دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در اظهاراتی تازه بار دیگر جمهوری اسلامی را به ادامه حملات نظامی تهدید کرد و گفت «نابودی نظامی ایران» هنوز پایان نیافته است؛ اظهاراتی که در بحبوحه تنشهای فزاینده بر سر برنامه هستهای ایران و در جریان سفر او به چین مطرح شده است.
ترامپ پنجشنبه ۲۴ اردیبهشت در پیامی در شبکه اجتماعی تروث سوشال، ضمن دفاع از عملکرد دولت خود، بهطور تلویحی از احتمال ادامه عملیات نظامی علیه جمهوری اسلامی خبر داد.
ترامپ در این پیام نوشت: «وقتی رییسجمهوری شی با ظرافت از ایالات متحده بهعنوان کشوری شاید در حال افول یاد کرد، منظورش خسارت عظیمی بود که در چهار سال دولت جو بایدن به کشور ما وارد شد، و در این مورد او صد درصد درست میگفت.»
او در ادامه این پیام نوشت: «رییسجمهوری شی به رشد فوقالعادهای که آمریکا در ۱۶ ماه دولت ترامپ تجربه کرده اشاره نمیکرد؛ رشدی که شامل رکورد بازار سهام، پیروزی نظامی، روابط شکوفا در ونزوئلا و نابودی نظامی ایران (ادامه دارد!) میشود.»
ترامپ این اظهارات را در جریان سفر به پکن و پس از دیدار با شی جینپینگ، رییسجمهوری چین، بیان کرد؛ سفری که در آن موضوع جنگ ایران، بحران تنگه هرمز و برنامه هستهای جمهوری اسلامی از محورهای اصلی گفتوگوها بود.
رییسجمهوری آمریکا در پیام خود با حمله به دولت جو بایدن،گفت آمریکا در دوران ریاستجمهوری او «کشوری در حال افول» بوده اما اکنون دوباره به «داغترین کشور جهان» تبدیل شده است.
او همچنین تاکید کرد ایالات متحده اکنون «قویترین ارتش جهان» را در اختیار دارد و اقتصاد این کشور بار دیگر به قدرتی برتر تبدیل شده است.
«یا توافق میکنند، یا کار را تمام خواهیم کرد»
ترامپ که بارها تاکید کرده اجازه نخواهد داد جمهوری اسلامی به سلاح هستهای دست پیدا کند، پیش از سفر به چین نیز مواضع سختگیرانهای علیه تهران اتخاذ کرده بود.
او سهشنبه ۲۲ اردیبهشت در گفتوگو با خبرنگاران هشدار داد جمهوری اسلامی باید شرایط آمریکا برای پایان جنگ و حلوفصل پرونده هستهای را بپذیرد.
ترامپ گفت: «یا کار درست را انجام میدهند، یا ما کار را تمام خواهیم کرد.»
او همچنین این ادعا را رد کرد که افزایش قیمتها و فشارهای اقتصادی در آمریکا باعث شده واشینگتن به دنبال پایان سریع جنگ باشد.
ترامپ تاکید کرد: «من به وضعیت مالی آمریکاییها فکر نمیکنم. فقط به یک چیز فکر میکنم؛ اینکه نباید اجازه دهیم ایران به سلاح هستهای دست پیدا کند.»
او افزود: «مهمترین مساله این است که ایران نباید سلاح هستهای داشته باشد. هر آمریکایی این را درک میکند.»
رییسجمهوری آمریکا همچنین تاکید کرد واشینگتن «به هر شکل ممکن» در این رویارویی پیروز خواهد شد.
او گفت: «ما به هر حال پیروز میشویم؛ چه از راه صلحآمیز و چه غیر از آن. هر طور حساب کنید، ما برندهایم.»
ترامپ: «ایران یا توافق میکند یا نابود میشود»
ترامپ در سخنان خود به پاسخ جمهوری اسلامی به پیشنهاد آمریکا برای توافق نیز اشاره کرده بود؛ پیشنهادی که او روز یکشنبه آن را «غیرقابل قبول» خوانده بود.
به گفته ترامپ، مقامهای جمهوری اسلامی ابتدا پذیرفته بودند که هرگز به سلاح هستهای دست پیدا نکنند، اما پاسخ نهایی تهران با آن توافق اولیه تفاوت داشته است.
او گفت: «آنها گفتند هرگز سلاح هستهای نخواهند داشت، اما چیزی که برای من فرستادند آن چیزی نبود که توافق کرده بودیم. ما بازی نمیکنیم.»
