پس از آنکه جمهوری اسلامی شنبه ۲۹ فروردین با حمله به دستکم سه کشتی بار دیگر تنگه هرمز را بست، دونالد ترامپ در جلسهای با مشاوران امنیتی خود در اتاق وضعیت کاخ سفید شرکت کرد. وبسایت آکسیوس بهنقل از یک مقام آمریکایی گزارش داد ممکن است جنگ در روزهای آینده از سر گرفته شود.
سپاه پاسداران تنها یک روز پس از آنکه عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی از باز شدن کامل تنگه هرمز خبر داد و دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا اعلام کرد که تنگه هرمز دیگر هرگز بسته نخواهد شد، شنبه ادامه محاصره دریایی بندرهای جنوبی ایران را نقض آتشبس خواند و مانع عبور کشتیهای تجاری و نفتکشها از تنگه هرمز شد.
هم توییت عراقچی و هم اظهارات دونالد ترامپ درباره پذیرش شروط آمریکا از سوی جمهوری اسلامی از جمله درباره تعلیق نامحدود غنیسازی و انتقال اورانیوم غنیشده از ایران به آمریکا واکنشهای تند طیفی از مقامات جمهوری اسلامی را برانگیخت و سرانجام به بستن مجدد تنگه هرمز انجامید.
شلیک به سوی دو نفتکش هندی موجب شد که این کشور سفیر جمهوری اسلامی در دهلی نو را احضار کند. با این حال، دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی شنبه با انتشار بیانیهای تاکید کرد: «تا زمانی که دشمن قصد اخلال در عبور و مرور شناورها و اعمال روشهایی همچون محاصره دریایی را داشته باشد، جمهوری اسلامی ایران آن را از موارد نقض آتشبس قلمداد کرده و از گشایش مشروط و محدود تنگه هرمز جلوگیری خواهد کرد.»
روابط عمومی نیروی دریایی سپاه پاسداران نیز با انتشار بیانیهای اعلام کرد: «صحبتهای رییسجمهور تروریست آمریکا در تنگه هرمز و خلیج فارس هیچ اعتباری ندارد.»
در این بیانیه که شنبه ۲۹ فروردین منتشر شده، آمده است: «روز گذشته با اعلام جمهوری اسلامی ایران مبنی بر مجوز عبور شناورهای غیر نظامی از "کریدور لارک" تعدادی از شناورها با مدیریت و هماهنگی نیروی دریایی سپاه از تنگه هرمز عبور کردند. لکن در پی نقض تعهد شرایط آتش بس، دشمن آمریکایی محاصره دریایی شناورها و بنادر ایرانی را لغو نکرد، لذا از امروز عصر تنگه هرمز تا لغو این محاصره مسدود می گردد.»
دونالد ترامپ شنبه در دفتر بیضی کاخ سفید به خبرنگاران گفت: «آمریکا همچنان با حکومت ایران در حال گفتوگو است و تا پایان روز مشخص خواهد شد که آیا طرفین به سمت توافق پیش خواهند رفت یا نه.»
رییسجمهوری آمریکا جمعه تاکید کرده بود که توافقی با جمهوری اسلامی در حال نهایی شدن است و ممکن است که این توافق تا دو یا سه روز آینده امضا شود.
با این حال او شنبه به خبرنگاران گفت: «ایران کمی بازیگوشی کرد... آنها میخواستند دوباره تنگه را ببندند، ولی نمیتوانند از ما باج بگیرند.»
ترامپ پس از گفتوگو با خبرنگاران، در جلسهای در اتاق وضعیت کاخ سفید به بررسی بحران جدید پیرامون تنگه هرمز و مذاکرات با جمهوری اسلامی پرداخت.
آکسیوس بهنقل از یک مقام آمریکایی گفت این جلسه با حضور جیدی ونس، معاون رییسجمهوری که انتظار میرود در دور بعدی مذاکرات با جمهوری اسلامی شرکت کند، مارکو روبیو وزیر امور خارجه، پیت هگست وزیر جنگ، اسکات بسنت وزیر خزانهداری، استیو ویتکاف نماینده ویژه ترامپ، دن کین رییس ستاد مشترک ارتش ایالات متحده، جان رتکلیف رییس سازمان سیا و سوزی وایلز رییس کارکنان کاخ سفید، برگزار شد.
