اکسیوس گزارش داد «آمریکا، ایران و عمان» به دستیابی به یک توافق موقت برای بازگشایی تنگه هرمز نزدیک شدهاند و واشینگتن در تلاش است این توافق چهارشنبه ۱۴ مرداد اعلام شود. به نوشته اکسیوس مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، روز سهشنبه تایید این توافق را تکمیل کرده است.
اکسیوس در گزارشی که صبح چهارشنبه ۱۴ مرداد به وقت ایران منتشر شد، به نقل از دو منبع منطقهای و یک مقام آمریکایی نوشت دو منبع منطقهای گفتهاند توافق در دست بررسی شامل ایجاد یک سازوکار موقت ۶۰ روزه میان عمان و جمهوری اسلامی در تنگه هرمز است و امکان تمدید آن نیز وجود دارد.
دو منبع منطقهای به این رسانه آمریکایی گفتند عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، در تعطیلات آخر هفته (شنبه و یکشنبه، ۱۰ و ۱۱ مرداد) با این توافق موافقت کرد . فرآیند تایید مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی نیز روز سهشنبه تکمیل شد.
این رسانه در حالی به پیشرفت مذاکرات میان سه کشور اشاره کرده است که مقامهای جمهوری اسلامی هرگونه گفتوگو با آمریکا را رد و تاکید کردهاند مذاکرات جاری میان «دو کشور همجوار» پیش میرود.
گزارش اکسیوس ادعای پیشین روزنامه تلگراف و شبکه خبری اماس ناو مبنی بر عبور کشتیهای ورودی از مسیر شمالی تحت کنترل جمهوری اسلامی و کشتیهای خروجی از مسیر واقع در آبهای سرزمینی عمان با نظارت جمهوری اسلامی را تایید میکند.
اکسیوس درباره جزییات این توافق موقت نوشت: «در این دوره ۶۰ روزه تمام کشتیهای ورودی به تنگه از مسیر شمالی و از میان آبهای ایران عبور خواهند کرد. تمام کشتیهایی که از تنگه خارج میشوند و بهسوی دریای عرب میروند نیز با هماهنگی [حکومت] ایران از مسیر جنوبی و از میان آبهای عمان عبور خواهند کرد. در این دوره ۶۰ روزه، هیچگونه عوارض یا هزینهای دریافت نخواهد شد.»
بر اساس این گزارش، «طرفها» به مدت ۳۰ روز برای پاکسازی مینهای دریایی از مسیر میانی تنگه هرمز تلاش خواهند کرد. پس از پاکسازی مسیر میانی، این مسیر بر اساس مفاد یک سازوکار دائمی که عمان و جمهوری اسلامی درباره آن مذاکره خواهند کرد، برای رفتوآمد کشتیهای ورودی و خروجی به کار گرفته خواهد شد.
در گزارش اکسیوس روشن نشده است که کدام کشورها در فرآیند مینروبی نقش دارند.
منابع منطقهای از نقش فعال آمریکا در مذاکرات خبر میدهند
منابع منطقهای در گفتوگو با اکسیوس بر «مشارکت فعالانه» کاخ سفید در مذاکره با جمهوری اسلامی تاکید کردند. آنها گفتند: «در روزهای گذشته چند تماس میان استیو ویتکاف، فرستاده ویژه دونالد ترامپ، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، و بدر البوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان، انجام شد.»
دو منبع منطقهای دیگر نیز گفتند عراقچی در تعطیلات آخر هفته در اصل با این توافق موافقت کرد، اما همچنان به تایید مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، و شورای عالی امنیت ملی نیاز داشت.
یک مقام آمریکایی و یک منبع منطقهای نیز به اکسیوس گفتند رهبری جمهوری اسلامی روند تایید این توافق را سهشنبه تکمیل کرد.
ساعاتی پیش از انتشار این گزارش، روزنامه بریتانیایی تلگراف گزارش داد جمهوری اسلامی در حال بررسی پیشنهادی برای بازگشایی تنگه هرمز است که بر اساس آن، کشورهای حاشیه خلیج فارس و شماری از کشورهای اروپایی بخشی از هزینه نگهداری و خدمات این آبراه را میپردازند.
همزمان، شبکه خبری اِماِس ناو به نقل از یک دیپلمات ارشد خاورمیانهای که بهطور مستقیم در جریان مذاکرات جاری میان تهران و مسقط است، نوشت واشینگتن و کشورهای اروپایی عمان را تحت فشار گذاشتهاند تا شرطهای جمهوری اسلامی برای حصول یک توافق موقت با هدف بازگشایی تنگه هرمز را بپذیرد.
در این گزارش به جزییاتی درباره طرح مورد بررسی طرفین اشاره شده بود. بر این اساس، مسیر ورودی به تنگه هرمز و بخشی از مسیر خروجی در آبهای سرزمینی ایران و تحت کنترل جمهوری اسلامی خواهد بود.
