خبرگزاری رویترز به نقل از یک منبع آگاه گزارش داد پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، دیدار برنامهریزیشده خود را با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، برای بررسی پرونده فروش جنگندههای اف-۳۵ به ترکیه، لغو کرده است.
رویترز چهارشنبه ۱۷ تیر نوشت فروش احتمالی این جنگندهها به ترکیه خشم مقامهای اسرائیلی را به دنبال خواهد داشت.
بر اساس این گزارش، هگست قرار بود ۱۷ تیر پس از پایان اجلاس سران ناتو در آنکارا، راهی اسرائیل شود و علاوه بر نتانیاهو با یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، دیدار و گفتوگو کند.
به گفته یک منبع اسرائیلی که بهدلیل حساسیت موضوع نخواست نامش فاش شود، پرونده جمهوری اسلامی نیز از محورهای اصلی این گفتوگوها بود.
سفارت آمریکا در اسرائیل تاکنون درباره لغو این دیدار یا برنامه سفر هگست اظهارنظر نکرده است.
ترکیه که از اعضای ناتو است، بارها عملیات نظامی اسرائیل در غزه، لبنان و سوریه را مورد انتقاد قرار داده و اسرائیل را به تلاش برای تضعیف توافق آتشبس تهران و واشینگتن متهم کرده است.
از سوی دیگر، رجب طیب اردوغان، رییسجمهوری ترکیه، ۱۷ تیر در سخنرانی خود در اجلاس ناتو، خواستار رفع محدودیتهای همکاری دفاعی میان اعضای این ائتلاف شد.
او بر لزوم مشارکت آنکارا در برخی ابتکارهای دفاعی اروپا که تاکنون به اعضای اتحادیه اروپا محدود بودهاند، تاکید کرد و افزود: «در شرایطی که امکان شکلگیری الگویی از همکاری بر پایه عقلانیت و منطق وجود دارد، کنار گذاشتن متحدانی که عضو اتحادیه اروپا نیستند، به ایجاد شکافهای مصنوعی در اروپا منجر خواهد شد.»
مخالفت اسرائیل با فروش اف-۳۵ به ترکیه
نتانیاهو ۱۶ تیر در گفتوگو با شبکه سیانان، از مخالفت خود با فروش جنگندههای اف-۳۵ به ترکیه خبر داد و گفت این موضع را بهصراحت به دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، منتقل کرده است.
او هشدار داد: «این اقدام توازن قدرت در خاورمیانه را بر هم میزند، زیرا ترکیه جاهطلبیهای تهاجمی دارد.»
ترامپ که برای شرکت در اجلاس ناتو به همراه هگست و شماری از مقامهای ارشد کاخ سفید در آنکارا حضور دارد، ۱۶ تیر اعلام کرد تحریمهای واشینگتن علیه آنکارا را که پس از خرید سامانه پدافند هوایی اس-۴۰۰ روسیه در سال ۲۰۱۹ اعمال شدهاند، لغو خواهد کرد.
او همچنین از آمادگی دولت خود برای فروش جنگندههای اف-۳۵ به ترکیه خبر داد؛ اقدامی که انتظار میرود با مخالفت جدی کنگره ایالات متحده و همچنین اسرائیل مواجه شود.
روابط آمریکا و ترکیه پس از اقدام آنکارا در خرید سامانه دفاع موشکی اس-۴۰۰ به تیرگی گرایید.
این اقدام باعث شد واشینگتن یک شرکت بزرگ صنایع دفاعی ترکیه را تحریم کند و این کشور را از برنامه جنگندههای رادارگریز اف-۳۵ کنار بگذارد.
با وجود بهبود چشمگیر روابط دو کشور پس از بازگشت ترامپ به کاخ سفید در ژانویه ۲۰۲۵، فروش جنگندههای اف-۳۵ به ترکیه همچنان بر اساس قوانین ایالات متحده متوقف مانده است.
حمله تازه در حالی انجام شد که نشست ناتو در آنکارا در جریان است و دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، با ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، گفتوگو میکند.
بر اساس دادههای نیروی هوایی اوکراین در چهارشنبه ۱۷ تیر، پدافند هوایی این کشور در حملات شبانه روسیه ۱۳۹ پهپاد از مجموع ۱۶۹ پهپاد را رهگیری کرد، اما بار دیگر نتوانست هیچ یک از پنج موشک بالستیک شلیکشده از سوی روسیه را ساقط کند.