یک مقام ارشد آمریکایی نیز به آکسیوس گفت اگر بهزودی پیشرفتی حاصل نشود، جنگ ممکن است در روزهای آینده از سر گرفته شود.
آکسیوس بهنقل از مقامهای آمریکایی که نامشان را اعلام نکرده افزود که دونالد ترامپ در جریان سفر اخیر عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان به تهران دستکم یک بار با منیر و طرف ایرانی بهصورت تلفنی گفتوگو کرده است.
شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی در بیانیه روز شنبه خود اعلام کرد: «در روزهای اخیر با حضور فرمانده ارتش پاکستان در تهران بهعنوان واسطه و طرف میانجی مذاکرات، پیشنهادات جدیدی از سوی آمریکاییها مطرح شده که جمهوری اسلامی ایران در حال بررسی آنها است و هنوز پاسخی به آنها داده نشده است.»
در این بیانیه به اظهارات ترامپ مبنی بر تعلیق نامحدود غنیسازی و انتقال اورانیوم غنیشده از ایران به آمریکا هیچ اشارهای نشده اما گفته شده است که هیات مذاکرهکننده جمهوری اسلامی «سر سوزنی سازش و عقبنشینی و مسامحه نخواهد کرد».
در اوج جنبش موسوم به اصلاحات در نیمه دوم دهه هفتاد خورشیدی، زمانی که محمد خاتمی دم از «گفتوگوی تمدنها»، «فضای باز سیاسی» و «جامعه مدنی» میزد، گروههای مختلفی او را «گورباچف ایران» میخواندند.
برخی مانند حسین شریعتمداری و حسن عباسی برای کوبیدن خاتمی این لقب را به وی داده بودند؛ و برخی جریانهای مخالف حکومت در آن زمان نیز از روی امید به اینکه او بتواند کاری را که آنها در آن زمان قادر به انجامش نبودند، یعنی ساقط کردن رژیم تسریع کند، به این ریسمان چنگ میزدند.
بخش بزرگی از جامعه لیبرال غرب هم که بازتاب تفکراتش در رسانههایی چون نیویورکتایمز، تایم و بیبیسی دیده میشد، از آنجا که وجود جمهوری اسلامی را بهعنوان واقعیتی تغییرناپذیر پذیرفته بودند، بهدنبال راهی بودند که این واقعیت را با چهرهای مثل او قابلهضم کنند.
اما نکته جالب اینجا بود که شخص خاتمی و نزدیکانش نه تنها هیچگاه این نقش را نپذیرفتند، بلکه بارها تاکید کردند که "اصلاحاتشان" بهمنظور تقویت نظام است. امروز با نگاهی تاریخی میتوان دریافت که ساختار آن زمان حکومت، اصولا اجازه مبدل شدن فردی به گورباچف را نمیداد؛ چرا که علی خامنهای در مقام ولیفقیه، هم ترمز اصلاحات را در دست داشت و هم مانع از انتحار یا ناامیدی جناح رقیب میشد.
در بعد اجتماعی نیز، ایران در نیمه دوم دهه هفتاد هنوز آمادگی تغییر کامل حکومت را نداشت. بخش بزرگی از مردم هنوز به شکلی از اصلاحات امید داشتند. نسل انقلابیون ۵۷ هنوز زنده و امیدوار بود و تمام ابزارهای تبلیغاتی نیز، همچون ابزارهای قدرت، در دست حکومت بود؛ حال چه این جناح حکومت و چه جناح متقابل.
امروز اما، حدود سه دهه پس از آن دوران، همهچیز تغییر کرده است. جمهوری اسلامی در سه سال گذشته چندین بار هدف حملات مستقیم خارجی قرار گرفته؛ نسلی جدید و ناباور به کلیت نظام به میدان آمده که در اعتراضات ۱۰۰ روز پیش (با وجود کشته شدن بیش از ۴۰ هزار تن) حکومت را لرزاند؛ و از همه مهمتر، علی خامنهای بهعنوان عمود خیمه نظام از صحنه حذف شده است. جانشین او نیز حتی طبق قوانین خودِ رژیم، مشروعیت و نفوذ کلام پدرش را برای جلوگیری از فروپاشی در زمان شکافهای عمیق ندارد.