ترامپ در سخنان پیشین خود بار دیگر جمهوری اسلامی را تهدید کرد و گفته بود: «ما ایران را کاملاً تحت کنترل داریم. یا توافق خواهیم کرد، یا ایران نابود خواهد شد.»
گزارشهایی که در جریان و پس از نشست منتشر شد - از جمله اظهاراتی که فاکسنیوز بر آنها تاکید کرد - نشان میدهد چین آمادگی خود را برای ایفای نقشی فعالتر در تثبیت وضعیت پیرامون ایران و تنگه هرمز اعلام کرده است. اما هرگونه همکاری چین احتمالاً محدود، مبتنی بر معامله و وابسته به اولویتهای راهبردی گستردهتر پکن باقی خواهد ماند.
پیش از ترک واشینگتن توسط ترامپ، اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، چین را متهم کرده بود که «بزرگترین حامی دولتی تروریسم» را تامین مالی میکند. خود ترامپ نیز گفته بود قصد دارد «گفتوگویی طولانی» با شی جینپینگ داشته باشد. پیشتر نیز وزارت خزانهداری آمریکا پنج پالایشگاه موسوم به «تیپات» در چین را که نفت ایران را فرآوری میکنند، تحریم کرده بود.
این اقدامات غافلگیرکننده نبود. جنگ میان آمریکا، اسرائیل و ایران خاورمیانه را متزلزل کرده، جریان جهانی انرژی را تهدید کرده و در میان رایدهندگان و مصرفکنندگان آمریکایی بهطور فزایندهای نامحبوب شده است. مساله ایران اکنون به یکی از اولویتهای اصلی کاخ سفید تبدیل شده است.
چین دلایلی برای گوش دادن دارد. پکن پیشتر نیز نشانههایی از تمایل به مهار تهران نشان داده بود؛ از جمله تشویق [حکومت] ایران به حضور در مذاکرات اسلامآباد. چین نمیخواهد آتشبس شکننده کنونی فروبپاشد. همچنین خواهان بسته شدن تنگه هرمز یا رکود جهانیای که به صادرات چین آسیب بزند، نیست.
سرمایهگذاریهای چین در برقرسانی و انرژیهای تجدیدپذیر، تابآوری این کشور را افزایش داده، اما آن را در برابر شوک بزرگ در خاورمیانه مصون نکرده است. با این حال، اگر کمک شی جینپینگ ارائه شود، رایگان نخواهد بود.
وانگ یی، وزیر خارجه چین، در گفتوگوی اخیر خود با مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، بهصراحت اعلام کرد مساله تایوان همچنان محور اصلی نگرانیهای پکن و بزرگترین خطر در روابط آمریکا و چین است. روایت رسمی چین از دیدار ترامپ و شی نیز نشان میدهد تایوان در مرکز گفتوگوها قرار داشته، در حالی که «وضعیت خاورمیانه» در سطح پایینتری از دستور کار مطرح شده است.
پیام این مساله دشوار نیست: اگر واشینگتن خواهان همکاری چین باشد، پکن انتظار خواهد داشت آمریکا موضع نرمتری درباره تایوان اتخاذ کند.
چند مقام کنونی و پیشین آمریکایی ابراز نگرانی کردهاند که ترامپ - که گفته بود قصد دارد «آن گفتوگو» را با شی انجام دهد - ممکن است بسته تسلیحاتی ۱۴ میلیارد دلاری تایوان را که کنگره در ژانویه تصویب کرده، به تعویق بیندازد یا کاهش دهد.
به بیان دیگر، چین دلایل زیادی برای حمایت از کاهش تنش با [حکومت] ایران دارد، اما به نظر میرسد پکن این بحران را در چارچوب یک معامله راهبردی بزرگتر با واشینگتن میبیند.
کمک شی جینپینگ همچنین احتمالاً محدود باقی خواهد ماند. پکن و تهران همچنان در یک هدف اساسی مشترکاند: هر دو خواهان بقای جمهوری اسلامی هستند. هر دو میخواهند [حکومت] ایران از این درگیری بهعنوان بازندهای شکستخورده و تحقیرشده خارج نشود. هر دو با نظمی منطقهای که توسط آمریکا و اسرائیل شکل داده شود مخالفاند.
برای تهران، شکست میتواند فاجعهای تهدیدکننده برای بقای حکومت باشد. برای پکن نیز چنین شکستی نشانهای دیگر از این خواهد بود که قدرت فشار و اجبار آمریکا همچنان قادر است شرکای ضدآمریکایی را در هم بشکند.