مسکو در ماههای اخیر حملات هوایی خود را به اوکراین تشدید کرده است؛ در حالی که پیشرویهای زمینی روسیه تا حد زیادی کند شده و حملات اوکراین به امکانات لجستیک نظامی و صنعت نفت روسیه، کمبود گسترده سوخت را در این کشور به همراه داشته است.
تنها در ماه ژوییه، حملات روسیه به کییف و مناطق اطراف آن ۶۰ کشته بر جا گذاشته است.
از ابتدای این ماه، پدافند هوایی اوکراین تنها چهار موشک بالستیک از مجموع ۵۴ موشک بالستیک شلیکشده از سوی روسیه را ساقط کرده است.
روسیه اسفند ۱۴۰۰ کارزار نظامی خود را علیه اوکراین کلید زد و از آن زمان، درگیریهای مرگبار میان دو کشور ادامه داشته است.
کمبود رهگیرهای آمریکایی
خبرنگاران رویترز ۱۷ تیر گزارش دادند انفجارها در کییف اندکی پیش از به صدا درآمدن آژیر حمله هوایی رخ داد.
مقامهای اوکراینی اعلام کردند در حمله شبانه به کییف، یک زن کشته و دو نفر زخمی شدند.
ویتالی کلیچکو، شهردار کییف، گفت این حملات باعث آتشسوزی در یک محوطه انبار و یک ساختمان غیرمسکونی در دو منطقه واقع در دو سوی رود دنیپرو شد.
تصاویر رویترز دو انبار را نشان دادند که پس از حملات دچار آتشسوزی شدند و آتشنشانان تا صبح از روی نردبانها در حال مهار آتش بودند.
خارکیف، دومین شهر بزرگ اوکراین، نیز بامداد ۱۷ تیر هدف حمله موشکی قرار گرفت.
مقامهای محلی از آسیب دیدن خانههای خصوصی و یک کلیسا خبر دادند.
ایهور ترخوف، شهردار خارکیف، گفت در حمله موشکی دیگری در ۱۷ تیر به یک ساختمان مسکونی، دو نفر کشته شدند.
زلنسکی بارها از آمریکا خواسته است رهگیرهای ساخت این کشور را در اختیار اوکراین قرار دهد. این تجهیزات تنها سلاح موجود در زرادخانه اوکراین برای ساقط کردن موشکهای بالستیک است. رهگیری این موشکها از جمله به دلیل سرعت بالا دشوار است.
انتظار میرود زلنسکی در دیدار با ترامپ در حاشیه نشست ناتو، این موضوع را مطرح کند.
ترامپ که پیش از این نشست با زلنسکی و ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، گفتوگو کرده، ۱۶ تیر در آنکارا گفت امیدوار است که جنگ اوکراین «بهزودی» حلوفصل شود.
پوتین گفته است با وجود افزایش دشواریها برای روسیه، جنگ را ادامه خواهد داد.
مسکو از کییف خواسته تا باقیمانده منطقه شرقی دونتسک را واگذار کند. روسیه طی بیش از چهار سال جنگ نتوانسته بهطور کامل این منطقه را در اختیار بگیرد.
در روسیه نیز مقامهای محلی اعلام کردند حملات پهپادی شبانه اوکراین یک کشته بر جا گذاشت و به چندین سایت صنعتی آسیب رساند.
ترامپ صبح سهشنبه ۱۶ تیر به وقت محلی وارد آنکارا شد و در نشستهایی که در این روز با رسانهها داشت، به انتقاد از کشورهای اروپایی به دلیل سیاستهایشان در طول جنگ ایران ادامه داد. او گفت از واکنش آنها به این جنگ «بسیار» ناامید شده است.
او در حاشیه دیدار با رجب طیب اردوغان، رییسجمهوری ترکیه، گفت: «ما به هیچ کمکی نیاز نداشتیم. در واقع میخواستم متحدانمان را محک بزنم و ببینم آیا در کنار ما میایستند یا نه؛ چون مدتهاست میگویم ما از آنها حمایت کردهایم، اما مطمئن نیستم آنها هم در وقت نیاز کنار ما باشند.»
