روزنامه فایننشالتایمز گزارش داد جمهوری اسلامی در پی محاصره دریایی آمریکا و کاهش شدید امکان صادرات نفت، به ذخیرهسازی نفت روی نفتکشهای فرسوده در خلیج فارس روی آورده است. این اقدام نشاندهنده فشار فزاینده بر صادرات نفت ایران در هفتههای اخیر است.
بر اساس این گزارش که سهشنبه ۲۹ اردیبهشت منتشر شد، هماکنون حدود ۳۹ نفتکش حامل نفت و محصولات پتروشیمی ایران در خلیج فارس مستقر هستند؛ در حالی که پیش از آغاز محاصره دریایی آمریکا در ۲۴ فروردین ۱۴۰۵، این تعداد ۲۹ نفتکش بود.
علاوه بر این، تجمع قابل توجهی از کشتیها در نزدیکی پایانه صادرات نفت جزیره خارک مشاهده شده است.
فایننشالتایمز و گروه «اتحاد علیه ایران هستهای» همچنین ۱۳ نفتکش دیگر را در نزدیکی بندر چابهار، در دریای عمان و در محدوده خط محاصره دریایی آمریکا شناسایی کردهاند.
پایگاه خبری بلومبرگ نیز ۲۸ اردیبهشت گزارش داد همزمان با ادامه تنشها در خلیج فارس، شمار نفتکشهای حاضر در اطراف جزیره خارک، مهمترین پایانه صادرات نفت ایران، به بالاترین سطح از زمان آغاز محاصره دریایی آمریکا علیه بنادر ایران رسیده است.
بر اساس این گزارش، تصاویر ماهوارهای ثبتشده در ۲۶ اردیبهشت، حضور ۲۳ نفتکش را در اطراف جزیره خارک نشان دادند. این نفتکشها یا در لنگرگاههای اطراف مستقر بودهاند یا در اسکلههای بارگیری نفت خام و گاز مایع، پهلو گرفتهاند.
افزایش فشار بر صادرات نفت ایران
به نوشته فایننشال تایمز، هدف اعلامشده محاصره دریایی آمریکا، «متوقف کردن درآمدهای نفتی حکومت ایران از طریق بازرسی، توقیف یا بازگرداندن کشتیهای حامل نفت ایران» است.
این گزارش افزود جمهوری اسلامی پیش از آغاز حملات آمریکا و اسرائیل، ماهانه بین ۴۰ تا ۶۰ میلیون بشکه نفت صادر میکرد که معادل حدود دو درصد عرضه جهانی نفت است.
بخش عمده این صادرات با ناوگانی از نفتکشهای قدیمی انجام میشد که بسیاری از آنها تحت تحریم دولتهای غربی قرار دارند اما همچنان به پالایشگاههای آسیایی خدمات میدهند.
با ادامه بسته ماندن تنگه هرمز و تداوم درآمدهای نفتی جمهوری اسلامی، آمریکا در فروردینماه تصمیم گرفت بنادر جنوب ایران را محاصره و کشتیهای حامل نفت ایران را توقیف کند.
ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، اعلام کرد از زمان اجرای این محاصره، ۷۲ کشتی را به بنادر ایران بازگردانده و چهار کشتی را نیز از کار انداخته است.
بازگشت نفتکشهای قدیمی به چرخه ذخیرهسازی
فایننشالتایمز نوشت محدود شدن صادرات نفت، جمهوری اسلامی را ناچار کرده برای ذخیرهسازی شناور نفت از نفتکشهای قدیمی استفاده کند.
در یکی از نمونهها، یک ابرنفتکش ۳۰ ساله که به گفته تحلیلگران بیش از دو سال بلااستفاده بود، از اواخر فروردین دوباره در خلیج فارس مشاهده شده است.
شرکت تحلیل داده «کپلر» اعلام کرد میزان نفت خام ایران، ذخیرهشده در نفتکشهای مستقر در خاورمیانه، اکنون به بالاترین سطح از آغاز جنگ رسیده و از ابتدای درگیریها تاکنون ۶۵ درصد افزایش یافته است.
