نتبلاکس، نهاد ناظر بر دسترسی آزاد به اینترنت و اختلالهای شبکه، از بازگشت جزئی اتصال به اینترنت در ایران خبر داد. همزمان، اعلام بازگشایی تدریجی اینترنت بینالملل به صحنهای از کشمکش میان نهادهای مختلف حکومت تبدیل شده و خبرگزاری فارس از لغو دستور بازگشایی اینترنت خبر داده است.
نتبلاکس سهشنبه پنجم خرداد در تازهترین بهروزرسانی خود نوشت که قطعی اینترنت در ایران اکنون وارد هشتادوهشتمین روز شده و مردم پس از بیش از دو هزار و ۸۸ ساعت همچنان در تاریکی دیجیتال بهسر میبرند. با این حال، دادههای زنده نشان میدهد که اتصال به اینترنت بهصورت جزئی در حال بازگشتن است.
همزمان، وزارت ارتباطات و مقامهای دولت پزشکیان از آغاز روند اتصال و بازگشت اینترنت به وضعیت پیش از دیماه ۱۴۰۴ سخن خبر دادند و از سوی دیگر، دیوان عدالت اداری اعلام کرد که اجرای مصوبه ستاد ویژه ساماندهی فضای مجازی تا زمان بررسی شکایتی علیه این نهاد متوقف شده است. خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، نیز از لغو دستور بازگشایی اینترنت گزارش داد.
خبرگزاری ایسنا، شامگاه دوشنبه چهارم خرداد به نقل از یک منبع مطلع در وزارت ارتباطات گزارش داد با صدور دستور اتصال اینترنت بینالملل از سوی ستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، روند اتصال در حال انجام است.
بر اساس این گزارش، دسترسی به اینترنت بینالملل طی ۲۴ ساعت آینده برای همه کاربران در ایران فراهم خواهد شد.
همزمان احسان چیتساز، معاون سیاستگذاری و برنامهریزی توسعه فاوا و اقتصاد دیجیتال وزارت ارتباطات، نیز در گفتوگو با سیتنا،پایگاه خبری در حوزه فنآوری اطلاعات، از آغاز بازگشایی تدریجی اینترنت بینالملل خبر داد.
او گفت در پی دستور مسعود پزشکیان، تا دقایقی دیگر نخستین دسترسیها به اینترنت بینالملل برقرار میشود و کاربران بهتدریج شاهد بازگشایی اینترنت خواهند بود.
چیتساز نیز بر برقرار شدن «دسترسی کامل کاربران به اینترنت بینالملل تا ۲۴ ساعت آینده» تاکید کرد.
سیتنا به نقل از یک منبع مطلع نوشت برخی سرویسها و پیامرسانهای بینالمللی در فاز نخست بازگشایی قرار ندارند و بهتدریج، در مراحل بعدیِ بازگشایی شبکه، در دسترس کاربران قرار خواهند گرفت.
گزارش فارس از لغو دستور بازگشایی اینترنت
همزمان با این پیشرفتها در زمینه بازگشت اینترنت به وضعیت پیش از ۱۸ و ۱۹ دی ۱۴۰۴، خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، گزارش داد دیوان عدالت اداری در پی طرح شکایتهایی درباره ابطال «سند ایجاد ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی کشور»، دستور موقت توقف اجرای این مصوبه را صادر کرده است.
بر اساس اعلام دیوان عدالت اداری، هیات تخصصی صنایع و بازرگانی این دیوان با احراز «ضرورت و فوریت» موضوع، اجرای مصوبه مربوط به ایجاد «ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی کشور» را تا زمان رسیدگی به شکایت متوقف کرده است.
دیوان عدالت اداری همچنین اعلام کرد مصوبات این ستاد تا زمان رسیدگی به شکایت، غیرقابل اجرا خواهد بود.
پیشتر مسعود پزشکیان، با ایجاد این ستاد و معرفی محمدرضا عارف به عنوان رییس آن، خواستار تعیین تکلیف وضعیت اینترنت شده بود و دوشنبه این ستاد مصوب کرد که اینترنت بینالمللی در ایران، به شرایط پیش از دیماه ۱۴۰۴ بازگردد.
