در پی تشدید حملات پهپادی و موشکی روسیه به زیرساختهای بندری اودسا و چرنومورسک، مسکو چشمانداز مذاکرات صلح را مبهم ارزیابی کرد؛ تحولاتی که با رونمایی اتحادیه اروپا از بزرگترین بسته تحریمی علیه کرملین و هشدار کییف درباره کشف مهمات حاوی اورانیوم ضعیفشده در تسلیحات روسی همراه شد.
مسکو اعلام کرد نیروهای این کشور در جریان حملات به شهرهای اودسا و چرنومورسک، زیرساختهای بندری و چند فروند کشتی حامل تدارکات برای ارتش اوکراین را هدف قرار دادند.
وزارت دفاع روسیه با انتشار بیانیهای اعلام کرد این حملات یک فروند کشتی خشکبار را در بندر چرنومورسک هنگام تخلیه بار، و همچنین انبار تجهیزات نظامی و مخازن سوخت و روانسازها را هدف قرار داده است.
هدفگیری زیرساختهای بندری و شناورها در دریای سیاه
بر اساس این بیانیه، تاسیسات بارگیری و ذخیرهسازی در اودسا به همراه یک فروند کشتی خشکبار و یک فروند کشتی فلهبر که بارهای نظامی را به این بندر منتقل میکردند نیز مورد اصابت قرار گرفتهاند.
پهپادهای روسی در طول روز، چهار فروند کشتی باری و یک کشتی فلهبر را در آبهای دریای سیاه هدف قرار دادند. فعالیتهای نظامی روسیه و اوکراین در اطراف دریای سیاه و دریای آزوف بهطور قابلتوجهی افزایش یافته و طرفین تاکنون دهها کشتی تجاری و نظامی را هدف حملات متقابل قرار دادهاند.
چشمانداز مبهم مذاکرات صلح و موضع کرملین
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، پس از دیدار وزیران امور خارجه روسیه و آمریکا اعلام کرد که مسکو نسبت به دستیابی سریع به توافقی برای پایان دادن به جنگ اوکراین «چندان خوشبین نیست».
با وجود این، او تاکید کرد که مسکو همچنان به گفتوگوهای خود با واشینگتن ادامه خواهد داد و ابراز امیدواری کرد که فرستادگان ویژه آمریکا فرصتی برای سفر به مسکو به دست آورند.
این اظهارات پس از دیدار مارکو روبیو و سرگئی لاوروف، وزیران امور خارجه ایالات متحده و روسیه، در حاشیه نشست آسهآن در مانیل مطرح شد.
روبیو در این دیدار بر آمادگی واشینگتن برای ایفای نقشی سازنده تاکید کرد؛ با این حال، تحلیلهای رسانهای نشان میدهد تلاشهای آمریکا برای برقراری صلح در اوکراین بهدلیل تمرکز عمده توجه این کشور بر تحولات خاورمیانه تا حد زیادی متوقف شده است.
روسیه اسفند ۱۴۰۰ کارزار نظامی خود را علیه اوکراین کلید زد و از آن زمان، درگیریهای مرگبار میان دو کشور ادامه داشته است.
تحریمهای کمسابقه اتحادیه اروپا علیه مسکو
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، از تصویب بیست و یکمین بسته تحریمی این اتحادیه علیه روسیه خبر داد؛ بستهای که بهعنوان بزرگترین مجموعه تحریمها در چهار سال گذشته شناخته میشود و ۲۱۸ فرد و نهاد را هدف قرار میدهد.
بر اساس اعلام مقام ارشد سیاست خارجی اتحادیه اروپا، این بسته بیش از ۱۰۰ بانک و فعال حوزه رمزارز، بیش از ۴۰ فروند کشتی متعلق به «ناوگان سایه» روسیه، چند پالایشگاه نفت و بیش از ۵۰ نهاد فعال در صنایع نظامی شامل بازیگران کلیدی تولید پهپادهای دوربرد را در فهرست تحریمها جای داده است. کالاس تأکید کرد که این اقدامات با هدف قطع شریانهای مالی ماشین جنگی روسیه اعمال شده است.
هشدار امنیتی اوکراین درباره شناسایی مواد رادیواکتیو در تسلیحات روسی
در میانه تحولات، سرویس امنیتی اوکراین (اسبییو) از شناسایی شش مورد جدید از بهکارگیری مهمات حاوی اورانیوم ضعیفشده از سوی نیروهای روسی در حملات به استان چرنیهیف خبر داد.
