یکی از اعضای خدمه کشتی باری هلندی که هفته گذشته از سوی حوثیهای تحت حمایت جمهوری اسلامی در خلیج عدن مورد حمله قرار گرفت، بر اثر جراحات خود درگذشت.
شرکت «اسپلیتهوف» (Spliethoff) مستقر در آمستردام، که مالک این کشتی است، این خبر را سهشنبه در بیانیهای اعلام کرد.
این شرکت جزئیات بیشتری درباره خدمه فوتشده منتشر نکرد، اما سخنگویش به یک شبکه تلویزیونی هلندی گفت که او اهل فیلیپین بود.
نخستوزیر پرجمعیتترین ایالت استرالیا از برنامه یک گروه طرفدار فلسطین برای برگزاری یک گردهمایی اعتراضی در سیدنی در سهشنبه، دومین سالگرد حملات گروه شبهنظامی حماس انتقاد کرد.
این حملات منجر به کشته شدن ۱۲۰۰ اسرائیلی و آغاز جنگ مرگبار در غزه شد.
یک گروه حامی فلسطین قصد دارد عصر سهشنبه در حومه سیدنی مراسمی برگزار کند.
این اقدام با محکومیت کریس مینز، نخستوزیر ایالت نیوساوتوِیلز که سیدنی را در بر میگیرد روبهرو شد.
او در گفتوگو با یک رادیوی استرالیایی گفت: «زمانبندی بسیار بدی دارد، بهطرز شوکآوری بیاحساس است. ما درک میکنیم که دربارهٔ غیرنظامیان بیگناه فلسطینی در غزه نگرانی وجود دارد، اما انجام چنین مراسمی در روز ۷ اکتبر به نظر میرسد که بزرگداشت اعمال این تروریستهای حماس باشد، نه همدردی با شرایط کسانی که در غزه زندگی میکنند.»
ارتش اسرائیل اعلام کرد در پی بهصدا درآمدن آژیرهای هشدار یک پرتابه از شمال نوار غزه شلیک شد که بهنظر میرسد در منطقه سقوط کرده و تاکنون گزارشی از تلفات دریافت نشده است.
آژیر هشدار در نتیو هعسرا در نزدیکی غزه، به صدا درآمد.
این حمله در دومین سالگرد یورش ویرانگر حماس در تاریخ ۷ اکتبر رخ داده است؛ حملهای که در آن هزار و ۲۰۰ نفر کشته و ۲۵۱ نفر به گروگان گرفته شدند.
نتیو هعسرا یکی از مناطقی بود که در آن روز مورد حمله قرار گرفت.
در روزگاری که واژه آزادی در ایران، زخمی بر زبان مردم است، بنایی در قلب تهران هنوز قامت راست کرده تا یادآور رویایی باشد که نیم قرن پیش بر سنگ نوشته شد. برج آزادی، یا همان شهیاد سابق، بنایی است که از خیال جوانی برآمد و به نماد آرزوی نسلی تبدیل شد.
اکنون، در دانشگاه استنفورد در کالیفرنیا، آن جوان دیروز، حسین امانت، معمار این بنا، جایزه فرهنگی «بیتا» را دریافت کرده است؛ جایزهای که با پشتیبانی بیتا دریاباری، کارآفرین و نیکوکار ایرانیآمریکایی، و در چارچوب برنامههای مرکز مطالعات ایرانشناسی دانشگاه استنفورد به مدیریت دکتر عباس میلانی برگزار میشود.
این جایزه هر سال به هنرمند یا اندیشمندی اهدا میشود که سهمی در زنده نگه داشتن فرهنگ ایرانی و گسترش گفتوگوی آن با جهان داشته است. اما امسال، انتخاب حسین امانت معنایی فراتر یافت: تجلیل از معمار آزادی در سرزمینی که آزادی از مردمش دریغ شده است.
خیال معمار جوان
در سال ۱۳۴۵ مسابقهای ملی برای طراحی نماد ایران نوین برگزار شد. از میان دهها طرح، اثر جوانی ۲۴ ساله از دانشکده هنرهای زیبا برگزیده شد. حسین امانت در طرح خود، تاریخ و آینده را در هم آمیخت: قوسهای ساسانی، ظرافت اسیسمی و منطق هندسی مدرن را در قالبی واحد نشاند.
