اگر حکومت ایران تغییر کند، اقتصاد منطقه نیز با آن تغییر خواهد کرد
محمد ماشینچیان
ایراناینترنشنال
آینده جمهوری اسلامی هنوز روشن نیست، اما اگر و زمانی که تغییر رخ دهد، بازگشت ایران به تجارت جهانی پیامدهایی گسترده و عمیق برای اقتصاد منطقه خواهد داشت.
ایراناینترنشنال
آینده جمهوری اسلامی هنوز روشن نیست، اما اگر و زمانی که تغییر رخ دهد، بازگشت ایران به تجارت جهانی پیامدهایی گسترده و عمیق برای اقتصاد منطقه خواهد داشت.
سرکوب مرگبار اعتراضها شاید فعلا خیابانهای ایران را آرام کرده باشد، اما حکومت بیش از پیش شکننده به نظر میرسد؛ بدون داشتن پاسخی روشن برای بحران اقتصادی رو به گسترش که سطح زندگی و اعتماد عمومی را فرسوده کرده است.
فشارهای خارجی نیز پس از برخورد دهشتناک تهران با معترضان احتمالا تشدید خواهد شد. فشارهایی که مسیرهای درآمدی را محدودتر و فضای مانور اقتصادی دولت را کوچکتر میکند.
اگر این فشارها بدون راهحل باقی بمانند، به احتمال زیاد ناآرامیهای بیشتری ایجاد خواهند کرد و در نهایت به گذار سیاسیای منجر میشوند که بهدنبال عادیسازی روابط با جهان است.
ایرانی عادیشده که مانند دیگر اقتصادهای با درآمد متوسط رو به بالا بتواند تجارت کند، وام بگیرد، محمولهها را بیمه کند و سرمایه جذب کند، به احتمال زیاد از یک جهش اقتصادی قابل توجه برخوردار خواهد شد؛ بهویژه با توجه به اینکه بخش بزرگی از اقتصاد آن سالهاست پایینتر از ظرفیت واقعی خود فعالیت میکند.
مزیتهای ایران روشن است: بازار مصرف داخلی گسترده، پایه صنعتی نسبتا متنوع در مقایسه با منطقه، ظرفیت عمیق انرژی و پتروشیمی، و موقعیت جغرافیاییای که میتواند کشور را به چهارراهی طبیعی میان خلیج فارس، قفقاز، آسیای مرکزی و ترکیه تبدیل کند.
سریعترین دستاوردها از آزاد شدن صادرات انرژی تحت تحریمها و کاهش شدید هزینههای مبادله حاصل خواهد شد، اما در بلندمدت، دستاورد اصلی افزایش بهرهوری است.
دسترسی به زنجیرههای تامین جهانی و سرمایه در دسترس، در کنار نیروی کار، میتواند تولید را در همه بخشها بالا ببرد.
البته هیچکدام از اینها خودبهخود رخ نخواهد داد. تحقق این منافع به بازسازی اعتبار پایهای اقتصاد بستگی دارد: پول باثبات، مقررات قابل پیشبینی و نظام بانکی سالم.
اطلاعات ارسالی شاهدان عینی و پیامهای مردمی، تصویری از سرکوبی کمسابقه و خشونتبار ارائه میکند.
کرج؛ زدن تیر خلاص به مجروحان در میدان طالقانی
یک شاهد عینی از کرج به ایراناینترنشنال گفت در جریان اعتراضهای ۱۹ دی در میدان طالقانی، ماموران بهصورت مستقیم به معترضان شلیک کردند که در پی آن شماری کشته و زخمی شدند.
به گفته این شاهد، ماموران بهطور هدفمند به مجروحان تیر خلاص زدند و مانع انتقال آنها به بیمارستان شدند.
گرگان و شاهینشهر؛ تیراندازی از پشتبام ساختمانهای عمومی
یک شاهد عینی از گرگان اعلام کرد نیروهای سرکوب در اعتراضهای ۱۹ دی از پشتبام بیمارستان پنج آذر به سوی مردم شلیک میکردند.
او گفت یک دختر ۱۵ ساله بهطور مستقیم هدف قرار گرفت و جان باخت.
