متکی: تردد آزاد کشتی‌ها در تنگه هرمز به تحقق شرایط تهران بستگی دارد
منوچهر متکی، نماینده تهران در مجلس، چهارشنبه ۱۵ مهر گفت تردد آزاد کشتی‌ها در تنگه هرمز زمانی از سر گرفته خواهد شد که شرایط اعلام‌شده تهران محقق شود. او محکومیت حملات علیه جمهوری اسلامی، رفع محاصره و برداشته شدن محدودیت‌های ایجادشده برای هوانوردی غیرنظامی را از جمله این شرایط برشمرد.
متکی افزود: «جمهوری اسلامی به دنبال تامین امنیت منطقه با مشارکت کشورهای منطقه و داشتن روابط نزدیک با همسایگان است و اجازه نخواهد داد دیگران به تنش در منطقه دامن بزنند.»
روزنامه واشینگتن‌پست چهارشنبه ۱۵ مهر گزارش داد در مقطعی که آمریکا و ژاپن به‌دنبال تقویت همکاری‌های امنیتی خود هستند، بازداشت این نظامی موجی از اعتراض‌ها را برانگیخته است.
دوین جیکوب بالارد، سرجوخه ۲۰ ساله تفنگداران دریایی آمریکا، به ظن قتل آنا یاگی، زن ۳۹ ساله ژاپنی، بازداشت شده است.
پلیس محلی اعلام کرد یاگی ۱۱ مهر در یک هتل بر اثر خفگی جان باخت. بالارد همچنین مظنون به سرقت کیف پول و دیگر وسایل شخصی اوست.
بالارد اتهامات را رد کرده است. پرونده به دادستانی محلی ارجاع شده، اما هنوز مشخص نیست او تحت پیگرد قضایی قرار خواهد گرفت یا نه.
بر اساس توافقی دیرینه درباره وضعیت نیروهای آمریکایی در ژاپن، از آنجا که بالارد هنگام وقوع جرم ادعایی در حال خدمت نبوده، دستگاه قضایی ژاپن از صلاحیت رسیدگی به این پرونده برخوردار است.
وضع محدودیت برای نیروهای آمریکایی
در پی این حادثه، سفیر ایالات متحده و فرمانده نیروهای آمریکایی در ژاپن به توکیو احضار شدند و سانائه تاکایچی، نخست‌وزیر ژاپن، این رویداد را «بسیار وحشیانه و فجیع» خواند.
حدود ۱۸۰ نفر شامگاه ۱۴ مهر مقابل سفارت آمریکا در توکیو تجمع کردند و قرار است ۱۶ مهر نیز اعتراضی مقابل وزارت خارجه ژاپن برگزار شود.
نیروهای آمریکایی اعلام کردند همه نیروهای مستقر در اوکیناوا از ۱۵ مهر به مدت ۴۸ ساعت فعالیت‌های خود را متوقف می‌کنند و آموزش‌های انضباطی را خواهند گذراند.
همچنین برای آنان در چارچوب یک «دوره ۳۰ روزه بازاندیشی» مقررات منع رفت‌وآمد وضع شده است.
اوکیناوا در قلب راهبرد امنیتی ژاپن
این پرونده در شرایطی مطرح شده که وزارت خارجه ژاپن وضعیت کنونی را «شدیدترین و پیچیده‌ترین فضای امنیتی از پایان جنگ جهانی دوم» توصیف کرده است.
واشینگتن‌پست در ادامه نوشت ژاپن در مرکز تلاش‌ها برای تقویت نظم امنیتی تحت رهبری آمریکا در برابر تهدیدهای چین، کره شمالی و روسیه قرار دارد.
تاکایچی که به مواضع سخت‌گیرانه در قبال چین شهرت دارد، سال گذشته اعلام کرد در صورت حمله چین به تایوان، ژاپن ممکن است در دفاع از این جزیره مشارکت کند؛ موضعی که با سیاست چند دهه‌ای توکیو فاصله دارد.
چین تایوان را بخشی جدایی‌ناپذیر از قلمرو خود می‌داند و بارها تهدید کرده است در صورت لزوم، برای الحاق این جزیره به سرزمین خود به زور متوسل خواهد شد.
اوکیناوا، نزدیک‌ترین استان ژاپن به تایوان، در راهبرد «چرخش به جنوب‌غرب» تاکایچی برای تقویت حضور نظامی ژاپن در این منطقه نقشی محوری دارد.
حدود ۷۰ درصد تاسیسات نظامی آمریکا در ژاپن در اوکیناوا قرار گرفته‌اند، در حالی که این استان کمتر از یک درصد مساحت کشور را تشکیل می‌دهد.