این رسانه نوشت جزییات نهایی توافق هنوز روشن نیست، اما ممکن است تهران در آستانه کسب کنترل بیشتری بر این آبراه راهبردی، در مقایسه با پیش از آغاز حملات دولت ترامپ به ایران در نهم اسفند باشد.
در بیانیه دفتر خامنهای که سهشنبه ۱۳ مرداد منتشر شد، آمده است: «مطلب منتشرشده در فضای مجازی که در آن فردی ادعایی را درباره واکنش رهبر انقلاب اسلامی به نامه رییسجمهور محترم مطرح کرده، از اساس کذب و خلاف واقع است.»
روابط عمومی دفتر خامنهای افزود: «مطالبی که برخلاف توصیههای موکد رهبری، موجب انشقاق و دودستگی در جامعه و زمینهساز نسبتهای نادرست به مسئولان محترم میشود، در جهت اهداف بدخواهان و دشمنان قسمخورده ملت ایران است.»
در این بیانیه تنها به «نامه» پزشکیان اشاره شده و هیچ توضیحی درباره ماهیت یا محتوای آن ارائه نشده است.
با این حال، اشاره رسمی به وجود چنین نامهای در شرایطی که پیشتر گزارشهایی درباره درخواست کنارهگیری پزشکیان منتشر شده بود، بار دیگر گمانهزنیها درباره موضوع استعفای او را برجسته کرده است.
ایراناینترنشنال پیشتر ۱۰ خرداد به نقل از یک منبع آگاه گزارش داده بود پزشکیان در نامهای رسمی به دفتر مجتبی خامنهای، خواستار کنارهگیری از سمت خود شده است.
بر اساس این گزارش، پزشکیان دلیل تصمیم خود را «تسلط کامل فرماندهان سپاه بر اداره کشور» عنوان کرده بود.
مجتبی خامنهای از زمان انتصاب بهعنوان سومین رهبر جمهوری اسلامی، در هیچ مراسم یا مکان عمومی حاضر نشده و هیچ پیام صوتی یا تصویری منتشر نکرده است. پیامهای منتسب به او تنها بهصورت مکتوب منتشر میشوند.
روایتهای متناقض از استعفای پزشکیان
بحث استعفای پزشکیان پس از اظهارات اخیر محمدباقر خرازی، دبیرکل حزبالله ایران، بار دیگر در کانون توجهات قرار گرفت.
خرازی ۱۲ مرداد گفت مجتبی خامنهای «رسما و علنا» هشدار داده است اگر پزشکیان بار دیگر استعفا کند، با آن موافقت خواهد کرد.
خرازی برادر همسر مسعود خامنهای، دیگر فرزند علی خامنهای، است.
پس از این اظهارات، حمید رسایی، نماینده مجلس، از پزشکیان خواست بار دیگر استعفا دهد تا مشخص شود ادعای خرازی درست است یا خیر.
پزشکیان ۱۳ مرداد در مصاحبهای که تنها بخشهایی از آن منتشر شده، گفت: «من استعفا نخواهم داد و خواهم ایستاد... اگر من استعفا بدهم، رسما اعلام میکنم که استعفا دادم.»
ایراناینترنشنال ۱۲ مرداد به نقل از منابع آگاه گزارش داد رییس دولت جمهوری اسلامی پیشتر در مکانی نامعلوم در تهران و در صندلی عقب خودرویی با شیشههای دودی، تنها چند دقیقه با مجتبی خامنهای دیدار کرده است.
بر اساس این گزارش، دفتر رهبر جمهوری اسلامی پس از درخواستهای مکرر پزشکیان برای ملاقات و تهدید او به استعفا، با این دیدار موافقت کرد.
شکافهای سیاسی و ابهام درباره نقش خامنهای
در ماههای اخیر، گزارشها از وجود شکاف در سطوح حاکمیتی جمهوری اسلامی بر سر روند گفتوگوها با ایالات متحده، بهویژه در خصوص پرونده هستهای و چشمانداز تنگه هرمز، حکایت دارند.
۲۸ خرداد، مجتبی خامنهای در پیامی مکتوب اعلام کرد با وجود آنکه «نظر دیگری» نسبت به تفاهمنامه اسلامآباد داشته، بهدلیل تعهد پزشکیان در خصوص «پاسداشت حقوق ملت ایران و جبهه مقاومت»، با آن موافقت کرده است.
همزمان، غیبت مجتبی خامنهای از انظار عمومی بر ابهامها درباره میزان نقشآفرینی او در مذاکرات افزوده و به بحران مشروعیت حکومت دامن زده است.
شرکت نفتی آرامکو عربستان سعودی سهشنبه ۱۳ مرداد اعلام کرد با وجود اختلال بیسابقه در عرضه نفت، توانسته است با استفاده از مسیرهای جایگزین، جریان تولید و صادرات خود را حفظ کند.