کار ساخت از آبان ۱۳۴۸ آغاز شد و در مهر ۱۳۵۰ پایان یافت. بنایی از سنگ مرمر قروه، با سازهای از بتن مسلح، که در روز افتتاح «شهیاد آریامهر» نام گرفت و نماد شکوه ایران مدرن بود.
اما با انقلاب ،۱۳۵۷ نامش تغییر کرد و «آزادی» شد؛ در سرزمینی که همان روزها آزادی از آن گرفته شد.
از آن پس، برج آزادی به پارادوکسی زنده بدل شد: نماد آزادی در کشوری بی آزادی.
نمادی که به مردم پیوست
در دهههای بعد، این برج نه فقط از حیث معماری، که از حیث معنا، بازتعریف شد. جمهوری اسلامی کوشید آن را در نمادهای رسمی خود بگنجاند، اما برج از چنگ حکومت گریخت و به مردم پیوست.
میدان آزادی در همه خیزشهای بزرگ معاصر، از جنبش دانشجویی دهه هفتاد تا اعتراضات ۱۳۸۸، دی ماه ۱۳۹۸ و انقلاب «زن، زندگی، آزادی» در ۱۴۰۱ به میدان اعتراض بدل شد.
در کنار همان برجی که به نام آزادی نامیده شد، نیروهای امنیتی بارها بر پیکر جوانانی آتش گشودند که فریاد میزدند: «مرگ بر دیکتاتور»
برج آزادی، امروز بیش از هر زمان، نماد مقاومت است؛ نمادی که یادآور رویایی است که هنوز در دل مردم زنده مانده است.
معمار ایمان و دانش
حسین امانت تنها معمار برج آزادی نیست. او در سالهای مهاجرت، طرح شماری از مراکز مذهبی و فرهنگی جامعه بهایی در جهان را طراحی کرده است؛ از جمله ساختمان مرکزی بیتالعدل اعظم در شهر حیفا در اسرائیل، که عالیترین نهاد اداری و معنوی آیین بهایی است و از شاهکارهای معماری قرن بیستم به شمار میآید.
او همچنین طراح آرامگاه عبدالبها در شهر عکا دراسرائیل است ؛ بنایی که ساخت آن از سال ۲۰۱۹ آغاز شد و قرار است در سال میلادی پیش رو به بهرهبرداری برسد. این بنا به لحاظ معماری، پیوندی میان سادگی شرقی و فرمهای مدرن دارد و امانت آن را «خانه آرامش» توصیف کرده است.
در کنار کارهای معماری، او بنیانگذار یک نهاد غیرانتفاعی آموزش عالی برای بهاییان است؛ نهادی که در واکنش به محرومیت سیستماتیک بهاییان از تحصیل در ایران تاسیس شد تا جوانان محروم بتوانند در خارج از نظام رسمی جمهوری اسلامی، تحصیل کنند و دانش بیاموزند.
امانت بارها گفته است: «آموزش، همان آزادی درونی است. وقتی آزادی از انسان گرفته میشود، باید آن را با دانش بازسازی کرد.»
استنفورد؛ جایی برای زنده نگه داشت فرهنگ ایران
در آن سوی جهان، در دانشگاه استنفورد، مراسم اهدای جایزه «بیتا» با حضور هنرمندان، دانشگاهیان و ایرانیان مقیم آمریکا برگزار شد. دکتر عباس میلانی، مدیر مرکز مطالعات ایرانشناسی، در سخنرانی خود گفت: «اگر تهران شهری بیچهره میماند، برج شهیاد به آن چهره بخشید. امانت با سنگ، هویت ساخت و با قوسهایش تاریخ را به آینده رساند.»
بیتا دریاباری، حامی اصلی این جایزه، نیز تاکید کرد که هدف او از حمایت از این رویداد، پاسداری از میراث فرهنگی و معنوی ایران است.
او گفت: «ما در خارج از کشور وظیفه داریم از حافظان فرهنگی خود تقدیرکنیم.»
حسین امانت در میان تشویق حاضران، جایزه را دریافت کرد و با صدایی آرام اما استوار گفت: «برج شهیاد از آرزوی من برای پیوند سنت و مدرنیته زاده شد. میخواستم نشان دهم که ایران میتواند ایرانی بماند و جهانی شود. اما امروز، بیش از همیشه، میدانم که آزادی، تنها با ساخت بنا ممکن نیست؛ باید آن را زندگی کرد.»
