سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، در مصاحبه با شبکه تلویزیونی روسیا-۲۴ اعلام کرد مسکو مواضع خود را بهصورت «شفاف و دقیق» در مذاکرات آلاسکا بیان میکند.
او گفت بخش مهمی از مقدمات گفتوگوها میان دونالد ترامپ و ولادیمیر پوتین، پیشتر در جریان سفرهای استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا، به روسیه فراهم شده است.
لاوروف افزود: «در جریان سفرهای ویتکاف کار زیادی انجام شده است. امیدواریم فردا این گفتوگوی بسیار مفید را ادامه دهیم.»
بر اساس این یادداشت که جمعه ۲۴ مرداد منتشر شد، جمهوری اسلامی با تعلل در پذیرفتن بازرسیها و گفتوگو درباره موضوعات هستهای، خطر فعال شدن مکانیسم ماشه را به جان خریده است.
فرانسه، بریتانیا و آلمان، چهارشنبه در نامهای به سازمان ملل از آمادگی خود برای بازگرداندن تحریمهای بینالمللی علیه ایران که در چارچوب توافق هستهای سال ۲۰۱۵ دولت باراک اوباما لغو شده بود، خبر دادند.
آنها گفتهاند این اقدام را تا پایان ماه جاری میلادی خواهند کرد، مگر اینکه تهران تمایل به دیپلماسی نشان دهد.
اروپاییها از حدود دو ماه قبل پیشنهاد داده بودند در صورت ازسرگیری مذاکرات با آمریکا و همکاری با بازرسان سازمان ملل، این مهلت تمدید شود.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، ۲۳ مرداد با اشاره به مهلت سه کشور اروپایی به ایران برای رسیدن به توافق و امکان فعالسازی مکانیسم ماشه گفت: «در اینکه باید فکری کرد و جلوی مکانیسم ماشه را گرفت تردیدی نیست و ما هم تا آخرین لحظه از هیچ تلاشی فروگذار نخواهیم کرد.»
بیپاسخ گذاشتن پیشنهادها و تاکید بر غنیسازی
با وجود این اظهار نظر عراقچی، والاستریت ژورنال نوشت ایران تاکنون پاسخی به اروپا نداده است.
تهران همچنین درخواستهای استیو ویتکاف، نماینده ویژه آمریکا در امور خاورمیانه برای مذاکره را رد کرده و بارها گفته که از «حق» غنیسازی اورانیوم در داخل کشور خود صرفنظر نخواهد کرد. اقدامی که برای تولید انرژی، غیرضروری است اما برای حفظ مسیر دستیابی به بمب اتمی، حیاتی محسوب میشود.
عراقچی در همین زمینه در مصاحبهای با شبکه فاکسنیوز گفت: «غنیسازی ما برایمان بسیار عزیز است.»
پس از هفتهها تعلل، ایران ۲۰ مرداد نشستی کوتاه با آژانس بینالمللی انرژی اتمی در تهران برگزار کرد اما اجازه بازرسیها را نداد.
والاستریت ژورنال نوشت: «در همین حال، وزارت اطلاعات در اسنادی که ایراناینترنشنال به آنها دست یافته، به شرکتهای داخلی دستور داده برای بازگشت تحریمها آماده شوند و "تامینکنندگان جایگزین در کشورهایی چون چین، روسیه و عراق" را شناسایی کنند.»
امکان وتوی روسیه و چین بیاثر میشود
فرانسه و بریتانیا، به عنوان اعضای دائم شورای امنیت و طرفهای برجام، میتوانند بهدلیل «نقضهای متعدد» ایران، تحریمهای سازمان ملل را بازگردانند. آنها همچنین میتوانند هر قطعنامه روسیه یا چین را که در جهت ادامه تعلیق تحریمها باشد، وتو کنند.
شورای امنیت سازمان ملل میتواند تاریخ انقضای سازوکار بازگشت تحریمها (۱۸ اکتبر) را تمدید کند و فوریت اقدام اروپا را به تعویق بیندازد اما به نوشته والاستریت ژورنال، این امر باید منوط به اقدامات واقعی ایران باشد، نه صرفا گفتار.
خبرگزاری رویترز ۲۳ مرداد گزارش داد شاید ایران اکنون مایل به مذاکره باشد اما ممکن است با یک حرکت نمایشی دیپلماتیک وقت بخرد و زمانکُشی کند و سپس زیر قول خود بزند.
