دونالد ترامپ در آمریکا و بنیامین نتانیاهو در اسرائیل، هر دو در پاییز انتخاباتی سرنوشتساز پیش رو دارند. توافق با جمهوری اسلامی که در انتخابات پیش رو به نفع ترامپ است، به جریان سیاسی نتانیاهو فشار میآورد.
این همان تضادی است که از نظر «اسرائیلهیوم» باعث شده روابط نتانیاهو و ترامپ دستخوش تنش شود. با این حال این روزنامه در تحلیلی مفصل به قلم آمیت سیگال، که با تکیه بر اطلاعات منابع آگاه نوشته شده، گفته است که مقامهای اسرائیلی فعلا در برابر اظهارات تند ترامپ و جیدی ونس سکوت کنند.
بر اساس این تحلیل، اگر جمهوریخواهان در انتخابات چهار ماه آینده، کنترل مجلس نمایندگان را به دموکراتها واگذار کنند، حتی اگر اکثریت خود را در سنا حفظ کنند، ترامپ دو سال پایانی ریاستجمهوریاش را زیر سایه تحقیقات بیپایان و تلاش برای استیضاح سپری خواهد کرد: «تقریبا تردیدی نیست که در مجلس نمایندگان استیضاح خواهد شد، زیرا برخلاف سنا، در آنجا تنها اکثریت ساده کافی است و این سومین استیضاح ترامپ خواهد بود.»
به نوشته این روزنامه، سرنگونی حکومت در ایران یا خارج کردن ذخایر اورانیوم از این کشور میتوانست تا حدی به نفع ترامپ باشد، اما جهش قیمت انرژی تقریبا بهطور قطع به شکست او در انتخابات منجر میشود.
بر اساس این تحلیل، رییسجمهوری آمریکا دو برگ برنده تعیینکننده در اختیار داشت: نخست، عملیات زمینی برای خارج کردن ذخایر اورانیوم؛ اما ترامپ معتقد بود که در نهایت میتواند از طریق توافق نیز به این هدف برسد.
دوم، نابودی زیرساختهای انرژی در ایران.
در حالی که موضوع انرژی در آمریکا مساله اصلی بود، در اسرائیل این موضوع، دغدغه اول نبود.
از سوی دیگر، هیچ مقام مسئولی نتوانست به ترامپ تضمین دهد که حکومت ایران تا پیش از انتخابات میاندورهای پاییز ۱۴۰۵ در آمریکا، سقوط خواهد کرد تا ترامپ بتواند روی آن بهعنوان برگ برنده در انتخابات حساب کند.
بنابراین توافق با تهران گزینه در دسترسی بود که به ترامپ در انتخابات پیش رو کمک خواهد کرد.
بند نانوشته در توافق
اسرائیلهیوم در ادامه تحلیل خود، در ارزیابی توافق تهران و واشینگتن نوشت که اگرچه بسیاری آن را با برجام مقایسه میکنند، اما این توافق بندی پنهان دارد که بر اساس آن، تحریمها علیه ایران از بین نمیروند، بلکه موقتا غیرفعال میشوند، در حالی که آمریکا از لحظه امضا به همه آنچه میخواهد، رسیده است؛ تنگه هرمز باز شده و جریان انرژی (کم و بیش) به حالت قبل بازگشته است.
در واقع با این توافق، تقریبا تمام فشار اقتصادی بر آمریکا برداشته میشود، اما تنها بخش کوچکی از فشار اقتصادی بر ایران کاهش مییابد.
در ادامه این تحلیل آمده است که درباره میزان خسارت واردشده به ایران در جنگ نیز اختلافنظر وجود دارد. برخی آن را حدود ۳۰۰ میلیارد دلار و برخی تا یک تریلیون دلار برآورد میکنند.
در هر صورت، منفعت اقتصادی حاصل از کاهش محدود تحریمها برای ایران مانند آن است که بخواهید استخری خالی را با یک فنجان آب پر کنید.
