دفتر نخستوزیر بریتانیا در بیانیهای اعلام کرد کییر استارمر نخستوزیر این کشور در گفتوگو با امیر قطر حملات جمهوری اسلامی به تاسیسات انرژی قطر را محکوم کرده است.
بر اساس این بیانیه، استارمر گفت: «چنین حملات بیپروا به زیرساختهای حیاتی خطر فرو بردن منطقه در بحران بیشتر را به همراه دارد.»
او تاکید کرد بریتانیا به حمایت از قطر و تمام متحدان خود در خلیج فارس ادامه خواهد داد.
این اقدام پس از حملات متقابل به تاسیسات انرژی و تشدید شدید جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی صورت میگیرد.
پیشتر دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا از نپیوستن دیگر کشورهایی که بیش از همه از جریان آزاد نفت در تنگه هرمز سود میبرند به کارزار آزاد کردن این آبراهه حیاتی بهتندی انتقاد کرده بود.
پس از آنکه شرکت دولتی قطر انرژی از خسارات گسترده ناشی از حملات موشکی جمهوری اسلامی به شهر صنعتی رأس لفان خبر داد، اقتصادهای بزرگ جهان در تلاش بودهاند تا اثر افزایش شدید قیمت نفت را مهار کنند.
رأس لفان حدود یکپنجم گاز طبیعی مایع جهان را فرآوری میکند. بندر اصلی عربستان در دریای سرخ، که این کشور توانسته بخشی از صادرات خود را برای دور زدن بسته شدن تنگه هرمز به آنجا منتقل کند، نیز مورد حمله جمهوری اسلامی قرار گرفته است.
این حملات نشان داد که با وجود ضربات سهمگین اسرائیل و آمریکا، جمهوری اسلامی هنوز قادر به ادامه حملات خود به کشورهای همسایه ایران بوده است.
بهگزارش خبرگزاری رویترز این حملات همچنین محدودیت سامانههای دفاعی در حفاظت از یکی از باارزشترین و راهبردیترین داراییهای انرژی منطقه خلیج فارس را نمایان کرده و در عین حال حاکی از نبود هماهنگی در راهبرد و اهداف جنگی، تقریبا سه هفته پس از آغاز جنگ، است.
با این حال، پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، پنجشنبه در یک نشست خبری گفت که اهداف آمریکا در جنگ «بدون تغییر، در مسیر درست و مطابق برنامه» است.
رهبران بریتانیا، فرانسه، آلمان، ایتالیا، هلند و ژاپن در بیانیه مشترک خود خواستار «تعلیق فوری و جامع حملات به زیرساختهای غیرنظامی، از جمله تاسیسات نفت و گاز» شدند.
آنها پس از چند روز درنگ سرانجام اعلام کردند که آماده مشارکت در تلاشهای مناسب برای تضمین عبور ایمن از تنگه هرمز هستند.
رهبران این شش کشور در بیانیه خود افزودند: «گامهای دیگری برای تثبیت بازارهای انرژی برخواهیم داشت، از جمله همکاری با برخی کشورهای تولیدکننده برای افزایش تولید.»
نگرانی اروپا از نرخ بهره و قیمت انرژی
بانک مرکزی اروپا و بانک انگلستان نرخ بهره را بدون تغییر نگه داشتند و به خطرات تورمی ناشی از جنگ ایران اشاره کردند.
بانک مرکزی اروپا اکنون تورم سال ۲۰۲۶ را در سناریو پایه ۲.۶ درصد پیشبینی میکند، که بالاتر از ۱.۹ درصد پیشبینیشده در دسامبر است. سرمایهگذارانی که پیشتر انتظار کاهش نرخ داشتند، اکنون افزایش نرخ تا پایان سال را در نظر گرفتهاند.
در نشست بروکسل، رهبران اتحادیه اروپا کوشیدند راههایی برای جبران افزایش هزینههای انرژی پیدا کنند، در حالی که گزینههای آسانی در دسترس نیست.