این شرکت همچنین از افزایش حدود ۴۴ درصدی سود خود در سهماهه دوم سال جاری میلادی خبر داد.
شرکت بزرگ انرژی بریتانیا، بیپی (از بزرگترین شرکتهای نفت و گاز جهان)، نیز اعلام کرد سود خالص این شرکت در سهماهه دوم سال ۲۰۲۶، همزمان با افزایش قیمت انرژی در پی جنگ آمریکا و جمهوری اسلامی، بیش از دو برابر شده و به سه میلیارد و ۹۱۰ میلیون دلار رسیده است.
بهگزارش خبرگزاری فرانسه پنج شرکت بزرگ انرژی غربی، شامل بیپی، شورون، اکسونموبیل، شل و توتالانرژیز، در مجموع نزدیک به ۴۷ میلیارد دلار سود خالص در سهماهه دوم سال ثبت کردهاند.
امین ناصر، مدیرعامل آرامکو، همچنین گفت این شرکت برای ادامه صادرات نفت از خط لوله شرق به غرب، بندر ینبع، مسیر بابالمندب، کانال سوئز و خط لوله سومد استفاده کرده است.
بهگفته او، حجم انتقال انرژی از تنگه هرمز اکنون به حدود یکدهم سطح پیش از آغاز درگیریها کاهش یافته است.
ناصر ابراز امیدواری کرد راهی برای بازگشت کشتیرانی به وضعیت عادی و تثبیت بازار پیدا شود، اما هشدار داد عادیشدن شرایط زمان خواهد برد.
او افزود کشورهای آسیایی تاکنون بیشترین آسیب را از اختلال در عرضه دیدهاند و در اوج بحران، واردات نفت خام این منطقه حدود شش میلیون بشکه در روز کاهش یافت.
طی هفتههای اخیر، حملات سپاه پاسداران به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز به تشدید تنشها در منطقه انجامیده است.
همچنین با گسترش دامنه تنشها و ورود حوثیهای یمن به درگیریهای منطقهای، دریای سرخ و تنگه بابالمندب نیز به کانون نگرانیهای امنیتی تبدیل شدهاند.
حمله به کشتی در نزدیکی تنگه هرمز
هشدار مدیرعامل آرامکو همزمان با حملهای تازه به یک کشتی در نزدیکی تنگه هرمز مطرح شد؛ حادثهای که نگرانیها درباره امنیت کشتیرانی و جریان جهانی انرژی را افزایش داده است.
خبرگزاری رویترز ۱۳ مرداد گزارش داد آمریکا و جمهوری اسلامی در حالی پیامهای متناقضی درباره وضعیت مذاکرات برای پایان دادن به جنگ پنجماهه منتشر میکنند که ادامه اختلال در تردد کشتیها، بنبست میان دو طرف را آشکارتر کرده است.
سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا ۱۳ مرداد اعلام کرد یک کشتی باری گزارش داده است در حدود ۳۷ کیلومتری شمالشرقی شهر خصب عمان هدف یک شی ناشناس قرار گرفته است.
این نهاد افزود مقامهای مربوطه در حال بررسی حادثه هستند.
کانال اخبار سپاه پاسداران نیز نوشت: «یک کشتی که قوانین عبور تعیینشده از سوی سپاه پاسداران را نقض کرده بود، مورد اصابت موشک قرار گرفت و بهطور مستقیم در سواحل عمان هدف قرار گرفت.»
در هفتههای اخیر، اقدام عمان در اعلام مسیر جایگزین برای تردد کشتیها در تنگه هرمز واکنش تهران را در پی داشته است. جمهوری اسلامی این اقدام را مغایر با تفاهمنامه اسلامآباد میداند.
ادامه محدودیت تردد و محاصره دریایی
بر اساس دادههای رهگیری شرکت کپلر، تردد در تنگه هرمز ۱۲ مرداد همچنان با محدودیت همراه بود.
در این روز شش شناور شامل سه نفتکش و سه کشتی فلهبر از این آبراه عبور کردند، در حالی که شمار کشتیهای عبوری در روز پیش از آن هفت فروند بود.
فرماندهی مرکزی ایالات متحده، سنتکام، شامگاه ۱۲ مرداد اعلام کرد نیروهای آمریکایی به اجرای محاصره دریایی جمهوری اسلامی ادامه میدهند.
بر اساس اعلام سنتکام، تا پایان ۱۲ مرداد، مسیر ۴۴ کشتی تجاری تغییر داده شده، دو کشتی از کار افتاده و نیروهای آمریکایی وارد دو کشتی شدهاند.
تداوم محدودیت شدید کشتیرانی در تنگه هرمز، حمله به کشتیها و نامشخص بودن سرنوشت مذاکرات، چشمانداز بازگشت جریان انرژی به وضعیت عادی را همچنان مبهم نگه داشته است.