دقیقا همینجاست که فرد یا افرادی ممکن است ناخواسته «گورباچف ایران» شوند و اکنون این فرد میتواند محمدباقر قالیباف باشد.
او در چهلم علی خامنهای به اسلامآباد رفت و با معاون رییسجمهوری کشوری (آمریکا) دیدار کرد که در کشتن رهبر پیشین نظام نقش داشت.
شواهد نیز نشان میدهد که بقایای حکومت ممکن است برای ماندن در قدرت، حاضر به دادن امتیازاتی شوند که تیر خلاص به پایههای ایدئولوژیک ۴۷ ساله نظام است.
آنچه ترامپ در همین مرحله نخست دنبال میکند تحویل اورانیوم غنیشده، توقف دائمی غنیسازی و خلع سلاح حزبالله، به معنای پایان ماهیت جمهوری اسلامی است. اما انتخاب این گزینه، تبعاتی ناخواسته دارد: سرخوردگی بدنه ایدئولوژیک.
در حالی که هنوز توافق رسمی اعلام نشده، کوچکترین نشانههای عقبنشینی حکومت، با موجی از خشم در میان نیروهای ارزشی روبرو شده است. واکنش تند حسابهای هواداران سعید جلیلی و رائفیپور در شبکه اجتماعی اکس و متهم کردن مسئولان به «فتنه» و «کودتا»، نشاندهنده لرزه در ستونهای نظام است.
وقتی حساب هواداران جلیلی مینویسد «اگر اینها دستور رهبری است، ویدئو آن را منتشر کنید»، یعنی اعتماد بدنه به مرکزیت قدرت از بین رفته است.
حساب موسوم به هواداران سعید جلیلی، همچون حساب هواداران رائفیپور، تنها ساعاتی پس از انتشار این توییت بسته شد.
نمونهای از سرخوردگی بدنه ایدئولوژیک حکومت را نیز میتوان در این توییت دید:
اینجاست که درس تاریخ شوروی تکرار میشود. سیاستهای گلاسنوست (شفافیت) و پرسترویکا (بازسازی اقتصادی) در شش سال پایانی شوروی، «امپراتوری شر» را از ایدههای اولیه کمونیسم دور کرد.
وقتی شفافیت باعث شد بدنه حزب ببیند رهبران در ویلاهای مجلل (داچا) زندگی میکنند در حالی که مردم در صف نان هستند، ایمان آنها فرو ریخت. زمانی که نقطه نهایی فروپاشی رسید، بدنه به شدت ایدئولوژیک که میدید آنچه از حکومت مانده ارتباطی با آرمانها ندارد، حاضر به دفاع از آن نشد و «امپراتوری شر» در چشم بر هم زدنی فرو ریخت.
امروز هم اگر باقیمانده رژیم از «حق غنیسازی» و حزبالله لبنان بگذرد، دیگر تضمینی نیست که بدنه ایدئولوژیکش حاضر شود در خیابانها از آن دفاع کند و دست به کشتاری مشابه دیماه گذشته بزند.
بدون علی خامنهای که بتواند این عقبنشینی را «نرمش قهرمانانه» بنامد، قالیباف و همراهانش در تلاش برای حفظ بقا، ناخواسته به گورباچفهای ایران مبدل خواهند شد. این، نه یک پیشگویی است و نه به معنای حمایت از قالیباف. این متن تنها تحلیلی است از آنچه در ایران میگذرد و آنچه ممکن است بر اساس یک نمونه تاریخی رخ دهد.
نیروهای حافظ صلح سازمان ملل در لبنان، یونيفل، روز شنبه اعلام کرد این حادثه پس از آن روی داد که نیروهایش هنگام پاکسازی مهمات منفجرنشده در امتداد یک جاده در روستای جنوبی لبنان هدف آتش سلاح سبک قرار گرفتند.
