیابان با بیحجابی آشکار عملا قانونشکنی میکند، باید جریمه شود. این به معنی سرکوب نیست بلکه حفظ نظم عمومی است.»
مهاجری در مقابل تاکید کرد: «نوجوانان امروز را با پیامک و پلیس نمیتوان مذهبی کرد. اگر قرار است جامعه باحجاب شود، باید از گفتوگو و اعتماد شروع کنیم نه از اجبار.»
۲۵ مهر، روحالله مومننسب، دبیر ستاد امر به معروف و نهی از منکر استان تهران، از تشکیل «اتاق وضعیت عفاف و حجاب» و سازماندهی بیش از ۸۰ هزار نیروی موسوم به «آمر به معروف» بهعنوان مامور کنترل حجاب اجباری خبر داد.
در همین روزها، کاربران شبکههای اجتماعی از مشاهده مجدد ونهای گشت ارشاد در نقاطی از تهران خبر دادند. گزارشهایی مشابه نیز از شهرهای قم و اصفهان منتشر شد.
همزمان، فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت پزشکیان، در نشستهای خبری خود تاکید کرد هیچ بودجهای برای چنین طرحهایی اختصاص نیافته و «تجربه گشت ارشاد شکست خورده است».
در هفتههای گذشته، گزارشهای متعددی از پلمب واحدهای صنفی از جمله کافهها و رستورانها در شهرهای مختلف به دلایلی مانند رعایت نکردن حجاب اجباری منتشر شده است.
با وجود تشدید فشارهای حکومتی، مقاومت زنان در برابر اجبار حجاب همچنان ادامه دارد.
حازم قاسم، سخنگوی حماس، گزارشها درباره نگهداری پیکر برخی گروگانها با وجود اطلاع از محل آنها را تکذیب کرد.
او گفت: «ادعاهای اشغالگر درباره آگاهی حماس از محل گروگانها نادرست است، بهویژه پس از جنگ غزه که وضعیت منطقه را دگرگون کرده است.»
این موضعگیری که در رسانههای عربی بازتاب یافته، در پاسخ به گزارشهای اسرائیلی مطرح میشود که میگویند حماس قادر است محل پیکر ۱۰ نفر از ۱۳ گروگان باقیمانده را بیابد اما برخلاف توافق با میانجیگری آمریکا از بازگرداندن آنها خودداری میکند.
کانال ۱۲ اسرائیل گزارش داد که مقامهای آمریکایی اعلام کردهاند سخنان دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، مبنی بر نظارت ۴۸ ساعته بر رفتار حماس، بهمعنای تعیین مهلت نهایی برای بازگرداندن پیکر گروگانهای کشتهشده نیست.
بر اساس این گزارش، هدف ترامپ از این سخنان تاکید بر ضرورت اقدام فوری حماس برای تحویل پیکر گروگانها بوده است، هرچند مقامهای اسرائیلی و حماس آن را بهعنوان «ضربالاجل» تلقی کردهاند.
این گزارش میافزاید حماس اعلام کرده قصد دارد تا پایان این مهلت، پیکر یکی از گروگانها را بازگرداند.
در همین حال، منابع آمریکایی گفتهاند واشینگتن با وجود مخالفت با محدود کردن کمکهای انسانی به غزه، آماده بررسی پیشنهاد اسرائیل برای گسترش «خط زرد» و ورود نیروهای ارتش این کشور به مناطق پیشتر تحت کنترل حماس است، در صورتی که این گروه همچنان از تحویل پیکرها خودداری کند.
گزارشها همچنین حاکی است ترامپ در دیدار اخیر خود با شیخ تمیم بن حمد آلثانی، امیر قطر، بازگرداندن پیکر دو گروگان آمریکایی، «ایتی چن» و «عمر نیوترا»، را از اولویتهای اصلی خود دانسته است.
بر پایه گزارش شبکه ۱۳ اسرائیل، دستگاه اطلاعاتی این کشور معتقد است حماس میتواند محل دفن ۱۰ نفر از ۱۳ گروگان کشتهشده را مشخص کند و از سرنوشت دو نظامی اسرائیلی دیگر، آساو حامامی و حدَر گُلدین، نیز آگاه است، اما بهدلیل اهمیت نمادین این دو نفر در جامعه اسرائیل، از تحویل پیکرهایشان خودداری میکند.
