رویترز: حزبالله بهای سنگینی برای تغییر موازنه در برابر اسرائیل پرداخته است
عکس آرشیوی: تشییع پیکر رزمندگان حزبالله در قلیله
در جریان جنگی که از ۱۱ اسفند ۱۴۰۴ آغاز شد، گروه حزبالله برای تغییر وضعیت خود در برابر اسرائیل، هزینهای سنگین پرداخت. از اشغال بخشی از جنوب لبنان و آوارگی صدها هزار نفر از حامیانش، تا کشته شدن هزاران نیرویش.
خبرگزاری رویترز دوشنبه ۱۴ اردیبهشت در گزارشی نوشت که اقدامات حزبالله، پیامدهای سیاسی قابل توجهی نیز به همراه داشته است: در بیروت، مخالفتها با وضعیت حزبالله بهعنوان یک گروه مسلح تشدید شد.
رقیبان داخلی، این گروه را عامل قرار گرفتن لبنان در معرض جنگهای مکرر با اسرائیل میدانند.
فروردین ۱۴۰۵، دولت لبنان برای نخستین بار در چند دهه گذشته، وارد گفتوگوهای مستقیم با اسرائیل شد. تصمیمی که حزبالله بهشدت با آن مخالفت کرد.
با این حال، بیش از ۱۰ مقام حزبالله گفتند این گروه همچنان فرصتی برای تغییر شرایط میبیند؛ از جمله از طریق همراستایی با تهران در جنگ با اسرائیل و آمریکا.
گروه مسلح شیعه حزبالله که در سال ۱۹۸۲ (۱۳۶۱) بهوسیله سپاه پاسداران تاسیس شد، دو روز پس از آغاز درگیریها با جمهوری اسلامی در ۹ اسفند ۱۴۰۴، وارد جنگ شد.
به گفته منابع مطلع، هدف این است که موضوع لبنان وارد دستور کار مذاکرات آمریکا و حکومت ایران شود و فشار تهران، به آتشبس قویتری بینجامد.
خسارتهای سنگین و تلاش برای بازسازی
حزبالله در جنگ قبلی ضربات سنگینی متحمل شد؛ از جمله کشته شدن حسن نصرالله، دبیرکل پیشین این گروه و حدود پنج هزار نیروی آن و تضعیف نفوذش در دولت لبنان.
با این حال، این گروه که با کمک تهران دوباره مسلح شد، با تاکتیکهای جدید و پهپادها، پس از یک آتشبس شکننده ۱۵ماهه، بار دیگر وارد درگیری شد.
ابراهیم الموسوی، نماینده حزبالله، گفت که این گروه در پی «شکستن چرخهای» است که به گفته او، در آن اسرائیل بدون گرفتن پاسخ، حمله میکند.
او با اذعان به تلفات حزبالله گفت در شرایطی که «کرامت و حاکمیت» مطرح است، محاسبه تعداد کشتهها اولویت ندارد.
رویترز نوشت که دفتر رسانهای حزبالله، آمار کشته شدن چند هزار نیروی خود را رد کرد.
تلفات و فشار بر جامعه
وزارت بهداشت لبنان اعلام کرد از ۱۱ اسفند ۱۴۰۴ تاکنون بیش از دو هزار و ۶۰۰ نفر در این کشور کشته شدهاند.
این آمار تفکیکی میان غیرنظامیان و نیروهای نظامی قائل نشده است.
منابعی گفتند تلفات حزبالله در این آمار لحاظ نشده و ممکن است به چند هزار نفر برسد.
در جنوب بیروت، پس از آتشبس ۲۷ فروردین ۱۴۰۵، دهها قبر تازه با پیکر نیروهای کشتهشده پر شد و در روستای یاطر، مرگ ۳۴ نیروی حزبالله ثبت شده است.
جامعه شیعه لبنان بیشترین آسیب را دیده و بسیاری به مناطق دیگر پناه بردهاند. جایی که برخی حزبالله را مسئول جنگ میدانند.
ادامه درگیری و بنبست سیاسی
اسرائیل اکنون حضور خود را در منطقهای تا عمق حدود ۱۰ کیلومتری لبنان تثبیت کرده و میگوید هدفش جلوگیری از حملات حزبالله است.