بر اساس برآورد این شرکت، حدود ۴۲ میلیون بشکه نفت خام ایران اکنون روی نفتکشها ذخیره شده است.
شرکت «کایروس» نیز اعلام کرد ذخایر نفتی زمینی ایران حدود ۱۰ میلیون بشکه افزایش یافته و مخازن داخلی اکنون حدود ۶۴ درصد پر شدهاند. ظرفیتی که تنها چند هفته دیگر امکان ادامه تولید را فراهم میکند.
خارک، مرکز تجمع نفتکشها
بر اساس تحلیل تصاویر ماهوارهای آژانس فضایی اروپا، تعداد نفتکشهای متوقفشده در اطراف جزیره خارک، مهمترین پایانه صادرات نفت ایران، از شش کشتی در یک ماه پیش به ۲۰ کشتی رسیده است. بسیاری از این کشتیها سامانههای موقعیتیاب خود را خاموش کردهاند و در دادههای معمول کشتیرانی قابل مشاهده نیستند.
این گزارش همچنین به وقوع یک لکه بزرگ نفتی در نزدیکی خارک اشاره کرد و نوشت بین ۱۶ تا ۲۴ اردیبهشت، هیچ نفتکشی در این پایانه بارگیری نکرده است.
تصاویر ماهوارهای نشان میدهد این لکه نفتی بعدا در آبهای جنوب و جنوب غربی جزیره پراکنده شده است.
فایننشالتایمز در پایان نوشت تنها تعداد محدودی از نفتکشهای ایرانی موفق شدهاند از محاصره عبور کنند. یکی از این کشتیها، نفتکش «هیوج» با پرچم جمهوری اسلامی، پس از بارگیری در خارک در ۲۲ فروردین، مسیر طولانی و غیرمعمولی را از طریق تنگه لومبوک اندونزی به سمت چین طی کرده تا از رهگیری نیروی دریایی آمریکا جلوگیری کند.
در بیانیه این کارزار آمده است حکومت جمهوری اسلامی در هفتههای اخیر، همزمان با گسترش فضای امنیتی و حضور نیروهای وابسته به حکومت در خیابانها، بر اجرای احکام اعدام نیز افزوده است.
این کارزار، به اعدام عبدالجلیل شهبخش، زندانی سیاسی بلوچ، در زندان زاهدان و همچنین محمد عباسی، از بازداشتشدگان اعتراضات دیماه ۱۴۰۴، اشاره کرد و در بیانیه خود نوشت که حکومت با استفاده از مجازات اعدام، در پی «ایجاد ترس و وحشت در جامعه» است.
کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» تاکید کرد که اعدام صرفا یک مجازات قضایی نیست، بلکه «مهمترین ابزار سرکوب و قتل حکومتی» است که برای وادار کردن جامعه به سکوت و تسلیم به کار گرفته میشود.
افزایش نگرانیهای بینالمللی درباره اعدامها در ایران
بیانیه این کارزار در حالی منتشر شد که موج اعدامها در ایران با واکنش گسترده نهادهای حقوق بشری و چهرههای بینالمللی روبهرو شده است.
۲۸ اردیبهشت بیش از ۳۰۰ چهره حقوقی، سیاسی و حقوق بشری جهان در نامهای سرگشاده خطاب به دبیرکل سازمان ملل، نسبت به «اعدامهای سیستماتیک و تشدید جنایات فجیع در ایران» هشدار دادند و خواستار اقدام فوری جامعه جهانی برای توقف موج اعدامها شدند.
امضاکنندگان این نامه اعلام کردند جمهوری اسلامی از زمان آغاز تنشهای منطقهای در ۹ اسفند ۱۴۰۴، بیثباتی سیاسی را به ابزاری برای تشدید سرکوب داخلی، بازداشتهای گسترده، شکنجه، قطع اینترنت و افزایش اعدامها تبدیل کرده است.