ساکنان اوکیناوا سال‌هاست از جرائم، آلودگی زیست‌محیطی و تراکم ناشی از پایگاه‌ها ابراز نارضایتی می‌کنند.
برای بیش از یک دهه، دولت مرکزی و مقام‌های محلی بر سر گسترش حضور نظامی آمریکا و ژاپن اختلاف داشته‌اند؛ توکیو از این طرح‌ها حمایت کرده و در سوی دیگر، فرمانداران اوکیناوا با آنها مخالفت کرده‌اند.
آزمون سیاسی برای فرماندار جدید
گنتا کوجا، فرماندار تازه اوکیناوا، با برنامه‌ای آشتی‌جویانه‌تر وارد انتخابات شد. او مخالفت فرماندار پیشین با ساخت پایگاه جدید تفنگداران دریایی آمریکا در هنوکو را کنار گذاشت و برای همکاری با توکیو در اجرای راهبرد «چرخش به جنوب‌غرب» اعلام آمادگی کرد.
با این حال، بازداشت بالارد می‌تواند این رویکرد را با چالش روبه‌رو کند. کوجا ۱۴ مهر اعلام کرد «حفاظت از اوکیناوا» یکی از محورهای اصلی دولت او خواهد بود.
او افزود در دیدار با تاکایچی خواستار کاهش شمار پایگاه‌های نظامی آمریکا شده است.
فومی‌آکی نوزوئه، استاد سیاست بین‌الملل در دانشگاه بین‌المللی اوکیناوا، گفت کوجا اکنون با یک «پرسش بسیار مهم» روبه‌رو است: «وقتی سیاست امنیت ملی ژاپن با جان و معیشت ساکنان اوکیناوا در تعارض قرار گیرد، او جانب کدام طرف را خواهد گرفت؟»
جرائم نیروهای آمریکایی پیش‌تر نیز پنتاگون را به امتیازدهی به مقام‌های محلی واداشته است.
پس از تجاوز سه نظامی آمریکایی به یک دختر ۱۲ ساله اهل اوکیناوا در سال ۱۹۹۵، خشم عمومی باعث شد واشینگتن از برنامه تعطیلی پایگاه هوایی تفنگداران دریایی آمریکا در فوتنما خبر دهد؛ هرچند این پایگاه همچنان فعال است.
نوزوئه گفت با توجه به تلاش‌ها برای تقویت حضور نظامی در اوکیناوا، بعید است پرونده اخیر به امتیازدهی مشابهی منجر شود.
به گفته او، توکیو و واشینگتن احتمالا می‌کوشند پیامدهای ماجرا را مدیریت کنند تا موضوع از کانون توجه خارج شود و رزمایش‌های مشترک و برنامه تجدید آرایش نیروهای آمریکایی ادامه یابد.
او هشدار داد بدون اقدامات اساسی، حادثه‌ای مشابه می‌تواند بار دیگر موجی از اعتراض و خشم را در جامعه اوکیناوا برانگیزد.
فایننشال تایمز به نقل از سه فرد نزدیک به مالکان نفتکش‌ها و خدمه آنها گزارش داد مالکان کشتی‌ها برای ترغیب خدمه به ماندن در کشتی‌هایی که از تنگه هرمز عبور می‌کنند، مبالغ بالایی به‌عنوان «فوق‌العاده خطر» پرداخت می‌کنند.
حقوق معمول ناخداها حدود ۱۵ هزار دلار در ماه است و حقوق ماهانه ملوانان عادی می‌تواند از حدود هزار و ۵۰۰ دلار آغاز شود.
خدمه هنگام حضور در جنوب دریای سرخ و دریای عمان دو برابر حقوق دریافت می‌کنند و پرداختی به ملوانان عادی هنگام عبور از تنگه هرمز به دست‌کم چهار تا شش برابر نرخ معمول می‌رسد.
بیشتر سفرها از تنگه هرمز با نفتکش‌هایی انجام می‌شود که به‌طور منظم در این مسیر رفت‌وآمد می‌کنند و خدمه آنها می‌توانند برای چند ماه این مبالغ بالاتر را دریافت کنند، اما هم‌زمان با خطر دائمی حملات موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی روبه‌رو هستند.
فایننشال‌تایمز هفتم مهر گزارش داد ادامه خطر حملات به کشتی‌ها هزینه حمل نفت را افزایش داده و نرخ اجاره ابرنفتکش‌ها برای عبور از تنگه هرمز به رکورد روزانه یک میلیون و ۲۰۰ هزار دلار رسیده است.
شرکت امنیت دریایی ونگارد اعلام کرد از ۲۹ شهریور دست‌کم ۱۴ حمله به کشتی‌ها صورت گرفته و چهار کشتی نیز از ۱۱ مهر هدف قرار گرفته‌اند.
