وزارت خارجه امارات ضمن رد گزارشها درباره وضعیت ایرانیان مقیم این کشور، بر نقش این جامعه در بافت اجتماعی امارات تاکید کرد. این در حالی است که در روزهای اخیر نشانههایی از محدودیتهای تازه و تشدید تنشها دیده شد.
وزارت امور خارجه امارات متحده عربی در بیانیهای اعلام کرد که جامعه ایرانی ساکن این کشور، بخشی «مورد احترام و ارزشمند» از بافت اجتماعی امارات است و در تقویت تنوع و گشودگی جامعه نقش دارد. این وزارتخانه در واکنش به آنچه «ادعاهای نادرست رسانهای» درباره وضعیت اقامت ایرانیان خواند، تاکید کرد که سیاستهای این کشور بر پایه چارچوبهای مشخص و تثبیتشدهای است که امنیت و رفاه همه ساکنان را بدون تبعیض تضمین میکند.
در این بیانیه همچنین آمده است که امارات میزبان بیش از ۲۰۰ ملیت است، موضوعی که به گفته مقامها، نشاندهنده تعهد پایدار این کشور به همزیستی، مدارا و حفاظت از حقوق تمامی ساکنان در چارچوب حاکمیت قانون است.
با این حال، این موضعگیری در شرایطی مطرح شده که گزارشهایی از اعمال محدودیتهای جدید علیه شهروندان ایرانی منتشر شده است. از جمله، ۱۱ فروردین شرکت هواپیمایی «فلایدبی» اعلام کرده ورود و حتی ترانزیت دارندگان گذرنامه ایرانی از طریق دبی ممنوع شده است. بر اساس این اطلاعیه، این محدودیت شامل دارندگان انواع ویزا، از جمله اقامت، نیز میشود و ایرانیان خارج از امارات - حتی در صورت داشتن اقامت - اجازه بازگشت نخواهند داشت. با این وجود تاکید شده که در موارد استثنایی با دریافت مجوز قبلی این افراد امکان بازگشت به امارات خواهند داشت.
همزمان، گزارشهای دریافتی ایراناینترنشنال از شهروندان ایرانی حاکی از آن است که برخی از افراد مقیم امارات، در روزهای اخیر با ابطال ویزای اقامت خود مواجه شده و در فرودگاهها یا کشورهای مبدا سرگردان ماندهاند.
این تحولات در حالی رخ میدهد که روابط میان تهران و ابوظبی در هفتههای اخیر دچار تنش شده است. در جریان درگیریهای اخیر، جمهوری اسلامی حملاتی را به اهدافی در منطقه، از جمله کشورهای حوزه خلیج فارس، انجام داده و امارات نیز از جمله کشورهایی بوده که هدف این حملات قرار گرفته است. به گزارش منابع مختلف، صدها موشک و پهپاد به سمت این کشور شلیک شده که برخی از آنها تاسیسات غیرنظامی را نیز هدف قرار دادهاند.
در مقابل، امارات نیز اقداماتی را در واکنش به این وضعیت در پیش گرفته است. از جمله، گزارشهایی درباره برخورد با شبکههای مالی مرتبط با سپاه پاسداران و بازداشت شماری از افراد فعال در این حوزه منتشر شده است. همچنین پیشتر دستور تعطیلی برخی مراکز وابسته به حکومت ایران، از جمله مراکز درمانی و آموزشی، صادر شده بود.
در همین راستا، محمد بن زاید آل نهیان، رییس امارات، در اظهاراتی کمسابقه جمهوری اسلامی را «دشمن» توصیف کرده و هشدار داده بود که این کشور «طعمه آسانی» نخواهد بود.
از سوی دیگر، خبرگزاری آسوشیتدپرس گزارش داده که برخی کشورهای عربی منطقه، از جمله امارات و عربستان سعودی، از دونالد ترامپ خواستهاند که فشارها بر حکومت ایران را تا ایجاد «تغییرات قابل توجه» در رفتار یا رهبری این کشور ادامه دهد.
به گزارش واشینگتنپست، ارتش ایالات متحده طرحی را به دونالد ترامپ ارائه کرده که هدف آن تصرف حدود «هزار پوند» (مقدار دقیقاش ۴۴۰ کیلوگرم) اورانیوم با غنای بالا در ایران است؛ طرحی که مستلزم اعزام نیروهای زمینی، انتقال تجهیزات حفاری و ایجاد باند فرود برای خروج مواد رادیواکتیو از خاک ایران خواهد بود.