در این نامه همچنین آمده است از ۲۹ اسفند ۱۴۰۴ تاکنون، دهها نفر پس از روندهای قضایی فاقد حداقل استانداردهای دادرسی عادلانه اعدام شدهاند و شماری دیگر نیز در معرض خطر اجرای حکم قرار دارند.
عفو بینالملل: جمهوری اسلامی عامل اصلی افزایش اعدامها در جهان است
همزمان، سازمان عفو بینالملل نیز در گزارش سالانه خود که ۲۸ اردیبهشت منتشر شد، اعلام کرد شمار اعدامها در جهان در سال ۲۰۲۵ به بالاترین سطح در ۴۴ سال گذشته رسیده و جمهوری اسلامی اصلیترین عامل این افزایش بوده است.
بر اساس این گزارش، دستکم دو هزار و ۷۰۷ نفر در ۱۷ کشور جهان در سال ۲۰۲۵ اعدام شدهاند که از این میان، جمهوری اسلامی مسئول دستکم دو هزار و ۱۵۹ اعدام بوده است.
عفو بینالملل همچنین اعلام کرد نزدیک به نیمی از اعدامهای ثبتشده در جهان به جرایم مرتبط با مواد مخدر مربوط بوده و ایران با ۹۹۸ اعدام مرتبط با مواد مخدر، بیشترین سهم را داشته است.
اگنس کالامار، دبیرکل عفو بینالملل، تاکید کرد که برخی حکومتها از اعدام برای «ایجاد ترس، سرکوب مخالفتها و نمایش قدرت» استفاده میکنند.
اعتصاب غذا در ۵۶ زندان
کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» در ادامه بیانیه خود نوشت که حکومت با اعدام جوانان، بهویژه در شرایط بحران اقتصادی و نارضایتی اجتماعی، تلاش میکند جامعه را مرعوب کند، اما این خشونت «بذر آگاهی و مقاومت» را در جامعه گسترش میدهد.
این کارزار همچنین از فعالان سیاسی، صنفی، مدنی و حقوق بشری خواست تا برای توقف اعدامها متحد شوند و صدای اعتراض زندانیان را به نهادهای بینالمللی برسانند.
بر اساس اعلام این کارزار، زندانیان معترض این هفته در زندانهای ازبرم لاهیجان، اراک، اردبیل، ارومیه، اسدآباد اصفهان، اهر، اوین، ایلام، بانه، برازجان، بروجرد، بم، بهبهان، بوکان، تبریز، تهران بزرگ، طبس، عادلآباد شیراز، قائمشهر، قزلحصار، قرچک، چوبیندر قزوین، کامیاران، کهنوج، گرگان، گنبدکاووس، خرمآباد، خورین ورامین، خوی، دهدشت، دیزلآباد کرمانشاه، رامهرمز، رشت، رودسر، زاهدان، سبزوار، سقز، سلماس، سنندج، سپیدار اهواز، شیبان اهواز، نظام شیراز، فردیس کرج، فیروزآباد فارس، لنگرود قم، مرکزی بیرجند، مرکزی کرج، مریوان، مهاباد، میاندوآب، نقده، یاسوج و یزد، دست به اعتصاب غذا زدند.
بر اساس این گزارش، جمهوری اسلامی از این فرصت برای بازگشایی دهها محل استقرار موشکهای بالستیک که در جریان حملات هدف قرار گرفته بودند، استفاده کرده است.
جابهجایی پرتابگرهای متحرک موشکی و تطبیق تاکتیکهای نظامی برای دور تازه احتمالی جنگ نیز از دیگر اقدامهای تهران عنوان شده است.
یک مقام نظامی آمریکا به نیویورکتایمز گفت بسیاری از موشکهای بالستیک جمهوری اسلامی در تاسیسات زیرزمینی عمیق در دل کوههای گرانیتی نگهداری میشدند و آمریکا در حملات خود عمدتا ورودی این مراکز را هدف قرار داده بود.
به گفته او، فروریختن دهانه این تاسیسات باعث مدفون شدن آنها شد، اما ساختار اصلی سایتها از بین نرفت و اکنون حکومت ایران بخش قابل توجهی از این مراکز را دوباره بازگشایی کرده است.