شش ماه دیگر، وقتی شهروندان ایران ببینند گشایشی حاصل نشد
مقامهای ارشد موساد پس از امضای توافق نسبت به احتمال شکلگیری اعتراضات در ایران، در شرایطی که حکومت از فضای جدید سود میبرد، بدبین بودند اما منبع اسرائیلهیوم، دیدگاه خوشبینانهتری دارد.
او گفته است: «نباید فراموش کرد که حتی پیش از این خسارت عظیم نیز مردم با وجود نداشتن چیزی برای از دست دادن، به خیابانها آمدند. شش ماه دیگر، وقتی شهروندان در ایران دریابند شرایط دشوار اقتصادی همچنان ادامه دارد، چه خواهند کرد؟ حکومت چه واکنشی نشان خواهد داد؟»
توصیه به خویشتنداری
اسرائیلهیوم در ادامه، به سابقه تنشها بین نتانیاهو و ترامپ اشاره کرد و از قول منابع خود نوشت این اولین بار نیست که این دو در روابط خود دچار تنش شدهاند، اما در موارد قبلی اختلافات پشت درهای بسته حل و فصل میشد.
نویسنده این مقاله نوشت: «تفاوت این بار بیشتر به این دلیل است که ترامپ تصمیم گرفته تقریبا به هر تماس ناشناسی پاسخ دهد؛ حتی اگر خبرنگاری پشت خط باشد.»
اسرائیلهیوم به کنایه تاکید کرد رهبران اسرائیل مانند جورجیا ملونی، نخستوزیر ایتالیا، از حمایت حزب دموکرات آمریکا برخوردار نیستند و از طرفی، ایتالیا در دو جبهه درگیر جنگ نیست.
اشارهای به تنش لفظی بین ملونی و ترامپ در هفته گذشته.
بر این اساس، این مقاله استدلال کرد: «این درگیریهای لفظی فقط زیان به همراه دارند. سکوت کنید، صبر داشته باشید و اجازه دهید زمان بگذرد. این همان کاری است که باید انجام شود.»
منبع آگاه مقاله اسرائیلهیوم تاکید کرد: «هنوز زمان وجود دارد و زمان به سود کسی است که از آن بهدرستی استفاده کند. آیا این توافق یک توافق تاریخی است؟ خیر. اما قطعا هم یک فاجعه نیست.»
بر اساس نظرسنجی شبکه ۱۲ اسرائیل که نتایج آن جمعه پنجم تیر منتشر شد، ۷۴ درصد از اسرائیلیها گفتهاند نگران هستند در آینده بار دیگر حملهای در ابعاد حمله هفتم اکتبر رخ دهد. در مقابل، ۲۰ درصد گفتهاند چنین نگرانیای ندارند و شش درصد نیز اعلام کردهاند نظری در این باره ندارند.
در حمله هفتم اکتبر، هزاران نیروی مسلح تحت رهبری حماس به جنوب اسرائیل یورش بردند و حدود یک هزار و ۲۰۰ نفر را کشتند و ۲۵۱ نفر را گروگان گرفتند.
اسرائیل پس از آن جنگهای گستردهای را در غزه آغاز کرد و دامنه درگیریها بعدها به لبنان، سوریه، یمن و ایران نیز کشیده شد.
حمله هفتم اکتبر نقطه عطفی در تحولات امنیتی خاورمیانه بود. این حمله که مرگبارترین حمله به اسرائیل از زمان تاسیس این کشور به شمار میرود، نه تنها جنگ غزه را آغاز کرد، بلکه به رویارویی نظامی گستردهتری میان اسرائیل و شبکه گروههای همسو با جمهوری اسلامی در منطقه انجامید.
در ماههای پس از آن، درگیریها از غزه به مرزهای لبنان، سوریه، عراق و یمن گسترش یافت و در نهایت با حملات مستقیم و متقابل میان جمهوری اسلامی و اسرائیل، برای نخستین بار رویارویی آشکار دو طرف را رقم زد.