افزایش خطر عبور از تنگه هرمز هزینه حمل نفت را به‌شدت بالا برده است. نرخ حمل محموله از این آبراه این هفته به رکورد روزانه ۱.۳ میلیون دلار رسیده؛ در حالی که این رقم سال گذشته حدود ۲۰ هزار تا ۵۰ هزار دلار در روز بود.
ورود به خلیج فارس، بارگیری و خروج دوباره معمولا حدود چهار روز طول می‌کشد و تنها شمار محدودی از کشتی‌ها حاضر به انجام این سفر هستند.
برخی نفتکش‌ها نفت را از خلیج فارس به نفتکش‌های دیگری که در نزدیکی فجیره در دریای عمان منتظرند منتقل می‌کنند تا محموله از آنجا به مقصد نهایی برسد.
یک ابرنفتکش معمولی حدود دو میلیون بشکه نفت حمل می‌کند و تعداد خدمه آن می‌تواند به ۳۵ نفر برسد.
مانوج یاداو، دبیرکل اتحادیه ملوانان پیشرو هند، گفت مالکان کشتی‌ها یا مبالغ بسیار بالایی به خدمه پیشنهاد می‌کنند یا در برخی موارد، ملوانانی را که حاضر به عبور از تنگه نیستند تحت فشار قرار می‌دهند و به آنان می‌گویند در صورت خودداری، جایگزین خواهند شد و هزینه بازگشت به کشورشان نیز از دستمزدشان کسر می‌شود: «اگر قبول نکنند، ممکن است شغلشان را از دست بدهند. اگر قبول کنند، ممکن است جانشان را از دست بدهند.»
بر اساس آمار سازمان بین‌المللی دریانوردی، از ۹ اسفند ۱۴۰۴ (آغاز جنگ دوم با جمهوری اسلامی) تاکنون دست‌کم ۹۳ کشتی هدف قرار گرفته‌اند و ۲۴ ملوان کشته شده‌اند.
بیشتر کشتی‌ها شبانه و با تجهیزات ارسال سیگنال موقعیت‌یابی خاموش از تنگه هرمز عبور می‌کنند. نیروی دریایی آمریکا نیز سامانه‌های دفاع هوایی برای پوشش کشتی‌هایی مستقر کرده است که از مسیری نزدیک سواحل عمان عبور می‌کنند.
فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، ۱۳ مهر اعلام کرد نیروهای آمریکایی از زمان ازسرگیری محاصره دریایی ایران در ۲۳ تیر، مسیر ۱۳۰ کشتی تجاری را تغییر داده‌اند و سه کشتی را که از اجرای دستورها خودداری کردند، از کار انداختند.
به گفته سنتکام، نیروهای آمریکایی همچنین طی ۱۲ هفته ۱۳ کشتی تجاری که محاصره را نقض کرده یا بخشی از شبکه چند میلیارد دلاری «ناوگان سایه» سپاه پاسداران بودند، منهدم کرده‌اند.
شرکت تحلیل دریایی ویندوارد برآورد کرد ۱۲ مهر ۱۳ کشتی از تنگه هرمز عبور کردند. این رقم در روز مشابه هفته قبل ۲۴ کشتی بود.
داده‌های این شرکت نشان می‌دهد حدود دو درصد کشتی‌هایی که در سه‌ماهه سوم سال از این آبراه عبور کرده‌اند، هدف حمله قرار گرفته‌اند.
پیش از آغاز جنگ، روزانه حدود ۱۳۵ کشتی از تنگه هرمز عبور می‌کردند و حدود یک‌پنجم عرضه جهانی نفت و گاز طبیعی مایع را از این آبراه انتقال می‌دادند.
بر اساس داده‌های شرکت کپلر، جریان کلی نفت از خلیج فارس به سطح پیش از جنگ نزدیک شده، اما حجم نفت عبوری از تنگه هرمز همچنان حدود یک‌سوم کمتر از پیش از جنگ است و بخشی از جریان نفت به مسیرهای دیگری، از جمله خطوط لوله، منتقل شده است.
افزون بر هزینه خدمه، مالکان نفتکش‌ها برای تردد در منطقه حق بیمه خطر جنگ معادل شش تا ۱۰ درصد ارزش بدنه کشتی پرداخت می‌کنند.
به گفته کارگزاران بیمه، هزینه بیمه جنگی یک ابرنفتکش برای سفر به خلیج فارس می‌تواند به ۲۰ میلیون دلار برسد.
هزینه سوخت نیز افزایش یافته است.
بر اساس داده‌های موسسه آرگوس، بهای سوخت مورد استفاده ابرنفتکش‌ها در فجیره ۱۳ مهر به ۶۸۶ دلار برای هر تن رسید که ۶۷ درصد بیشتر از مدت مشابه سال گذشته است.