به گفته یونیفل، دو نفر از صلحبانان بهشدت مجروح شدهاند.
یونيفيل اعلام کرد ارزیابیهای اولیه نشان میدهد که آتش از سوی عوامل غیردولتی، که گفته میشود حزبالله هستند، شلیک شده و تحقیقاتی را درباره آنچه «یک حمله عمدی» خوانده، آغاز کرده است.
امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، پیشتر گفته بود یک سرباز فرانسوی که در نیروی موقت سازمان ملل در لبنان (یونيفيل) خدمت میکرد در این حمله کشته شده است.
او گروه مسلح حزباللهِ مورد حمایت جمهوری اسلامی را مسئول دانسته و از مقامات لبنانی خواسته است علیه مسئولان اقدام کنند.
او افزود: «شواهد نشان میدهد حزبالله مسئول این حمله بوده است.»
مکرون از دولت لبنان خواسته تا عاملان این حمله هر چه سریعتر بازداشت شوند.
ارتش لبنان این تیراندازی را محکوم و اعلام کرد تحقیقاتی را آغاز کرده است. همچنین جوزف عون، رییسجمهوری لبنان، مراتب تسلیت خود را بابت این حمله ابراز و دستور بررسی فوری صادر کرد. نواف سلام، نخستوزیر نیز این حمله را محکوم کرد.
یونيفيل نخستین بار در سال ۱۹۷۸ در لبنان مستقر شد و در طول درگیریهای پیاپی در این کشور باقی مانده است، از جمله جنگ سال ۲۰۲۴ که طی آن مواضع آن بارها هدف آتش قرار گرفت.
در فروردین امسال نیز چند نیروی اندونزیایی یونیفل کشته شدند. همچنین در آبان ۱۴۰۴، نظامیان اسرائیلی به سوی نیروهای حافظ صلح سازمان ملل متحد در جنوب لبنان تیراندازی کردند. یونیفل این رویداد را «نقض جدی» توافقات موجود خواند، اما ارتش اسرائیل تاکید کرد این حادثه در پی «اشتباه در شناسایی» رخ داده است.
شورای امنیت سازمان ملل متحد پنجشنبه ۶ شهریور (۲۸ اوت ۲۰۲۵) بهطور اجماعی با تمدید ماموریت نیروهای حافظ صلح سازمان ملل در لبنان (یونیفل) تا پایان سال ۲۰۲۶ موافقت کرد.
با وجود مخالفت اسرائیل، که این نیرو را در مقابله با حضور و استحکام موقعیت حزبالله در جنوب لبنان ناکارآمد میداند، ایالات متحده نیز در ابتدا از موضع تلآویو حمایت نشان داد. اما در نهایت، واشینگتن نیز به اجماع اعضای شورا پیوست و به تمدید یکساله این ماموریت رای داد.
رییسجمهوری آمریکا شنبه ۲۹ فروردین در هواپیمای ایرفورس وان در گفتوگو با خبرنگاران اعلام کرد آمریکا به هر شکل ذخایر اورانیوم با غنای بالای جمهوری اسلامی را به دست میآورد.
ترامپ هشدار داد در صورت شکست مذاکرات، این اقدام «بسیار غیر دوستانهتر» انجام میشود؛ اما در هر صورت واشینگتن این مواد را بازخواهد گرداند.
او گفت خبرهای «نسبتا خوبی» درباره ایران دریافت کرده، اما جزییاتی ارائه نداد.
ساعاتی پیش از این اظهارات، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، در پستی در شبکه اجتماعی ایکس، از باز شدن تنگه هرمز خبر داد و گفت که متناسب با آتشبسی که در لبنان برقرار شده، عبور و مرور در تنگه هرمز در جریان است: «عبور و مرور همه کشتیهای تجاری از تنگه هرمز (از همان مسیری که جمهوری اسلامی تعیین کرده است) تا پایان دوره آتشبس موقت با آمریکا بهطور کامل آزاد شده است.»
ترامپ اما در تروثسوشال نوشت که تنگه هرمز کاملا باز است اما محاصره دریایی ایران همچنان برقرار خواهد ماند.