ترامپ افزود: «بابت کاری که در ایران انجام دادیم با ما خوب برخورد نشد. من حتی کمک آنها [اعضای ناتو] را نمیخواستم. حتی پیش از آنکه درخواست کنم، گفتند حاضر به کمک و همکاری نخواهند بود.»
ترامپ در صحبتهایش بهروشنی از بریتانیا، ایتالیا، فرانسه و آلمان نام برد، همچنین تصمیم کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، برای دور ماندن از جنگ علیه ایران را هدف انتقاد قرار داد و مدعی شد این موضع به تضعیف موقعیت او کمک کرده است.
رییسجمهوری آمریکا هنگام ورود به آنکارا گفت اگر این اجلاس به میزبانی «دوستش» اردوغان برگزار نمیشد، شاید در آن شرکت نمیکرد. او همزمان بهطور تلویحی گفت تعهدش به دفاع از اروپا تحت تاثیر تصمیمهای سیاسی رهبران اروپایی در زمینه مهاجرت و انرژی قرار گرفته است.
کشورهای اروپایی حین جنگ ایران بارها گفتند نمیخواهند به جنگی کشیده شوند که بدون مشورت با آنها آغاز شده است. با این حال، آنها در نیمه جنگ اعلام کردند آمادهاند پس از جنگ به تامین امنیت تنگه هرمز کمک کنند.
تنگه هرمز در مرکز رایزنیهای ناتو
فرانسه و بریتانیا در حاشیه اجلاس ناتو در آنکارا در تلاشاند حمایت متحدان خود و کشورهای عربی خلیج فارس را برای ایجاد یک ماموریت دریایی چندملیتی جلب کنند. هدف این ماموریت کمک به تامین امنیت عبور کشتیها در اطراف تنگه هرمز اعلام شده است.
این دو کشور در هفتههای گذشته برای تشکیل ائتلافی متشکل از حدود ۱۲ کشور تلاش کردهاند. با این حال، اعلام کردهاند هر سازوکار بلندمدتی در نهایت به موافقت جمهوری اسلامی نیاز خواهد داشت.
خبرگزاری رویترز به نقل از چند دیپلمات نوشت پاریس و لندن امیدوارند در گام نخست، این ماموریت در دریای عمان آغاز شود؛ آبراهی مجاور تنگه هرمز که دریای عرب را به این تنگه متصل میکند و با ایران، عمان و امارات متحده عربی هممرز است.
چندین متحد ناتو نیز همزمان مینروبها، ناوهای جنگی و شناورهای پشتیبانی را در منطقه مستقر کردهاند، اما این طرح قرار نیست در قالب یک عملیات رسمی ناتو اجرا شود، بلکه تاکید شده است که تصمیم کشورها به انتقال ادوات نظامیشان به منطقه خارج از چارچوب ناتو و بهطور مجزا گرفته شده است.
یک دیپلمات اروپایی به خبرگزاری رویترز گفت مکرون، که قرار بود پس از تبدیل شدن به نخستین رییس کشور اروپایی که از سوریه دیدار میکند وارد آنکارا شود، در حال قدرتنمایی بود تا اروپا در جریان اجلاس در برابر ترامپ همچون متحدی وفادار به نظر برسد.
این دیپلمات گفت: «اما در نهایت، تا زمانی که ایران چراغ سبز ندهد، همه بیش از حد میترسند.»
دو دیپلمات دیگر نیز پیش از برگزاری نشست حاشیهای فرانسه و بریتانیا به رویترز گفتند نشست روز سهشنبه درباره این ابتکار مشترک جنبه نمادین خواهد داشت.
نشست ناتو در آنکارا سهشنبه ۱۶ تیر آغاز شد و تا پایان روز چهارشنبه ۱۷ تیر ادامه دارد.
ارمنیوز، رسانه اماراتی، صبح سهشنبه به نقل از یک منبع آمریکایی در دفتر امور اروپا و اوراسیا در وزارت خارجه آمریکا گزارش داد که موضوع امنیت تنگه هرمز در روزهای اخیر و پس از رایزنیهای واشینگتن با شماری از کشورهای اروپایی، به دستور کار نشست ناتو در آنکارا افزوده شده است.