بر اساس تحقیقات این نهاد، این عناصر خطرناک در پهپادهای تهاجمی «گران-۲» که بین ماههای آوریل تا ژوئن ۲۰۲۶ استفاده شدهاند، کشف شده است.
بررسیهای میدانی و رادیولوژیکی کارشناسان نشان داد که میزان تشعشع در محل اصابت برخی از این پهپادها تا ۸۰ برابر سطح طبیعی بوده و آزمایشها وجود ایزوتوپهای اورانیوم-۲۳۵ و اورانیوم-۲۳۸ را در سرجنگی موشکهای تغییرکاربرییافته R-60M تایید کرده است.
مقامهای اوکراینی ضمن هشدار به شهروندان درباره خطرات محیط زیستی و سلامتی، از پیگیری این پرونده کیفری با عنوان «جنایات جنگی» در این زمینه خبر دادند.
زیدی پنجشنبه اول مرداد در تهران مورد استقبال مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، قرار گرفت و سپس دو طرف با یکدیگر دیدار و گفتوگو کردند.
پایگاه اطلاعرسانی ریاستجمهوری گزارش داد پزشکیان و زیدی در این دیدار بر «تحکیم روابط راهبردی و گشودن افقهای جدید همکاری» میان تهران و بغداد تاکید کردند.
بر اساس این گزارش، دو طرف خواستار «تسریع در اجرای کامل» توافقات مشترک شدند و اعلام کردند که «توسعه مناسبات همهجانبه، علاوه بر تقویت ثبات، امنیت و رفاه دو کشور، در راستای تامین منافع دو ملت برادر و تحکیم همبستگی و انسجام منطقهای نیز نقشآفرین خواهد بود».
نخستوزیر عراق پیش از عزیمت به تهران در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس، هدف از این سفر را «بررسی همکاریهای دوجانبه و رایزنی درباره مسائل منطقهای و تلاشهای جاری برای تثبیت امنیت و ثبات در منطقه» عنوان کرد.
او افزود همکاریهای جمهوری اسلامی و عراق باید در سایه «گفتوگو، تعامل و احترام متقابل» ادامه یابد.
به گفته منابع آگاه، زیدی در حالی راهی ایران شده که بغداد تلاش دارد با بهرهگیری از روابط متوازن خود با تهران و واشینگتن، نقش میانجی را ایفا کند.
با این حال، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، اول مرداد در پاسخ به پرسشی درباره احتمال نقشآفرینی بغداد گفت: «نیاز به میانجی با آمریکا نداریم، به اندازه کافی هستند که پیامها را تبادل کنند. مشکل ما رویکردهای آمریکا است.»
او افزود تا زمانی که واشینگتن به «زیادهخواهی» خود ادامه میدهد، «امکانی که در این زمینه حرکتی صورت بگیرد وجود نخواهد داشت و این احتیاجی به پیغام و پسغام ندارد».
از واشینگتن تا تهران
زیدی ۲۳ تیر با رییسجمهوری آمریکا در کاخ سفید دیدار کرد؛ اقدامی که همزمانی آن با ازسرگیری رویارویی نظامی واشینگتن و تهران و تشدید تنشهای منطقهای، نارضایتی مقامهای جمهوری اسلامی را برانگیخت.
زیدی در نشست خبری مشترک با ترامپ اعلام کرد نیروهای ایالات متحده تا هشتم مهر از عراق خارج خواهند شد و در مقابل، زمینه برای حضور شرکتهای آمریکایی در این کشور فراهم میشود.
به گفته او، روابط آینده بغداد و واشینگتن بر «شراکت اقتصادی» استوار خواهد بود، نه مناسبات نظامی.
او همچنین با اشاره به موضوع خلع سلاح گروههای مورد حمایت تهران در عراق گفت بر اساس برنامه دولت، سلاح باید منحصرا در اختیار حکومت باشد و این موضوع «یک اصل اساسی و تصمیمی قطعی است، نه یک گزینه».
ترامپ نیز در این دیدار زیدی را «یک قهرمان جدید و فوقالعاده» توصیف کرد و با اشاره به تضعیف حکومت ایران گفت جمهوری اسلامی دیگر «بار سنگینی بر دوش عراق نخواهد بود».
پایگاه خبری اکسیوس ۲۵ تیر نوشت دیدار ترامپ و زیدی در کاخ سفید تنها چند روز پس از دفن علی خامنهای، دیکتاتور پیشین ایران، صورت گرفت.
