مقام اسرائیلی: نتانیاهو تاکید دارد مذاکره با ایران باید منجر به برچیدن برنامه اتمی شود
خبرگزاری رویترز به نقل از یک مقام اسرائیلی و منابعی مطلع گزارش داد بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، تاکید کرده هرگونه مذاکره با جمهوری اسلامی باید به «برچیده شدن کامل برنامه هستهای» ایران منجر شود.
در ماههای گذشته، اسرائیل مجموعهای از گزینهها را برای حمله به تاسیسات ایران به دولت ترامپ پیشنهاد داده که برخی از آنها دارای جدول زمانی برای اواخر بهار و تابستان بودهاند.
این طرحها ترکیبی از حملات هوایی و عملیات کماندویی با درجات مختلف شدت را شامل میشوند و بنا بر گفته منابع رویترز، میتوانند توانایی تهران را برای تسلیحاتی کردن برنامه هستهایاش تنها برای چند ماه یا تا یک سال (یا بیشتر) عقب بیندازد.
روزنامه نیویورکتایمز چهارشنبه گزارش داد که ترامپ در دیدار با نتانیاهو در کاخ سفید در اوایل ماه جاری میلادی، به او گفت واشینگتن قصد دارد گفتوگوهای دیپلماتیک با تهران را در اولویت بگذارد و در کوتاهمدت حاضر به حمایت از حمله به تاسیسات هستهای ایران نیست.
خبرگزاری رویترز در گزارشی اختصاصی نوشت که اسرائیل احتمال حملهای محدود به تاسیسات هستهای ایران را منتفی نمیداند؛ هرچند به گفته منابع مطلع، دونالد ترامپ در دیدار اخیرش با بنیامین نتانیاهو، اعلام کرده است واشینگتن در حال حاضر مایل به حمایت از چنین اقدامی نیست.
مقامهای اسرائیلی بارها گفتهاند اجازه نخواهند داد تهران به سلاح هستهای دست یابد و نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، تاکید کرده است هرگونه مذاکره با تهران باید به انهدام کامل برنامه هستهای جمهوری اسلامی منجر شود.
همزمان، منابع آگاه به رویترز گفتهاند که اسرائیل در ماههای اخیر گزینههایی برای حمله به تاسیسات هستهای ایران به دولت ترامپ پیشنهاد داده است؛ طرحهایی که شامل ترکیبی از حملات هوایی و عملیات کماندویی با درجات مختلف شدت هستند و میتوانند برنامه تسلیحاتی ایران را تنها چند ماه یا حداکثر یک سال به عقب بیندازند.
روزنامه نیویورکتایمز گزارش داد که ترامپ در دیدار با نتانیاهو در کاخ سفید تاکید کرده است واشینگتن خواهان اولویت دادن به مسیر دیپلماتیک است و در کوتاهمدت از حمله نظامی به ایران حمایت نخواهد کرد.
طرحهای نظامی اسرائیل و واکنشها به آن
مقامهای اسرائیلی اکنون معتقدند ارتش این کشور میتواند حملهای محدود انجام دهد که به حمایت گسترده آمریکا نیاز نداشته باشد. چنین حملهای بهمراتب کوچکتر از گزینههایی خواهد بود که پیشتر به واشینگتن ارائه شده است.
زمان اجرای چنین حملهای مشخص نیست؛ بهویژه در حالی که گفتوگوهای هستهای در حال انجام است.
به نوشته رویترز، اقدام نظامی در این مقطع میتواند موجب نارضایتی رییسجمهوری آمریکا شود و حمایت گسترده آمریکا از اسرائیل را با خطر مواجه کند.
بر اساس گفته دو مقام پیشین دولت جو بایدن، نسخههایی از این برنامهها در سال گذشته به کاخ سفید ارائه شده بودند که تقریبا همه گزینهها مستلزم حمایت گسترده آمریکا بودند؛ چه از طریق مداخله مستقیم نظامی، چه اشتراکگذاری اطلاعاتی.
اسرائیل همچنین خواسته است واشینگتن در صورت واکنش ایران از این کشور دفاع کند.