یک مقام اسرائیلی گفت حزبالله با حمله در ۱۱ اسفند ۱۴۰۴ آتشبس را نقض کرد و اسرائیل قصد دارد تهدید را از میان بردارد.
ارتش اسرائیل از شلیک صدها راکت و پهپاد از سوی حزبالله خبر داده و کشته شدن ۱۷ نظامی خود را اعلام کرده است.
حزبالله نیز آتشبس فروردین ۱۴۰۵ را بیمعنا دانسته و به حملات ادامه داده است.
نقش ایران و چشمانداز مذاکرات
یک دیپلمات، اقدامات حزبالله لبنان را «خطرآفرینی بزرگ» و در عین حال تلاشی برای نقش داشتن در راهحل آینده تنشها میان آمریکا و اسرائیل و جمهوری اسلامی توصیف کرد.
تهران خواستار گنجاندن موضوع حزبالله در هر توافقی شده، اما دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، گفته است توافق با حکومت ایران، به لبنان «مرتبط نخواهد بود».
برخی مقامهای غربی نیز احتمال دادهاند توافقی حاصل شود که شامل لبنان نباشد.
اختلاف بر سر خلع سلاح
حزبالله میگوید به جمهوری اسلامی «اعتماد کامل» دارد و تهران، متحدانش را معامله نخواهد کرد.
در مقابل، آمریکا بر حق دفاع اسرائیل تاکید کرده و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، خلع سلاح حزبالله را «شرط صلح» دانسته است.
حزبالله این موضوع را رد کرده و آن را به گفتوگوی ملی موکول کرده است.
مقامهای لبنانی هشدار دادهاند تلاش برای خلع سلاح اجباری میتواند به درگیری داخلی منجر شود.
در همین حال، مقامهای لبنان معتقدند گفتوگوهای مستقیم با اسرائیل با میانجیگری آمریکا بهترین مسیر برای دستیابی به آتشبس پایدار و خروج نیروهای اسرائیلی است.
تهران به نیروهای آمریکایی هشدار داد از تنگه هرمز دور بمانند. این هشدار پس از آن مطرح شد که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، از طرحی برای کمک به کشتیهای گرفتار در خلیج فارس خبر داد. همزمان، تنشها بر سر امنیت کشتیرانی و مذاکرات متوقفشده، ادامه دارد.
جمهوری اسلامی، دوشنبه ۱۴ اردیبهشت به نیروهای آمریکایی هشدار داد وارد تنگه هرمز نشوند. این هشدار پس از آن مطرح شد که ترامپ اعلام کرد آمریکا قصد دارد به کشتیهایی که در پی جنگ آمریکا و اسرائیل با حکومت ایران در خلیج فارس گرفتار شدهاند، کمک کند.
رییسجمهوری آمریکا جزییات زیادی از این طرح ارائه نکرد. طرحی که هدف آن کمک به کشتیها و خدمهای است که به گفته او بیش از دو ماه است در این آبراه حیاتی گیر افتادهاند و با کمبود غذا و دیگر مایحتاج روبهرو هستند.
او ۱۳ اردیبهشت در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: «به این کشورها گفتهایم که کشتیهایشان را بهطور امن از این آبراههای محدود خارج خواهیم کرد تا بتوانند آزادانه به کار خود ادامه دهند.»
در واکنش به این وضعیت، فرماندهی قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا، به نیروهای آمریکایی هشدار داد از ورود به تنگه هرمز خودداری کنند و اعلام کرد در برابر هرگونه تهدید، «پاسخی سخت» خواهد داد.
این نهاد همچنین از کشتیهای تجاری و نفتکشها خواست بدون هماهنگی با نیروهای مسلح جمهوری اسلامی، از هرگونه جابهجایی خودداری کنند.
علی عبداللهی، فرمانده قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا، در بیانیهای گفت: «بارها اعلام کردهایم امنیت تنگه هرمز در اختیار ماست و عبور ایمن شناورها باید با هماهنگی نیروهای مسلح ما انجام شود.»
او افزود: «هشدار میدهیم هر نیروی نظامی خارجی، بهویژه ارتش آمریکا، در صورت نزدیک شدن یا ورود به تنگه هرمز، هدف قرار خواهد گرفت.»
ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) اعلام کرد برای این ماموریت از ۱۵ هزار نیروی نظامی، بیش از ۱۰۰ هواگرد مستقر در دریا و خشکی، و همچنین ناوهای جنگی و پهپادها استفاده خواهد شد.
برد کوپر، فرمانده سنتکام، گفت: «حمایت ما از این ماموریت دفاعی برای امنیت منطقه و اقتصاد جهانی ضروری است؛ در حالی که همزمان محاصره دریایی را حفظ میکنیم.»
به گفته سازمان بینالمللی دریانوردی، در جریان درگیری اخیر، صدها کشتی و حدود ۲۰ هزار دریانورد، نتوانستهاند از تنگه عبور کنند.
ساعاتی پس از اظهارات ترامپ، سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا اعلام کرد یک نفتکش در تنگه هرمز هدف پرتابههایی ناشناس قرار گرفته است.
این نهاد افزود همه خدمه در این حادثه که در فاصله ۷۸ مایل دریایی شمال فجیره در امارات متحده عربی رخ داد، سالم هستند، اما جزییات بیشتری منتشر نشده است.
ایران بیش از دو ماه است تقریبا تردد همه کشتیها از خلیج فارس، بهجز کشتیهای خود را متوقف کرده و این وضعیت باعث افزایش شدید قیمت انرژی شده است.
برخی کشتیها هنگام تلاش برای عبور از تنگه هرمز گزارش دادهاند هدف تیراندازی قرار گرفتهاند و تهران چند کشتی دیگر را نیز توقیف کرده است.
آمریکا نیز از ماه گذشته محاصرهای علیه کشتیهایی که از بنادر ایران حرکت میکنند، اعمال کرد.
دولت ترامپ در تلاش است با جلب حمایت دیگر کشورها، ائتلافی بینالمللی برای تامین امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز تشکیل دهد و این اقدام را ترکیبی از تحرکات دیپلماتیک و هماهنگی نظامی، توصیف کرده است.
هنوز مشخص نیست این عملیات شامل کدام کشورها میشود یا دقیقا چگونه اجرا خواهد شد.
گزارشها حاکی از آن است که این طرح لزوما شامل اسکورت کشتیهای تجاری بهوسیله نیروی دریایی آمریکا نخواهد بود.
خبرگزاری رویترز نوشت که کاخ سفید نیز بلافاصله به درخواستها برای اظهارنظر پاسخ نداد.
ترامپ هشدار داد هرگونه اخلال در این عملیات «با قاطعیت پاسخ داده خواهد شد».
بازارهای سهام دوشنبه ۱۴ اردیبهشت اندکی رشد کردند، در حالی که قیمت نفت تغییر زیادی نداشت. این در حالی است که قیمت نفت هفته گذشته و در پی ابهام درباره زمان و نحوه پایان درگیری، به بیش از ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسید.
تهران یکشنبه اعلام کرد پاسخ آمریکا به پیشنهاد جدید خود برای مذاکرات صلح را دریافت کرده است. یک روز پس از آنکه ترامپ گفت احتمالا این پیشنهاد را رد خواهد کرد، زیرا «بهای کافی [از سوی حکومت ایران] پرداخت نشده» است.
ترامپ شامگاه یکشنبه در پاسخ به پرسش خبرنگاران گفت مذاکرات «بسیار خوب» پیش میرود، اما توضیح بیشتری ارائه نکرد.
رسانههای حکومتی در ایران گزارش دادند واشینگتن پاسخ خود به پیشنهاد ۱۴ مادهای تهران را از طریق پاکستان منتقل کرده و جمهوری اسلامی در حال بررسی آن است.
هنوز تایید مستقلی در این زمینه از سوی آمریکا یا پاکستان منتشر نشده است.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، گفت: «در این مرحله، مذاکره هستهای نداریم.»
این اظهارات به پیشنهاد تهران برای به تعویق انداختن مذاکرات هستهای تا پس از پایان جنگ و لغو محاصرههای متقابل در خلیج فارس اشاره داشت.
آمریکا و اسرائیل چهار هفته پیش کارزار بمباران خود علیه حکومت ایران را متوقف کردند و مقامهای ایالات متحده و جمهوری اسلامی، در اسلامآباد یک دور مذاکره برگزار کردند، اما تلاشها برای برگزاری دورهای بعدی تاکنون به نتیجه نرسیده است.
