نخستوزیر قطر اعلام کرد با وجود اختلاف مواضع آمریکا و ایران، احتمال دستیابی به راهحل دیپلماتیک بالاست. او تاکید کرد هر توافقی باید منافع منطقه را در نظر بگیرد، استفاده از تنگه هرمز بهعنوان اهرم فشار را رد کرد و حاکمیت قطر را خط قرمز دانست. روابط با آمریکا نیز راهبردی توصیف شد.
نخستوزیر و وزیر خارجه قطر اعلام کرد با وجود فاصله مواضع آمریکا و ایران، احتمال دستیابی دو طرف به راهحل دیپلماتیک همچنان بالاست. شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی در گفتوگو با «العربی الجدید» تاکید کرد هر توافقی باید منافع کشورهای منطقه و جامعه جهانی را در نظر بگیرد و دوحه با استفاده از تنگه هرمز بهعنوان ابزار فشار مخالف است.
او با اشاره به تحولات اخیر منطقه گفت همزیستی بر پایه احترام به حاکمیت، حسن همجواری و عدم تهدید امنیت دیگران ضروری است و حاکمیت قطر خط قرمز این کشور به شمار میرود. آل ثانی همچنین تاکید کرد تاسیسات غیرنظامی نباید هدف حمله قرار گیرند، زیرا بخش مهمی از اقتصاد و امنیت انرژی جهان هستند.
نخستوزیر قطر درباره پیامدهای اقتصادی حملات اخیر گفت اقتصاد این کشور توان جذب شوکها را دارد و از ذخایر مالی و برنامههای مشخص برخوردار است، هرچند اقداماتی برای بهبود بهرهوری و مدیریت هزینهها در پیش خواهد بود. او امنیت کشورهای شورای همکاری خلیج فارس را تجزیهناپذیر دانست و روابط با آمریکا را راهبردی توصیف کرد.
از افزایش قیمتها تا حذف اقلام غذایی
شهروندان ایرانی از شهرهای مختلفی همچون ساری، تهران و کیش راوی تجربیاتی هستند که نشان میدهد نهتنها سفرهها کوچک شده، بلکه مردم از تامین ابتداییترین نیازهای زندگیشان درماندهاند.
یکی از مخاطبان به ایراناینترنشنال گفت قیمتها به شکل ساعتی افزایش مییابد و مردم ناچارند وسایل شخصیشان را در وبسایت «دیوار» بفروشند و گذران زندگی کنند.
پیشتر نیز برخی با اشاره به از دست رفتن شغل و درآمد، به فروش لوازم خانه برای تامین غذا و مایحتاج اولیه اشاره کرده بودند.
به گفته یک شهروند، یک خانواده چهار نفره، چهار میلیون تومان کالابرگ دارد که برای خرید یک کیسه ۱۰ کیلویی برنج هم کفاف نمیدهد و باید ۵۰۰ هزار تومان دیگر از جیب خود به آن اضافه کنند.
شهروند دیگری از افزایش قیمت تخممرغ به شانهای ۵۰۰ هزار تومان خبر داد که حتی تامین یک وعده غذایی ساده را هم با مشکل مواجه کرده است.
مسعود پزشکیان، رییس دولت در جمهوری اسلامی، ۱۶ اردیبهشت گفت از افزایش قیمتها «مطلع است» اما آن را به «گرانفروشی و احتکار» از سوی شهروندان نسبت داد.
تورم سالانه اقلام خوراکی بر اساس دادههای رسمی بین ۱۱۷ تا ۱۶۵ درصد است، اما برخی فعالان کارگری تاکید کردهاند تورم واقعی این بخش در یک سال اخیر بیش از ۲۰۰ درصد بوده است.
بحران دارو و شیرخشک
افزایش قیمتها اما به مواد خوراکی محدود نمیشود. بسیاری از شهروندان میگویند تامین دارو، پوشک و حتی شیرخشک نیز به بحرانی جدی تبدیل شده است.
یک شهروند ساکن سیستان و بلوچستان در همین زمینه گفت: «از جمله دستاوردهای جمهوری اسلامی این است که از سر فقر و ناچاری، بهجای غذای مناسب، به مصرف قرص آهن و فولیکاسید روی آورده بودیم و حالا قیمت یک بسته از همین قرصها به ۸۰۰ هزار تومان رسیده؛ معادل هشت ساعت کار سخت زیر آفتاب ۴۵ درجه.»
