سند «راهبرد ضدتروریسم ۲۰۲۶ آمریکا» جمهوری اسلامی را بزرگترین تهدید خاورمیانه برای ایالات متحده توصیف کرده و بر ادامه عملیات علیه توان هستهای، موشکی و شبکه نیروهای نیابتی تهران تاکید کرده است؛ سندی که [حکومت] ایران را در مرکز تهدیدهای امنیتی و تروریستی علیه آمریکا قرار میدهد.
در پیشگفتار این سند که از سوی کاخ سفید منتشر شده، دونالد ترامپ جمهوری اسلامی را «حامی شماره یک دولتی تروریسم در جهان» توصیف میکند و مینویسد عملیاتهای «چکش نیمهشب» و «خشم حماسی» ضربههایی ویرانگر به «رژیم منحوس ایران» وارد کردهاند تا اطمینان حاصل شود که تهران «هرگز به سلاح هستهای دست پیدا نکند.»
در بخش «تهدید»، سند از «خنثیسازی تهدید هستهای ایران» در قالب همین عملیاتها بهعنوان نمونهای از قدرت نظامی و بازدارندگی آمریکا یاد میکند. در این بخش آمده است که عملیاتهای یادشده علیه «تواناییهای هستهای ایران» و «ظرفیت نظامی و جاهطلبیهای هستهای» جمهوری اسلامی انجام شدهاند.
راهبرد جدید ضدتروریسم آمریکا همچنین بر مقابله با «حمایت پنهان دولتهای متخاصم» از گروههای تروریستی و اسلامگرا تاکید میکند. در این چارچوب، سند از اقداماتی مانند تحریمها، توقیف نفتکشهای «ناوگان سایه»، عملیات مخفی و حملات سایبری تهاجمی برای بالا بردن هزینه حمایت دولتی از تروریسم سخن میگوید. متن سند تصریح میکند که این اقدامات شامل مقابله با انتقال فناوریهای دوکاربردی، پهپادها و تسلیحات پیشرفته به گروههای تروریستی نیز میشود.
در ادامه، در بخش مربوط به ابعاد جدید تهدیدهای تروریستی، بهطور مشخص از حکومتهای ایران، چین و روسیه بهعنوان کشورهایی نام برده میشود که فناوریهایی مانند پهپادها را در اختیار تروریستها قرار میدهند. سند میگوید: «استفاده تروریستها و جهادیها از سلاحهای جدید مانند پهپادها، و همچنین انتقال این فناوریها به تروریستها از سوی دولتهایی چون ایران، چین و روسیه» یکی از تهدیدهای کلیدی پیشروی آمریکاست.
در بخش «ضدتروریسم و دیپلماسی ریاستجمهوری»، سند به موضوع بازداشت شهروندان آمریکایی توسط دولتها میپردازد و هشدار میدهد کشورهایی که آمریکاییها را «بهطور غیرقانونی» بازداشت میکنند، ممکن است در فهرست «حامیان دولتی بازداشت غیرقانونی» قرار بگیرند. در پایان این بخش آمده است: «همانطور که رژیمهای ایران و افغانستان میدانند، قرار گرفتن در این فهرست پیامدهای واقعی دارد.»
یکی از بخشهای مهم سند، پیوند دادن جمهوری اسلامی به شبکههای فراملی تروریسم و کارتلها در نیمکره غربی است. در بخش «نیمکره ما»، سند درباره عملیات «عزم مطلق» میگوید نیکلاس مادورو، رهبر ونزوئلا، «رییس یک کارتل در ارتباط با ایرانِ حامی تروریسم و نیروی نیابتی آن، حزبالله» بوده است.
اما مهمترین و صریحترین مواضع سند درباره ایران در بخش «خاورمیانه» مطرح میشود. در این بخش، سند تصریح میکند: «بزرگترین تهدید علیه ایالات متحده که از خاورمیانه سرچشمه میگیرد، مشخصاً از سوی [حکومت] ایران است؛ بهطور مستقیم از طریق تواناییهای هستهای و موشکی، و بهطور غیرمستقیم از طریق میلیاردها دلاری که به نیروهای نیابتی تروریستی، از جمله حزبالله، منتقل میکند.»
سند سپس به عملیاتهایی اشاره میکند که علیه جمهوری اسلامی انجام شدهاند؛ از جمله حمله به قاسم سلیمانی در دوره نخست ترامپ و عملیاتهای «چکش نیمهشب» و «خشم حماسی». در متن آمده است: «این اقدامات تا زمانی ادامه خواهد یافت که رژیم تهران دیگر تهدیدی برای ایالات متحده نباشد.»