پیشنهاد تهران برای به تعویق انداختن مذاکرات هستهای با درخواست مکرر واشینگتن مبنی بر اعمال محدودیتهای سخت بر برنامه هستهای حکومت ایران پیش از پایان جنگ در تضاد است.
آمریکا میخواهد ایران ذخایر بیش از ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای بالا را کنار بگذارد. موادی که به گفته واشینگتن میتواند برای ساخت سلاح هستهای استفاده شود.
تهران تاکید دارد برنامه هستهایاش صلحآمیز است، هرچند اعلام کرده در ازای لغو تحریمها حاضر به پذیرش برخی محدودیتهاست. محدودیتهایی که در توافق سال ۲۰۱۵ (برجام) پذیرفته شده بود، اما ترامپ از آن خارج شد.
رویترز نوشت در حالی که رییسجمهوری آمریکا میگوید عجلهای ندارد، با فشار داخلی برای پایان دادن به کنترل ایران بر تنگه هرمز مواجه است. مسیری که بسته شدنش ۲۰ درصد از عرضه جهانی نفت و گاز را مختل کرده و قیمت سوخت در آمریکا را افزایش داده است.
حزب جمهوریخواه نیز در آستانه انتخابات میاندورهای کنگره در آبان ماه با خطر نارضایتی رایدهندگان بهدلیل افزایش قیمتها روبهروست.
رسانهها در ایران گزارش دادند پیشنهاد ۱۴ مادهای تهران شامل خروج نیروهای آمریکایی از منطقه، لغو محاصره، آزادسازی داراییهای مسدودشده، پرداخت غرامت، رفع تحریمها، پایان جنگ در همه جبههها از جمله لبنان، و ایجاد سازوکار جدیدی برای کنترل تنگه هرمز است.
به گزارش هاآرتص، همزمان با بنبست در مذاکرات میان آمریکا و حکومت ایران، اختلافات داخلی در تهران و تناقض در راهبرد واشینگتن، مسیر تصمیمگیری دو طرف را پیچیدهتر کرده و اولویتهای جدیدی را شکل داده است.
در این تحلیل آمده است روند گفتوگو میان تهران و واشینگتن به شکلی کند و غیرمستقیم پیش میرود؛ بهطوری که اسناد موضعگیری از طریق میانجیها مبادله شده و بخشهایی از آن برای سنجش واکنشها به رسانهها درز میکند. با این حال، برخلاف برخی پیشبینیها، فشارهای اقتصادی آمریکا - از جمله محاصره دریایی - هنوز [حکومت] ایران را به عقبنشینی وادار نکرده و در مقابل، گزینه بازگشت به جنگ نیز همچنان در ابهام باقی مانده است.
به نوشته هاآرتص، در حالی که دونالد ترامپ از [حکومت] ایران خواسته وضعیت رهبری خود را مشخص کند، نهادهای اطلاعاتی غربی نیز تصویر روشنی از سازوکار تصمیمگیری در تهران ندارند. اطلاعات درباره رقابتهای درونی، تصمیمات کلان و حتی وضعیت چهرههای کلیدی، عمدتاً بر پایه گزارشهای ناقص و غیرقطعی است.
شکاف در راس قدرت ایران این تحلیل به نشانههایی از اختلاف میان چهرههایی چون محمدباقر قالیباف، مسعود پزشکیان و عباس عراقچی اشاره میکند؛ اختلافاتی که بهویژه بر سر نحوه تعامل با آمریکا و مسیر مذاکرات شکل گرفته است.
در همین حال، رسانههای نزدیک به جریانهای مختلف سیاسی در ایران نیز این شکافها را بازتاب دادهاند. برای نمونه، وبسایتهای نزدیک به مخالفان مذاکره، رویکرد گفتوگو با آمریکا را زیر سؤال بردهاند، در حالی که برخی رسانههای دیگر این مواضع را عامل ایجاد تفرقه دانستهاند.
شباهت منازعه داخلی در ایران و آمریکا هاآرتص تاکید میکند همانگونه که در آمریکا بحث درباره ادامه جنگ به موضوعی داخلی تبدیل شده، در ایران نیز رقابت میان جناحها بر سر نحوه مدیریت بحران شدت گرفته است.