بر اساس این گزارش، این طرح در پی درخواست ترامپ برای ارائه گزینههای عملیاتی تهیه شده و در روزهای اخیر به او ارائه شده است. منابع آگاه به واشینگتنپست گفتهاند که در کنار جزئیات اجرایی، ریسکهای عملیاتی گسترده این ماموریت نیز مورد بررسی قرار گرفته است.
به نوشته این روزنامه، چنین عملیاتی - در صورت اجرا - یکی از پیچیدهترین ماموریتهای ویژه در تاریخ نظامی آمریکا خواهد بود و نیازمند انتقال صدها یا حتی هزاران نیروی نظامی و تجهیزات سنگین به عمق خاک ایران است؛ عملیاتی که ممکن است هفتهها طول بکشد و در شرایط درگیری مستقیم انجام شود.
واشینگتنپست مینویسد این طرح در حالی مطرح شده که مهار برنامه هستهای ایران همچنان یکی از اهداف اصلی دولت آمریکا است. در همین راستا، واشینگتن پیشتر پیشنهادی ۱۵ بندی برای پایان جنگ به تهران ارائه کرده که شامل واگذاری اورانیوم با غنای بالا بوده است؛ پیشنهادی که حکومت ایران آن را رد کرده است.
به گزارش این روزنامه، دادههای آژانس بینالمللی انرژی اتمی نشان میدهد حکومت ایران حدود ۹۷۰ پوند (۴۴۰ کیلوگرم) اورانیوم با غنای ۶۰ درصد ذخیره کرده است که سطحی نزدیک به درجه تسلیحاتی است. بخش عمده این مواد در تاسیساتی در نزدیکی اصفهان و در تونلهای عمیق زیرزمینی نگهداری میشود و باقی آن در سایت نطنز قرار دارد.
واشینگتنپست به نقل از رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، گزارش داده که دسترسی به محل ذخیره در اصفهان پس از بمبارانهای آمریکا همچنان زیر آوار مدفون است و نشانهای از تلاش گسترده برای بازیابی آن دیده نمیشود.
این گزارش همچنین به چالشهای فنی عملیات اشاره میکند؛ از جمله ضرورت شکستن لایههای بتنی و حفاظهای سنگین، استخراج سیلندرهای حاوی مواد هستهای و انتقال آنها از منطقهای که ممکن است همچنان در معرض حملات باشد.
واشینگتنپست به نقل از مقامهای نظامی پیشین مینویسد که اجرای چنین ماموریتی احتمالا نیازمند ایجاد یک پایگاه موقت، حضور مستمر نیروهای پشتیبانی و حتی نوعی «اشغال موقت» منطقه خواهد بود.
به گفته میک مولروی، این عملیات «یکی از بزرگترین و پیچیدهترین ماموریتهای ویژه در تاریخ» خواهد بود و «ریسک بزرگی برای نیروها» به همراه دارد.
در عین حال، کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، تاکید کرده که ارائه چنین طرحهایی به معنای اتخاذ تصمیم نهایی نیست و هدف از آن فراهم کردن گزینههای مختلف برای رییسجمهوری است.
واشینگتنپست در ادامه گزارش میدهد که اجرای این عملیات مستلزم حمله اولیه به سامانههای دفاعی ایران، استقرار نیروهای ویژه برای تامین امنیت منطقه، ایجاد زیرساختهای لجستیکی و سپس ورود تیمهای تخصصی برای استخراج مواد هستهای خواهد بود؛ فرآیندی که به گفته کارشناسان «کند، پیچیده و بالقوه مرگبار» توصیف شده است.
این روزنامه تاکید میکند که در صورت اجرا، چنین عملیاتی از نظر مقیاس و پیچیدگی حتی از ماموریتهایی مانند عملیات کشتن اسامه بنلادن نیز فراتر خواهد رفت و میتواند هفتهها به طول انجامد. این در حالی است که به نوشته این گزارش خطر تلفات انسانی و درگیری مستقیم با نیروهای ایرانی همچنان بالا خواهد بود.