همچنین فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت پزشکیان، سهشنبه گفت ستاد ویژه ساماندهی فضای مجازی با بازگشایی اینترنت موافقت کرده و این تصمیم از سوی مسعود پزشکیان ابلاغ شده است.
علی یزدیخواه، نایبرییس کمیسیون فرهنگی مجلس، ۳۱ اردیبهشت گفته بود نهادهای بالادستی به این نتیجه رسیدهاند که بازگشایی اینترنت به صلاح همه نیست.
ادامه قطع اینترنت در ایران با ایجاد چالشهای گسترده در حوزههای آموزشی، تجاری و معیشتی، روند عادی زندگی شهروندان را با بحرانی جدی روبهرو کرده است.
این اختلالات همچنین الگوی دسترسی کاربران تلفن همراه در ایران به اینترنت جهانی را دستخوش تغییر کرده و نحوه استفاده آنان از خدمات آنلاین را تحت تاثیر قرار داده است.
شرکت امنیت سایبری «گمبیت سکیوریتی»، مستقر در تلآویو، سهشنبه پنجم خرداد گزارش داد هکرها بیش از ۷۰۰ گیگابایت داده شامل ایمیلها، نسخههای پشتیبان و فایلهای داخلی «سازمان حملونقل کلانشهر لسآنجلس» را به سرقت بردند.
این شرکت افزود دادههای ربودهشده را پس از آنکه به اشتباه در فضای آنلاین انتشار یافته بود، کشف کرده است.
به گزارش گمبیت سکیوریتی، شواهد دیجیتال موجود، سرور میزبان این اطلاعات را به یک گروه هکری مرتبط میکند که پیشتر از سوی مقامهای اسرائیلی به تهران نسبت داده شده بود.
مقامهای رسمی جمهوری اسلامی، اسرائیل و ایالات متحده، تاکنون به گزارش رویترز واکنشی نشان ندادهاند.
مقامهای سازمان حملونقل لسآنجلس ماه گذشته در بیانیهای اعلام کردند در حال همکاری با نیروهای انتظامی و متخصصان امنیت سایبری هستند تا سامانههای خود را دوباره به حالت عادی بازگردانند.
در این بیانیه آمده بود: «شناسایی عامل حمله بخشی از روند تحقیقات است و ما در این خصوص گمانهزنی نخواهیم کرد.»
پیشتر در مهرماه ۱۴۰۴، شرکت مایکروسافت گزارش داده بود جمهوری اسلامی در کنار روسیه، چین و کره شمالی، بهطور گسترده از هوش مصنوعی برای پیشبرد حملات سایبری خود بهره میبرد.
نقش گروه هکری «ابابیل میناب»
رویترز در ادامه نوشت از زمانی که یک گروه ناشناخته طرفدار تهران با نام «ابابیل میناب» مسئولیت عملیات علیه سامانه حملونقل لسآنجلس را بر عهده گرفت، متخصصان امنیت دیجیتال به دست داشتن جمهوری اسلامی در این رویداد مشکوک شدند.
افزون بر این، ادبیات و شیوه عملکرد «ابابیل میناب» با ویژگیهای گروههای هکری خودخواندهای همخوانی دارد که به باور پژوهشگران آمریکایی و اسرائیلی، در واقع «پوششی برای جاسوسان ایرانی» هستند.
ایال سلا، مدیر بخش اطلاعات تهدید در شرکت گمبیت، گفت ارتباط میان گروه ابابیل و حکومت ایران از مدتها پیش یکی از فرضیههای اصلی تحقیقات بوده است.
او افزود: «یافتههای جدید ما شواهد جرمشناسانهای ارائه میدهد که این فرضیه را تقویت میکند.»
گمبیت یک استارتاپ امنیتی است که در میان بنیانگذاران آن، شماری از اعضای سابق یگان ۸۲۰۰ اسرائیل دیده میشوند.
این یگان، واحد اطلاعات سایبری و شنود ارتش اسرائیل است و نقشی مشابه آژانس امنیت ملی آمریکا در عملیات اطلاعاتی و جنگ الکترونیک دارد.