بنابراین چین ممکن است تهران را به مذاکره تشویق کند، از ادبیات مربوط به «ثبات منطقهای» حمایت کند یا به ترامپ کمک کند تا ادعای پیشرفت دیپلماتیک داشته باشد. حتی ممکن است تغییرات تاکتیکی آرامی در روابط اقتصادی خود با ایران ایجاد کند. اما هر اقدامی با دقت و در راستای منافع خود چین تنظیم خواهد شد.
چین ممکن است به تثبیت اوضاع کمک کند، اما به واشینگتن برای شکست دادن تهران کمک نخواهد کرد.
اینکه سفارت چین در واشینگتن گزارشها درباره توافق وانگ یی و مارکو روبیو در ماه آوریل مبنی بر اینکه تنگه هرمز باید بدون دریافت عوارض باقی بماند را تکذیب نکرده، نمونه خوبی از این رویکرد است. همچنین اظهارات آمریکاییها که میگویند چین با دستیابی ایران به سلاح هستهای مخالف است نیز همین معنا را دارد. هر دو مورد نشانه حسن نیت هستند، اما هیچکدام تغییر واقعی در موضع پکن یا عدول از منافع آن محسوب نمیشوند.
این بدان معناست که ترامپ ممکن است موفق شده باشد حمایت چین را برای کاهش تنش جلب کند. حتی شاید شی جینپینگ را متقاعد کرده باشد که ادامه جنگ برای چین بیش از حد پرهزینه است و پکن منافعی در سوق دادن تهران به سمت مصالحه دارد. اما او نمیتواند چین را مجبور کند واشینگتن را به تهران ترجیح دهد.
فشار صرف نیز احتمالاً کارساز نخواهد بود، بهویژه اگر مستلزم آن باشد که شی جینپینگ در برابر خواستههای آمریکا علناً تابع به نظر برسد.
مشکل دیگری نیز وجود دارد: هنوز روشن نیست واشینگتن دقیقاً چه میخواهد. صرف متهم کردن چین به حمایت از [حکومت] ایران کافی نیست. آمریکا همچنان فاقد هدفی روشن و تعریفشده است. آیا واشینگتن خواهان آتشبس است؟ ازسرگیری مذاکرات هستهای؟ محدود کردن فعالیتهای منطقهای ایران؟ تضمین امنیت متحدان منطقهای؟ یا ترکیبی از همه اینها؟
بدون راهبردی منسجم، چین همچنان از این بحران برای گرفتن امتیاز در حوزههای دیگر استفاده خواهد کرد و در مقابل، تنها کمک محدودی ارائه میدهد.
شاید این نشست آینده خاورمیانه را تعیین نکرده باشد، اما نکته مهمی را درباره رقابت قدرتهای بزرگ آشکار کرد: آمریکا همچنان از نظر نظامی قدرت برتر است، اما از نظر راهبردی بیثبات و نامنسجم عمل میکند. چین در اقتصاد نقش محوری دارد، اما بهعنوان یک بازیگر امنیتی محتاط باقی مانده است.
ترامپ برای گرفتن کمک چین درباره ایران به پکن رفت. شی جینپینگ ممکن است بخشی از این کمک را ارائه کند. اما بهای آن سنگین خواهد بود و این کمک به بهای تضعیف تهران نخواهد بود.
با اعلام این بسته جدید از سوی واشینگتن، مجموع کمکهای اخیر آمریکا به سازوکار هماهنگشده امدادرسانی سازمان ملل، پس از بسته ۲ میلیارد دلاری ماه دسامبر، به ۳.۸ میلیارد دلار رسیده است.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، در واکنش به این اقدام گفت این کمک مالی «به امدادگران اجازه میدهد در فوریترین بحرانها، حمایتهای نجاتبخش را به میلیونها انسان برسانند.»
تام فلچر، معاون دبیرکل سازمان ملل در امور بشردوستانه و هماهنگکننده کمکهای اضطراری، نیز این بودجه را در شرایط کنونی «حیاتی» توصیف کرد و گفت نهادهای امدادی اکنون «بیش از حد تحت فشار، با کمبود منابع و حتی بهطور مستقیم در معرض حمله» قرار دارند.
او در مقر سازمان ملل در نیویورک، در کنار مایک والتز، سفیر آمریکا، و جرمی لوین، معاون وزیر خارجه آمریکا در امور کمکهای خارجی و بشردوستانه، گفت: «این حمایت به نجات میلیونها انسان کمک خواهد کرد.»