این تحولات به تضعیف بخش قابل توجهی از توان نظامی و فرماندهی گروههای نیابتی جمهوری اسلامی، از جمله حماس و حزبالله انجامید و در ادامه نیز زمینهساز حملات اسرائیل و آمریکا به مواضع نیروهای وابسته به تهران در منطقه و سپس جنگ مستقیم با ایران شد.
به همین دلیل، بسیاری از تحلیلگران حمله هفتم اکتبر را آغازگر زنجیرهای از رویدادها میدانند که موازنه قدرت در منطقه و جایگاه راهبرد منطقهای جمهوری اسلامی را به طور اساسی دگرگون کرد.
این نظرسنجی همچنین نشان میدهد افکار عمومی اسرائیل درباره وضعیت امنیتی کشور پس از آن حمله به دو بخش تقریبا برابر تقسیم شده است. ۳۳ درصد از پاسخدهندگان معتقدند وضعیت امنیتی بدتر شده، ۳۳ درصد گفتهاند شرایط بهتر شده، ۲۷ درصد تغییری احساس نمیکنند و هفت درصد نیز پاسخ مشخصی ندادهاند.
بخش دیگری از این نظرسنجی به بررسی دیدگاه شهروندان درباره نحوه رسیدگی به ناکامیهای منتهی به حمله هفتم اکتبر اختصاص یافته است و بر اساس نتایج آن، ۶۶ درصد از شرکتکنندگان خواستار تشکیل یک کمیسیون رسمی تحقیق دولتی شدهاند که اعضای آن از سوی رییس دیوان عالی اسرائیل انتخاب شوند.
در مقابل، ۲۵ درصد با تشکیل چنین کمیسیونی مخالف بودهاند و ۹ درصد نیز اظهار بیاطلاعی کردهاند.
در اسرائیل، کمیسیونهای رسمی تحقیق بالاترین مرجع تحقیقاتی محسوب میشوند و اختیار احضار شهود، جمعآوری اسناد و ارائه پیشنهادهایی برای اصلاحات ساختاری را دارند.
بر اساس قانون کمیسیونهای تحقیق مصوب سال ۱۹۶۸، دولت درباره تشکیل این کمیسیون تصمیم میگیرد، اما انتخاب اعضای آن بر عهده رییس دیوان عالی است.
با این حال، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، با تشکیل چنین کمیسیونی مخالفت کرده و معتقد است دستگاه قضایی نسبت به او جانبدارانه عمل میکند.
دولت نتانیاهو طی سالهای اخیر درگیر تلاش برای محدود کردن اختیارات قوه قضاییه بوده و همچنین انتصاب اسحاق آمیت به ریاست دیوان عالی اسرائیل در اوایل سال گذشته را به رسمیت نشناخته است.
نتانیاهو در عوض پیشنهاد داده است یک کمیسیون سیاسی مسئول بررسی وقایع منتهی به حمله هفتم اکتبر شود.
این نظرسنجی از سوی موسسه افکارسنجی «میدگام» (Midgam) با همکاری شرکت «آیپانل» (iPanel) برای شبکه ۱۲ اسرائیل انجام شده است.
این شبکه جزییاتی درباره تعداد افراد شرکتکننده در نظرسنجی یا میزان خطای آماری آن منتشر نکرده است.
همزمان با ورود تدریجی تیمهای امدادی خارجی، دولت آمریکا از اختصاص ۱۵۰ میلیون دلار کمک و کاهش بخشی از تحریمهای ونزوئلا خبر داد.
خبرگزاری رویترز شنبه ششم تیر ماه گزارش داد امدادگران و ساکنان مناطق زلزلهزده همچنان در تلاش برای یافتن بازماندگان هستند، در حالی که کمکهای بینالمللی تازه در حال رسیدن به مناطق آسیبدیده است.
دولت ونزوئلا اعلام کرد تاکنون ۹۲۰ نفر در این دو زمینلرزه جان باخته، سه هزار و ۳۶۰ نفر زخمی و ۱۷۲ نفر همچنان زیر آوار گرفتار هستند. همچنین فهرست مفقودان از ۵۰ هزار نفر فراتر رفته است.