مخاطب دیگری نیز گفت برای خرید دو بسته پوشک و دو قوطی شیرخشک، دو میلیون تومان پرداخته است.
شهروند دیگری از ساری خبر داد علاوه بر کمیاب شدن داروهای بیماران مبتلا به سرطان، داروهای سادهای مانند استامینوفن کدئین نیز بهسختی پیدا میشود.
او همچنین از سه برابر شدن قیمت برخی داروها خبر داد؛ از قیمت یک ویال الکارنتین که از۱۵ هزار تومان پیش از جنگ به ۴۵ هزار تومان در دوران آتشبس افزایش یافته تا ۴ قطره چشم که به قیمت یک میلیون تومان خریداری کرده است.
پیشتر اطلاعاتی درباره رشد چند برابری قیمت داروهای بیماران مبتلا به سرطان، انسولین و همچنین مکملهای دارویی به دست ایراناینترنشنال رسیده بود. بررسی بهای حدود ۲۰۰ قلم دارو نشان داد این افزایش قیمت به ۳۸۰ درصد هم رسیده است.
بازار کساد و موج جدیدی از تعطیلی
فشار اقتصادی تنها به افزایش قیمت کالاهای اساسی محدود نمانده و بازار کالاهای مصرفی و خدماتی نیز با موج تازهای از تعدیل نیرو و تعطیلیها روبهرو شده است.
کاسبی در بازار موبایل تهران در پیامی به ایراناینترنشنال گفت در یک روز از صبح تا عصر حتی یک میلیون تومان هم فروش نداشته و اکنون نگران کرایه مغازه است که باید تا ۱۵ روز دیگر بپردازد، درحالیکه کاسبی رسما از بین رفته است.
شهروند دیگری از منطقه آزاد کیش به ایراناینترنشنال خبر داد طی سه ماه گذشته در جزیره کیش هتلها، اکثر رستورانها، کلوپها و مراکز اجاره خودرو تعطیل و بخش اعظمی از نیروهایشان تعدیل شدهاند.
به گفته او، تعدادی از مغازههای بازار تنها در شیفت عصر باز هستند اما کاسبی ندارند.
موج بیکاری به شهرهای دیگر هم رسیده و یک کارگاه تولید مبلمان در شیراز که پس از جنگ با ۱۲ نیرو فعالیت میکرد، اکنون بهطور کامل تعطیل و همه کارکنان آن بیکار شدهاند.
در هفتههای اخیر گزارشهای بسیاری درباره اخراج کارگران، تعدیل نیرو در نهادهای خصوصی و از بین رفتن مشاغل وابسته به اینترنت در دو ماه اخیر منتشر شده است.
پایگاه خبری اکسیوس چهارشنبه ۱۶ فروردین در گزارشی نوشت بر اساس اعلام رسمی شرکت هواپیماسازی برزیلی امبرائر، نیروی هوایی امارات متحده عربی ۱۰ فروند هواپیمای ترابری نظامی سی-۳۹۰ خریداری میکند و گزینه خرید ۱۰ فروند دیگر نیز در آینده در نظر گرفته شده است.
خبر امضای این قرارداد که ارزش مالی آن منتشر نشده، همزمان با برگزاری کنفرانس «ساخت در امارات متحده عربی ۲۰۲۶» اعلام شد.
امارات متحده عربی نخستین کشور خاورمیانه است که این مدل هواپیمای ترابری نظامی را خریداری میکند. برزیل، مجارستان، لیتوانی و هلند از دیگر خریداران این هواپیما هستند.
هواپیمای سی-۳۹۰ میلنیوم
هواپیمای سی-۳۹۰ میلنیوم یک هواپیمای ترابری چندمنظوره است که برای ماموریتهای لجستیکی، امدادی و نظامی طراحی شده است؛ با موتور جت، ساخت شرکت برزیلی امبرائر که میتواند تا ۲۶ تن بار حمل کند.