در پاسخ به درخواست اظهار نظر رویترز، شورای امنیت ملی آمریکا به اظهارات ترامپ در روز پنجشنبه ارجاع داد؛ جایی که او گفت از اقدام اسرائیل حمایت نکرده اما مانع آن نیز نمیشود.
دفتر نتانیاهو هنوز واکنشی نشان نداده اما یک مقام ارشد اسرائیلی به رویترز گفت که تاکنون هیچ تصمیمی برای حمله اتخاذ نشده است.
از سوی دیگر، یک مقام ارشد امنیتی جمهوری اسلامی به رویترز گفت تهران از برنامهریزیهای اسرائیل آگاه است و در صورت وقوع حمله، «پاسخی قاطع و بیوقفه» خواهد داد.
این مقام افزود: «ما از منابع اطلاعاتی موثقی اطلاع داریم که اسرائیل در حال برنامهریزی برای حمله گسترده به سایتهای هستهای ایران است. این تصمیم ناشی از نارضایتی از روند دیپلماتیک و همچنین نیاز نتانیاهو به ایجاد تنش برای بقای سیاسی است.»
مذاکرات هستهای و مواضع طرفین
در دوره دولت بایدن، نتانیاهو هنگام ارائه نسخهای از همین طرحها، با نظر مخالف روبهرو شده است.
دو مقام پیشین آمریکایی گفتند نتانیاهو خواهان آن بود که آمریکا رهبری حملات را بر عهده بگیرد اما دولت بایدن تاکید داشت که بدون تسریع غنیسازی یا اخراج بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی از سوی ایران، حمله موجه نخواهد بود.
کارشناسان نظامی و هستهای مدتهاست هشدار میدهند که حتی با استفاده از قدرت آتش گسترده، هر حملهای تنها بهطور موقت میتواند برنامه هستهای ایران را مختل کند.
برخی تاسیسات ایران در عمق زمین قرار دارند و نابودی کامل آنها مستلزم استفاده از بمبهای سنگرشکن آمریکایی است.
گرچه حملهای محدود ممکن است به مشارکت مستقیم کمتری [از سوی آمریکا] نیاز داشته باشد اما همچنان مستلزم تضمین ایالات متحده برای دفاع از اسرائیل در صورت حمله تلافیجویانه ایران است.
مقامهای اسرائیل در هفتههای اخیر به واشینگتن هشدار دادهاند مذاکرات نباید بدون تضمین عدم توانایی ایران در ساخت سلاح هستهای وارد مرحله توافق شود.
نتانیاهو در دیدار با ترامپ گفته است: «این مسئله میتواند با توافق حل شود اما فقط اگر آن توافق شبیه مدل لیبی باشد - یعنی ورود، انفجار تاسیسات و جمعآوری کامل تجهیزات تحت نظارت آمریکا.»
او تاکید کرده است: «گزینه دوم این است که آنها مذاکرات را طول دهند و ما وارد مسیر نظامی شویم.»
از منظر اسرائیل، اکنون زمان مناسبی برای اقدام نظامی علیه برنامه هستهای ایران است. متحدان جمهوری اسلامی - از جمله حماس در غزه و حزبالله در لبنان - تحت حملات اسرائیل قرار دارند. در یمن نیز حوثیها هدف حملات هوایی آمریکا هستند.
اسرائیل همچنین در جریان حمله اکتبر ۲۰۲۴، خسارت سنگینی به سامانههای پدافندی ایران وارد کرده است.
یک مقامات ارشد اسرائیل اوایل ماه جاری به خبرنگاران گفت که اگر قرار است حملهای انجام شود، باید پیش از بازسازی پدافند ایران صورت گیرد.
او تاکید کرد که تعیین زمان برای این اقدام «بیهوده» است.
حسین شریعتمداری، نماینده علی خامنهای در روزنامه کیهان، در مطلبی درباره مذاکرات با آمریکا نوشت: «آیا در چالش هستهای که بیش از دو دهه ادامه داشته، منافع حیاتی ما به مخاطره نیفتاده است؟ اگر پاسخ مثبت است که هست، چرا از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای خارج نمیشویم؟»
او در یادداشتی با عنوان «چالش هستهای و پاشنه آشیل آمریکا» نوشت بر اساس ماده ۱۰ معاهده انپیتی، پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای، هر دولتی باید حق داشته باشد در اجرای حاکمیت ملی خود در صورتی که احساس کند موارد فوقالعادهای در رابطه با موضوعات این پیمان، منافع حیاتی کشورش را به مخاطره انداخته، از پیمان خارج شود.