با این حال، تفاوت اصلی در ساختار تصمیمگیری است: در آمریکا تصمیم نهایی در اختیار رییسجمهوری است، اما در ایران بازیگران متعدد باید به اجماعی برسند که در نهایت به تایید «رهبری» برسد.
پیشنهاد تهران و تاکتیک مذاکره این تحلیل به پیشنهاد اخیر [حکومت] ایران نیز اشاره میکند که شامل درخواست پایان جنگ در همه جبههها، رفع محاصره تنگه هرمز، خروج نیروهای آمریکایی، تضمین عدم حمله، لغو تحریمها و ایجاد سازوکار جدید برای کشتیرانی است.
به نوشته هاآرتص، یکی از نکات کلیدی این پیشنهاد، تفکیک مذاکرات مربوط به تنگه هرمز از پرونده هستهای است؛ بهطوری که جمهوری اسلامی خواستار آن است که گفتوگو درباره برنامه هستهای تنها پس از توافق بر سایر مسائل آغاز شود. این رویکرد، علاوه بر کارکرد مذاکرهای، به حفظ وجهه و «عزت ملی» ایران نیز مرتبط دانسته شده است.
تغییر اولویتهای جنگ به گزارش هاآرتص، اهداف اولیه جنگ - از جمله تغییر رژیم، حذف تهدید موشکی و پایان برنامه هستهای - اکنون دستخوش تغییر شده و برخی از آنها از اهداف عملی به چشماندازهای بلندمدت تبدیل شدهاند.
در این میان، راهبرد ترامپ نیز با تناقضهایی همراه است؛ از یکسو به [حکومت] ایران فرصت تصمیمگیری داده میشود و از سوی دیگر تهدید به ازسرگیری حملات مطرح است.
تنگه هرمز؛ اهرم فشار یا خط قرمز این تحلیل در نهایت به یک پرسش کلیدی اشاره میکند: آیا [حکومت] ایران تنگه هرمز را به یک موضوع ایدئولوژیک و غیرقابل معامله تبدیل خواهد کرد یا آن را بهعنوان ابزار چانهزنی در مذاکرات به کار میگیرد؟
بر اساس تحلیل هاآرتص، نشانهها حاکی از آن است که تهران در حال استفاده از این گذرگاه راهبردی بهعنوان یک اهرم مذاکره است.
هاآرتص نتیجه میگیرد که در شرایط فعلی، نه فشارهای اقتصادی آمریکا و نه اختلافات داخلی ایران به نتیجه قطعی منجر نشدهاند. در چنین وضعیتی، هر دو طرف در حال بازتعریف اولویتهای خود هستند؛ روندی که میتواند مسیر آینده جنگ و مذاکرات را تعیین کند.
فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) اعلام کرد از ۴ مه [۱۴ اردیبهشت] حمایت از «پروژه آزادی» را برای تضمین عبور امن کشتیهای تجاری از تنگه هرمز آغاز میکند. این ماموریت با هدف بازگرداندن آزادی کشتیرانی در یکی از حیاتیترین مسیرهای تجارت جهانی طراحی شده است.
به گزارش سنتکام، این عملیات به دستور رییسجمهوری آمریکا اجرا میشود و هدف آن پشتیبانی از کشتیهای تجاری برای عبور آزادانه از تنگه هرمز بهعنوان یکی از مهمترین کریدورهای تجارت بینالمللی است.
سنتکام در بیانیه خود تاکید کرده که حدود یکچهارم تجارت دریایی نفت جهان و حجم قابل توجهی از سوخت و کود شیمیایی از این مسیر عبور میکند؛ موضوعی که اهمیت راهبردی این گذرگاه را برای اقتصاد جهانی دوچندان میکند.
تاکید بر نقش امنیتی ماموریت برد کوپر، فرمانده سنتکام، در این بیانیه اعلام کرد: «حمایت ما از این ماموریت دفاعی برای امنیت منطقهای و اقتصاد جهانی حیاتی است، در حالی که همزمان محاصره دریایی را نیز حفظ میکنیم.»
این اظهارات نشان میدهد که عملیات جدید در کنار ادامه فشارهای دریایی علیه حکومت ایران اجرا خواهد شد و بخشی از راهبرد چندلایه واشینگتن در منطقه به شمار میرود.