حمله سایبری به سامانه حملونقل لسآنجلس ۲۵ اسفند ۱۴۰۴ رخ داد و گروه هکری ابابیل حدود دو هفته بعد مسئولیت آن را بر عهده گرفت.
اگرچه مقامهای لسآنجلس اعلام کردند این نفوذ باعث توقف حرکت قطارها یا اتوبوسها نشد، رسانههای محلی گزارش دادند دستکم برخی نمایشگرهای زمان رسیدن وسایل نقلیه از کار افتاد و شهروندان نتوانستند کارتهای حملونقل خود را شارژ کنند.
ردپای «ابابیل میناب» در سایر حملات سایبری
گروه ابابیل همچنین مسئولیت حمله سایبری به سامانه قطار شهری «تری-ریل» در جنوب فلوریدا، شرکت ردیابی خودرو «وینکس» و شرکت زیرساختی سعودی «یونیمک» را پذیرفته است.
شرکت اسرائیلی گمبیت در ادامه گزارش داد گروه هکری ابابیل چندین سازمان دیگر را نیز هدف قرار داده، اما هویت آنها تاکنون فاش نشده است.
به گفته این شرکت، بررسی دادههای منتشرشده از سوی مهاجمان نشان میدهد یک رسانه و یک مرکز آموزشی در اسرائیل، همراه با یک شرکت کارگزاری بیمه در ترکیه، از جمله قربانیان این حملات بودهاند. با این حال، جزییات بیشتری درباره این نهادها منتشر نشده است.
از زمان آغاز کارزار نظامی آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی در ۹ اسفند ۱۴۰۴، مجموعهای از عملیات سایبری به هکرهای وابسته به تهران نسبت داده شده است؛ از جمله حمله مخرب به شرکت تجهیزات پزشکی «استرایکر» و افشای ایمیلهای شخصی کش پاتل، رییس افبیآی.
پیشتر شبکه سیانان گزارش داده بود هکرهای ایرانی مظنون به دستکاری از راه دور در نشانگرهای سوخت برخی پمپبنزینها هستند.
این رسانه سهشنبه پنجم خرداد با استناد به گزارشهای میدانی از چند استان ایران نوشت اقلام مصرفی و تجهیزات پزشکی مورد استفاده روزانه افراد دارای آسیب نخاعی، از جمله گاز استریل، پانسمانهای تخصصی، سوند، کیسه سوند، ژل، سرنگ، دستمال کاغذی و داروهای مرتبط با زخم بستر، با افزایش چشمگیر قیمت مواجه شدهاند.
به گزارش خبرآنلاین، بهای این اقلام در دو ماه گذشته در سبد مراقبتی شهروندان دارای آسیب نخاعی، دستکم دو تا سه برابر شده است.
تداوم بحران اقتصادی، دسترسی این افراد به تجهیزات ضروری را کاهش داده و به تشدید زخم بستر و افت کیفیت مراقبت روزانه بیماران انجامیده است.
خبرآنلاین هشدار داد کمکهزینه ماهانه ۲.۵ میلیون تومانی بهزیستی برای لوازم بهداشتی، پاسخگوی رشد هزینههای مراقبتی افراد دارای معلولیت نیست و ادامه این روند میتواند مشکلات جسمی و هزینههای درمانی آنها را افزایش دهد.
در هفتههای اخیر، شهروندان با ارسال پیامهایی به ایراناینترنشنال، از تورم افسارگسیخته، کمبود و افزایش شدید قیمت دارو، رکود عمیق اقتصادی، اخراج گسترده نیروهای کار و مشکلات ناشی از قطع اینترنت در کشور خبر دادهاند.
یکی از مخاطبان در پیام خود با اشاره به پیامدهای وضعیت کنونی برای افراد دارای معلولیت گفت: «بسیاری از خانوادهها حتی نمیتوانند داروی فرزندشان را پیدا کنند. پس از قطع اینترنت، معلولان حرکتی تنها راه ارتباطی خود را با جامعه از دست دادند.»