اصفهان؛ احضار و فشار بر کسبه معترض
پیامهای دریافتی از مخاطبان ایراناینترنشنال حاکی است اطلاعات سپاه پاسداران در اصفهان، کسبهای را که به اعتصابها پیوستند احضار کرده و حسابهای بانکی برخی از آنها را مسدود کرده است.
همزمان گزارشهایی از شاهینشهر اصفهان نشان میدهد نیروهای مسلح در شبهای ۱۸ و ۱۹ دی، از پشتبام بازار خرازی، ساختمان آموزشوپرورش، شهرداری و ساختمان نگارستان، به سمت معترضان تیراندازی کردهاند.
قزوین؛ بیمارستانها مملو از جنازه و مجروح
یک شاهد عینی در قزوین به ایراناینترنشنال گفت شمار کشتهها در این شهر طی سه شب اعتراضها از ۱۸ تا ۲۰ دیماه از هزار نفر فراتر رفت.
به گفته او، تنها دو ساعت پس از تیراندازی مستقیم ماموران در شامگاه ۱۸ دی، بیمارستانها مملو از جنازه و مجروح شدند.
این شاهد افزود کف برخی مراکز درمانی تا نزدیکی درِ خروجی آغشته به خون بود.
بهبهان؛ دهها آسیبدیده چشمی و تیراندازی با تیربار
یک شاهد عینی عضو کادر درمان از بهبهان در استان خوزستان به ایراناینترنشنال گفت برآورد اولیه آسیبدیدگان چشمی در این شهر بین ۴۰ تا ۵۰ نفر است.
به گفته او، در روزهای ۱۸ و ۱۹ دی، خودروهایی مجهز به تیربار در شهر مستقر شدند و به مردم شلیک کردند.
هشتگرد؛ شلیک به خانوادهای با کودک خردسال
یکی از مخاطبان ایراناینترنشنال از هشتگرد استان البرز روایت کرد نیروهای پلیس جمعه ۱۹ دی به یک خانواده همراه با کودک خردسال شلیک کردند.
بر اساس این روایت، کودک شش یا هفت سالهای بر اثر اصابت ساچمه از ناحیه پا دچار جراحت و خونریزی شدید شد.
به گفته مادر کودک، خانواده هنگام خروج از خانه حتی شعار نمیدادند، اما نیروهای پلیس به محض مشاهده آنها تیراندازی کردند.
شاهرود؛ کشتهشدن متین منتظرظهور
پیامهای رسیده به ایراناینترنشنال حاکی است متین منتظرظهور، متولد ۱۳۷۲، شامگاه ۱۸ دی در جریان اعتراضات شهر شاهرود، با شلیک گلوله جان باخت.
به گفته شاهدان عینی، او بههمراه دوستانش برای شرکت در اعتراضات از گرگان به شاهرود رفته بود و تا حوالی ساعت هشت شب با خانواده در تماس بود.
ساعاتی بعد، دوستانش خبر تیر خوردن او را به خانوادهاش دادند.
بر اساس اطلاعات موجود، گلوله به سینه متین اصابت کرده و با تخریب کامل بافت قلب، باعث مرگ او شده است.
پیکر این معترض پس از چهار روز، دوشنبه ۲۲ دی به خانواده تحویل داده شد و به گرگان منتقل شد. او سهشنبه بدون برگزاری مراسم، به خاک سپرده شد.
متین شغل آزاد داشت، در حوزه پرورش اندام فعالیت میکرد و قصد مهاجرت به ترکیه را داشت.
این روایتها در کنار یکدیگر، تصویری از سرکوب سازمانیافته و گسترده اعتراضات در شهرهای مختلف ایران ارائه میدهند. سرکوبی که به گفته شاهدان، با استفاده از سلاحهای جنگی، هدف قرار دادن غیرنظامیان و اعمال فشار امنیتی بر شهروندان، همراه بوده است.
نتبلاکس، نهاد مستقل پایش وضعیت اینترنت، دوشنبه ۲۹ دی هشدار داد حکومت ایران در پی تشدید محدودیتهای ارتباطی از طریق پروژه «اینترانت» است.