بر اساس این گزارش، دولت آمریکا حضور زیدی در کاخ سفید را نشانهای از نزدیکتر شدن بغداد به واشینگتن و فاصله گرفتن آن از تهران ارزیابی میکند.
یک روز بعد، علیاکبر ولایتی، مشاور رهبر جمهوری اسلامی، در یادداشتی، زیدی را «نخستوزیر جوان و کمتجربه» و سفر او به آمریکا را «تاسفبار و بیموقع» دانست و گفت این اقدام به «حیثیت» عراق لطمه زده است.
نگرانی تهران از چرخش بغداد به سوی واشینگتن
ایرنا، خبرگزاری دولت جمهوری اسلامی، اول مرداد مطلبی با عنوان «سفر به تهران؛ نخستین آزمون سیاست خارجی الزیدی» منتشر کرد و در ابتدای آن، به «واکنشهای منفی» به دیدار اخیر نخستوزیر عراق با ترامپ پرداخت.
ایرنا نوشت: «منتقدان الزیدی را بهدلیل آنچه کوتاه آمدن در برابر خواستههای آمریکا خواندند، مورد انتقاد قرار دادند و نگرانی خود را از این ابراز کردند که در دوره نخستوزیری او، عراق ممکن است از دایره دوستان و متحدان سنتی خود خارج شود و به سمت همکاری نزدیکتر با آمریکا و متحدان منطقهای آن گرایش پیدا کند.»
با این حال، باقر حکیم که ایرنا از او بهعنوان «تحلیلگر مسائل عراق» نام برده است، گفت بهدلیل «پیوندهای عمیق تاریخی، فرهنگی، مذهبی و اقتصادی» میان ایران و عراق، امکان «فاصله گرفتن ناگهانی» بغداد از تهران وجود ندارد.
اکنون این پرسش مطرح است که آیا زیدی در جریان سفر به تهران، نقشی میانجیگرانه میان جمهوری اسلامی و آمریکا ایفا خواهد کرد و تلاشهای بغداد میتواند به فروکش کردن بحران در منطقه بینجامد یا خیر.
در روزهای اخیر، حملات سپاه پاسداران به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز به تشدید درگیریها در منطقه انجامیده است.
ترامپ ۳۱ تیر در پیامی در تروث سوشال هشدار داد پاسخ هر حمله جمهوری اسلامی به شناورها در تنگه هرمز، نابودی یک پل یا نیروگاه در ایران خواهد بود.
روبیو پنجشنبه اول مرداد در گفتوگو با خبرنگاران در حاشیه نشست آسهآن در مانیل، پایتخت فیلیپین، گفت: «ایران بهطور مستقیم و غیرمستقیم به ما التماس میکند: بیایید توافق کنیم، بیایید مذاکره کنیم.»
او افزود هر بار که تهران و واشینگتن بر سر برقراری آتشبس به توافق میرسند، «افرادی که قدرت را در ایران در دست دارند، یا آن را نقض میکنند یا میخواهند تغییرش دهند».
او هشدار داد: «آنها همچنان بهای این کار را خواهند پرداخت و هر شب بهایی که میپردازند، بیشتر و بیشتر و بیشتر خواهد شد.»
۳۱ تیر، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی ایکس، ایالات متحده را به «پاسخ قدرتمند و قاطع» تهدید کرد و گفت «دکترین دفاعی» حکومت ایران بر مبنای «چشم در برابر چشم» تعریف شده است.
عراقچی افزود هر فرد یا طرفی که به هر شکل در کارزار نظامی علیه جمهوری اسلامی مشارکت یا از آن حمایت کند، از سوی تهران «هدف مشروع» تلقی خواهد شد.
در روزهای اخیر، حملات سپاه پاسداران به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز به تشدید درگیریها در منطقه انجامیده است.
ترامپ ۳۱ تیر در پیامی در تروث سوشال هشدار داد پاسخ هر حمله جمهوری اسلامی به شناورها در تنگه هرمز، نابودی یک پل یا نیروگاه در ایران خواهد بود.
روبیو: تهران آماده توافق نیست
وزیر خارجه آمریکا در ادامه اظهارات خود در مانیل اعلام کرد با توجه به رویکرد جمهوری اسلامی، نشانهای از پیشرفت در مذاکرات تهران و واشینگتن دیده نمیشود.
روبیو گفت: «در حال حاضر، [مقامهای حکومت ایران] ظاهرا هنوز سر عقل نیامدهاند و به همین دلیل، رییسجمهور [ترامپ] در این مقطع فایده چندانی در پاسخ دادن به پیشنهادهای آنها نمیبیند.»