زندگی عادی معلولان به عصر حجر برگشته است
بهروز مروتی، مدیر کمپین معلولان، در مصاحبه با خبرآنلاین گفت: «افراد دارای آسیب نخاعی در اثر افزایش هزینههای لوازم بهداشتی، در برخی موارد به استفاده چندباره از اقلامی که ماهیت یکبار مصرف دارند، روی آوردهاند و در نتیجه، بخشی از آنان با عفونت و زخمهای ثانویه مواجه شدهاند.»
به گفته مروتی، افزایش قیمت پوشک، تهیه این کالای ضروری را برای بسیاری دشوار کرده و برخی را به استفاده از جایگزینهای غیراستاندارد مانند پارچه و کهنه سوق داده است.
او ادامه داد: «در نتیجه محدودیت دسترسی به لوازم بهداشتی، زندگی عادی معلولان به عصر حجر برگشته. حتی زخمهایی که با مراقبت منظم قابل کنترل هستند، در موارد زیادی عمیقتر شده و خطر عفونت، بستری شدن و عوارض جبرانناپذیر افزایش یافته است.»
مروتی پیشتر در آذرماه ۱۴۰۴ نیز هشدار داده بود ۹۵ درصد افراد دارای معلولیت زیر خط فقر مطلق هستند.
بحران معیشت و تهدید سلامت افراد دارای آسیب نخاعی
خبرآنلاین در ادامه گزارش، با چند تن از افراد دارای آسیب نخاعی گفتوگو کرد و روایت دستاول آنها را از تاثیر بحران اقتصادی بر زندگی روزمرهشان بازتاب داد.
محمود، ساکن قزوین و کارشناس مدیریت بازرگانی، گفت: «ما افراد دارای آسیب نخاعی روزانه دستکم چهار عدد سوند و چهار سرنگ نیاز داریم که در حال حاضر قیمت هر سوند ۱۲ تا ۱۵ هزار تومان و قیمت هر سرنگ پنج هزار تومان است. فقط همین دو قلم ماهانه حدود سه میلیون تومان هزینه دارد.»
او ادامه داد: «برای کنترل زخمها هر روز باید آن را شستوشو، استریل و پانسمان کنیم. این کار در شرایط فعلی هزینه زیادی دارد. خود من بعضی روزها مجبور میشوم فاصله بین دو پانسمان را بیشتر کنم یا بهدلیل کنترل هزینهها از وسایل غیراستاندارد استفاده کنم، اما همین امر باعث بدتر شدن وضعیتم میشود و درد و نگرانی از عفونت، بخشی از زندگی روزمرهام شده است.»
زهرا مرادی، ساکن کرج و کارشناس ارشد روانشناسی، با اشاره به دشواریهای معیشتی موجود هشدار داد زنان دارای آسیب نخاعی در شرایط بغرنج اقتصادی، با چالشهایی دوچندان و «مشکلاتی منحصربهفرد» مواجهاند.
او گفت: «دسترسی به اقلام بهداشتی در دوران قاعدگی، اختلال در عملکرد مثانه و روده و تاثیر آن روی سلامت کلی بدن زنان، دسترسی محدود به خدمات بهداشتی و هزینههای بالای مراجعه به مراکز پزشکی بهجز سلامت جسمی، منجر به نگرانیهای عاطفی و اجتماعی، احساس شرم و کاهش اعتماد به نفس خانمهای دارای آسیب نخاعی هم شده است.»
با وجود ثبت بارش نزدیک به نرمال در میانگین کشوری، مقامهای جمهوری اسلامی همچنان درباره بحران آب در برخی استانها و کلانشهرها هشدار میدهند. بحرانی که به گفته کارشناسان، میتواند تامین آب شرب میلیونها نفر را تهدید کند.
احد وظیفه، رییس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران سازمان هواشناسی، سهشنبه پنجم خرداد با اشاره به تنش آبی در تهران، کرج، مشهد، ساوه و اراک گفت ساکنان این شهرها باید «حداکثر صرفهجویی» را انجام دهند، در غیر این صورت احتمال کمبود آب شرب وجود دارد.