ابتکار جدید برای هماهنگی بینالمللی در همین راستا، وزارت خارجه آمریکا هفته گذشته از آغاز یک ابتکار مشترک با وزارت جنگ برای تقویت هماهنگی و تبادل اطلاعات میان شرکای بینالمللی خبر داده است.
این طرح که «ساختار آزادی دریایی» نام دارد، با هدف ترکیب اقدامات دیپلماتیک و هماهنگی نظامی طراحی شده و قرار است نقش مهمی در اجرای «پروژه آزادی» ایفا کند.
استقرار گسترده تجهیزات و نیروها بر اساس اعلام سنتکام، حمایت نظامی آمریکا از این ماموریت شامل استقرار ناوشکنهای مجهز به موشک هدایتشونده، بیش از ۱۰۰ هواپیمای مستقر در زمین و دریا، سامانههای بدون سرنشین چندمنظوره و حدود ۱۵ هزار نیروی نظامی خواهد بود.
اعلام رسمی آغاز «پروژه آزادی» نشاندهنده ورود آمریکا به مرحله جدیدی از مدیریت بحران در تنگه هرمز است؛ مرحلهای که با هدف تضمین جریان تجارت جهانی، در عین حفظ فشارهای نظامی و اقتصادی بر ایران دنبال میشود.
ساعتی پیش از آن دونالد ترامپ با انتشار پیامی اعلام کرد ایالات متحده از روز دوشنبه ۱۴ اردیبهشت طرحی با عنوان «پروژه آزادی» را برای هدایت امن کشتیهای گرفتار در تنگه هرمز آغاز میکند. او این اقدام را «انساندوستانه» توصیف کرد و هشدار داد هرگونه اخلال در آن با پاسخ قاطع مواجه خواهد شد.
جان بولتون میگوید ایالات متحده با وجود برتری نظامی، هنوز اهداف خود در ایران را محقق نکرده است. این اظهارات در حالی مطرح میشود که جنگ وارد سومین ماه شده و بنبست دیپلماتیک ادامه دارد.
بولتون، مشاور امنیت ملی پیشین ترامپ در دوره اول ریاست جمهوری، یکشنبه در گفتوگو با شبکه نیوزنیشن تاکید کرد که ایالات متحده «کار را در ایران تمام نکرده» و افزود که تعریف او از موفقیت، برکناری حکومت در تهران است.
به نوشته نشریه هیل، بولتون با تاکید بر اینکه «ایالات متحده برتری بزرگی دارد، اما ماموریتی که آغاز کرده به پایان نرسیده است» افزود که حتی بدون تغییر رژیم، اقداماتی وجود داشته که دولت دونالد ترامپ میتوانست انجام دهد اما انجام نداده است.
اختلاف بر سر اهداف جنگ ترامپ پیشتر در اظهاراتی اعلام کرده بود از وضعیت فعلی رضایت ندارد و گفته بود: «ما همین حالا هم پیروز شدهایم، اما میخواهم با اختلاف بیشتری پیروز شویم.»
او همچنین تاکید کرده بود که با وجود آسیبهای گسترده به زیرساختهای ایران، این کافی نیست و آمریکا باید تضمین بگیرد که [حکومت] ایران هرگز به سلاح هستهای دست نخواهد یافت.
بنبست دیپلماتیک و تنشهای میدانی در حالی که مذاکرات میان تهران و واشینگتن متوقف شده، مقامهای ایرانی اعلام کردهاند در حال بررسی پاسخ آمریکا به پیشنهاد اخیر خود برای پایان جنگ هستند و تاکید کردهاند این گفتوگوها «ماهیت هستهای» ندارد.
همزمان، تنشهای امنیتی در منطقه ادامه دارد. گزارشها حاکی است روز یکشنبه یک کشتی باری در نزدیکی تنگه هرمز هدف حمله چند شناور کوچک قرار گرفته است؛ حادثهای که به گفته مقامهای بریتانیایی، بخشی از دهها حمله مشابه در این منطقه از آغاز درگیریها به شمار میرود.
مخالفت افکار عمومی آمریکا به نوشته هیل، بر اساس یک نظرسنجی مشترک واشینگتنپست، ایبیسینیوز و Ipsos، اکثریت شهروندان آمریکایی با اقدام نظامی «علیه ایران» مخالف هستند. در این نظرسنجی، ۶۱ درصد پاسخدهندگان گفتهاند که تصمیم دولت ترامپ برای آغاز عملیات نظامی «علیه ایران» اشتباه بوده است.
