۴۷ سال پس از وعده «آب و برق مجانی» و همزمان با نخستین روزهای تابستان و افزایش دما در بسیاری از نقاط ایران، هاشم امینی، رییس هیاتمدیره شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور، اعلام کرد ۵۸ شهر در ۲۳ استان با تنش منابع آبی مواجه هستند.
امینی سهشنبه ۹ تیر، در حاشیه نشست بررسی تنش آبی بخش قمصر و جوشقان، گفت با وجود بهبود بارندگی در برخی مناطق، استانهای تهران، مرکزی، همدان و همچنین شهر مشهد همچنان با تنش آبی روبهرو هستند.
او با اشاره به شش سال خشکسالی متوالی گفت در سال آبی ۱۴۰۴ میزان بارندگی در برخی مناطق بهبود یافته، اما تنش منابع آبی در بخشهایی از کشور همچنان ادامه دارد.
اعلام تنش آبی در ۵۸ شهر ایران در حالی است که فرسودگی شبکههای آبرسانی، افت منابع آب زیرزمینی، کاهش بارندگی، افزایش مصرف و ناتوانی جمهوری اسلامی در مدیریت منابع، بحران آب را در بسیاری از استانهای کشور تشدید کرده است.
پیامهای رسیده به ایراناینترنشنال در روزهای گذشته نیز از ادامه قطعیهای طولانیمدت آب و برق و کمبود آب شرب در شهرها و روستاهای مختلف ایران حکایت دارد.
یکی از مخاطبان از ملایر گزارش داد ساکنان این شهر از ابتدای خرداد به آب شرب دسترسی ندارند و آبرسانی با تانکر نیز با تاخیر انجام میشود.
همزمان، گزارشهای منتشرشده از استان خراسان جنوبی نشان میدهد این استان پس از ۲۶ سال خشکسالی، با تشدید تنش آبی روبهرو است.
بر اساس آمارهای رسمی، در سه دهه گذشته حدود چهار میلیارد و ۲۰۰ میلیون مترمکعب اضافهبرداشت از منابع آب زیرزمینی این استان ثبت شده و اکنون ۹ شهر و ۲۷ مجتمع آبرسانی آن با تنش آبی مواجه هستند.
بر اساس گزارش خبرگزاری ایرنا، شهرهای بیرجند، قاین، نهبندان، طبس، خوسف، شوسف، اسدیه، سرایان و سربیشه در فهرست مناطق دارای تنش آبی قرار دارند و وضعیت بیرجند، نهبندان، خوسف و اسدیه حادتر گزارش شده است.
این گزارش همچنین میافزاید تنها حدود ۳۰ درصد ظرفیت مخازن آب شهر بیرجند پر است و در برخی روستاهای استان نیز به دلیل کاهش منابع و افزایش مصرف، قطعی موقت آب گزارش میشود.
روزنامه «پیامما» نیز گزارش داد آب اهواز و روستاهای اطراف آن بار دیگر گلآلود و مکدر شده است و بسیاری از شهروندان برای تامین آب ناچارند آب پاک و قابل شُرب را از تانکرها خریداری کنند.
به نوشته این روزنامه، طرح آبرسانی که در دوره ریاستجمهوری ابراهیم رئیسی با هدف رفع این مشکل افتتاح شده بود، نتوانسته وضعیت را بهبود دهد و برخی روستاییان همچنان آب مورد نیاز خود را از کانالهای آبیاری کشاورزی یا رودخانه کارون تامین میکنند.
این گزارش همچنین از قطعی موقت آب و بوی نامطبوع آب لولهکشی در برخی مناطق اهواز خبر داده است.
بحران آب در روزهای اخیر در استان سمنان نیز به اعتراضهای مردمی کشیده شد؛ هشتم تیر، کشاورزان، دامداران و شهروندان گرمسار و آرادان با تجمع در ابتدای جاده بنهکوه، خواستار اجرای قانون، صیانت از حقابه حبلهرود و تسریع در رسیدگی به مطالبات آبی منطقه شدند.
این تجمع، دومین اعتراض آنان در کمتر از دو هفته بود. اعتراض نخست ۲۷ خرداد برگزار شد و به گفته معترضان، وعدههای مطرحشده پس از آن به نتیجه نرسید.
گزارشهای تازه نشان میدهد بحران آب در ایران از سطح هشدارهای رسمی فراتر رفته و در زندگی روزمره مردم آشکار شده است.