قیمت گاز اروپا ۲۵ درصد افزایش یافته و معاملات آتی نفت برنت نیز نزدیک به شش درصد افزایش پیدا کرد ظهر پنجشنبه به بشکهای ۱۱۳ دلار رسید. قیمت گاز اروپا از زمان آغاز جنگ در ۹ اسفند بیش از ۶۰ درصد افزایش یافته است.
شاخصهای سهام ژاپن و کره جنوبی حدود سه درصد کاهش یافتند و شاخص پاناروپایی ۲.۵ درصد افت کرد و به پایینترین سطح خود در بیش از سه ماه رسید. انتظار میرود والاستریت نیز با کاهش آغاز به کار کند.
گسترش حملات و تشدید تنشها
حملات موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی از روز چهارشنبه همچنین امارات را مجبور کرد تاسیسات گازی حبشان را تعطیل کند. این حملات همچنین باعث آتشسوزی در پالایشگاههای نفتی مینای الاحمدی و بندر عبدالله در کویت شد.
عربستان سعودی نیز یک موشک بالستیک را که به سمت شهر بندری ینبع — تنها مسیر صادرات نفت خام این کشور پس از بسته شدن موثر تنگه هرمز شلیک شده بود، رهگیری کرد.
وزارت دفاع عربستان هم اعلام کرد که یک پهپاد نیز در پالایشگاه آرامکو-اکسون (SAMREF) در ینبع سقوط کرد، هرچند یک منبع به رویترز گفت که خسارت این حمله اندک بوده است.
قرارگاه خاتمالانبیا که ستاد فرماندهی جنگ جمهوری اسلامی محسوب میشود هشدار داده که با حملات به زیرساختهای انرژی ایران، جنگ وارد مرحله جدیدی شده و تهران نیز در پاسخ، تاسیسات انرژی مرتبط با ایالات متحده را هدف قرار داده است.
دونالد ترامپ گفت ایالات متحده از پیش از حمله اسرائیل به میدان گازی ایران اطلاعی نداشته و قطر، شریک نزدیک آمریکا و میزبان بزرگترین پایگاه هوایی آمریکا در خلیج فارس، در این حمله دخیل نبوده است.
او در شبکه ایکس نوشت: «اسرائیل، از سر خشم نسبت به آنچه در خاورمیانه رخ داده، بهشدت به تاسیسات بزرگی به نام میدان گازی پارس جنوبی در ایران حمله کرده است.»
او افزود که حکومت ایران سپس «بهطور ناعادلانه و غیرمنصفانه» بخشی از تاسیسات گاز مایع قطر را هدف قرار داده است.
با این حال سه منبع اسرائیلی به رویترز گفتند که این حمله با رضایت ترامپ انجام شده، اما احتمالا تکرار نخواهد شد.
ترامپ هشدار داد که اگر ایران دوباره به قطر حمله کند، «ایالات متحده آمریکا، با یا بدون کمک یا رضایت اسرائیل، کل میدان گازی پارس جنوبی را بهشدت منهدم خواهد کرد.»
اسرائیل اعلام کرده است که فشار نظامی مستمر بر حکومت ایران، از جمله ترور مقامات ارشد، میتواند جمهوری اسلامی را آنقدر تضعیف کند که به قیام مردمی منجر شود.
از آغاز درگیری، جمهوری اسلامی به اسرائیل، تاسیسات دیپلماتیک و نظامی آمریکا در سراسر خلیج فارس و دستکم ۱۲ کشور همسایه حمله کرده است.
در همین حال، یک مقام آمریکایی و سه فرد آگاه از برنامهریزیها به رویترز گفتند که ترامپ در حال بررسی اعزام هزاران نیروی بیشتر به خاورمیانه است.