این منبع افزود طرح پیشنهادی شامل استقرار دائمی نیروهای ناتو در خلیج فارس نیست و واشینگتن ترجیح میدهد ماموریتهای دریایی کشورهای اروپایی با پشتیبانی ناتو در حوزه فرماندهی، نظارت و تبادل اطلاعات انجام شود تا احتمال رویارویی مستقیم با سپاه پاسداران در تنگه هرمز کاهش یابد.
رویترز سهشنبه ۱۶ تیر گزارش داد توقف فعالیت مجتمع اومسک، که توقف فعالیت بزرگترین تولیدکننده بنزین روسیه است، احتمالا کمبود سوخت را در سراسر کشور تشدید خواهد کرد. اوکراین شامگاه دوشنبه ۱۵ تیر پالایشگاه اومسک در عمق سیبری را هدف قرار داده بود. این حملات یکی از دوربُردترین حملههای اوکراین به روسیه در طول پنج سال جنگ میان دو کشور ارزیابی شده است.
آناتولی سریشف، نماینده ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، در سیبری، روز سهشنبه در بیانیهای گفت: «تاسیسات پالایشگاه نفت اومسک در نتیجه حمله روز دوشنبه آسیب دید. هیچیک از کارکنان این مجتمع آسیب ندیدند.»
سرگئی سوبیانین، شهردار مسکو، نیز پس از این حملات در شبکههای اجتماعی نوشت: «از عصر تا ساعت ۶ صبح بیش از ۴۳۰ پهپاد به سمت منطقه مسکو در پرواز بودند.» او افزود که بیشتر آنها «در فواصل دور» سرنگون شدند، و ۳۶ فروند «در هنگام نزدیک شدن به مسکو منهدم شدند».
فرماندار منطقه کالوگا روسیه نیز در تلگرام نوشت حمله شبانه شش پهپاد اوکراینی باعث آتشسوزی در یک شرکت صنعتی در منطقه کالوگا روسیه، در جنوب غربی مسکو شد. او تاکید کرد این حمله کشتهای به همره نداشت.
بامداد دوشنبه، ساعاتی پیش از آغاز موج حملات پهپادی اوکراین، روسیه با موشکهای بالستیک و پهپاد به پایتخت کییف حمله کرده بود. این حملات دستکم ۲۸ کشته و دهها زخمی بر جای گذاشت.
حمله بامداد دوشنبه تنها چند روز پس از حمله بامداد ۱۱ تیر روسیه به کییف انجام شد. حملهای که با ۳۱ کشته، مرگبارترین حمله به پایتخت اوکراین از آغاز سال جاری بوده است.
فرانس ۲۴ در تحلیلی این حملات مرگبار روسیه را «نشانهای از ناامیدی» ارزیابی کرد و نوشت پوتین اکنون متوجه شده است که احتمال دارد برنده این جنگ نباشد.
ارتش اوکراین، صبح سهشنبه، پس از پایان حملات هوایی علیه روسیه در بیانیهای اعلام کرد که دو کارخانه مرتبط با مجتمع نظامی-صنعتی روسیه در منطقه بریانسک از جمله اهداف اصلی حملات دوشنبه بودند. این بیانیه تاکید میکند که کارخانههای هدف قرار گرفته قطعاتی برای سیستمهای جنگ الکترونیک نظامی تولید میکردند. افزون بر این، یک کارخانه مواد شیمیایی برای ارتش روسیه باروت، مواد منفجره و مواد قابل استفاده در سوخت موشک تولید میکرد نیز مورد حمله اوکراین قرار گرفت.
به گفته رابرت برودی، از فرماندهان ارشد ارتش اوکراین، بخش دیگری از اهداف این حملات پهپادی، هشت تانکر متعلق به ناوگان سایه روسیه بود. او گفت: « پهپادهای اوکراینی شبانه به هشت تانکر حامل سوخت متعلق به ناوگان سایه روسیه در دریای آزوف حمله کردند. یک کشتی باری و یک کشتی مسافربری نیز مورد اصابت قرار گرفتهاند.»
حملات پهپادی اوکراین به پالایشگاه مسکو در روز سوم تیر نیز سبب خسارتهای گسترده در این مجموعه نفتی شد و به تعطیلی این پالایشگاه دستکم تا پایان سال ۲۰۲۶ انجامید.