۴۷ سال پس از وعدههای روحالله خمینی، بنیانگذار جمهوری اسلامی، درباره «آب و برق مجانی»، بسیاری از شهروندان اکنون با قبضهای سنگین، قطعیهای مکرر آب و برق و کمبود آب شرب روبهرو هستند؛ وضعیتی که در نخستین روزهای تابستان ۱۴۰۵، فاصله میان وعدههای ابتدای انقلاب و واقعیت زندگی روزمره مردم را پررنگتر کرده است.
در این دستورالعمل که ایراناینترنشنال عصر سهشنبه نهم تیر نسخهای از آن را مشاهده کرد، به مدیران مسئول و سردبیران رسانهها گفته شده که دلیل این توصیه «آغاز برنامههای مرتبط با تشییع تاریخی رهبر شهید انقلاب» از روز جمعه، «لزوم حفظ انسجام در سطح ملی» و «ایجاد تمرکز در تولید محتوای رسانهای» است.
بر اساس متن این نامه، شعام از رسانهها خواسته است موضوعات مرتبط با «پیگیری تفاهمنامه اسلامآباد»، از جمله تاکید بر «اجرای متوازن تعهدات بهویژه در موضوع هرمز»، «تبیین تحولات در داخل لبنان و نقش مخرب دولت این کشور»، «لزوم پایان تجاوزات اسرائیل» و «مخالفت با تحمیل راهحل از بیرون» را تا ۴۸ ساعت آینده به تدریج از اولویت پردازش رسانهای خارج کنند.
در حالی که مراجع رسمی جمهوری اسلامی، شنبه ۱۳ تیر را آغاز مراسم تشییع جنازه علی خامنهای اعلام کردهاند، در متن محرمانه شعام از «جمعه» بهعنوان زمان شروع مراسم نام برده شده است؛ روزی که با ۱۲ تیر مطابقت دارد.
در این دستورالعمل تاکید شده است که ظرفیت رسانهها باید «عمدتا» در خدمت تبیین «ابعاد شخصیتی، فکری، فرهنگی، سیاسی، تاریخی و ملی شهید ایران»، بازنمایی «حضور و همبستگی مردم» و پوشش «هرچه باشکوهتر» مراسم تشییع قرار گیرد.
در این دستورالعمل همچنین از رسانهها خواسته شده است در این دوره زمانی از برجسته کردن مجادلات سیاسی داخلی، اختلافات جناحی، حاشیههای رسانهای و موضوعاتی که به گفته شعام میتواند با «دوقطبیسازی» تمرکز افکار عمومی را از این «مناسبت ملی و تاریخی» منحرف کند، «اکیدا» پرهیز کنند.
در بخش پایانی این نامه آمده است: «در این دوره زمانی، توصیه میشود، از ضریب دادن به مجادلات سیاسی داخلی، اختلافات جناحی، حواشی رسانهای و موضوعاتی که میتواند با دو قطبی سازی تمرکز افکار عمومی را از این مناسبت ملی و تاریخی منحرف کند، اکیدا پرهیز شود همچنین اخبار و تحلیلهای مرتبط با مذاکرات، توافق و سایر تحولات سیاسی و منطقهای صرفاً در حد ضرورت و بدون تبدیلشدن به محور اصلی فضای رسانهای و بازتولید یا ضریب دادن به روایتهای رسانهای رقیب درباره شکست یا عقبنشینی ایران دنبال شوند.»
این دستورالعمل محرمانه نشان میدهد نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی در آستانه مراسم تشییع خامنهای، در پی مدیریت متمرکز فضای رسانهای، کاهش برجستگی موضوع مذاکرات و تحولات منطقهای و هدایت افکار عمومی به سمت پوشش مراسم و روایت رسمی حکومت از خامنهای هستند.
ستاد تشییع جنازه خامنهای دوم تیر تشکیل جلسه دارد و اعلام کرد دولت تصویب کرده است که به مناسبت این مراسم، استان تهران در روزهای ۱۳ و ۱۴ تیر، استان قم در روز ۱۶ تیر، استان خراسان رضوی در روز ۱۸ تیر و کل کشور در روز ۱۵ تیر تعطیل خواهد بود.
علیرضا زاکانی، شهردار تهران، ۲۷ خرداد در جمع خبرنگاران گفت جنازه رهبر پیشین جمهوری اسلامی روز ۱۷ تیر در عراق نیز تشییع خواهد شد.