این نیروها میتوانند برای کمک به بازگرداندن عبور و مرور کشتیها در تنگه هرمز مورد استفاده قرار گیرند و حتی ممکن است برای تصرف جزیره خارک یا برخی مناطق دیگر در سواحل جنوبی ایران به کار گرفته شوند.
یکی از شهروندان با ارسال ویدیویی به ایراناینترنشنال گفت: «به فرمان شاهزاده بر سر مزار جاویدنامها، از جمله معین خشایاری، آمدیم تا با آنها عهد ببندیم که قسم به خون یاران، ایستادهایم تا پایان. جاوید شاه، پاینده ایران، تا ابد.»
جاویدنام معین خشایاری، ۳۳ ساله و اهل بندرعباس، در جریان اعتراضات ۱۹ دی، بر اثر شلیک مستقیم سلاح ساچمهای ماموران جمهوری اسلامی جان خود را از دست داد.
شماری از شهروندان در کنار خانواده سپهر شکری بر مزار این جاویدنام حضور یافتند و علیرغم استقرار ماموران امنیتی، یاد او را گرامی داشتند و شعارهایی از جمله «ما ملت کبیریم، ایران رو پس میگیریم» سردادند.
گزارشها حاکی از آن است که ماموران حکومت قصد داشتند با لگدمال کردن سنگ آرامگاه سپهر شکری، ضربوشتم خانوادهاش و تهدید حاضران به «تجاوز گروهی»، این تجمع را بر هم بزنند.
بر اساس ویدیو رسیده به ایراناینترنشنال، مادر سپهر در این مراسم خطاب به نیروهای سرکوب فریاد زد: «شما اسلحه دارید، بچه من سینه داشت.»
تهدید ماموران به «تجاوز گروهی» در حالی مطرح میشود که در روزهای اخیر، خبر تجاوز و شکنجه دو تن از بازداشتشدگان در جریان انقلاب ملی، احساسات عمومی را جریحهدار کرده است.
بر اساس اطلاعات اختصاصی رسیده به ایراناینترنشنال، دو پرستار بیمارستان رجایی قلب تهران که ۱۸ دیماه بهدلیل تلاش برای مداوای معترضان بازداشت شده بودند، به شدیدترین شکل ممکن مورد شکنجه و تجاوز جنسی قرار گرفتند.
در اوایل بهمنماه، ویدیویی ۱۲ دقیقهای از تلاش پدر سپهر شکری برای یافتن فرزندش در پزشکی قانونی کهریزک منتشر شد که در آن، او با صدایی آکنده از اضطراب و اندوه پیدرپی فریاد میزد: «سپهر بابا، کجایی؟»
این صحنه به یکی از تکاندهندهترین نمادهای انقلاب ملی بدل شد و نگاه رسانههای جهانی را به ابعاد واقعی سرکوب در ایران معطوف کرد.
شهروندان همچنین بر مزار جاویدنامان عابدین خزایی، عرفان خزایی و ابوالقاسم بابایی در وحیدیه شهریار حاضر شدند و یاد آنان را گرامی داشتند.
شماری از خانوادههای زندانیان سیاسی اعدامشده در دهه ۶۰ خبر دادند هنگام مراجعه به آرامستان خاوران تهران برای گرامیداشت یاد عزیزان خود در آخرین پنجشنبه سال، با درهای بسته این مکان روبهرو شدند.
آنها ناچار شدند دستهگلها و تصاویر عزیزانشان را پشت درهای بسته آرامستان بگذارند.
مزار جاویدنامان مجید زنگنه و آرین نباتی در روستای نغندر مشهد نیز پنجشنبه ۲۸ اسفند میزبان شماری از هموطنان بود.
گرامیداشت یاد جاویدنامان در سفره هفتسین
ایرانیان در داخل کشور و نقاط مختلف جهان میکوشند در کنار پاسداشت نوروز و سنتهای دیرینه ایرانی، روح اعتراض را زنده نگه دارند و آرمان آزادی ایران و رهایی از استبداد را به شکلهای مختلف به نمایش بگذارند.