بعدازظهر جمعه پنجم تیر ماه نیز زمینلرزهای دیگر به بزرگی ۴.۹ پایتخت، کاراکاس، و شهر ماراکای را لرزاند. لرزهای که هرچند بهمراتب ضعیفتر از زمینلرزههای اصلی بود، اما نگرانی ساکنان را افزایش داد.
به نوشته رویترز، در برخی از آسیبدیدهترین مناطق، بهویژه ایالت لا گوایرا، روند امدادرسانی با انتقادهای گسترده روبهرو شده است. ساکنان و داوطلبان همچنان با دست خالی در میان آوار جستوجو میکنند و از کمبود تجهیزات سنگین و حضور محدود نیروهای دولتی گلایه دارند.
زیر آوار ماندگان و کمبودها در روند امداد
جنیفر پالاسیوس، زن ۲۵ سالهای که پسر شش سالهاش به همراه پنج نفر دیگر از بستگانش زیر آوار مجتمع مسکونی هشتبرجی «هوگو چاوز» در شهر لا گوایرا گرفتار شدهاند، به رویترز گفت: «این مردم محله بودند که توانستند افراد را زنده از زیر آوار بیرون بیاورند. ما نیاز داریم جرثقیل بیاورند تا بتوانند قطعات بزرگ بتن را جابهجا کنند. هنوز افراد زیادی زیر آوار هستند.»
رویترز نوشت این فاجعه میتواند برای دلسی رودریگز، رییسجمهوری موقت ونزوئلا، پیامدهای سیاسی داشته باشد. او پس از بازداشت نیکلاس مادورو توسط ایالات متحده در ماه ژانویه قدرت را در دست گرفته و تلاش کرده است خود را چهرهای برای تغییر سیاسی معرفی کند؛ هرچند پیشتر معاون مادورو بود.
برآورد سازمان ملل نشان میدهد خسارت مستقیم دو زمینلرزه به بزرگی ۷.۲ و ۷.۵ حدود ۶.۷ میلیارد دلار است. زمینلرزه دوم، نیرومندترین زمینلرزه ثبتشده در ونزوئلا طی بیش از یک قرن گذشته به شمار میرود.
خبرنگاران رویترز در مسیر مناطق زلزلهزده از بزرگراههای شکافتهشده و دهها ساختمان فروریخته گزارش دادند که تنها تودههایی از بتن و فلز از آنها باقی مانده است.
روی برخی از آوارها نام ساختمانها با اسپری نوشته شده تا امدادگران بتوانند محلها را شناسایی کنند. همزمان داوطلبان با موتورسیکلت اقلام امدادی را از کاراکاس و والنسیا به مناطق آسیبدیده منتقل میکنند.
با وجود قدردانی اولیه مقامهای دولتی از داوطلبان، رودریگز و دیگر مسئولان بعدتر از مردم خواستند از سفر به شهر لا گوایرا خودداری کنند، زیرا ازدحام خودروها عملیات امداد را با مشکل مواجه کرده است.
امور مربوط به جانباختگان با کندی پیش میرود
دولت اعلام کرد از ساعت هشت شب جادههای منتهی به منطقه فقط برای خودروهای امدادی رسمی و تیمهای ثبتشده باز خواهد بود.
مشکلات در روند انجام امور مربوط به جانباختگان نیز ادامه دارد.
ریکاردو تریاس، وکیل ۷۳ ساله، به رویترز گفت هنوز موفق نشده گواهی فوت پسرخوانده ۵۴ سالهاش، آرماندو لوپس، را دریافت کند.
جسد او پنجشنبه شب از زیر آوار ساختمان محل سکونتش در شهر ساحلی کارابالدا بیرون کشیده شد اما همچنان در محل باقی مانده است.
او گفت: «میخواهیم جسد را به ما تحویل دهند .... نمیتوانیم آن را ببریم و اگر همینجا بماند، تجزیه خواهد شد. هنوز هیچ مقامی از پزشکی قانونی به اینجا نیامده است.»