او اضافه کرد: «صادقانه بگویم، ایران بهطرز واضحی آماده توافق نیست؛ دستکم نه توافقی که حاضر باشد به آن پایبند بماند.»
۳۱ تیر، پایگاه خبری ارمنیوز به نقل از منابع آگاه نوشت واشینگتن هرگونه آتشبس با تهران را به دستیابی به تفاهمی جدید درباره تنگه هرمز مشروط کرده است؛ چارچوبی که با کاهش توانمندیهای تهاجمی سپاه پاسداران در اطراف این آبراه راهبردی، «بیطرفسازی نظامی» آن را تضمین کند.
بر اساس این گزارش، آمریکا به پاکستان بهعنوان یکی از میانجیها اطلاع داده است تا پیش از شکلگیری چارچوبی جدید برای مذاکره با تهران، با ورود به مرحله آتشبس موافقت نخواهد کرد.
تنگه هرمز گذرگاه باریکی میان ایران و عمان است که پیش از آغاز جنگ ایران در ۹ اسفند ۱۴۰۴، حدود یکپنجم نفت خام و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکرد.
سیانان اول مرداد گزارش داد تهدید حوثیها به گشودن جبههای جدید از درگیریها در خاورمیانه، بازار جهانی نفت را تحت تاثیر قرار داد و قیمت هر بشکه نفت را تا نزدیکی ۹۸ دلار بالا برد.
بهای نفت خام برنت، شاخص جهانی نفت، در معاملات صبح به وقت شرق آمریکا ۳.۹ درصد رشد کرد. نفت خام وست تگزاس اینترمدیت، شاخص نفت آمریکا، نیز با افزایش ۲.۹ درصدی به ۸۹ دلار در هر بشکه رسید.
هر دو شاخص، بالاترین سطح خود را از اواسط خردادماه ثبت کردند.
طبق بررسیهای «مرکز تحقیق و تحلیل مهاجرت» (CReAM) در «بنیاد راکوول برلین» (RFBerlin) که بر پایه دادههای اداره آمار کمیسیون اروپا (Eurostat) انجام شده، نرخ اشتغال مهاجران از ۶۷.۸ درصد در سال ۲۰۲۴، به ۶۸.۲ درصد در سال گذشته میلادی افزایش یافته است.
روند صعودی اشتغال مهاجران
توماسو فراتینی، معاون این مرکز پژوهشی، با بیان اینکه نسبت مهاجران شاغل سالهاست روندی صعودی را طی میکند، گفت: «این ارقام اکنون به آمار جمعیت بومی نزدیک شده است.»
بیشترین میزان بهبود در این شاخص متعلق به مهاجران غیراروپایی (خارج از اتحادیه) بوده است.
شهروندان ایرانی که به عنوان مهاجران خارج از اتحادیه اروپا دستهبندی میشوند نیز بخشی از دادهها و آمارهای این مرکز تحقیقاتی هستند.
پیشتر، موسسه تحلیل داده و نظرسنجی «استاسیس» (Stasis Consulting)، مستقر در واشینگن، در گزارشی نوشت: «حدود ۷۶ درصد از مردم ایران معتقدند که جوانان ایرانی [در کشور خود] برای خودشان آینده موفقیتآمیزی نمیبینند.»
این آمار در میان کسانی که در گروه سنی ۱۸ تا ۲۹ سال قرار دارند، ۸۲ درصد است.
روزنامه هممیهن مهر ماه ۱۴۰۲ در گزارشی به موج مهاجرت پزشکان از ایران پرداخت و نوشت که بعد از هشدارهای پیدرپی درباره ترک ایران از سوی پرستاران، ماماها، داروسازان و پزشکان متخصص، مهاجرتها به استادان دانشگاه و مدیران این حوزه در سطوح مختلف رسیده است.
مرکز تحقیق و تحلیل مهاجرت» (CReAM) نوشت نرخ اشتغال مهاجران غیراروپایی (خارج از اتحادیه) از سال ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۵ با افزایش ۶.۶ واحد درصدی، از ۵۹.۴ درصد به ۶۶ درصد ارتقا یافت و فاصله موجود با جمعیت بومی را کاهش داد.
همچنین در این گزارش آمده است نرخ اشتغال در میان مهاجران داخل اتحادیه اروپا نیز در همین بازه زمانی رشد کرد و از ۷۱.۱ درصد به ۷۴.۸ درصد رسید.