۲۳۹ میلیون نفر در جهان نیازمند کمک هستند
این کمک مالی در حالی اختصاص یافته که نهادهای بشردوستانه با فشارهای فزاینده ناشی از جنگها، آوارگی گسترده، بحرانهای اقلیمی و کاهش بودجه کشورهای کمککننده روبهرو هستند.
بر اساس برآوردهای سازمان ملل، در حال حاضر حدود ۲۳۹ میلیون نفر در جهان به کمکهای بشردوستانه نیاز دارند.
فلچر گفت بسته ۲ میلیارد دلاری قبلی که در ماه دسامبر اعلام شد، تاکنون به نهادهای امدادی امکان داده در چهار ماه نخست سال ۲۰۲۶ به ۱۴.۴ میلیون نفر کمک نجاتبخش ارائه کنند. او این موضوع را «دستاوردی که باید به آن افتخار کرد» توصیف کرد.
به گفته دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل (اوچا)، بسته قبلی ۱۸ بحران در مناطق مختلف جهان را پوشش داده و منابع مالی صندوقهای مشترک بشردوستانه در این کشورها را سه برابر کرده است.
بر اساس این گزارش، شش مورد از این بحرانها در آغاز سال هیچ بودجه مشترک بشردوستانهای دریافت نکرده بودند.
تا این هفته، اجرای ۱.۷۱ میلیارد دلار از بودجه قبلی آغاز شده و نهادهای سازمان ملل و شرکای آن قصد دارند تنها با استفاده از کمک آمریکا، به بیش از ۲۲ میلیون نفر خدمات ارائه کنند.
میلیونها نفر کمک غذایی و آب سالم دریافت کردهاند
فلچر گفت این بودجه در زمانی اختصاص یافت که بسیاری از عملیاتهای امدادی به دلیل کاهش شدید منابع مالی و اختلال در زنجیره تامین، در معرض فروپاشی قرار گرفته بودند.
بر اساس آمار ارائهشده از سوی سازمان ملل، تاکنون بیش از شش میلیون نفر کمک غذایی دریافت کردهاند و ۱۰.۴ میلیون نفر نیز به آب سالم دسترسی پیدا کردهاند.
این بودجه همچنین از بیش از ۶۹۰ مرکز درمانی حمایت کرده و کمک مستقیم به بیش از ۷۷۹ هزار خانوار را ممکن ساخته است.
سازمان ملل اعلام کرد حدود ۳۰۰ هزار دختر و ۲۶۶ هزار پسر نیز از خدمات درمان سوء تغذیه شدید بهرهمند شدهاند.
بخشی از این منابع مالی همچنین صرف ارائه خدمات حمایتی به زنان و دختران، از جمله بازماندگان خشونت جنسی، شده است.
سازمان ملل: نظام امدادرسانی در حال اصلاح و افزایش شفافیت است
تام فلچر گفت نهادهای بشردوستانه در حال اجرای اصلاحاتی برای افزایش کارآمدی، پاسخگویی و تقویت تصمیمگیری محلی هستند.
او توضیح داد روندهای بوروکراتیک کاهش یافته، زمان تخصیص بودجه کوتاهتر شده و با استفاده از سامانه آنلاین ردیابی هزینهها، شفافیت بیشتری درباره محل مصرف منابع مالی ایجاد شده است.
فلچر گفت: «ما نشان دادهایم که حتی در دشوارترین شرایط نیز میتوانیم کمکها را به دست نیازمندان برسانیم.»
او در عین حال هشدار داد نیازهای جهانی همچنان بسیار فراتر از منابع موجود است.
برنامه پاسخ بشردوستانه سازمان ملل برای سال ۲۰۲۶ به ۲۳ میلیارد دلار بودجه نیاز دارد تا بتواند به ۸۷ میلیون نفر در سراسر جهان کمک حیاتی ارائه کند.
فلچر تاکید کرد: «تمرکز ما در ادامه این است که باقی بودجه مورد نیاز برای اجرای این برنامه بلندپروازانه را تامین کنیم و سپس آن را به مرحله اجرا برسانیم.»
افبیآی برای اطلاعات منجر به بازداشت مونیکا ویت، مامور سابق ضدجاسوسی آمریکا که به انتقال اطلاعات دفاع ملی به جمهوری اسلامی متهم است، ۲۰۰ هزار دلار جایزه تعیین کرد.