ویدیوی رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهد یکی از ایرانیان پرچم شیروخورشید را در کنار دیوان حافظ در سفره هفتسین قرار داده است.
این مخاطب ویدیوی خود را با جملهای از شاهزاده رضا پهلوی صداگذاری کرده است که میگوید: «امیدوارم این آخرین نوروز در تبعید باشد.»
بر اساس یکی دیگر از ویدیوهای ارسالی به ایراناینترنشنال، یک شهروند سبزه سفره هفتسین خود را با عکسهای جاویدنامان انقلاب ملی آراسته است.
شورای سردبیری ایراناینترنشنال پیشتر در بیانیهای اعلام کرد بیش از ۳۶ هزار و ۵۰۰ نفر در جریان سرکوب هدفمند انقلاب ملی ایرانیان به دستور علی خامنهای کشته شدند.
۲۳ بهمن، پارلمان اروپا در قطعنامهای ضمن محکوم کردن سرکوب خشونتبار مردم ایران هشدار داد کشتار معترضان از سوی جمهوری اسلامی میتواند مصداق «جنایت علیه بشریت» باشد.
برگزاری نوروز در میان ایرانیان همواره با مفهوم «نو شدن» و «پیروزی نیکی بر بدی» همراه بوده است، اما تاریخ پرفراز و نشیب ایران باعث شده که این جشن گاهی با سوگ ملی، از دست دادن عزیزان یا شرایط سخت جنگی گره بخورد.
سال نویی که در راه است با این هرسه همراه است. سوگ ملی مداومی که بهویژه از سال ۱۴۰۱ و کشتگان نامدار و قهرمانان گمنام جنبش زن، زندگی، آزادی و خیزش ملی همین سال رو به پایان، تا کنون مادران بسیاری را با بغض و اشک و فریادهای شیردلانه، گاه در کنار مزار عزیزانشان، در کنار سفره های نوروز نشانده است.
نوروزهای همراه با جنگ را نیز سالها زیر غرش موشکهای اسکاد تجربه کرده ایم. کم و بیش در همه شهرهای ایران. آن هم در حالی که بیمسئولیتی و جهلی که بر هر دو سوی مهلکه نبرد حاکم بود جوانان را دسته دسته به کام مرگ میکشاند.
از دوران باستان در ایران سوگ از دست دادن جوانان برنا و رعنا سنگینترین سوگها بوده است. سوگ سیاوش هنوز هایهای مادران غمدیده و خاموش را به یاد جوان بر خاک افتادهشان به آسمان میبرد تا شنوندهای پیدا کند که در زمین گوش شنوایی نیست.
مرگ سیاوش در شاهنامه در روزهای پیش از نوروز اتفاق افتاد. در شاهنامه فردوسی، نوروز نماد پیروزی است، اما گاهی با تلخیهای جنگ همراه میشود. برای مثال، پس از نبردهای سنگین یا از دست دادن پهلوانان، اگرچه آیینهای نوروزی برگزار میشد، اما رنگی از اندوه بر آن حاکم بود.
سوگ سیاوش چنان در فرهنگ ایران ریشه دواند که آیینی به نام «سووشون» شکل گرفت. مردم تا قرنها در بخارا و مناطق دیگر ایرانزمین، در نزدیکی نوروز، مراسم سوگواری برای او برپا میکردند. این تلاقیِ «جانباختن سیاوش» و «زایش دوباره طبیعت در نوروز»، نمادی از باور ایرانیان به پیروزی نهایی نیکی بر بدی است.
در سالهای اخیر سیاوشها بیشمار بودهاند. با نامهای بسیار. زن و مرد. دختر و پسر. تصاویرشان را بر صفحه تلویزیونها، روی پوسترها و دیوارها و در دست معترضان پرشور و پرخروشی که این عکسها را همچون پرچم کاوه در صفوف بیشمار دادخواهان به اهتزاز درمیآورند، دیدهایم.