در ادامه، راهبرد آمریکا بر ادامه عملیات «نظامی، اطلاعاتی و سایبری» علیه نیروهای نیابتی مورد حمایت حکومت ایران تاکید میکند. سند میگوید واشینگتن به عملیات علیه «نیروهای نیابتی مورد حمایت ایران که علیه آمریکاییها توطئه میکنند» ادامه خواهد داد و همچنین «علیه عوامل رژیم که برای حمله به آمریکاییها در خاک آمریکا، مخالفان ایرانی و اسرائیلیها در کشور ما برنامهریزی کنند» اقدام قاطع انجام خواهد داد.
در بخش مربوط به امنیت دریایی نیز نام ایران و تنگه هرمز مطرح شده است. سند تاکید میکند آزادی کشتیرانی برای اقتصاد آمریکا حیاتی است و واشینگتن «اجازه نخواهد داد آبراههای راهبردی مانند تنگه هرمز یا دریای سرخ به گروگان بازیگران دولتی یا غیردولتی گرفته شوند.»
همچنین در همین بخش، آمریکا اعلام میکند اگر کشتیهایش از سوی حوثیها تهدید شوند، «بار دیگر آماده اقدام نظامی قاطع در یمن» خواهد بود.
در بخش «آسیا» نیز جمهوری اسلامی بار دیگر در ارتباط با گروههای جهادی مطرح میشود. سند میگوید القاعده و داعش همچنان در کشورهای مختلف آسیایی فعالاند و از فضاهای بیحکومت سوءاستفاده میکنند تا پناهگاه امن ایجاد کنند؛ سپس اضافه میکند این گروهها «یا در ایران تحت حمایت مستقیم قرار دارند، یا در دیگر رژیمهای متخاصم خارج از آسیا پناه گرفتهاند.»
در بخش «تروریستها و سلاحهای کشتار جمعی» نیز اگرچه نام ایران بهطور مستقیم تکرار نمیشود، اما سند تاکید میکند آمریکا کشورهایی را که «از تروریسم مرتبط با سلاحهای کشتار جمعی حمایت، آن را تسهیل یا تامین میکنند» پاسخگو خواهد کرد و برای مقابله با این تهدید از ابزارهای «دیپلماتیک، اطلاعاتی، نظامی، اقتصادی و علمی» استفاده خواهد کرد.
سند «راهبرد ضدتروریسم ۲۰۲۶ آمریکا» جمهوری اسلامی ایران را نه صرفاً یک رقیب منطقهای، بلکه تهدیدی چندوجهی برای امنیت ملی آمریکا معرفی میکند؛ تهدیدی که از نگاه این سند، برنامه هستهای و موشکی، حمایت از نیروهای نیابتی، تهدید آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز، عملیات علیه مخالفان ایرانی و اسرائیلیها در خاک آمریکا، و پشتیبانی از شبکههای تروریستی و جهادی را در بر میگیرد.
خطوط قرمزی که بنابر گزارشها، شامل توقف کامل غنیسازی، محدودیت گسترده برنامه موشکی، جلوگیری از بازسازی نیروهای نیابتی و اعمال نظارتهای سختگیرانه و دائمی بر برنامه هستهای ایران میشود.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، چهارشنبه ۱۶ اردیبهشت اعلام کرد که اسرائیل و آمریکا همچنان در «هماهنگی کامل» قرار دارند. او در آغاز نشست کابینه امنیتی اسرائیل گفت: «مهمترین هدف، خارج کردن تمام مواد غنیشده از ایران و برچیدن تواناییهای غنیسازی ایران است.»
این اظهارات در حالی مطرح شد که دونالد ترامپ نیز از پیشرفت مذاکرات سخن گفت و اعلام کرد: «در ۲۴ ساعت گذشته گفتوگوهای بسیار خوبی داشتیم و کاملاً ممکن است به توافق برسیم.» با این حال، او هشدار داد که اگر مذاکرات شکست بخورد، آمریکا «گام بسیار بزرگتری» برخواهد داشت.
فاکسنیوز مینویسد برای اسرائیل، مساله فقط پایان جنگ نیست، بلکه این است که آیا جمهوری اسلامی پس از مذاکرات در موقعیتی ضعیفتر قرار میگیرد یا میتواند تواناییهای راهبردی خود را حفظ کرده و دوباره بازسازی کند. مقامهای اسرائیلی نگرانند که یک توافق ضعیف به تهران فرصت دهد توان هستهای و موشکی خود را حفظ کند، دوباره فضای تنفس اقتصادی به دست آورد و شبکه گروههای مسلح منطقهای خود را احیا کند.