او در گفتوگو با ایسنا اعلام کرد تهران در سال آبی جاری ۱۵۵ میلیمتر بارندگی دریافت کرده، در حالی که میانگین بلندمدت بارش این استان ۲۵۰ میلیمتر است.
به گفته وظیفه، تهران با ۳۸ درصد کمبارشی نسبت به وضعیت نرمال، رکورددار کمبارشی در کشور است و سال گذشته آبی را نیز با حدود ۵۰ درصد کمبارشی به پایان رسانده بود.
وظیفه گفت میانگین بارندگی کشور از ابتدای سال آبی جاری تاکنون ۲۲۵ میلیمتر بوده که نسبت به میانگین بلندمدت ۲۱۷ میلیمتری، حدود چهار درصد بیشتر است، اما پراکندگی نامتوازن بارشها باعث شده بحران آب در برخی مناطق همچنان پابرجا بماند.
به گفته او، استانهای قم، سمنان، مرکزی، گیلان، یزد و اصفهان نیز کمتر از میانگین نرمال بارش دریافت کردهاند.
وظیفه همچنین گفت تهران و البرز با تنش آبی روبهرو هستند و با وجود ثبت بارش نرمال در خراسان رضوی، مشهد نیز در تنش آبی قرار دارد.
یکسوم ظرفیت مخازن سدها خالی است
آمارهای رسمی نشان میدهد ورودی آب به سدهای ایران در ۲۴۳ روز نخست سال آبی جاری (از ابتدای مهر ۱۴۰۴ تا دوم خرداد سال جاری) نسبت به سال قبل ۷۲ درصد افزایش یافته است.
با این حال، هنوز ۳۳ درصد ظرفیت مخازن سدهای کشور خالی است و کارشناسان میگویند توزیع نامتوازن بارشها همچنان مدیریت منابع آب را با چالش روبهرو کرده است.
پیمان عالمی، رییس اتاق اصناف کشاورزی نیز هشدار داد خاموشی چاههای کشاورزی علاوه بر اتلاف منابع آب زیرزمینی، میتواند تولید محصولات کشاورزی را ۲۵ تا ۳۰ درصد کاهش دهد.
او گفت با هر بار قطع برق چاهها، حدود یک ساعت آب در مزرعه تلف میشود و این وضعیت امنیت غذایی را تهدید میکند.
مهدی دانشگر، معاون شرکت مدیریت منابع آب ایران نیز اعلام کرد میانگین بارندگی کشور در سال آبی جاری به ۲۲۹ میلیمتر رسیده که نسبت به سال گذشته ۶۳ درصد افزایش نشان میدهد، اما ۱۲ استان همچنان کمتر از میانگین بلندمدت بارش دریافت کردهاند.
او گفت «نامتوازنی مکانی» و «نامناسب بودن زمان بارشها» همچنان مدیریت منابع آب را دشوار کرده و با وجود افزایش بارندگی، برخی سدها از جمله در زنجان همچنان پایینتر از متوسط بلندمدت قرار دارند.
در ماههای گذشته، همزمان با تشدید بحران آب و آشکارتر شدن ناتوانی جمهوری اسلامی در مدیریت منابع، مقامهای حکومتی بارها سیاستگذاریهای ناکارآمد را نادیده گرفته و مردم را عامل اصلی بحران نشان داده و به «صرفهجویی» فراخواندهاند.
در یکی از آخرین نمونهها، مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، ۳۰ اردیبهشت با هشدار درباره تشدید بحران در صورت مدیریت نشدن مصرف آب، برق، گاز و بنزین، از مردم خواست صرفهجویی را جدی بگیرند.
علی شیرازی، عضو تحریریه ایراناینترنشنال، در ارزیابی این سخنان پزشکیان تاکید کرد که او بهجای ارائه راهکار عملی، بار دیگر مسئولیت مشکلات را متوجه مردم کرده و از آنان خواسته است مصرف آب، برق، گاز و بنزین را کاهش دهند.
او تاکید کرد دولت پزشکیان هیچ برنامه مشخص و موثری برای حل این مشکلات ندارد.