فشار حداکثری چندجانبه
اعمال تحریمها با فعالسازی مکانیسم ماشه، بخشی کلیدی از کمپین فشار برای واداشتن تهران به امتیازدهی هستهای است. این اقدام میتواند به اقتصاد ایران ضربه بزند و تحریم جهانی فروش و خرید سلاح به/از ایران، ممنوعیت حمایت از برنامه موشکی، ممنوعیت آزمایش و توسعه موشکهای قادر به حمل کلاهک هستهای و استاندارد «غنیسازی صفر» را بازگرداند.
این بند آخر، بخش بزرگی از جامعه جهانی را پشت خواسته اصلی آمریکا قرار میدهد و گامی به سوی چندجانبه کردن دوباره سیاست فشار حداکثری دولت دونالد ترامپ است.
والاستریت ژورنال نوشت: «بازگشت تحریمها بیش از هر چیز این پیام را به ایران میدهد که توافق هستهای با اوباما دیگر از بین رفته و باقی نخواهد ماند. این توافق حتی با رفتن ترامپ نیز روی میز نخواهد ماند و اروپا هم مسیر دیگری در پیش گرفته است.»
این یادداشت تاکید کرد اکنون فرصتی برای رییسجمهوری آمریکاست تا برجام را برای همیشه دفن کند و جهان را پشت شروط بهتر خود - بدون غنیسازی و بدون تاریخ انقضا - متحد سازد: «اروپا میتواند به ایران بفهماند که گزینههای دیگر بدتر خواهند بود.»
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا و ولادیمیر پوتین، همتای روس او، جمعه ۲۴ مرداد در آلاسکا با یکدیگر دیدار و گفتوگو خواهند کرد.
خبرگزاری رویترز در همین رابطه نوشت چشمانداز تحقق صلح مورد نظر ترامپ برای مناقشه اوکراین همچنان نامشخص است؛ با این حال، پوتین در واپسین لحظات پیشنهادی را برای امکان انعقاد یک توافق هستهای مطرح کرده که میتواند به هر دو طرف فرصت دهد تا با حفظ وجهه خود از بحران کنونی خارج شوند.
این گفتوگوی حضوری که نخستین ملاقات رهبران دو کشور از زمان بازگشت ترامپ به کاخ سفید به شمار میرود، در یک پایگاه هوایی متعلق به دوران جنگ سرد در آلاسکا برگزار خواهد شد.
همزمان، نگرانیهایی در کییف و پایتختهای اروپایی وجود دارد مبنی بر اینکه توافق احتمالی ترامپ و پوتین ممکن است به بهای نادیده گرفتن منافع اوکراین تمام شود.
رویترز در ادامه گزارش افزود با توجه به نشانههای آشکار فشار و فرسودگی در اقتصاد روسیه در دوران جنگ، پوتین در پی آن است که با استفاده از ظرفیت روابط با ترامپ، راهی برای گریز از حلقه فزاینده و فشرده تحریمهای غرب بیابد.
در همین راستا، حتی دستیابی به سطحی حداقلی از همکاری، یعنی پرهیز واشینگتن از وضع تحریمهای تازه علیه مسکو که ترامپ پیشتر تهدید به اجرای آن کرده بود، میتواند برای کرملین بهعنوان یک دستاورد تلقی شود.
سیانان در تحلیلی نوشت هدف ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، از دیدار با دونالد ترامپ، همتای آمریکایی خود، بازگشت به صحنه دیپلماسی جهانی، گسترش روابط اقتصادی با ایالات متحده و جدا کردن سرنوشت اوکراین از روابط مسکو–واشینگتن است تا برقراری توافق صلح در اوکراین.
بر اساس این تحلیل، دیدار رهبران دو کشور در آلاسکا، از نگاه مسکو یک پیروزی دیپلماتیک برای کرملین به شمار میرود، زیرا صرف برگزاری این نشست، تصویر «انزوای بینالمللی» روسیه را کمرنگ میکند و پوتین را دوباره در جایگاه یکی از بازیگران اصلی سیاست جهانی نشان میدهد.
سیانان افزود مکان برگزاری این نشست نیز برای ملیگرایان روس معنادار است؛ آلاسکا که در سال ۱۸۶۷ از سوی امپراتوری روسیه به آمریکا فروخته شد، هنوز در ادبیات سیاسی برخی رسانههای حامی کرملین «سرزمین ما» خوانده میشود.