این هواپیما توان جابهجایی ۸۰ سرباز، ۶۶ چترباز یا تجهیزات سنگین نظامی مانند خودروهای زرهی و بالگرد را دارد. سی-۳۹۰ میلنیوم با دو موتور توربوفن به حداکثر سرعت حدود ۹۸۰ کیلومتر در ساعت میرسد که آن را به یکی از سریعترین هواپیماهای ترابری نظامی در کلاس خود تبدیل کرده است.
هواپیمای سی-۳۹۰ میلنیوم برای عملیات در شرایط سخت طراحی شده و توانایی نشستوبرخاست در باندهای کوتاه و نیمهآماده را دارد.
برد عملیاتی آن با بار ۲۳ تنی، حدود دو هزار و ۸۰۰ کیلومتر و برد انتقالی آن بدون بار تا بیش از شش هزار و ۲۰۰ کیلومتر اعلام شده است. سی-۳۹۰ میلنیوم علاوه بر ماموریتهای لجستیکی و نظامی، برای انتقال مجروحان، امدادرسانی، سوخترسانی هوایی و عملیات آتشنشانی هوایی نیز قابل استفاده است.
گنبد آهنین در امارات متحده عربی
اکسیوس شش اردیبهشت نیز به نقل از مقامهای اسرائیلی و آمریکایی گزارش داد اسرائیل در آغاز جنگ با جمهوری اسلامی، یک سامانه پدافندی گنبد آهنین به همراه دهها نیروی نظامی برای راهاندازی آن به امارات متحده عربی اعزام کرده است.
این نخستین بار بود که اسرائیل سامانه کامل گنبد آهنین را به کشوری دیگر منتقل میکرد و امارات متحده عربی نیز نخستین کشور خارج از اسرائیل و آمریکا بود که از این سامانه استفاده کرد.
مقامهای اسرائیلی گفتند سامانه گنبد آهنین موفق شده دهها موشک جمهوری اسلامی را رهگیری کند. وزارت دفاع امارات متحده عربی پیشتر اعلام کرده بود جمهوری اسلامی بیش از ۵۵۰ موشک و بیش از دو هزار و ۲۰۰ پهپاد به سمت این کشور شلیک کرده است.
امارات متحده هدف بیشترین حملات جمهوری اسلامی
امارات متحده عربی در حالی اقدام به خرید و تامین تجهیزات نظامی میکند که از آغاز جنگ در ایران، بارها با موشکها و پهپادهای جمهوری اسلامی هدف قرار گرفته است.
در پی آخرین دور حملات جمهوری اسلامی به بندر فجیره، وزارت دفاع امارات متحده عربی اعلام کرد سامانههای پدافند هوایی این کشور دوشنبه ۱۲ موشک بالستیک، سه موشک کروز و چهار پهپاد پرتابشده از سوی ایران را رهگیری کردهاند که در نتیجه آن سه نفر زخمی شدند.
صفحه نخست روزنامه «وطن امروز»، نزدیک به جبهه پایداری نیز سهشنبه ۱۵ اردیبهشت با تیتر «امارات منفجره» نوشت همزمان با «تنشآفرینی آمریکا در تنگه هرمز»، چند کشتی و تاسیسات در بندر فجیره هدف قرار گرفتهاند.
به گزارش نشریه بارونز، یک مقام ارشد وزارت خارجه آمریکا چهارشنبه ۱۶ اردیبهشت اعلام کرد واشینگتن از علی الزیدی، نامزد ائتلاف حاکم عراق برای نخستوزیری، انتظار دارد رابطه دولت عراق با گروههای مسلح نزدیک به جمهوری اسلامی را بهطور ملموس محدود کند.
این مقام آمریکایی که نامش فاش نشده، گفت آمریکا خواهان پایان دادن به «مرز مبهم» میان دولت عراق و گروههای مسلح شیعه مورد حمایت جمهوری اسلامی است.
به گفته او، ازسرگیری کامل حمایتهای آمریکا از عراق، از جمله انتقال منابع مالی حاصل از فروش نفت و کمکهای امنیتی، منوط به اقدامهایی مانند اخراج «شبهنظامیان تروریستی» از نهادهای دولتی، قطع بودجه این گروهها و توقف پرداخت حقوق به نیروهای وابسته به آنها است.