طبق مصوبه این ستاد، خاکسپاری خامنهای و دیگر اعضای کشتهشده خانوادهاش ۱۸ تیر در حرم امام هشتم شیعیان در مشهد انجام خواهد شد.
برخی فعالان اجتماعی و سیاسی معتقدند جمهوری اسلامی در شرایط فشارهای اقتصادی، به سمت الگویی مشابه طالبان در حال حرکت است؛ الگویی که به گفته آنها، شامل حمایت از کشت خشخاش، حتی در شرایط غیرقانونی، با هدف درآمدزایی از این مسیر است. در مقابل، مقامات همچنان بر ممنوعیت کشت سنتی و اجرای طرحهای کنترلشده و صنعتی برای تامین مواد اولیه دارویی تاکید دارند.
روایتهای میدانی از کشت خشخاش در استانها
در روایتهای جمعآوریشده از مناطق مختلف کشور، کشاورزان و کارگران از تغییر الگوی کشت و گسترش فعالیتهای مرتبط با خشخاش در برخی استانها خبر دادهاند.
چند کارگرد در استان سمنان میگویند حدود یک سال است در زمینهایی مشغول به کار هستند که زیر کشت خشخاشاند. یکی از کارگران میگوید: «قبلا محل اقامت نداشتیم، اما الان به ما در یکی از روستاها سرپناه داده شده و فصلی کار میکنیم. حقوقمان هم در سه قسط واریز میشود. در این شرایط خودم را خوششانس میبینم.»
یک کشاورز که در قم مشغول به کار است، میگوید: «راستش اولش ترسیدم که نکند خطر داشته باشد، اما از طریق یک فرد معتمد گفتند خطری ندارد، فقط زمین را اجاره بده.»
او همچنین اشاره میکند به کارگران افغانستانی که در زمین او مشغول به کار بودند گفته شده بود که در صورت کار روی این زمینها، روند تمدید مدارک اقامتیشان سریعتر انجام میشود.
او همچنین گفت: «این کارگران ماهی ۱۵ تا ۱۷ میلیون حقوق میگیرند و خودم ماهی ۱۳ میلیون میتوانستم پرداخت کنم.»
یکی از کارگران افغانستانی که در زمینهای زیر کشت خشخال کار میکند، میگوید: «تمام ۱۶ سالی که ایران هستم، هر بار برای دریافت مدارک هزار بار آزار و تحقیر شدم. این بار اما خیلی فرق میکرد؛ مدارک را گرفتند، بردند و یک هفته بعد کارت من و زنم صادر شده بود.»
فردی که در استان خراسان رضوی زمین دارد و خشخاش کشت میکند، از وجود «یک حمایت نانوشته» برای کشت خشخاش میگوید و تاکید میکند در سه سال اخیر این کشتوکار رونق بیشتری گرفته است.»
کشاورز دیگری که در نواحی زاگرس کار میکند، از کشت خشخاش راضی به نظر میرسد. او میگوید: «من کشاورزم و سالهاست با بدبختی زندگی کردم. واقعیتش این است که کاشت خشخاش پردردسر نیست و با توجه به گرانی و تورم، تنها محصول کمهزینه و پرسود است.»
یک کارشناس کشاورزی که به شرط ناشناس ماندن صحبت کرد، تاکید میکند کشت خشخاش برخلاف بسیاری از محصولات دیگر لزوما سبب تخریب مستقیم خاک نمیشود، اما در صورت تداوم تککشتی، میتواند به کاهش حاصلخیزی و افت تنوع زیستی خاک بیانجامد.
گسترش جغرافیایی کشت
بر اساس روایتهای موجود، کشت خشخاش تنها به یک منطقه در ایران محدود نیست و از استانهای مختلف، از شمال، جنوب، شرق و غرب کشور، گزارشهایی از تغییر الگوی کشت منتشر شده است؛ بهطوری که در برخی مناطق، زمینهای محصولات سنتی جای خود را به خشخاش دادهاند.
افزایش کشت غیرقانونی خشخاش
محمد جمالیان، عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس، ۱۶ خرداد در گفتوگویی رادیویی تایید کرد که در برخی مناطق کشاورزان به جای کاشتن محصولات سنتی به سمت کشت خشخاش رفتهاند و کِشت غیرقانونی این گیاه در برخی استانها افزایش یافته است.