وزارت امور خارجه آمریکا نیز در بیانیهای جداگانه برای اطلاعات درباره شش ایرانی فعال در تولید پهپاد تا ۱۵ میلیون دلار پاداش گذاشت.
دفتر میدانی افبیآی در واشینگتن دیسی، ۲۴ اردیبهشت با انتشار بیانیهای، ویت را «عضو پیشین نیروهای مسلح آمریکا و مامور سابق ضدجاسوسی» معرفی کرد و نوشت که او در فوریه ۲۰۱۹ از سوی یک دادگاه فدرال به اتهام جاسوسی، از جمله انتقال اطلاعات دفاع ملی آمریکا به حکومت ایران، تفهیم اتهام شد.
این بیانیه از تاکید میکند ارائهکنندگان اطلاعاتی که به بازداشت و پیگرد قانونی مونیکا ویت منجر شود، تا ۲۰۰ هزار دلار پاداش دریافت خواهند کرد.
وزارت امور خارجه آمریکا نیز در بیانیهای اعلام کرد که برای ارائه اطلاعات درباره ۶ نفر از کارکنان شرکت «کیمیا پارت سیوان (کیپاس)» که «بازوی تولید پهپاد نیروی قدس سپاه پاسداران» معرفی شدهاند، تا ۱۵ میلیون دلار جایزه و امکان انتقال به ایالات متحده تعیین کرده است.
این افراد حسن آرامبونژاد، رضا نهاردانی، مهدی نقنه، هادی زوارکی، ابوالفضل مشکانی و عباس سرتاجی معرفی شدهاند. در بخشی از این بیانیه آمده است که این افراد در آزمایش، توسعه و تامین پهپادهای سپاه نقش داشتهاند.
مونیکا ویت کیست؟
بر اساس اعلام افبیآی، ویت پیشتر بهعنوان متخصص اطلاعاتی نیروی هوایی آمریکا و مامور ویژه دفتر تحقیقات ویژه نیروی هوایی فعالیت داشت. او بین سالهای ۱۹۹۷ تا ۲۰۰۸ در ارتش آمریکا خدمت کرد و تا سال ۲۰۱۰ بهعنوان پیمانکار دولت آمریکا مشغول به کار بود.
بر اساس این بیانیه، ویت در دوران خدمت نظامی و فعالیتش بهعنوان پیمانکار، به اطلاعات «محرمانه» و «فوقمحرمانه» مرتبط با اطلاعات خارجی و ضدجاسوسی، از جمله نامهای واقعی نیروهای مخفی جامعه اطلاعاتی آمریکا دسترسی داشت.
ویت در سال ۲۰۱۳ به ایران گریخت و با وجود تفهیم اتهام در پرونده جاسوسی همچنان متواری است.
در کیفرخواست دادگاه ذکر شده بود که او در این سفر با ارائه اطلاعاتی به حکومت ایران، برنامههای حساس و طبقهبندیشده دفاع ملی آمریکا را در معرض خطر قرار داد.
به گفته مقامهای آمریکایی، ویت متهم است بهطور عامدانه اطلاعاتی ارائه کرده که جان نیروهای آمریکایی مستقر در خارج از کشور و خانوادههای آنان را به خطر انداخته است. او همچنین متهم است به نمایندگی از حکومت ایران تحقیقاتی انجام داده تا این حکومت بتواند همکاران سابق او در دولت آمریکا را هدف قرار دهد.
افبیآی اعلام کرد فرار ویت به ایران به سود سپاه پاسداران تمام شده و نهادی را منتفع کرده است که بخشهایی از آن مسئول جمعآوری اطلاعات، جنگ نامتعارف و حمایت مستقیم از چندین سازمان تروریستی هدفگیرنده شهروندان و منافع آمریکا هستند.
دنیل ویرزبیکی، مامور ویژه مسئول بخش ضدجاسوسی و سایبری دفتر میدانی افبیآی در واشینگتن، گفت: «مونیکا ویت متهم است بیش از یک دهه پیش، با گریختن به ایران و ارائه اطلاعات دفاع ملی به حکومت ایران، به سوگند خود در قبال قانون اساسی خیانت کرده و احتمالا همچنان از فعالیتهای مخرب این حکومت حمایت میکند.»
او افزود: «افبیآی فراموش نکرده و معتقد است در این لحظه حساس از تاریخ ایران، فردی هست که اطلاعاتی درباره محل اختفای او دارد. افبیآی میخواهد این اطلاعات را دریافت کند تا بتواند ویت را بازداشت کرده و به دست عدالت بسپارد.»