سه منبع آگاه چهارشنبه ۱۲ فروردین به فایننشالتایمز گفتند تهدید ترامپ معطوف به ابتکار ناتو برای تامین تسلیحات اوکراین بود که هزینه آن را کشورهای اروپایی پرداخت میکنند.
در هفتههای اخیر، اختلال در تردد شناورها در تنگه هرمز بهدلیل حملات جمهوری اسلامی موجب برهم خوردن جریان انرژی جهانی و افزایش قیمت نفت شده است.
ترامپ در روزهای گذشته بارها از عدم همراهی متحدان واشینگتن در کارزار نظامی علیه حکومت ایران انتقاد کرده است.
او ۱۲ فروردین ناتو را «ببر کاغذی» خواند و گفت خروج آمریکا از این ائتلاف نظامی اکنون «فراتر از بررسی» است و امری «قطعی» به نظر میرسد.
در پی تهدیدهای اخیر ترامپ، شماری از کشورها، از جمله اعضای کلیدی ناتو مانند فرانسه، آلمان و بریتانیا، ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ با انتشار بیانیهای اعلام کردند برای مشارکت در چارچوب «تلاشهای مناسب» بهمنظور تضمین عبور ایمن کشتیها از تنگه هرمز آمادگی دارند.
تهدید ترامپ و فشار دبیرکل ناتو
فایننشالتایمز در ادامه نوشت بیانیه برخی کشورها و اعلام مشارکت آنها در کارزار بازگشایی تنگه هرمز با پافشاری مارک روته، دبیرکل ناتو، صادر شد، زیرا ترامپ تهدید کرده بود از مناقشه اوکراین کنار خواهد کشید.
یک مقام آگاه در همین رابطه گفت: «این بیانیه بهسرعت تنظیم شد و کشورهای دیگر بعدا به آن پیوستند، زیرا زمان کافی برای دعوت از همه جهت امضای فوری آن وجود نداشت.»
منبعی دیگر نیز تایید کرد روته در آن زمان به مقامهای فرانسه، آلمان و بریتانیا اطلاع داد که ترامپ از عدم همراهی اروپا در موضوع تنگه هرمز «برآشفته» است.
در حالی که تنشها میان آمریکا و اروپا بر سر تحولات مرتبط با جنگ ایران رو به افزایش است، ناتو هنوز اقدامی عملی در قبال بحران تنگه هرمز صورت نداده است.
کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، ۱۲ فروردین اعلام کرد این هفته میزبان نشستی با حضور ۳۵ کشور امضاکننده بیانیه خواهد بود تا درباره تشکیل ائتلافی برای بازگشایی تنگه هرمز «پس از پایان درگیریها» گفتوگو شود.
برخی کشورهای اروپایی پیشتر اعلام کرده بودند جنگ ایران «جنگ ما نیست»؛ موضعی که خشم کاخ سفید را برانگیخته بود.
ترامپ هفته گذشته در همین رابطه گفت آمریکا از اعضای ناتو در برابر روسیه «محافظت کرده»، اما «آنها برای دفاع از ما حضور ندارند و این مضحک است».
روسیه اسفند ۱۴۰۰ عملیات نظامی خود را علیه اوکراین کلید زد و از آن زمان، درگیریهای مرگبار میان دو کشور ادامه داشته است.
اعلام خبر سخنرانی دونالد ترامپ در ساعت پرمخاطب شامگاه چهارشنبه (ساعت ۲۱:۰۰ به وقت واشینگتن)، موجی از خوشبینی را به بازارهای جهانی تزریق کرده است.
معاملهگران با پیشبینی احتمال اعلام آتشبس یا دستکم تبیین استراتژی خاتمه درگیریها، به خرید و فروش پرداختند و در پی آن، بهای نفت و گاز به شکل محسوسی ریزش کرد.
سقوط قیمت انرژی و واکنش مثبت بورسها
گزارشها حاکی از آن است که بهای نفت خام برنت با ریزشی چشمگیر از ۱۱۸ دلار، به زیر ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسیده است.
در بازارهای سهام، شاخصهای اصلی والاستریت شامل «داو جونز»، «اساندپی ۵۰۰» و «نزدک» همگی رشدی بیش از ۲ درصد را تجربه کردند.
این روند مثبت در بازارهای آسیا و اروپا نیز تکرار شد؛ چرا که سرمایهگذاران امیدوارند سخنرانی امشب ترامپ پایانی بر تلاطمهای فرساینده ناشی از جنگ باشد.