پیشتر ایراناینترنشنال گزارشی درباره تلاش جمهوری اسلامی برای راهاندازی پروژهای جدید با هدف قطع طولانیمدت اینترنت منتشر کرده بود.
در ۲۴ ساعت گذشته، برخی کاربران از دسترسی کوتاه و منقطع به اینترنت در برخی نقاط ایران خبر دادهاند.
با این حال، نتبلاکس دوشنبه با انتشار پیامی در ایکس، به گذشت ۱۲ روز از قطع اینترنت در ایران اشاره کرد و نوشت میزان اتصال سراسری «همچنان حداقلی باقی مانده» است.
تداوم اعتراضات ایرانیان خارج کشور
ایرانیان در شهرهای مختلف جهان، از جمله در بروکسل، مقابل سفارت آمریکا و در برلین، مقابل سفارت جمهوری اسلامی، تجمع اعتراضی برگزار کردند.
گزارشها از نقض حقوق بشر در ایران
گاردین دوشنبه به نقل از شبکه حقوق بشر کردستان نوشت یک کودک ۱۶ ساله هنگام بازداشت در کرمانشاه بهدست ماموران سرکوب مورد آزار جنسی قرار گرفته است.
رِبین رحمانی، از شبکه حقوق بشر کردستان که با منابع نزدیک به خانواده این کودک در تماس بوده است، گفت: «در زمان انتقال این کودک و یک فرد بازداشتشده دیگر، ماموران آنها را کتک زدند و از روی لباس با باتوم به ناحیه مقعد فشار وارد کردند.»
گاردین تاکید کرد به دلیل ادامه قطع ارتباطات در ایران، نه این گروه حقوق بشری و نه این رسانه موفق نشدهاند اطلاعات بیشتری درباره وضعیت کنونی این افراد به دست آورند.
همزمان، چند وکیل حقوق بشری در ایران ضمن ابراز نگرانی از شرایط بازداشتشدگان در جریان انقلاب ملی ایرانیان، به ایراناینترنشنال گفتند قوه قضاییه، اجازه اعلام وکالت برای بازداشتشدگان را به آنان نمیدهد.
این وکلا اعلام کردند امکان برگزاری دادگاههایی شبیه «محکمههای صحرایی» و صدور احکام فلهای اعدام و حبس طویلالمدت برای بازداشتشدگان دور از ذهن نیست.
یک وکیل دادگستری در تهران که سابقه فعالیت چندین ساله در زمینه پروندههای حقوق بشری و زندانیان سیاسی دارد، به ایراناینترنشنال گفت: «اتهامهای بازداشتشدگان را نه به آنان، نه به خانوادههایشان اعلام نمیکنند. همچنین از تعداد و محل نگهداری بازداشتشدگان اطلاعی در دست نیست.»
همچنین یک وکیل دادگستری به خانواده بازداشتشدگان توصیه کرد بدون ترس از حکومت و برای حفظ جان عزیزانشان، ضمن مراجعه به دادسراها، پیگیر وضعیت آنان باشند.
دریا صفایی، نماینده ایرانیتبار پارلمان بلژیک، در شبکه ایکس نوشت: «صدای ما به جهان باشید. یکی از بزرگترین کشتارها در تاریخ در ایران رخ داده است. ما نیاز داریم که اکنون اقدام کنید. این نبرد بین نور و تاریکی، بین روشنگری و جهل است. ما به همه نیاز داریم.»
لغو دعوت از عراقچی از سوی مجمع جهانی اقتصاد
مجمع جهانی اقتصاد در داووس سوئیس اعلام کرد عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، در این مجمع شرکت نخواهد کرد.
این مجمع در حساب خود در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «اگرچه عراقچی در پاییز گذشته دعوت شده بود، اما از دست رفتن جانهای غیرنظامیان در ایران در هفتههای اخیر بهطور تراژیک به این معناست که حضور نمایندهای از دولت ایران در داووس در سال جاری درست نیست.»
هیلل نویر، مدیر اجرایی دیدهبان سازمان ملل، در ایکس نوشت: «با توجه به برنامه ما برای ثبت شکایت کیفری نزد مقامات سوئیس بهمنظور بازداشت عراقچی بهدلیل جنایت علیه بشریت، و با توجه به نقش او در رژیم در کشتن معترضان، او این هفته در مجمع جهانی اقتصاد در داووس شرکت نخواهد کرد.»