چهارم اردیبهشت نیز وزارت امور خارجه آمریکا در بیانیهای بابت دریافت اطلاعات کلیدی درباره «هاشم فینیان رحیم السراجی»، رهبر گروه مسلح «کتائب سیدالشهدا» (KSS)، وابسته به جمهوری اسلامی، تا سقف ۱۰ میلیون دلار پاداش تعیین کرد.
پیشتر پاداش مشابهی برای احمد حمیداوی، رهبر «کتائب حزبالله»، در پی ربودن «شلی کیتلسون»، روزنامهنگار آمریکایی، تعیین شده بود.
نسخههایی از هر دو نامه در اختیار خبرنگار ایراناینترنشنال در سازمان ملل متحد قرار گرفته است.
خبرگزاری بنا، رسانه رسمی دولت بحرین، نیز پنجشنبه ۲۴ اردیبهشت اعلام کرد که این کشور همراه با امارات متحده عربی، عربستان سعودی، کویت، قطر و اردن در نامهای فوری به دبیرکل سازمان ملل و شورای امنیت نسبت اظهارات مقامهای جمهوری اسلامی درباره «مدیریت» تنگه هرمز و ایجاد «قوانین حقوقی» تازه برای این آبراه بینالمللی را رد و محکوم کردند.
در این نامه، بر حق تمام این کشورها به «اتخاذ تصمیمهای مشروع حاکمیتی در زمینه امنیت و مشارکتهای بینالمللی خود» تاکید شده است.
این کشورها نوشتهاند که تنگه هرمز «یک آبراه بینالمللی حیاتی برای کشتیرانی، تجارت و انرژی» است و هیچ کشوری، صرفنظر از موقعیت جغرافیاییاش، حق ندارد بهتنهایی برای آن «اداره یکجانبه» یا «قواعد حقوقی منفرد» وضع کند.
مقامهای جمهوری اسلامی در هفتههای گذشته بارها بر ایجاد نظمی تازه در تنگه هرمز تاکید کرده و کنترل عبور و مرور از این آبراه طبیعی و جهانی را حق حکومت دانستهاند.
افزون بر این، نیمه اردیبهشت گزارشهایی مبنی بر ایجاد یک نهاد تازه در ساختار جمهوری اسلامی به نام «اداره تنگه خلیج فارس» منتشر و اعلام شد که این نهاد از کشتیهای متقاضی عبور از تنگه هرمز میخواهد فرم «اظهارنامه اطلاعات کشتی» را تکمیل کنند. در غیر اینصورت امکان عبور از تنگه هرمز را نخواهند داشت.
این کشورها در بخش پایانی نامه خود مطالباتی از جمله «عقبنشینی فوری و علنی جمهوری اسلامی از هرگونه ادعای اداره یا تهدید به اداره یکجانبه تنگه هرمز، باز کردن فوری، بدون قید و شرط و پایدار تنگه هرمز و خودداری ایران از هرگونه اقدام نظامی، شبهنظامی یا نیابتی علیه مسیرهای دریایی، تاسیسات غیرنظامی یا زیرساختهای حیاتی کشورهای منطقه» طرح کردهاند.
اعتراض امارات به حملات جمهوری اسلامی در پی تشدید تنشها
امارات متحده عربی نیز در نامهای دیگر که ۲۴ اردیبهشت خطاب به فو کونگ، رییس دورهای شورای امنیت، نوشته شده است، اعلام کرد جمهوری اسلامی، پس از برقراری آتشبس در منطقه، اهداف و تاسیسات غیرنظامی امارات از جمله منطقه نفتی فُجِیره و همچنین یک کشتی ادنوک، وابسته به شرکت ملی نفت ابوظبی که با پرچم امارات در حال عبور از تنگه هرمز بود، هدف قرار داد.
این نامه با استناد به وزارت دفاع امارات نوشته است که ۱۴ اردیبهشت پدافند هوایی این کشور ۱۲ موشک بالستیک، چهار پهپاد و سه موشک کروز شلیکشده از ایران را رهگیری کرد. امارات همچنین اعلام کرد ۱۸ اردیبهشت دو موشک بالستیک و سه پهپاد، و ۲۰ اردیبهشت نیز دو پهپاد دیگر رهگیری شدند.
امارات متحده در این نامه جمهوری اسلامی را به حمله «عامدانه» به زیرساختهای حیاتی غیرنظامی، از جمله بندرهای تجاری، فرودگاهها، تاسیسات ضروری برای تولید و توزیع غذا، مراکز خرید، محلههای مسکونی و ساختمانهای محل استقرار نمایندگیهای دیپلماتیک حمله کرده است.