در مقابل، آمار اشتغال برای افرادی که در کشور خود کار میکنند، طی همین مدت از ۶۷.۲ درصد به ۷۱.۶ درصد افزایش یافته است.
تفاوتهای چشمگیر منطقهای
با وجود این روند کلی، نتایج گزارش نشان میدهد وضعیت بازار کار در کشورهای مختلف اتحادیه اروپا، تفاوتهای گستردهای با یکدیگر دارد.
اشتغال مهاجران غیراروپایی بهویژه در مالت، جمهوری چک و ایرلند بسیار بالاست، اما در بلژیک و فنلاند آمار بهمراتب پایینتری را نشان میدهد.
در آلمان نیز نرخ اشتغال مهاجران ۶۶.۱ درصد است، در حالی که این رقم برای افراد بومی این کشور به ۷۹.۶ درصد میرسد.
چالش بهرهگیری از مهارتها
این مطالعه نشان میدهد شکافهای باقیمانده در بازار کار اروپا عمدتا در میان زنان غیراروپایی و مهاجران دارای تحصیلات عالی متمرکز است.
کریستین داستمن، مدیر بنیاد راکوول برلین، در این زمینه تصریح کرد که چالش امروز دیگر صرفا وارد کردن مهاجران به بازار کار نیست.
او تاکید کرد: «چالش اصلی، حصول اطمینان از بهرهگیری کامل از مهارتهای آنان است.»
شبهنظامیان حوثی مورد حمایت جمهوری اسلامی ۲۹ تیر اعلام کردند از تردد کشتیهای مرتبط با عربستان سعودی که قصد عبور از تنگه بابالمندب در ورودی جنوبی دریای سرخ را دارند، جلوگیری خواهند کرد.
ران بوسو پنجشنبه اول مرداد هشدار داد این اقدام میتواند جریان جهانی نفت را که پیشتر بهدنبال بسته شدن مجدد تنگه هرمز مختل شده بود، با مشکلات جدیتری روبهرو کند.
پس از آغاز جنگ ایران در ۹ اسفند ۱۴۰۴ و مسدود شدن بخش عمده تنگه هرمز، پایانه صادراتی ینبع در ساحل غربی عربستان سعودی به مسیر اصلی صادرات نفت خام این کشور تبدیل شد.
انتقال نفت از ینبع به آسیا، مهمترین بازار صادراتی ریاض، به عبور از تنگه بابالمندب وابسته است.
عربستان سعودی از ماه مارس تاکنون روزانه حدود پنج میلیون بشکه نفت از سواحل غربی خود صادر کرده که بیش از دو برابر سطح پیش از جنگ است.
بر اساس دادههای شرکت تحلیل داده «کپلر»، حدود چهارپنجم این محمولهها از تنگه بابالمندب عبور کردهاند.
اما مسیری که در ابتدا راهکاری موفق برای دور زدن بحران تنگه هرمز به نظر میرسید، اکنون خود در معرض تهدید قرار گرفته است.
تنگه بابالمندب محل عبور حدود ۱۲ درصد از تجارت جهانی است. این گذرگاه در جنوبیترین نقطه شبهجزیره عربستان قرار دارد و برای کشتیهایی که از طریق دریای سرخ به سوی کانال سوئز حرکت میکنند، از اهمیت حیاتی برخوردار است.
تغییر مسیر نفتکشها و جهش هزینههای حملونقل
بوسو نوشت تهدید حوثیها بار دیگر مسیرهای تجارت جهانی نفت را با تغییرات گسترده مواجه کرده است.
بسیاری از نفتکشهای حامل نفت خام عربستان سعودی به مقصد آسیا اکنون از عبور از تنگه بابالمندب اجتناب میکنند و در عوض، پس از عبور از کانال سوئز و ورود به دریای مدیترانه، با دور زدن قاره آفریقا راهی مقصد میشوند.
پیچیدگیهای لجستیکی به همینجا ختم نمیشود. بزرگترین نفتکشهای حامل نفت خام بهدلیل محدودیت عمق کانال سوئز نمیتوانند با محموله کامل از این آبراه عبور کنند.
این نفتکشها ناچارند ابتدا بخشی از محموله خود را به خط لولهای در جنوب کانال انتقال دهند و سپس در نزدیکی اسکندریه، دوباره نفت خام را بارگیری کنند و مسیر خود را ادامه دهند.