مجموعه این اظهارات، خشم طیفی از حاکمیت در جمهوری اسلامی و هواداران تندروی حکومت را برانگیخت و آنان را واداشت تا واکنش نشان دهند و در نهایت، ابراهیم ذوالفقاری، سخنگوی قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا اعلام کرد کنترل تنگه هرمز «به حالت قبل برگشت» و «تحت مدیریت و کنترل شدید نیروهای مسلح جمهوری اسلامی» قرار دارد.
همزمان، دادههای مراکز مستقل نشان میدهد تردد کشتیها در تنگه هرمز به طرز قابل ملاحظهای افزایش یافته است.
در واکنشی دیگر، رضا طلایینیک، سخنگوی وزارت دفاع جمهوری اسلامی، گفت که تنگه هرمز «فقط در وضعیت آتشبس به صورت محدود و مشروط باز است» و افزود: «وضعیت اعلامشده در تنگه هرمز موقتی بوده و در صورت فشار بر برادران و خواهران لبنانی، شرایط به وضعیت پیشین باز خواهد گشت.»
او ادامه داد: «اگر دشمن در دیپلماسی خدعهای به کار گیرد، در میدان رزم قاطع ورود خواهیم کرد.»
پیش از این موارد، علیرضا زاکانی، شهردار تهران، در حساب کاربری ایکس خود که بعد مسدود شد، خواستار پاسخ صریح و فوری به سخنان ترامپ شد.
او نوشت: «بعد از توییت عراقچی، شاهد هتاکی و بدمستی ترامپ بودیم. اگر دروغ است، با صدای بلند، بدون لکنت، قاطع و سریع جوابش را بدهید. اگر هم خدای نکرده واقعیت دارد، چیزی که دشمن زبون در میدان به دست نیاورده را نباید سر میز مذاکره به او هدیه کنیم.»
زاکانی تاکید کرد که قرار بود میز مذاکره «ادامه و مکمل میدان» باشد.
از سوی دیگر، خبرگزاری مهر، وابسته به سازمان تبلیغات اسلامی، با انتقاد از نحوه اعلام بازگشایی تنگه هرمز از سوی عراقچی، نوشت که پست بدون توضیحات تکمیلی او، «بهترین فرصت را برای ترامپ مهیا کرد تا فراتر از واقعیت، خود را برنده جنگ اعلام کند و جشن پیروزی بگیرد».
مهر در ادامه تاکید کرد مذاکرات مربوط به آتشبس تنها از سوی وزارت امور خارجه پیگیری نمیشود و افزود طبیعی است در چنین شرایطی لازم باشد همه اعضای تیم بهصورت یکپارچه درباره تصمیمهای اتخاذ شده، توضیح دهند.
همزمان عزتالله ضرغامی، عضو شورای عالی فضای مجازی، در پی اعلام بازگشایی تنگه هرمز و اظهارات ترامپ درباره پذیرش ممنوعیت غنیسازی از سوی جمهوری اسلامی، با انتشار پستی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «یک مسلمان نیست یک خرده به مردم بگوید چه خبر است و دارد چه میشود؟»
وزیر پیشین میراث فرهنگی و گردشگری نوشت: «مراقب روایات یاسآور دشمن و شکلگیری دوقطبیها هستید؟»
دوقطبی شکل گرفته است؟
با وجود این هشدار ضرغامی، بهنظر میرسد دوقطبی مورد نظر او همین حالا نیز علاوه بر طبقه حاکم، در میان هواداران جمهوری اسلامی هم شکل گرفته است و دو طرف رویاروی هم ایستادهاند.
در همین راستا، محمدمهدی بابایی که کانال تلگرامی پرمخاطبی دارد و «اخبار جنگ» را بر پایه روایت جمهوری اسلامی مینویسد، در تلگرام خود نوشت: «مردم انقلابی خیابونارو ول نکنید ... به حرف رهبر انقلاب گوش کنید. خیابون نباید رها شه. احتمالا بهزودی شعار نه به جنگ یه سری قراره بدن.»