بر اساس این گزارش، اسرائیل چهار محور اصلی را به عنوان خطوط قرمز خود تعریف کرده است: برچیدن کامل زیرساخت غنیسازی، محدود کردن برنامه موشکهای بالستیک، جلوگیری از بازسازی حزبالله و حماس و جلوگیری از آنکه جمهوری اسلامی از مذاکرات مشروعیت سیاسی یا امتیاز راهبردی کسب کند.
«هیچ غنیسازی، هرگز»
یعقوب آمیدرور، مشاور پیشین امنیت ملی اسرائیل، به فاکسنیوز گفت موضع اسرائیل درباره برنامه هستهای ایران «کاملاً غیرقابل مصالحه» است. او تاکید کرد: «اورانیوم قابل استفاده برای سلاح باید از ایران خارج شود و نباید به ایرانیها اجازه غنیسازی داده شود.»
نداو ایال، روزنامهنگار و تحلیلگر اسرائیلی، نیز گفت اسرائیل به دنبال توافقی «بسیار سختگیرانهتر» از توافقهای قبلی است و خواهان توقف غنیسازی «برای طولانیترین زمان ممکن» و خروج مواد غنیشده از ایران است.
آونر گولوف، معاون اندیشکده «مایند اسرائیل»، نیز گفت اسرائیل خواهان نابودی کامل تاسیسات زیرزمینی هستهای ایران، از جمله سایتهایی است که هنوز در حال ساخت هستند. او همچنین هشدار داد که اسرائیل مخالف هرگونه «بند غروب» یا محدودیت زمانی در توافق است؛ بندهایی که پس از چند سال محدودیتها را پایان میدهند.
به گفته او، هر توافقی باید شامل «نظارت و بازرسی بیسابقه، در هر مکان و تحت هر شرایطی» باشد و اجرای آن نباید وابسته به موافقت جمهوری اسلامی باشد.
جاناتان روهه، پژوهشگر موسسه یهودی امنیت ملی آمریکا، نیز گفت آمریکا و اسرائیل باید خطوط قرمز مشابهی داشته باشند؛ از جمله «تعطیلی کامل، دائمی و قابل راستیآزمایی» برنامه تسلیحات هستهای ایران. او افزود این موضوع تنها به تحویل اورانیوم بسیار غنیشده محدود نمیشود و باید تعطیلی تاسیسات مرتبط با غنیسازی در سایتهایی مانند پیکاکس و اصفهان را نیز شامل شود.
برنامه موشکی؛ تهدیدی همسطح پرونده هستهای
فاکسنیوز گزارش میدهد که تحلیلگران اسرائیلی برنامه موشکهای بالستیک حکومت ایران را تهدیدی همسطح برنامه هستهای میدانند.
نداو ایال گفت: «یکی از پرسشهای کلیدی این است که آیا محدودیتی بر برنامه موشکهای بالستیک ایران اعمال خواهد شد یا نه. اسرائیل این مساله را تهدیدی وجودی میبیند.»
آمیدرور هشدار داد که اگر محدودیتی بر برنامه موشکی اعمال نشود، موشکهایی که امروز قادر به هدف قرار دادن بخشی از اروپا هستند، ظرف پنج تا ده سال ممکن است به خاک آمریکا برسند.
گولوف نیز گفت توافقی که تنها بر موضوع هستهای تمرکز داشته باشد، به حکومت ایران اجازه میدهد هزاران موشک تولید کرده و برای برنامه هستهای آینده خود «سپر حفاظتی» ایجاد کند.
نگرانی از بازسازی نیروهای نیابتی
یکی دیگر از نگرانیهای اصلی اسرائیل، امکان استفاده جمهوری اسلامی از منابع مالی ناشی از لغو تحریمها برای بازسازی گروههای نیابتی منطقهای است.
نداو ایال گفت اسرائیل خواهان آن است که جمهوری اسلامی «از دخالت در لبنان و غزه فاصله بگیرد و حمایت از گروههای مسلح ضد اسرائیلی را متوقف کند.»
او تاکید کرد: «برای اسرائیل بسیار مهم است که پولی که به ایران تزریق میشود، صرف بازسازی نیروهای نیابتی در منطقه نشود.»
آمیدرور نیز گفت توانایی [حکومت] ایران برای حمایت از حزبالله و حماس به دلیل فروپاشی مسیرهای تدارکاتی منطقهای تضعیف شده، اما هشدار داد اگر مذاکرات این تصور را ایجاد کند که آمریکا عقبنشینی کرده است، نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی ممکن است دوباره قدرت بگیرند.