میراثی که از وطن جدا نشد
پس از انقلاب، حسین امانت به کانادا مهاجرت کرد. اما هیچ یک از فاصلهها نتوانستند او را از وطن جدا کنند. آثارش در ایران، همچنان برپا هستند؛ از دانشکده مدیریت دانشگاه تهران تا سازمان میراث فرهنگی، همه با همان امضای معمار جوانی که در دهه چهل باور داشت سنگ هم میتواند سخن بگوید.
در غربت، او هرگز از ساخت باز نایستاد. اما برج آزادی برای او همان است که حافظ برای شعر فارسی بود: یک اثر، اما جهانی.
برجی که هنوز نگاه میکند
در پایان مراسم استنفورد، تصویر برج آزادی بر پرده افتاد. نور آن تالار را پر کرد و صدای موسیقی ایرانی در فضا پیچید. در آن لحظه، گویی میان تهران و سانفرانسیسکو پلی نامرئی کشیده شد؛ پلی از سنگ و اندیشه، از خاطره و امید.
برج آزادی هنوز ایستاده است؛ اما نه برای نظامی که کوشید نامش را مصادره کند، بلکه برای مردمی که در پای آن، آزادی را فریاد زدهاند.
این برج، اکنون سندی است بر ایستادگی ایرانیان؛ سندی بر این حقیقت ساده اما پرهزینه: آزادی را نمیتوان مصادره کرد حتی اگر نامش را بر برجی بگذارند و معنایش را از مردم بگیرند.
نیکولاس مادورو، رییسجمهوری ونزوئلا، گفت دولت او به واشینگتن درباره «عملیات پرچم دروغین» از سوی «بخشهای افراطی راستگرایان ونزوئلایی» برای کار گذاشتن مواد منفجره در سفارت آمریکا در کاراکاس هشدار داده است.
عملیات پرچم دروغین به اقدامی گفته میشود که بهگونهای انجام میشود تا مسئولیت آن بر عهده طرف دیگری به نظر برسد.
کاخ سفید و وزارت خارجه آمریکا فورا درباره این موضوع اظهار نظری نکردند.
خورخه رودریگز، رییس مجلس ملی ونزوئلا، نخستین بار یکشنبه در حساب تلگرام خود از این طرح خبر داد و گفت برنامه ادعایی از طریق سه کانال مختلف به ایالات متحده اطلاع داده شده است.
او افزود یک سفارتخانه اروپایی نیز از این نقشه آگاه شده، اما نامی از آن نبرد. ونزوئلا در سال ۲۰۱۹ روابط خود را با آمریکا قطع کرد و دیپلماتهای آمریکایی در همان سال کشور را ترک کردند.
مادورو شامگاه دوشنبه در مصاحبهای تلویزیونی گفت دو منبع قابل اعتماد، یکی داخلی و یکی بینالمللی، دولت را از احتمال این حمله مطلع کردهاند و نیروهای امنیتی برای تقویت حفاظت از سفارت اعزام شدهاند.
او افزود دولت در پی بازداشت افراد دخیل در این طرح است و از طراحان آن آگاهی دارد. مادورو گفت: «این اقدام با حمایت فردی انجام شده که بهزودی شناخته خواهد شد و از سوی فرد دیگری درخواست شده که او نیز بهزودی معرفی میشود، اما این روند هنوز در جریان است.»
به گفته مادورو، هدف از این طرح آن بوده که دولتش مقصر جلوه داده شود «و زمینه برای تشدید درگیری فراهم شود».
خبرگزاری رسمی سوریه، سانا، سهشنبه ۱۵ مهر گزارش داد که ارتش سوریه و نیروهای دموکراتیک سوریه که مورد حمایت آمریکا هستند، پس از چند روز درگیری به توافق آتشبس در دو منطقه شهر حلب دست یافتهاند.
وزارت دفاع سوریه دوشنبه ۱۴ مهر گفته بود نیروهای ارتش در چند جبهه با گروه تحت رهبری کردها در شمال شرق سوریه مستقر شدهاند؛ اقدامی که به گفته این وزارتخانه، «مقدمه عملیات نظامی نیست» بلکه برای جلوگیری از حملات مکرر و تلاشهای نیروهای دموکراتیک سوریه جهت تصرف مناطق جدید انجام شده است.