راهبرد «خروج سریع» و سرنوشت تنگه هرمز
کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، موضعگیریهای اخیر ترامپ را ناشی از تغییری بنیادین در رویکرد واشینگتن دانست.
ترامپ در یکی از تازهترین موضعگیریهای خود، با بیان اینکه آمریکا ظرف دو تا سه هفته آینده به کارزار نظامی پایان میدهد، تاکید کرد که دیگر مسئولیتی در قبال امنیت بلندمدت تنگه هرمز نخواهد پذیرفت.
او با لحنی صریح گفت: «اگر فرانسه یا کشورهای دیگر نفت و گاز میخواهند، باید خودشان برای عبور از تنگه هرمز چارهای بیندیشند؛ ما دیگر کاری با آن نخواهیم داشت.»
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، نیز با ابراز خوشبینی گفت واشینگتن به «خط پایان» اهداف خود نزدیک شده است.
او این نبرد را «آخرین فرصت» برای درهمشکستن توان متعارف جمهوری اسلامی پیش از دستیابی تهران به «بازدارندگی کامل» توصیف کرد.
هزینههای سنگین یک ماه نبرد
با وجود جو مثبت در بازارها، بررسیهای میدانی از هزینههای گزافی حکایت دارد که این درگیری یکماهه بر اقتصاد و ارتش آمریکا تحمیل کرده است.
گزارشهای خبری نشان میدهد که تداوم نبرد، شریانهای حیاتی انرژی را با بحران مواجه کرده است؛ بهطوری که قیمت بنزین در آمریکا از مرز ۴ دلار عبور کرده و متحدان واشینگتن از شوکهای پیاپی اقتصادی به ستوه آمدهاند.
در بعد تجارت دریایی نیز وضعیت نگرانکننده است. طبق آمارها، تردد کشتیها در تنگه هرمز از ۱۳۸ فروند در روز به تنها ۵ فروند تقلیل یافته است.
همزمان با این بنبست تجاری، اعزام هزاران نیروی تازه به منطقه و کشته شدن ۱۳ سرباز آمریکایی، موجی از انتقادات را برانگیخته و فشار افکار عمومی را بر کاخ سفید افزایش داده است.
پاسخ تهران؛ بنبست دیپلماتیک و قواعد جدید بازی
در مقابل، تهران اظهارات مقامهای کاخ سفید درباره پیشرفت در مذاکرات را رد میکند.
عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، با تاکید بر اینکه سطح اعتماد به آمریکا به صفر رسیده است، خاطرنشان کرد که پیامهای نماینده ایالات متحده به معنای شروع مذاکره نیست.
همزمان، نمایندگان مجلس شورای اسلامی از تدوین مقرراتی جدید برای اداره تنگه هرمز سخن میگویند که نشان از تلاش تهران برای تغییر نظم دریایی منطقه دارد.
تداوم تنشهای منطقهای در آستانه سخنرانی ترامپ
در حالی که جهان در انتظار سخنرانی ترامپ به سر میبرد، درگیریها در میدان متوقف نشده است.
حملات موشکی به نفتکشها در آبهای قطر و هدف قرار گرفتن فرودگاه کویت نشان میدهد که وضعیت امنیتی منطقه همچنان بحرانی است.
اکنون پرسش اصلی این است که آیا سخنرانی ترامپ واقعا کلیدی برای خروج از این بنبست خواهد بود یا تنها آرامشی گذرا پیش از طوفانی سهمگینتر؟
بستن تنگه استراتژیک و حیاتی هرمز از سوی جمهوری اسلامی، اقتصاد جهانی را در آستانه بحران انرژی با پیامدهای عمده اقتصادی قرار داده است. در این میان، اختلافنظر میان ایالات متحده و متحدان اروپاییاش بر سر نحوه برخورد نظامی با تهران وارد مرحلهای کمسابقه شده تا جایی که بقای ناتو را با جدیترین تهدید در تاریخ خود مواجه کرده است.