خبرنگاران رویترز همچنین در شهر کاتیا لا مار در ایالت لا گوایرا مشاهده کردند که شماری از مردم از یک فروشگاه آسیبدیده کالاهایی مانند دستمال توالت، روغن خوراکی و نان خارج میکردند.
به گفته آنها، پلیس، گارد ملی و دیگر نیروهای دولتی در برابر این اقدامات مداخلهای نکردند.
صنعت نفت ونزوئلا آسیب جدی ندیده
مقامهای ونزوئلا تاکید کردهاند صنعت نفت کشور آسیب جدی ندیده است.
پائولا هنائو، وزیر نفت، در گفتوگویی رادیویی گفت تولید نفت بدون اختلال ادامه دارد و توزیع سوخت نیز تضمین خواهد شد.
مدیران و کارکنان صنعت نفت نیز اعلام کردند زیرساختهای اصلی این بخش از خسارتهای عمده در امان مانده است.
در همین حال، تیمهای امداد و نجات از کشورهای مختلف، از جمله برخی کشورهایی که سالها روابط پرتنشی با ونزوئلا داشتهاند، از اواخر پنجشنبه وارد این کشور شدند.
رودریگز جمعه پنجم تیر ماه تلفنی با دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، و مارکو روبیو، وزیر خارجه این کشور، گفتوگو کرد.
او و دیگر مقامهای ونزوئلا پیشتر نیز با فرماندهی شمال ارتش آمریکا و کارشناسان مدیریت بحران دیدار کرده بودند.
ایالات متحده اعلام کرده است ۱۵۰ میلیون دلار کمک اضطراری به ونزوئلا اختصاص میدهد و همزمان بخشی از تحریمهای این کشور را کاهش خواهد داد.
ارتش آمریکا نیز دو کشتی به منطقه اعزام کرده و اعلام کرده است بالگردها و هواپیماهای نظامی در عملیات امداد و نجات مشارکت خواهند کرد.
در محله ساحلی لوس کورالس، ۵۰ عضو تیم امداد السالوادور با استفاده از پهپاد، اسکنرهای حرارتی و سگهای زندهیاب، در حال جستوجوی بازماندگان در سه ساختمان ۱۰ طبقه هستند.
روبرتو گاویدیا، رییس این تیم، به رویترز گفت: «مردم به ما گفتهاند صدای افراد گرفتار را میشنوند. با آنها تماس تلفنی میگیرند، پاسخ میدهند و صدای فریاد و درخواست کمکشان شنیده میشود.»
نایب بوکله، رییسجمهوری السالوادور، نیز در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد نیروهای کشورش دختری ۱۵ ساله را به همراه حیوان خانگیاش در طبقه نهم یکی از ساختمانهای فروریخته شناسایی کردهاند و در حال تلاش برای نجات آنها هستند.
رویترز در پایان گزارش خود یادآوری کرد که این زمینلرزهها کشوری را هدف قرار دادهاند که سالها بحران اقتصادی و سیاسی، زیرساختهای آن را تضعیف کرده، میلیونها نفر را به مهاجرت واداشته و بخش بزرگی از جمعیت آن را با فقر روبهرو کرده است.
سوهیل سارکیز، زن ۵۰ سالهای که چند ماه پیش شغل خود را از دست داده، گفت: «ساختمان محل زندگیام دیگر قابل سکونت نیست و حالا هیچ چیز ندارم. فقط من و پسرم ماندهایم و هیچ خانوادهای هم در داخل کشور نداریم.»
سازمان زمینشناسی آمریکا برآورد کرده است شمار قربانیان این فاجعه ممکن است از ۱۰ هزار نفر فراتر رود. رقمی که در صورت تحقق، این حادثه را به یکی از مرگبارترین زمینلرزههای آمریکای لاتین در یک قرن اخیر تبدیل خواهد کرد.
همچنین سازمان بینالمللی مهاجرت وابسته به سازمان ملل اعلام کرده است نزدیک به هفت میلیون نفر ممکن است از پیامدهای این زمینلرزهها آسیب ببینند و این نهاد در حال توزیع سرپناههای اضطراری و دیگر اقلام امدادی است.