بهگزارش رویترز درگیریهای اخیر میان دو طرف، توافق تاریخی ماه مارس میان نیروهای دموکراتیک سوریه و دولت جدید اسلامگرای سوریه را تحتالشعاع قرار داده است؛ توافقی که هدف آن ادغام نیروهای دموکراتیک سوریه در نهادهای دولتی و یکپارچهسازی کشوری بود که پس از ۱۴ سال جنگ بهشدت تجزیه شده است.
این توافق قرار بود زمینه الحاق نیروهای کرد که حدود یکچهارم خاک سوریه را در اختیار دارند، همراه با نهادهای محلی کرد، به ساختار دولت دمشق فراهم کند.
درگیری در محلههای کردنشین حلب
شاهدان به رویترز گفتند ارتش سوریه دو محله تحت کنترل نیروهای کرد در حلب را محاصره کرده و این اقدام باعث اعتراضهای پراکنده ساکنان این مناطق شده است. همچنین گزارشهایی از ادامه درگیریهای پراکنده در حومه این محلهها منتشر شده است. به گفته ساکنان، چند راکت از داخل این مناطق به سمت محلههای مسکونی اطراف شلیک شده است.
یک منبع امنیتی گفت در حمله به یک ایست بازرسی، یکی از نیروهای امنیتی دولت سوریه کشته شد. در مقابل، نیروهای کرد وابسته به نیروهای دموکراتیک سوریه اعلام کردند که یک حمله نیروهای دولتی را دفع کردهاند. دو تن از ساکنان نیز گفتند دهها خانواده برای در امان ماندن از درگیریها در حال فرار هستند.
درخواست برای رفع محاصره
فرهاد شامی، سخنگوی نیروهای دموکراتیک سوریه، دولت را متهم کرد که با تانک در تلاش برای ورود به دو محله کردنشین حلب بوده است. او ضمن رد اتهام حمله نیروهای نیروهای دموکراتیک سوریه به ایستهای بازرسی، گفت این نیروها در دو محله «اشرفیه» و «شیخ مقصود» حضور ندارند.
شامی خواستار رفع آنچه «محاصره» خواند شد و هشدار داد که اقدامات دولت «تنشی خطرناک» است که شرایط انسانی ساکنان را وخیمتر میکند.
تنشهای گستردهتر و تلاشهای دیپلماتیک
نیروهای دموکراتیک سوریه در هفتههای اخیر عملیات گستردهای را در چند شهر عربنشین تحت کنترل خود آغاز کرده و گفتهاند که هدف آن مقابله با هستههای خفته داعش است. اما این عملیات و نیز افزایش فشار برای جذب جوانان به خدمت اجباری با اعتراض برخی قبایل عرب روبهرو شده است که نیروهای کرد را به تبعیض متهم میکنند؛ اتهامی که نیروهای دموکراتیک سوریه آن را رد میکنند.
مظلوم عبدی، فرمانده نیروهای دموکراتیک سوریه، گفت روز دوشنبه با تام باراک، فرستاده ویژه آمریکا در امور سوریه، و دریادار «برد کوپر»، فرمانده سنتکام، دیدار کرده است.
او افزود که این گفتوگوها بر تسریع اجرای توافق ماه مارس میان کردها و دمشق متمرکز بوده است.
در روزهای اخیر درگیریهای پراکنده افزایش یافته و دو طرف یکدیگر را به تحریک متقابل متهم میکنند.
بنبست در اجرای توافق مارس
هدف توافق مارس که با میانجیگری آمریکا پس از سرنگونی بشار اسد در دسامبر حاصل شد، ادغام نیروهای کرد در ساختار دولتی و واگذاری داراییهای کلیدی از جمله گذرگاههای مرزی، یک فرودگاه و میادین نفت و گاز به دمشق تا پایان سال بود. با این حال، روند اجرای این توافق بهدلیل اتهامزنیهای متقابل متوقف شده است.
ایالات متحده از کردها خواسته است مذاکرات با دمشق را با سرعت بیشتری پیش ببرند تا توافقی مورد قبول دو طرف حاصل شود. در همین حال، ترکیه نیز نیروهای دموکراتیک سوریه را به تعلل متهم کرده و هشدار داده است در صورت عدم ادغام آنها در ساختار دولت سوریه، ممکن است به اقدام نظامی دست بزند.