فشار اقتصادی و پیامدهای جنگ در پی ادامه درگیریها، تنگه هرمز - یکی از حیاتیترین مسیرهای انتقال نفت در جهان - عملاً بسته شده و این موضوع به افزایش قابل توجه قیمت سوخت در آمریکا منجر شده است.
بر اساس دادههای AAA، میانگین قیمت هر گالن بنزین به حدود ۴.۴۵ دلار رسیده که نسبت به سال گذشته افزایش چشمگیری داشته است.
در تازهترین تحول، رییس جمهوری آمریکا بعدازظهر یکشنبه با انتشار پیامی اعلام کرد که ارتش آمریکا از دوشنبه هدایت کشتیها از تنگه هرمز را آغاز خواهند کرد و هشدار داد که هر نوع اختلالی در این روند با پاسخ قاطع روبهرو خواهد شد.
دونالد ترامپ اعلام کرد ایالات متحده از روز دوشنبه ۱۴ اردیبهشت طرحی با عنوان «پروژه آزادی» را برای هدایت امن کشتیهای گرفتار در تنگه هرمز آغاز میکند. او این اقدام را «انساندوستانه» توصیف کرد و هشدار داد هرگونه اخلال در آن با پاسخ قاطع مواجه خواهد شد.
رییس جمهوری آمریکا در پیامی که در تروثسوشال منتشر شد اعلام کرد که کشورهای مختلف جهان - که به گفته او در درگیریهای جاری خاورمیانه نقشی ندارند - از واشینگتن خواستهاند برای آزادسازی کشتیهایشان که در تنگه هرمز گرفتار شدهاند، کمک کند.
او تاکید کرد این کشتیها متعلق به کشورهایی هستند که «بیطرف و بیگناه» بوده و نقشی در بحران منطقهای ندارند و افزود ایالات متحده تصمیم گرفته است آنها را از آبراههای محدودشده بهصورت امن عبور دهد تا بتوانند فعالیتهای تجاری خود را از سر بگیرند.
آغاز «پروژه آزادی» ترامپ اعلام کرد این طرح با عنوان «پروژه آزادی» از صبح دوشنبه به وقت خاورمیانه آغاز خواهد شد. به گفته او، نمایندگان آمریکا مامور شدهاند تا با «حداکثر تلاش» خروج امن کشتیها و خدمه آنها را تضمین کنند.
او همچنین گفت بسیاری از این کشتیها با کمبود مواد غذایی و اقلام ضروری مواجه هستند و اجرای این طرح میتواند به بهبود شرایط انسانی خدمهها کمک کند.
تاکید بر ماهیت انساندوستانه و هشدار نظامی رییسجمهوری آمریکا این اقدام را «حرکتی انساندوستانه» از سوی ایالات متحده و کشورهای منطقه - بهویژه ایران - توصیف کرد و آن را نشانهای از حسننیت در شرایط تنشهای اخیر دانست.
با این حال، ترامپ هشدار داد: «اگر به هر شکل در این روند انساندوستانه اختلال ایجاد شود، این دخالت ناگزیر باید با قاطعیت پاسخ داده شود.»
همزمانی با مذاکرات با حکومت ایران ترامپ همچنین به وجود «گفتوگوهای بسیار مثبت» میان نمایندگان آمریکا و جمهوری اسلامی اشاره کرد و گفت این مذاکرات میتواند به نتایج مثبتی برای همه طرفها منجر شود.
او در عین حال تاکید کرد که بسیاری از کشورها اعلام کردهاند تا زمانی که امنیت کامل برای کشتیرانی در منطقه برقرار نشود، کشتیهایشان به این مسیر باز نخواهند گشت.
طرح «پروژه آزادی» از سوی ترامپ در شرایطی مطرح شده که تنگه هرمز بهدلیل تنشهای نظامی و محاصره دریایی به یکی از کانونهای اصلی بحران تبدیل شده است؛ اقدامی که از یکسو با هدف کاهش فشار بر تجارت جهانی توصیف میشود و از سوی دیگر با هشدارهای نظامی همراه است.