ابوظبی تاکید کرد: «این حملات را نمیتوان صرفا بر اساس آثار محدود مشاهدهشده در محل که حاصل آمادگی بالا و عملکرد موثر سامانههای پدافندی ما بود، ارزیابی کرد، بلکه باید حجم عظیم پرتابههایی که ایران به سوی امارات شلیک کرده و بهوضوح با هدف وارد کردن خسارات شدید انجام شدهاند، مدنظر قرار گیرد.»
بر اساس این نامه، سامانههای دفاع هوایی امارات متحده عربی در طول این جنگ ۴۰ روزه در مجموع با ۲۸۴۵ پرتابه از سوی جمهوری اسلامی، شامل شامل ۵۵۱ موشک بالستیک، ۲۲۶۵ پهپاد و ۲۹ موشک کروز مقابله کرد. این حملات به کشته شدن ۱۳ نفر از شهروندان امارات، بنگلادش، مصر، هند، مراکش، نپال، پاکستان و فلسطین انجامید و ۲۳۰ نفر دیگر از کشورهای مختلف زخمی شدند.
امارات همچنین جمهوری اسلامی را مسئول همه خسارات و آسیبهای مادی و معنوی ناشی از این حملات دانست و اعلام کرد این کشور بر اساس حقوق بینالملل موظف به «جبران کامل، کافی، موثر و فوری» همه خسارات واردشده است.
در بخش دیگری از این نامه، امارات با اشاره به تنگه هرمز تاکید کرد عبور ترانزیتی از این آبراه بینالمللی نباید مختل یا تعلیق شود.
ابوظبی در پایان نامه خود از جمهوری اسلامی خواست بیدرنگ به تعهدات خود بر اساس قطعنامه ۲۸۱۷، منشور سازمان ملل و حقوق بینالملل عمل کند و حملات، تهدیدها، اقدامات نیروهای نیابتی و مداخلات در تنگه هرمز را متوقف کند.
والاستریت ژورنال ۲۱ اردیبهشت به نقل از منابع آگاه خبر داده بود که امارات متحده عربی بهطور مخفیانه حملاتی به جمهوری اسلامی کرده و در یکی از این حملات در ماه آوریل، پالایشگاه نفتی جزیره لاوان در ایران را هدف قرار داده است. یک روز پس از آن بلومبرگ اعلام کرد که در حملات امارات به ایران، نهفقط جزیره لاوان که بندر عسلویه نیز هدف قرار گرفته بود.
این نامه در حالی منتشر شده است که تنش میان تهران و ابوظبی طی روزهای اخیر بهطور کمسابقهای افزایش یافته و مقامهای جمهوری اسلامی نیز امارات را به نقشآفرینی مستقیم در جنگ اخیر علیه ایران متهم کردهاند.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، پنجشنبه ۲۴ اردیبهشت در اجلاس بریکس در دهلینو گفت «امارات متحده عربی مستقیما در جنگ علیه ما دخیل بود» و این کشور را «شریک فعال جنگ» علیه جمهوری اسلامی خواند.
او با متهم کردن امارات به همدستی با اسرائیل گفت: «این همدستی با اسرائیل غیرقابل بخشش است.» عراقچی همچنین افزود اماراتیها اجازه دادهاند از سرزمینشان برای «شلیک توپخانه و تجهیزات» علیه ایران استفاده شود.
طرح این مواضع در پی انتشار گزارشهایی درباره سفرهای جداگانه و محرمانه بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، و دیوید بارنئا، رییس موساد به امارات در جریان جنگ اخیر روابط تهران و ابوظبی را وارد مرحله تازهای از تنش کرده است که در آن هر دو طرف یکدیگر را به نقشآفرینی مستقیم علیه هم و تشدید بحران در منطقه متهم میکنند.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، پنجشنبه ۲۴ اردیبهشت در اجلاس بریکس در دهلینو با تاکید بر اینکه «امارات متحده عربی بهطور مستقیم در جنگ علیه ما دخیل بود»، این کشور را «شریک فعال جنگ» علیه جمهوری اسلامی توصیف کرد و «همدستی با اسرائیل» را «غیرقابل بخشش» خواند.
او افزود: «اماراتیها اجازه دادند از سرزمینشان برای شلیک توپخانه و تجهیزات علیه ما استفاده شود. امارات متحده عربی شریک فعال جنگ علیه ماست و هیچ تردیدی در این باره وجود ندارد.»