این روزنامه در ادامه نوشت: «خروج ما از این پیمان، قانونی و برگرفته از متن معاهده یاد شده است.»
نماینده رهبر جمهوری اسلامی در روزنامه کیهان اضافه کرد: «خروج ما از انپیتی، از یکسو، نجات گریبان برنامه هستهای ما از چالش تحمیلی و از سوی دیگر پاشنه آشیل آمریکا و متحدانش است و در این خصوص، روال مذاکرات در رم تعیینکننده است.»
رویترز به نقل از منابع اسرائیلی و آمریکایی گزارش داد دولت اسرائیل همچنان احتمال حمله به تاسیسات هستهای ایران را در ماههای آینده در نظر دارد.
به گفته مقامهای اسرائیلی، آنها در حال بررسی گزینهای برای انجام حملهای محدود به برنامه هستهای ایران هستند که نیاز کمتری به حمایت آمریکا داشته باشد.
این طرح از سناریوهای اولیهای که پیشتر به واشینگتن پیشنهاد شده، کوچکتر است.
در همین حال، یک مقام امنیتی جمهوری اسلامی به رویترز گفت: «اطلاعات موثقی داریم که اسرائیل در حال برنامهریزی حمله به سایتهای هستهای ایران است. چنین حملهای با پاسخ سخت و قاطع ایران مواجه خواهد شد.»
رویترز همچنین نوشت دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در دیدار اخیر با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، اعلام کرده در حال حاضر از چنین حملهای حمایت نمیکند اما هشدار داده «اگر گزینه دوم مطرح شود، برای ایران بسیار بد خواهد بود».
دور دوم مذاکرات میان ایران و آمریکا شنبه ۳۰ فروردین در رم برگزار میشود.
منابع آگاه به وال استریت ژورنال گفتند اجرای یک توافق جدید با جمهوری اسلامی بدون فهرستی شفاف از مواد و زیرساختهای هستهای تهران، بسیار پرریسک خواهد بود، زیرا بدون چنین مبنایی، اطمینان از پایبندی ایران به محدودیتهای دقیق غنیسازی امکانپذیر نیست.
طبق این گزارش، پس از سفر اخیر رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی به تهران، مقامها اعلام کردند هنوز مشخص نیست که جمهوری اسلامی اطلاعات دقیق مورد درخواست آژانس درباره فعالیتهای هستهایاش را ارائه خواهد داد.
وال استریت ژورنال به نقل از منابع آژانس نوشت مهمترین خلاء موجود در ارزیابیها، نبود اطلاع دقیق از موجودی سانتریفیوژهای جمهوری اسلامی است.
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت پزشکیان، در یادداشتی ضمن اشاره به بیتوجهی جمهوری اسلامی به سرمایه اجتماعی نوشت: «مذاکرات میآیند و میروند، اما اگر سرمایه اجتماعی فرسوده شود، بازسازی آن بهمراتب دشوارتر خواهد بود.»
او افزود: «تجربه سالهای اخیر به ما آموخت که هرگاه به سرمایه اجتماعی بیاعتنا بودهایم یا آن را صرفا به مقاطع انتخاباتی محدود کردهایم، در مدیریت بحرانها آسیبپذیرتر و ناتوانتر ظاهر شدهایم.»
در روزهای اخیر و همزمان با مذاکرات ایران و آمریکا، برخی رسانههای وابسته به سپاه پاسداران در مطالبی به شرایط اقتصادی کشور و احتمال اعتراضات مجدد مردمی در صورت شکست مذاکرات اشاره کردند.
سخنگوی دولت پزشکیان اعلام کرد که دولت چهاردهم «بار دیگر بر این اصل پافشاری دارد که امور کشور نباید به مذاکرات خارجی گره زده شود.»