او در این گفتوگو هشدار داد که این روند ممکن است به افزایش مصرف مواد مخدر منجر شود و شدت وابستگی در مصرفکنندگان را افزایش دهد.
زنگ خطر برای جامعه
مجموع روایتهای میدانی، اظهارات یک نماینده مجلس و دیدگاههای فعالان اجتماعی و سیاسی، تصویری از تغییر تدریجی اما پرتنش در برخی مناطق کشاورزی کشور ارائه میدهد؛ تغییری که همزمان با فشارهای اقتصادی، کاهش صرفه کشتهای سنتی و افزایش گرایش به محصولات پرسودتر رخ داده است.
در این میان، اختلاف نگاهها درباره ماهیت این روند همچنان پررنگ است. گروهی از فعالان اجتماعی و سیاسی این روند را صرفا یک تغییر در الگوی کشت نمیدانند و معتقدند در بستر شرایط اقتصادی، میتواند به سمت الگویی حرکت کند که در آن کشت این محصول نه فقط یک فعالیت کشاورزی، بلکه بخشی از یک سازوکار درآمدی تلقی میشود؛ موضوعی که از نگاه آنان یک «زنگ خطر» به شمار میآید.
ویدیوی رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهد شماری از دانشجویان تحصیلات تکمیلی، سهشنبه نهم تیرماه مقابل سازمان مرکزی دانشگاه آزاد در تهران تجمع کردند.
دانشجویان در این تجمع شعارهایی مانند «دانشجو داد بزن/ حقات رو فریاد بزن» سردادند.
در روزهای اخیر تجمعات دیگری نیز در شماری از شهرها مانند بروجرد، بوشهر، تهران، کرج و مشهد شکل گرفتند.
دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه آزاد در حالی به برگزاری حضوری امتحانات پایانترم اعتراض دارند که بخش زیادی از آموزش این نیمسال، با وجود قطع گسترده اینترنت، بهصورت مجازی برگزار شده است.
آنها میگویند کلاسهای آنلاین با مشکلاتی مانند اختلال در سامانههای آموزشی، قطع صدا و تصویر، اینترنت نامناسب و کاهش کیفیت آموزش همراه بوده و در چنین شرایطی، برگزاری آزمون بهصورت حضوری با روند آموزش همخوانی ندارد و «ناعادلانه» است.
به باور این دانشجویان، این تصمیم میتواند بر عدالت آموزشی اثر بگذارد؛ از همین رو خواستار آن هستند که دانشگاه امکان برگزاری امتحانات بهصورت مجازی یا ترکیبی را بررسی و شیوه ارزیابی را با شرایط آموزش این نیمسال هماهنگ کند.
خبرنامه امیرکبیر گزارش داد اعتراضات هفته گذشته این دانشجویان، به عقبنشینی موقت مسئولان دانشگاه و تعویق ۲۰ روزه امتحانات منجر شد اما دانشجویان تاکید کردهاند تا لغو قطعی امتحانات حضوری، به اعتراضات خود ادامه خواهند داد.
یک شهروند پیشتر در پیامی به ایراناینترنشنال گفته بود: «از ما شهریه کامل گرفتند، کلاس بیکیفیت برگزار کردند و حالا انتظار دارند همه حضوری امتحان بدهند.»
در هفتههای اخیر اطلاعاتی به ایراناینترنشنال رسید که نشان میداد شماری از دانشجویان در دانشگاههای مختلف با وجود برگزار نشدن بسیاری از کلاسها، ملزم به پرداخت کامل شهریه شدهاند.
بر اساس این پیامها، برگزاری نامنظم کلاسها و اجباری شدن آموزش آنلاین، کیفیت آموزش و وضعیت روانی دانشجویان را تحت تاثیر قرار داده است.
برخی دانشجویان اشاره کردند که با وجود اعتراضات دیماه، جنگ و بحرانهای جاری کشور، وضعیت آموزشی و فرایند نمرهدهی از سوی استادان، نیز فشار روانی زیادی بر دانشجویان وارد کرده است.
در هفتههای گذشته علاوه بر دانشجویان، دانشآموزان هم تجمعهایی اعتراضی برگزار کردند.
یکم تیرماه شماری از دانشآموزان پایههای یازدهم و دوازدهم در شهرهای مختلف ایران با برگزاری تجمعهایی مقابل ادارههای آموزش و پرورش، خواستار تعویق امتحانات نهایی به پس از ایام اربعین شدند.