در مجموع، پرهیز از عبور از بابالمندب دستکم چهار هفته به زمان معمول سفر نفتکشها اضافه میکند و مدت سفر دریایی را بیش از دو برابر افزایش میدهد.
تغییر مسیر کشتیها همچنین هزینههای حملونقل و بیمه را بهشدت بالا میبرد.
پالایشگاهها، نقطه آسیبپذیر بازار جهانی انرژی
به نوشته بوسو، اختلال در تحویل نفت خام ضربه سنگینی به صنعت پالایش جهانی وارد میکند؛ بخشی که اکنون به یکی از مهمترین نقاط آسیبپذیر نظام انرژی جهان تبدیل شده است.
تولید پالایشگاههای آسیا در جریان بحران اخیر بهشدت کاهش یافت و تنها پس از افزایش صادرات نفت خام کشورهای خلیج فارس در پی امضای تفاهمنامه ناکام آتشبس میان تهران و واشینگتن در خردادماه، روند بهبود فعالیتهای آنها آغاز شده بود.
پالایشگاههای چین در ماه ژوئن میزان فرآورش نفت خام را نسبت به مدت مشابه سال گذشته، ۱۸ درصد کاهش دادند و تولید خود را به پایینترین سطح از نخستین ماههای همهگیری کرونا در مارس ۲۰۲۰ رساندند.
چین، بزرگترین واردکننده نفت جهان، برای حفظ ذخایر و کاهش آسیبپذیری در برابر جهش قیمت انرژی، واردات نفت خام و صادرات سوخت را بهشدت کاهش داده است.
اکنون با اختلال دوباره در عرضه و افزایش قیمت نفت به بیش از ۹۰ دلار در هر بشکه، بالاترین سطح در بیش از یک ماه گذشته، روند نوپای بهبود فعالیت پالایشگاههای چین نیز ممکن است متوقف شود.
جنگ اوکراین نیز فشار مضاعفی بر بازار جهانی وارد کرده است. حملات پهپادی مداوم اوکراین به زیرساختهای انرژی روسیه در ماههای اخیر، فعالیت پالایشگاههای این کشور را بهشدت محدود کرده و مسکو را به ممنوعیت صادرات گازوئیل واداشته؛ اقدامی که یکی دیگر از منابع مهم عرضه را از بازار جهانی حذف کرده است.
محدودیت ظرفیت پالایش موجب شده فشار بر بازار سوخت بهمراتب شدیدتر از بازار نفت خام باشد.
از آغاز جنگ ایران، قیمت شاخص گازوئیل در اروپا و بنزین در آمریکا حدود ۶۵ درصد افزایش یافته است، در حالی که قیمت نفت خام برنت در همین مدت حدود ۳۰ درصد رشد کرده است.
کاهش تقاضا در پی جهش قیمت سوخت
بوسو افزود افزایش شدید قیمت سوخت بهطور فزایندهای الگوی مصرف را تحت تاثیر قرار داده است.
بر اساس برآوردهای آژانس بینالمللی انرژی، تقاضای جهانی نفت در سهماهه دوم سال ۲۰۲۶ نسبت به مدت مشابه سال قبل، نزدیک به پنج درصد کاهش یافت و به ۹۹.۱ میلیون بشکه در روز رسید. این افت عمدتا در آسیا و اروپا متمرکز بود.
طبق ارزیابی این نهاد، مصرف گازوئیل در چین در ماه مه نسبت به مدت مشابه سال ۲۰۲۵، حدود ۱۰ درصد کاهش یافت. تقاضای بنزین نیز پنج درصد و مصرف خوراک صنایع پتروشیمی ۱۷ درصد افت کرد.
در اروپا نیز دادههای اولیه آژانس بینالمللی انرژی نشان میدهد مصرف گازوئیل در ماه مه با افت ۵.۷ درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل، به ۴.۵ میلیون بشکه در روز رسید.
کاهش مصرف سوخت معمولا نشانهای از افت فعالیتهای اقتصادی است. اگرچه اقتصادها در بلندمدت میتوانند به منابع جایگزین انرژی روی بیاورند، واکنش فوری به جهش قیمت سوخت معمولا «تخریب تقاضا» است؛ وضعیتی که در آن قیمتهای بالا، مصرفکنندگان و کسبوکارها را به کاهش مصرف وادار میکند.
ایندرمیت گیل، اقتصاددان ارشد بانک جهانی، در مصاحبه با رویترز گفت جنگ ایران ممکن است رشد اقتصاد جهانی در سال ۲۰۲۶ را به ۱.۳ درصد کاهش دهد؛ در حالی که این رقم سال گذشته ۲.۹ درصد بود.