ترامپ: ناتو یک «ببر کاغذی» است
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در مصاحبهای که چهارشنبه ۱۲ فروردین در روزنامه تلگراف منتشر شد، بهشدت از همپیمانان خود در ناتو انتفاد کرد
او با ابراز ناامیدی از خودداری متحدان از اعزام ناوهای جنگی برای بازگشایی تنگه هرمز، اعلام کرد که خروج آمریکا از این ائتلاف نظامی اکنون «فراتر از بررسی» و امری قطعی به نظر میرسد.
ترامپ ناتو را یک «ببر کاغذی» خواند که حتی پوتین هم به ضعف آن پی برده است.
او با انتقاد از رویکرد «یکجانبه» حمایتی آمریکا از اروپا گفت: «اوکراین مشکل ما نبود، اما ما برای آنها آنجا بودیم. اما حالا که نوبت به ما رسیده، آنها حضور ندارند.»
ترامپ سهشنبه ۱۱ فروردین نیز با لحنی تند خطاب به بریتانیا و دیگر کشورهایی که با کمبود سوخت مواجهاند، در شبکه اجتماعی «تروثسوشال» نوشت: «کمی شجاعت به خرج دهید، به تنگه بروید و آن را پس بگیرید.»
استارمر: این جنگ ما نیست
در همین حال، کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، چهارشنبه در پیامی صریح تلاش کرد فاصله لندن را با عملیات نظامی واشینگتن حفظ کند.
او با بیان اینکه «جنگ ایران، جنگ ما نیست و به آن کشیده نخواهیم شد»، بر اولویت راهکارهای دیپلماتیک تاکید کرد.
استارمر از طرحی پنجمادهای سخن گفت و اعلام کرد بریتانیا میزبان نشستی بینالمللی با حضور ۳۵ کشور برای بررسی ابزارهای سیاسی و دیپلماتیک برای بازگشایی تنگه هرمز خواهد بود.
او در واکنش به اظهارات ترامپ، ضمن تاکید بر تعهد لندن به ناتو، گفت «فارغ از هر فشاری»، تنها بر اساس منافع ملی بریتانیا عمل خواهد کرد.
مخالفت در اروپا؛ از پاریس تا مادرید
تنشها زمانی بالا گرفت که فرانسه برای نخستینبار از زمان آغاز جنگ، حریم هوایی خود را به روی هواپیماهای حامل تسلیحات آمریکایی برای اسرائیل بست.
این اقدام با واکنش تند اسرائیل مواجه شد و وزارت دفاع این کشور اعلام کرد تمامی خریدهای دفاعی خود از فرانسه را متوقف میکند.
ایتالیا نیز اجازه فرود بمبافکنهای آمریکایی در پایگاه «سیگونلا» در سیسیل را صادر نکرد. این موضع نشان میدهد که حتی جورجیا ملونی، یکی از نزدیکترین رهبران اروپایی به ترامپ، نیز در این بزنگاه حساس پشت واشینگتن را خالی کرده است.
در این میان، اسپانیا تندترین موضع را اتخاذ کرده است. پدرو سانچز، نخستوزیر اسپانیا، ضمن بستن کامل حریم هوایی کشورش به روی هواپیماهای درگیر در حمله به جمهوری اسلامی، تاکید کرد که پایگاههای این کشور تنها برای «دفاع دستهجمعی ناتو» قابل استفاده هستند، نه جنگهای فرامنطقهای آمریکا.
ناتو در برزخ
حتی در آلمان که میزبان پایگاه عظیم «رامشتاین» آمریکا است، اوضاع آرام نیست. علیرغم عدم محدودیت رسمی برای استفاده آمریکا از این پایگاه، فرانک والتر اشتاینمایر، رییسجمهوری آلمان، این جنگ را «غیرقانونی» خوانده است.
اکنون ناتو در وضعیتی بحرانی قرار دارد؛ پیمانی که برای دفاع متقابل ساخته شده بود، در برابر بسته بودن تنگه هرمز که محل عبور ۲۰ درصد نفت جهان است، دچار فلج ساختاری شده است.
در حالی که ترامپ آماده میشود تا بیشازپیش از اروپا فاصله بگیرد، رهبران اروپایی میان ترس از پیامدهای خشم واشینگتن و هراس از فرو رفتن در جنگی ویرانگر با جمهوری اسلامی گیر کردهاند و مردد هستند. اواخر آوریل و سفر پادشاه بریتانیا به واشینگتن، شاید آخرین فرصت برای ترمیم این شکاف بزرگ باشد.