او در پست دیگری نوشت: «واقعا الان هیچکس نمیدونه مملکت چه خبره. حتی صبح شهادت رهبر شهید (اشاره به علی خامنهای، دیکتاتور کشتهشده ایران) هم انقدر شلم شولبا نبوده. رهبر شهید فرمودن شبه کودتا ... خب چی شدن کودتاچیا؟ بیاید اصلا من رو بگیرید بگید رییس کودتا باباییه. باز حداقل مشخص شه چی بوده کی بوده و به کجا وصل ....»
از سوی دیگر، خوانندگان تلگرام خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، پای پست مرتبط با اعلام عراقچی درباره باز شدن تنگه هرمز، به انتقاد تند از او پرداختند و به این رویکرد جمهوری اسلامی تاختند.
در یک نمونه، کابری نوشت: «فاتحه جمهوری اسلامی خوانده شد. دیگر به همه شهدای جهان اسلام خیانت کردید. درباره حرفهای رهبری فکر میکنم. فتنه مسئولان .... حتی به شهدای میناب هم فکر نکردید. خون رهبری هم هیچ. شما به عذاب سخت الهی گرفتار خواهید شد. این واقعیت تلخ را باید قبول کنم: این بار هم ملت را مسخره کردید. خداوند از شما نمیگذرد.»
کانال تلگرام رسانه اصولگرای تندروی رجانیوز نیز ویدیویی از صحبتهای مهدی سلحشور، مداح، در بروجرد منتشر کرد که گفت: «اگر کسی در مقابل دشمن ترسی در دلش جا داده باشد، گورش را گم کند تا کسی در میدان باشد که مانند رزمندگان جگر داشته باشد.»
مرتضی محمودی، نماینده مجلس، نیز در حساب ایکس خود نوشت: «اگر بهانه جنگ نبود حتما آقای عراقچی را به خاطر پیام توئیتریاش استیضاح میکردیم. این بار چندم است که وزیر امور خارجه ایران در بزنگاه های حساس جنگ، با اظهار نظر عجیب و بیموقع، نقش آرامشبخش بازارهای جهانی نفت و انرژی را ایفا میکند.»
او در ادامه پست خود نوشت «پ.ن: جهت اطلاع مسئول تیم مذاکره کننده ایران» که به محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، اشاره دارد.
همزمان با این فعل و انفعالات، خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، اعلام کرد مقامهای جمهوری اسلامی، «تا این لحظه» با حضور در دور بعدی مذاکرات موافقت نکردهاند.
تسنیم نوشت این موضوع از طریق واسطه پاکستانی به مقامات آمریکایی اطلاع داده شده است.
به گزارش این خبرگزاری، «ادامه محاصره دریایی ایران و همچنین زیادهخواهیهای آمریکاییها در مذاکره که در پیامهای رد و بدل شده اخیر نیز ادامه دارد»، دلیل این اتفاق بوده است.
از سوی دیگر، ترامپ درباره علت تناقض سخنان او که گفته است «مقامهای حکومت ایران با همه خواستههای آمریکا موافقت کردند» با اظهارات عمومی مقامهای جمهوری اسلامی، در پاسخ به یک خبرنگار گفت: «آنها مجبورند چیز متفاوتی بگویند، چون افرادی دارند که باید راضی نگه دارند. من فقط دارم واقعیت را همانطور که هست بیان میکنم.»
به گزارش واشینگتنپست، تحلیل تصاویر ماهوارهای و دادههای دریایی نشان میدهد در روزهای اخیر دستکم پنج نفتکش خالی وارد بنادر ایران در خلیج فارس شده و بارگیری میلیونها بشکه نفت را آغاز کردهاند. همزمان، پنج نفتکش دیگر که در نزدیکی بندر چابهار مستقر بودند و در مجموع حدود ۹ میلیون بشکه نفت حمل میکردند، از منطقه خارج شدهاند، اما مقصد فعلی آنها مشخص نیست.