در کوتاهمدت، راههایی برای کاهش بخشی از این فشار وجود دارد. برای نمونه، به نظر میرسد هند در حال افزایش میزان پالایش نفت خام روسیه است.
با این حال، هرچه مسیرهای بیشتری برای انتقال نفت مسدود شوند، محمولههای بیشتری به ناچار به تغییر مسیر روی آورند و اختلالها مدت طولانیتری ادامه یابند، پیامدهای اقتصادی نیز شدیدتر خواهد شد.
کاهش ذخایر جهانی نفت
کاهش مستمر ذخایر جهانی نفت تهدید دیگری برای اقتصاد جهان به شمار میرود.
ذخایر راهبردی و تجاری در مراحل اولیه جنگ ایران به جبران افت ناگهانی عرضه نفت خاورمیانه کمک کردند، اما این ذخایر در پی ماهها اختلال بهطور پیوسته کاهش یافتهاند.
در نتیجه، جهان اکنون در مقایسه با آغاز جنگ، ظرفیت بسیار محدودتری برای مقابله با شوکهای تازه در بازار انرژی دارد.
بوسو افزود تشدید اخیر تنشها در دریای سرخ بسیار فراتر از یک اختلال دیگر در کشتیرانی است. این رویداد تنها مسیر جایگزین عملی که پس از مسدود شدن تنگه هرمز امکان ادامه انتقال نفت خاورمیانه را فراهم آورده بود، تهدید میکند و شکنندگی روند بهبود بازار را آشکارتر میسازد.
بازار نفت طی ماههای گذشته توانسته بود خود را با مجموعهای از شوکهای ژئوپولیتیکی تطبیق دهد، اما اختلال همزمان در تنگه هرمز و بابالمندب میتواند ظرفیت بازار برای سازگاری را به مرز نهایی برساند.
به گزارش خبرگزاری رویترز، این منظومه از یک ستاره کوتوله سرخ با جرمی حدود ۴۰ درصد جرم خورشید تشکیل شده است که یک کوتوله قهوهای به دور آن میگردد؛ جرمی آسمانی که از نظر ویژگیها در مرز میان سیاره و ستاره قرار دارد.
ساختار این منظومه پیچیدهتر از این است. جرمی گازی تقریبا هماندازه مشتری به دور این کوتوله قهوهای میچرخد؛ جرمی که به تازگی با استفاده از «تلسکوپ بسیار بزرگ» رصدخانه جنوبی اروپا در شیلی شناسایی شده است.
بر اساس تعاریف رایج که عمدتا بر مبنای منظومه شمسی شکل گرفتهاند، جرمی که به دور جرم دیگری میگردد و آن جرم نیز خود به دور یک ستاره در گردش است، باید «قمر» نامیده شود.
اگر چنین جرمی خارج از منظومه شمسی باشد، میتوان آن را «قمر فراخورشیدی» نامید.
با این حال، جرم تازه کشفشده از نظر اندازه و ترکیب به هیچ یک از قمرهای شناختهشده منظومه شمسی شباهت ندارد.
قمرهای منظومه شمسی عمدتا اجرامی نسبتا کوچک و سنگی یا یخی هستند، در حالی که جرم تازه کشفشده یک غول گازی با جرمی نزدیک به مشتری است.
یافتههای این پژوهش در مجله علمی «نیچر» منتشر شده است.
معمای نامگذاری جرم جدید
کوین هوی، دانشجوی دکترای اخترفیزیک در دانشگاه دیهگو پورتالس شیلی و نویسنده اصلی این پژوهش، گفت: «بیشتر اخترشناسان در حال حاضر با استفاده از اصطلاح "ماهواره فراخورشیدی" موافق هستند؛ دستکم بهعنوان نامی موقت تا زمانی که تعاریف رسمی برای چنین اجرامی تدوین شود.»
او افزود در مواجهه با این منظومه، دانشمندان عملا به مرزهای کاربرد واژههایی رسیدهاند که برای توصیف منظومه شمسی ابداع شده بودند.
این منظومه حدود ۷۱ سال نوری از زمین فاصله دارد. یک سال نوری مسافتی است که نور در مدت یک سال طی میکند و معادل حدود ۹.۵ تریلیون کیلومتر است.
این «ماهواره فراخورشیدی» دستکم از ۹۰ درصد جرم مشتری برخوردار است؛ غولی گازی که بزرگترین سیاره منظومه شمسی به شمار میرود.