موضع تند عراقچی، در کنار اظهارات چهرههایی مانند منوچهر متکی، وزیر امور خارجه پیشین جمهوری اسلامی، و علی مطهری، نایبرییس پیشین مجلس، نشان میدهد نگاه جمهوری اسلامی به نقش امارات در تحولات مرتبط با جنگ اخیر، از سطح انتقاد از نزدیکی ابوظبی به اسرائیل فراتر رفته است.
منوچهر متکی، نماینده مجلس و وزیر امور خارجه پیشین جمهوری اسلامی، گفت برخی از پهپادهایی که به ایران حمله کردند متعلق به امارات متحده عربی بود. او تاکید کرد این اطلاعات «قابل کتمان نیست» و افزود «حجت بر تمام کشورهای منطقه تمام شده است.»
متکی همچنین مدعی شد بهرغم اینکه کشورهای منطقه در ۴۷ سال گذشته رابطه «خوب و صادقانهای» با جمهوری اسلامی نداشتند، تهران «حسن همسایگی» را رعایت کرده است.
علی مطهری، نایبرییس پیشین مجلس، نیز گفت امارات متحده عربی در میان کشورهای خلیج فارس «بیشترین خصومت» را با جمهوری اسلامی دارد و به اسرائیل نزدیک شده است. او اتکای ابوظبی به حمایت آمریکا را عامل موضعگیریهای امارات علیه تهران دانست.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که انتشار گزارشهایی درباره سفر محرمانه بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، به امارات در جریان جنگ اخیر با جمهوری اسلامی، و همچنین گزارشهایی درباره همکاریهای امنیتی و نظامی ابوظبی و تلآویو، به تنش در روابط تهران و ابوظبی دامن زده است.
دفتر نخستوزیری اسرائیل ۲۴ اردیبهشت اعلام کرده بود نتانیاهو در اوج جنگ آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی، سفری محرمانه به امارات داشت و با محمد بن زاید آل نهیان، رییس امارات، دیدار کرد.
دفتر نتانیاهو این دیدار را زمینهساز «پیشرفتی تاریخی» در روابط دو طرف خواند و خبرگزاری رویترز به نقل از یک منبع آگاه نوشت که این دیدار روز ششم فروردین در العین، نزدیک مرز عمان، انجام شده است.
امارات این گزارشها را رد کرد و وزارت امور خارجه این کشور گفت که روابط ابوظبی با اسرائیل «علنی» و در چارچوب توافقهای ابراهیم است، نه مبتنی بر ترتیبات محرمانه یا غیررسمی.
هرچند مقامهای اماراتی این گزارش را تکذیب کردند، اما نزدیکان نتانیاهو همچنان بر درستی این سفر تاکید دارند.
زیو آگمون، سخنگوی وقت و رییس دفتر موقت نخستوزیر اسرائیل، در واکنش به تکذیب امارات نوشت که شخصا در این «سفر تاریخی» همراه نتانیاهو بوده و نخستوزیر اسرائیل در ابوظبی «با احترام پادشاهان» مورد استقبال قرار گرفته است.
یک روز پیش از اعلام این خبر، گزارشهایی درباره سفرهای محرمانه رییس موساد به امارات منتشر شد.
والاستریت ژورنال به نقل از مقامهای عرب و یک منبع آگاه نوشت که دیوید بارنئا، رییس سازمان اطلاعات اسرائیل (موساد)، در جریان جنگ اخیر آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی، دستکم دو بار بهصورت محرمانه به امارات متحده عربی سفر کرده تا درباره هماهنگیهای مرتبط با جنگ گفتوگو کند.
والاستریت ژورنال ۲۱ اردیبهشت نیز به نقل از منابع آگاه خبر داده بود که امارات متحده عربی بهطور مخفیانه حملاتی به جمهوری اسلامی کرده و در یکی از این حملات در ماه آوریل، پالایشگاه نفتی جزیره لاوان در ایران را هدف قرار داده است. یک روز پس از آن بلومبرگ اعلام کرد که در حملات امارات به ایران، نهفقط جزیره لاوان که بندر عسلویه نیز هدف قرار گرفته بود.
این گزارشها، همراه با خبرهای هفتههای گذشته درباره ارسال سامانه گنبد آهنین اسرائیل به امارات، بهعنوان نشانهای از گسترش همکاریهای امنیتی تلآویو و ابوظبی در جریان جنگ ارزیابی شده و به واکنش شدید مقامهای ایران علیه این کشور انجامیده است.