این مقام آمریکایی تاکید کرد: «اینها اقدامهای عملی هستند که میتوانند به ما نشان دهند ذهنیت جدیدی در عراق شکل گرفته است.»
این در حالی است که مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، ۱۵ اردیبهشت در گفتوگو با نخستوزیر عراق اعلام کرد تهران در چارچوب قوانین بینالمللی آماده گفتوگو است اما زیر بار زور نمیرود.
پزشکیان با تاکید بر اینکه «قدرت» جمهوری اسلامی پشتوانه مسلمانان است، از نخستوزیر عراق خواست در تماس با مقامهای آمریکایی توصیه کند تهدید نظامی را از منطقه بردارند.
واشینگتن پیشتر انتقال پول نقد حاصل از درآمدهای نفتی عراق را که از طریق بانک فدرال رزرو نیویورک انجام میشد، متوقف کرده بود.
ایالات متحده همچنین بخشی از همکاریهای امنیتی با بغداد را پس از حملات مکرر به منافع آمریکا، تعلیق کرده است.
این مقام وزارت خارجه آمریکا در ادامه گفت: «از زمان آغاز جنگ در ایران بیش از ۶۰۰ حمله علیه تاسیسات و منافع آمریکا در عراق انجام شده است. این حملات پس از آتشبس شکننده میان تهران و واشینگتن تا حد زیادی متوقف شده، هرچند حملات جمهوری اسلامی به اقلیم کردستان عراق ادامه یافته است.»
او تاکید کرد: «برخی بخشهای دولت عراق همچنان پوشش سیاسی، مالی و عملیاتی برای این گروههای مسلح فراهم میکنند.»
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، پیشتر تهدید کرده بود در صورت روی کار آمدن دوباره نوری المالکی، حمایت آمریکا از عراق را متوقف خواهد کرد.
روابط واشینگتن و بغداد در دوران نخستوزیری المالکی بهدلیل نزدیکی او به جمهوری اسلامی و تنشهای فرقهای، تیره شده بود.
الزیدی پس از معرفی شدن بهعنوان گزینه نخستوزیری عراق، تماس تبریکی از ترامپ دریافت کرد.
ترامپ در پیام خود ابراز امیدواری کرد دولت جدید عراق «عاری از تروریسم» باشد و فصل تازهای در روابط بغداد و واشینگتن آغاز شود.
در ماههای اخیر، گروههای مسلح در عراق، سفارت آمریکا در بغداد، تاسیسات دیپلماتیک و لجستیکی آمریکا در فرودگاه بغداد و همچنین میدانهای نفتی متعلق به شرکتهای خارجی را هدف قرار دادهاند.
نتبلاکس صبح چهارشنبه ۱۶ اردیبهشت در شبکه اجتماعی ایکس نوشت از آغاز آخرین دور خاموشی اینترنت در ایران ۱۶۰۸ ساعت میگذرد و برخی کاربران از دیماه ۱۴۰۴ تاکنون، هیچگونه دسترسی به اینترنت آزاد نداشتهاند.
این در حالی است که جمهوری اسلامی کوشیده با راهاندازی نوعی از اینترنت طبقاتی به نام «اینترنت پرو»، علاوه بر کنترل جریان آزاد اطلاعات، به درآمدزایی کلان از نیاز شهروندان برای اتصال به اینترنت جهانی بپردازد.
در همین ارتباط، انجمن صنفی کسبوکارهای اینترنتی ۱۶ اردیبهشت هشدار داد اکوسیستم استارتاپی ایران در پی بیش از دو ماه قطع اینترنت عملا نابود شده است.
این انجمن افزود مهاجرت نیروی متخصص، خروج سرمایه، نابودی صدها هزار کسبوکار و اخراج گسترده نیروها بخشی از «واقعیت امروز» اقتصاد دیجیتال ایران به شمار میرود.
انجمن صنفی کسبوکارهای اینترنتی همچنین از «اینترنت پرو» انتقاد کرد و گفت دسترسی به اینترنت در شرایط کنونی به «رانت، وابستگی صنفی و پرداخت هزینههای سنگین» گره خورده است.