این جرم هر ۱۷۰ روز یک بار به دور کوتوله قهوهای میگردد و فاصله مداری آن حدود یکپنجم فاصله میان زمین و خورشید است.
آلیس زورلو، اخترفیزیکدان دانشگاه دیهگو پورتالس و از نویسندگان این پژوهش، کشف این منظومه غیرمعمول را به باز شدن «جعبه پاندورا» برای جامعه علمی تشبیه کرد.
او گفت: «این نوع جرم کاملا جدید و غیرمعمول است و واقعا با آنچه در منظومه شمسی خود میشناسیم، تفاوت دارد. اکنون باید با استفاده از مدلهای نظری دریابیم این نوع اجرام چگونه شکل میگیرند و آیا رایج هستند یا خیر.»
«جعبه پاندورا» اصطلاحی برگرفته از اساطیر یونان است که به رخدادی با پیامدهای گسترده، پیچیده و پیشبینیناپذیر اشاره دارد که میتواند زمینهساز چالشها و مسائل تازه شود.
زورلو افزود پژوهشگران عمدا تصمیم گرفتهاند این جرم را «قمر» ننامند، زیرا نه تنها بسیار پرجرمتر از قمرهای شناختهشده منظومه شمسی است، بلکه به دور یک سیاره نیز نمیگردد و میزبان آن یک کوتوله قهوهای است.
به گفته این پژوهشگر، از آنجا که تاکنون منظومهای کاملا مشابه این نمونه مشاهده نشده است، دانشمندان هنوز در تلاشاند مناسبترین تعریف و اصطلاح را برای توصیف آن پیدا کنند.
اگرچه تا به حال بیش از ۶۳۰۰ سیاره فراخورشیدی، یعنی سیارات خارج از منظومه شمسی، کشف شدهاند، شناسایی قمرهای فراخورشیدی بسیار دشوارتر بوده است و تاکنون تنها چند نامزد جدی برای قرار گرفتن در این دسته شناسایی شدهاند.
ابهام درباره چگونگی شکلگیری این منظومه نامتعارف
پژوهشگران اکنون میکوشند چگونگی شکلگیری جرم گازی تازه کشفشده و رابطه آن با کوتوله قهوهای میزبانش را مشخص کنند.
زورلو گفت یک احتمال این است که این جرم از قرص گاز و غبار پیرامون کوتوله قهوهای شکل گرفته باشد؛ فرایندی مشابه آنچه در زمان شکلگیری سیارات در اطراف ستارگان رخ میدهد.
احتمال دیگر این است که این جرم بهطور مستقل شکل گرفته و سپس بر اثر نیروی گرانش کوتوله قهوهای در دام آن افتاده باشد.
به گزارش رویترز، کوتولههای قهوهای نه کاملا ستارهاند و نه سیاره و از نظر جرم و ویژگیهای فیزیکی، در محدودهای میان این دو قرار میگیرند.
این اجرام را میتوان ستارگانی دانست که در مراحل شکلگیری نتوانستهاند جرم کافی برای آغاز پایدار همجوشی هستهای، مشابه فرایندی که انرژی ستارگان را تامین میکند، به دست آورند. با این حال، جرم آنها از بزرگترین سیارات نیز بیشتر است.
کوتوله قهوهای این منظومه حدود ۳۳ برابر مشتری جرم دارد، اندازه آن حدود ۵۰ درصد بزرگتر از مشتری است و دمای آن نیز بهمراتب بالاتر است.
زورلو گفت از آنجا که این منظومه بسیار جوان است، کوتوله قهوهای همچنان با گرمای باقیمانده از دوران شکلگیری خود میدرخشد.
از زمان کشف نخستین سیارات فراخورشیدی در دهه ۱۹۹۰، دانشمندان با طیف گستردهای از منظومههای سیارهای روبهرو شدهاند.
برخی از آنها ساختاری نسبتا مشابه منظومه شمسی دارند و برخی دیگر در مقایسه با الگوهای آشنای اخترشناسی، تفاوت چشمگیری از خود نشان میدهند.
منظومه بررسیشده در این پژوهش یکی از نامتعارفترین نمونههای شناختهشده است؛ پدیدهای که نه تنها درک دانشمندان از چگونگی شکلگیری اجرام آسمانی را به چالش میکشد، بلکه نشان میدهد تعاریف و اصطلاحات رایج اخترشناسی ممکن است برای توصیف تنوع منظومههای موجود در کهکشان کافی نباشند.