دیدار با کسانی که عزیزی را از دست دادهاند در نخستین نوروز پس از واقعه که به آن «نوعید» میگویند، اهمیت بسیار دارد. بر سر سفره نوروز سال پیش، زن جوانی نشسته بود با موهایی سپیدشده از اندوه مرگ جوان به خون خفتهاش. آرام و باوقار و خاموش نشسته بود و به دوردستهای آفاق خیالش خیره بود. ناگهان سکوت را شکست و با شیونی پر از اعتراض فریاد زیاد: ناجوانمردها! بچه من سر نداشت؟ کشتنش کافی نبود؟ سر بچهام را چه کردید؟
و از این دست مادران و پدران و برادران و خواهران و دوستان بسیارند که اندوه سنگینشان سخت فراموش میشود. فراموش میشود؟ بارها و بارها شنیدهایم که «مرگ حق است.» اما درباره چنین مرگهایی است که گفتهاند: «اگر مرگ داد است، بیداد چیست؟»
ریشه تاریخی نوروز با یاد گذشتگان پیوند دارد. پیش از فرا رسیدن نوروز، دوره موسوم به فرودگان از دیرباز زمان بازگشت فروهر درگذشتگان به زمین تلقی میشد. در سنتهای چندصد ساله اخیر در ایران نیز پنجشنبه آخرسال همواره روز بازدید از مزار عزیزان بوده است.
ایرانیان باستان معتقد بودند ارواح مردگان در آستانه سال نو به خانه بازمیگردند. پاکیزه کردن خانه و چیدن سفره نه تنها برای زندگان، بلکه برای پذیرایی از ارواح نیز بود. نوروز در بنمایه خود، نوعی «تجدید میثاق با رفتگان» است.
بسیاری از رفتگان این سالها بسی ارجمندند. چه در گورستانها و گورهای دستهجمعی بی نام و نشان و چه در مزارهای با گل و تزئین و چراغ که سنگ نشانهشان بارها بهدست ناجوانمردان شکسته شده و هربار بازماندگان دلشکسته، مزارها را از نو میسازند و تزئین میکنند و بر آنها گل نثار میکنند به یاد گلی که از دست دادهاند.
در همه این سالها نه کینهورزی تندروان و بنیادگرایان مذهبی حاکم نسبت به ارزشهای فرهنگی باستانی ایران و نه جنگها و سوگهای از پی سرکوب خشونتآمیز اعتراض، هیچیک نتوانست نوروز را تعطیل کند یا از یادها ببرد یا از اهمیت آن بکاهد.
سوگرقص ایرانیان جوان از دست داده بر مزار فرزندان برومند و دلبندشان گویی بدان معنی بود که «ما گر زسر بریده میترسیدیم، در مجلس عاشقان نمیرقصیدیم.»
در این روزهای سخت نیز، ایرانیان وفادار و پایبند به سنتها و ارزشهای دیرپای فرهنگی ایران زمین، پس از آتشافروزی در مراسم چهارشنبهسوری و ادای احترام به جانباختگان راه میهن و دیگر درگذشتگان و رفتگان در پنجشنبه آخر سال، بار دیگر نوروز را جشن میگیرند و گرامی میدارند.
همچون همه نوروزها و دیروزها و با امید به فردایی که در آن همه ایرانیان از حقوق برابر برخوردارند و هیچکس بیجهت بر دیگری برتری ندارد و امکان پیشرفت و زندگی سالم اقتصادی و اجتماعی برای همه فراهم است و حکومت برخاسته از میان مردم، دادگستری و تامین امکانات آموزشی و بهداشتی و دسترسی آزادانه به اطلاعات را برای همگان، همه ایرانیان از هر زبان و آیین و مسلکی، وظیفه خود میشمارد و به سلیقه و سبک زندگی آنان احترام میگذارد.