اسرائیل به دنبال جلوگیری از «تصویر پیروزی» برای تهران
به نوشته فاکسنیوز، اسرائیل همچنین نگران آن است که هر توافق احتمالی، بدون تضعیف اساسی جمهوری اسلامی، به تهران مشروعیت سیاسی دوباره بدهد.
جاناتان روهه گفت از نگاه اسرائیل، باید از هر اقدامی که به رژیم ایران مشروعیت ببخشد یا مردم ایران را نادیده بگیرد، از جمله دادن تضمین علیه حملات آینده یا پرداخت غرامت جنگی به تهران، جلوگیری شود.
او هشدار داد که از دید اسرائیل، «توافق بد» توافقی است که آزادی عمل آینده اسرائیل علیه ایران و نیروهای نیابتیاش را محدود کند.
به گفته او، یکی از اهداف تهران از کشاندن دولت ترامپ به مذاکرات طولانیمدت، کنار زدن گزینه نظامی و ایجاد شکاف میان واشنگتن و اورشلیم است.
به گزارش هیل، این انتقادها پس از آن مطرح شد که دونالد ترامپ شامگاه سهشنبه عملیات دریایی آمریکا موسوم به «پروژه آزادی» در تنگه هرمز را متوقف کرد؛ اقدامی که همزمان با انتشار گزارشهایی درباره نزدیک شدن دو طرف به یک چارچوب اولیه برای پایان جنگ صورت گرفت.
بر اساس گزارشی که وبسایت اکسیوس منتشر کرده، پیشنویس یک یادداشت یکصفحهای میتواند به اعلام رسمی پایان جنگ منجر شود و یک دوره ۳۰ روزه را برای مذاکرات تفصیلیتر میان تهران و واشینگتن آغاز کند.
هیوئیت در واکنش به این گزارش در شبکههای اجتماعی نوشت: «این توافق، توافقی وحشتناک خواهد بود.» او تاکید کرد که هرگونه توافق با [حکومت] ایران باید «بسیار سختگیرانهتر» باشد و افزود: «هیچ غنیسازی، هرگز. اورانیوم بسیار غنیشده باید به آمریکا تحویل داده شود.»
این مجری محافظهکار همچنین خواستار پایان فعالیت گروههای نیابتی وابسته به جمهوری اسلامی شد و نوشت: «دیگر هیچ نیروی نیابتی نباید وجود داشته باشد. اینترنت را باز کنید. رییسجمهوری ترامپ هرگز اهرم فشار را رها نمیکند. چرا باید حالا که [حکومت] ایران در موضع ضعف قرار دارد، این کار را انجام دهد؟»
هیوئیت هشدار داد که پذیرش چنین توافقی از سوی آمریکا به معنای «ربودن شکست از دل پیروزی» خواهد بود.
طبق گزارش اکسیوس، توافق پیشنهادی شامل توقف روند غنیسازی هستهای ایران در قالب یک دوره موقت است و در مقابل، ایالات متحده تحریمهای خود علیه [حکومت] ایران را لغو خواهد کرد. همچنین دو کشور بخشی از محدودیتها و فشارهای خود در تنگه هرمز را کاهش خواهند داد.
این گزارش همچنین میگوید مقامهای آمریکایی انتظار دارند جمهوری اسلامی ظرف ۴۸ ساعت آینده به پیشنهاد ۱۴ بندی واشینگتن پاسخ دهد.
ترامپ شامگاه سهشنبه هشدار داده بود که اگر این توافق شکست بخورد، حملات علیه [حکومت] ایران از سر گرفته خواهد شد. با این حال، به نوشته هیل، تصمیم او برای تعلیق «پروژه آزادی» نشانهای از افزایش تمایل دولتش به حلوفصل بحران از مسیر مذاکره تلقی شده است.
ترامپ در پیامی در شبکه تروثسوشال نوشت که تصمیم به توقف عملیات دریایی را بر اساس «درخواست پاکستان و دیگر کشورها»، «موفقیت عظیم نظامی آمریکا در کارزار علیه ایران» و همچنین «پیشرفت چشمگیر به سوی یک توافق کامل و نهایی با نمایندگان ایران» اتخاذ کرده است.
ترامپ دوشنبه گذشته نیز در گفتوگو با برنامه «هیو هیوئیت شو» گفته بود که آمریکا «عملاً از پیش در عملیات علیه ایران پیروز شده است.»
در همان مصاحبه، هیوئیت با استفاده از استعارهای برگرفته از ورزش گلف، از ترامپ خواسته بود فشار بر جمهوری اسلامی را ادامه دهد و گفته بود: «برای رسیدن به گرین ضربه بزن. روی ایران، تا رسیدن به گرین پیش برو.»