این گزارش که بر پایه تحلیل دادهها و گفتوگو با منابع آگاه تهیه شده، تصویری جزئی از فعالیتهای دریایی در داخل محدوده محاصره ارائه میدهد. در این بررسی، ۱۰ کشتی شناسایی شدهاند که در فعالیتهایی مشارکت دارند که بهنظر میرسد مشمول این محاصره باشند. دادهها نشان میدهد نفت از تاسیسات ایران همچنان به کشتیها منتقل میشود، هرچند این کشتیها هنوز در محدوده عملیاتی محاصره باقی ماندهاند.
در جزیره خارک - مرکز اصلی صادرات نفت ایران - سه نفتکش به نامهای «هیلدا ۱»، «سیلویا ۱» و «امبر» در مجموع حدود ۵ میلیون بشکه نفت خام بارگیری کردهاند. کارشناسان میگویند این کشتیها عملاً بهعنوان مخازن شناور عمل میکنند تا از انباشت بیش از حد نفت در تاسیسات جلوگیری شود.
در بندر ماهشهر نیز یک نفتکش دیگر در حال بارگیری سوخت سنگین مشاهده شده و در بندر عسلویه، یک کشتی با پرچم پاناما و مالکیت چینی در حال بارگیری فرآوردههای نفتی بوده است.
در مقابل، دادههای رهگیری نشان میدهد برخی نفتکشها از تنگه هرمز وارد خلیج فارس شدهاند، اما هنوز پهلو نگرفتهاند. کارشناسان هشدار میدهند که این دادهها میتواند دستکاری شود و کشتیها با ارسال مختصات نادرست، موقعیت واقعی خود را پنهان کنند.
در همین حال، مقامهای آمریکایی تاکید دارند که از زمان آغاز محاصره، هیچ کشتیای موفق به خروج از محدوده نشده است. به گفته آنها، تا صبح جمعه دستکم ۱۹ کشتی مسیر خود را تغییر داده و از مواجهه با محاصره صرفنظر کردهاند.
صبح شنبه نیز فرماندهی مرکزی ایالات متحده، سنتکام، با انتشار تصویری از ناو موشکانداز مایکل مورفی در دریای عرب نوشت: «نیروهای آمریکایی محاصره دریایی کشتیهایی را که سعی در ورود یا خروج از بنادر ایران دارند، اجرا میکنند.»
سنتکام در این پست تازه اشاره کرد از زمان آغاز محاصره، ۲۱ کشتی از دستور نیروهای آمریکایی برای بازگشت به ایران پیروی کردهاند.
این محاصره که با مشارکت حدود ۱۰ هزار نیروی نظامی، ناوشکنها، جنگندهها و پهپادها اجرا میشود، بهطور خاص بنادر و سواحل ایران را هدف قرار داده است. مقامهای آمریکایی تاکید کردهاند که این اقدام به معنای بستن تنگه هرمز نیست، بلکه تمرکز آن بر کنترل تردد کشتیهایی است که به بنادر ایران وارد یا از آنها خارج میشوند.
ژنرال دن کین، رییس ستاد مشترک ارتش آمریکا، گفته است نیروهای آمریکایی هر کشتی مرتبط با ایران یا هر شناوری را که تلاش کند از این محاصره عبور کند، حتی در آبهای بینالمللی تعقیب خواهند کرد.
یک مقام آمریکایی نیز با اشاره به استقرار ناوشکنها در دریای عمان گفته است: «ما از جغرافیا به نفع خود استفاده میکنیم.» به گفته او، اجرای محاصره در این منطقه امکان مانور سریعتر برای نیروهای آمریکایی را فراهم میکند.
در همین حال، حکومت ایران اعلام کرده که تنگه هرمز را بازگشایی کرده است، اما ترامپ تاکید کرده که با وجود باز بودن این آبراه، محاصره دریایی تا زمان دستیابی به توافق کامل با تهران ادامه خواهد داشت.
گزارش واشینگتنپست نشان میدهد که با وجود فشار نظامی آمریکا، صادرات نفت ایران همچنان در حال جریان است - هرچند در چارچوبی محدودتر و پیچیدهتر- و همین موضوع نشاندهنده چالشهای عملی در اجرای کامل یک محاصره دریایی در یکی از حیاتیترین گذرگاههای انرژی جهان است.