این مقام آمریکایی افزود تهران همچنین بسیاری از تسلیحات باقیمانده خود را جابهجا کرده و در میان مقامهای جمهوری اسلامی این باور تقویت شده که میتوانند در برابر آمریکا مقاومت کنند؛ چه از طریق بستن موثر تنگه هرمز، چه با حمله به زیرساختهای انرژی کشورهای خلیج فارس و چه با تهدید هواپیماهای آمریکایی.
جمهوری اسلامی در انتظار جنگی کوتاه اما شدید
نیویورکتایمز نوشت با وجود ادامه مذاکرات، مقامهای جمهوری اسلامی خود را برای احتمال ازسرگیری حملات آماده کردهاند و هشدار دادهاند در صورت وقوع جنگ تازه، هزینه سنگینی به همسایگان و اقتصاد جهانی تحمیل خواهند کرد.
حمیدرضا عزیزی، پژوهشگر مسائل امنیتی ایران در موسسه آلمانی امور بینالملل و امنیت، به این روزنامه گفت مقامهای جمهوری اسلامی در دور نخست جنگ، خود را برای یک درگیری طولانیمدت حدود سه ماهه آماده کرده بودند و به همین دلیل استفاده از موشکها را محدود کردند تا بتوانند هفتهها حملات را ادامه دهند.
اما به گفته او، اگر جنگ دوباره آغاز شود، رهبران جمهوری اسلامی انتظار یک نبرد «کوتاه اما بسیار شدید» را دارند؛ جنگی که میتواند با حملات هماهنگ به زیرساختهای انرژی ایران همراه باشد.
به نوشته نیویورکتایمز، جمهوری اسلامی ممکن است در دور تازه درگیریها روزانه دهها یا حتی صدها موشک شلیک کند تا «محاسبات طرف مقابل را تغییر دهد».
تهدید خلیج فارس و بابالمندب
این گزارش افزود که کشورهای عربی خلیج فارس در صورت آغاز دوباره جنگ، ممکن است با حملات شدیدتر به زیرساختهای انرژی خود روبهرو شوند. هدف قرار دادن میادین نفتی، پالایشگاهها و بنادر نفتی، یکی از مهمترین ابزارهای تهران برای وارد آوردن فشار بر اقتصاد جهانی توصیف شده است.
نیویورکتایمز همچنین به افزایش تهدیدهای لفظی علیه امارات متحده عربی اشاره کرد و نوشت برخی مقامها و تحلیلگران نزدیک به جمهوری اسلامی معتقدند امارات با میزبانی پایگاههای نظامی آمریکا، در حملات علیه حکومت ایران نقش داشته است.
مهدی خراطیان، تحلیلگر نزدیک به نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی، ماه گذشته گفته بود: «ما حتما باید امارات را به دوران شترسواری برگردانیم و میتوانیم این کار را بکنیم. اگر لازم باشد، ابوظبی را اشغال خواهیم کرد.»
این روزنامه همچنین نوشت جمهوری اسلامی ممکن است علاوه بر تنگه هرمز، بر تنگه بابالمندب نیز فشار وارد کند. آبراهی راهبردی میان دریای سرخ و خلیج عدن که حدود یکدهم تجارت جهانی از آن عبور میکند و در نزدیکی مناطق تحت کنترل حوثیهای مورد حمایت جمهوری اسلامی قرار دارد.
به نوشته نیویورکتایمز، اگر تهران احساس کند کنترلش بر تنگه هرمز در خطر است، ممکن است تلاش کند آمریکا را همزمان در دو جبهه دریایی درگیر کند.
این گزارش در پایان افزود اگرچه حوثیها وعده دادهاند در صورت وقوع جنگ منطقهای از تهران حمایت کنند، اما در دور قبلی درگیریها واکنش محتاطانهای نشان دادند. موضوعی که تحلیلگران آن را ناشی از نگرانی این گروه درباره کاهش ذخایر نظامیاش میدانند.