این نهاد تاکید کرد حاضر نیست در توزیع اینترنت طبقاتی مشارکت کند و اینترنت را زیرساختی عمومی مانند آب و برق دانست که باید بدون تبعیض در اختیار همه شهروندان قرار گیرد.
پیشتر در ۱۲ اردیبهشت، احسان چیتساز، معاون وزیر ارتباطات، گفت: «اینترنت پرو خارج از چارچوب این وزارتخانه و در سطح تصمیمگیریهای امنیتی کشور تعیین میشود.»
محمدحسن نامی، از فرماندهان سپاه پاسداران و دستیار ویژه وزیر کشور، نیز در مصاحبه با انصافنیوز گفت: «احتمال دارد اینترنت طی یک تا یکونیم ماه آینده و بسته به روند مذاکرات ایران و آمریکا به وضعیت عادی بازگردد.»
تبعیض اینترنتی
پایگاه خبری عصر ایران ۱۵ اردیبهشت به نقل از یک روانکاو، به تبعات اجتماعی قطع اینترنت و اینترنت طبقاتی پرداخت.
در این گزارش آمده است: «ادامه قطعی اینترنت و اجرای اینترنت پرو در میانه جنگ، احساس تبعیض، اضطراب و ناامنی روانی را در جامعه تشدید کرده است.»
عصر ایران افزود: «این وضعیت باعث گسترش خشم فروخورده، افسردگی، احساس بیگانگی و فرسایش روانی در میان شهروندان شده و تحقیر و سرخوردگی را به بخشی از زندگی روزمره مردم تبدیل میکند.»
۱۳ اردیبهشت، سازمان حقوق بشری هانا در بیانیهای به مناسبت روز جهانی آزادی مطبوعات تاکید کرد قطع و محدودسازی طولانی اینترنت، تلاشی سازمانیافته برای جدا کردن جامعه از حقیقت، جلوگیری از مستندسازی نقض حقوق بشر، خاموش کردن صدای قربانیان و قطع ارتباط مردم با جهان است.
اختلال در اینترنت دانشگاهیان
بهدنبال قطع نظاممند اینترنت بینالمللی در ایران، مقامهای دانشگاهی و فعالان اقتصاد دیجیتال از اختلال گسترده در آموزش، پژوهش و کسبوکارها خبر میدهند.
علیرضا استقامتی، رییس دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران، ۱۳ اردیبهشت اعلام کرد محدودیتهای اینترنت در ایران فعالیت علمی استادان را با اختلال جدی روبهرو کرده است.
او گفت: «در چند نقطه دانشگاه امکان استفاده از اینترنت فراهم است اما در خارج از دانشگاه، بهویژه در ساعات شب که بسیاری از فعالیتهای علمی و آمادهسازی سخنرانیها و کلاسها انجام میشود، دسترسی به اینترنت با اختلال مواجه است.»
استقامتی افزود استادان ناچارند برای استفاده از اینترنت موجود، «بهصورت نوبتی و در صف» منتظر بمانند.
مهاجرت برای اینترنت آزاد
بر اساس گزارشها، بخشی از فعالان حوزه فناوری و صاحبان کسبوکارهای آنلاین برای حفظ ارتباط با مشتریان خارجی و ادامه فعالیت حرفهای خود، بهطور موقت به کشورهایی مانند ترکیه و ارمنستان مهاجرت کردهاند.
یک متخصص فناوری اطلاعات که در ایروان اقامت دارد، به ایراناینترنشنال گفت: «تمام پسانداز سال گذشتهام را خرج کردم تا دو ماه در ارمنستان بمانم. اگر وصل نشوم، تمام قراردادهای خارجیام فسخ میشود.»
او افزود برخی از افرادی که برای ادامه دسترسی به اینترنت ایران را ترک کردهاند، برای تامین هزینه سفر و اقامت ناچار به فروش داراییهای شخصی خود شدهاند.
سه شهروند ایرانی که برای ادامه فعالیت شغلی به استانبول سفر کردهاند، گفتند با استفاده از فرصت اقامت توریستی ۹۰ روزه، خانهای کوچک در حاشیه شهر اجاره کردهاند تا بتوانند پروژههای کاری خود را ادامه دهند.