پیشتر لیندزی گراهام، سناتور برجسته جمهوریخواه، از دعوت عراقچی به مجمع جهانی اقتصاد انتقاد کرد.
سازمان اتحاد علیه ایران هستهای اعلام کرد عراقچی در اقدامی «پنهانکارانه و بدون اطلاعرسانی عمومی» به جمع سخنرانان مجمع جهانی اقتصاد در داووس که همین هفته برگزار میشود، اضافه شده است.
شبکه خبری فاکس نیز گزارش داد سازمان اتحاد علیه ایران هستهای با ارسال نامهای به مجمع داووس، خواسته است که پس از بزرگترین کشتار ایرانیان در هفتههای گذشته، دعوت از عراقچی لغو شود.
تهدید مقامات جمهوری اسلامی علیه معترضان
غلامحسین محسنی اژهای، رییس قوه قضاییه جمهوری اسلامی، مردم معترض ایران را «آشوبگر و اغتشاشگر» خواند.
محسنی اژهای دوشنبه گفت: «با سرعت و دقت در رسیدگی به پروندههای اغتشاشات در کوتاهترین زمان، احکام صادره موثرتر و بازدارنده خواهند بود.»
او افزود: «اجرای بهموقع و بدون تعلل مجازات، یکی از عناصر بازدارندگی است.»
محسنی اژهای اضافه کرد: «اجازه کوچکترین تاخیر را در رسیدگی به پرونده آشوبگران نمیدهیم.»
ابراهیم عزیزی، رییس کمیسیون امنیت ملی مجلس شورای اسلامی نیز ضمن تایید تیراندازی به مردم و کشته شدن آنان مقابل پایگاههای بسیج و کلانتریها، گفت که با معترضان مقابل پایگاههای بسیج و مقرهای انتظامی برخورد شده است.
نمایندگان مجلس شورای اسلامی دوشنبه در بیانیهای، دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا را «فرعون» و علی خامنهای را «موسی» نامیدند که او را غرق خواهد کرد.
همچنین محمدباقر قالیباف، رییس مجلس، پس از جلسه غیرعلنی، ترامپ را «نامحترم» خواند و گفت که خامنهای بدون ترس از رییسجمهوری آمریکا، تکلیف تصمیمگیران کشور را روشن کرد.
گاردین دوشنبه ۲۹ دیماه گزارش داد یک گروه حقوق بشری اعلام کرده است یک نوجوان ۱۶ ساله در جریان اعتراضات سراسری در ایران هنگام بازداشت در کرمانشاه، از سوی نیروهای امنیتی مورد تعرض و آزار جنسی قرار گرفته است.
در این گزارش آمده است دو نفر بازداشتشده در کرمانشاه، که یکی از آنها کودک بوده، به «شبکه حقوق بشر کردستان» گفتهاند پلیس ضدشورش در زمان بازداشت آنها، مرتکب تعرض جنسی شده است.
ربین رحمانی، عضو شبکه حقوق بشر کردستان، به گاردین گفت که نیروهای امنیتی در زمان انتقال بازداشتشدگان «با باتوم بدن آنها را لمس میکردند»، آنها را کتک میزدند و از روی لباس با باتوم به ناحیه مقعد فشار وارد میکردند.
قطع ارتباطات و نگرانی از وضعیت بازداشتشدگان
گاردین نوشت بهدلیل ادامه قطع ارتباطات در ایران، نه این گروه حقوق بشری و نه خود این روزنامه، نتوانستهاند اطلاعات بیشتری درباره وضعیت فعلی این افراد بهدست آورند.
این گزارش همچنین به نگرانی گروههای حقوق بشری درباره وضعیت بیش از ۲۰ هزار معترض اشاره کرد که گفته میشود از آغاز انقلاب ملی ایرانیان علیه جمهوری اسلامی بازداشت شدهاند.
گاردین با اشاره به اعتراضات در جریان جنبش «زن، زندگی، آزادی» نوشت بازداشتشدگان در آن دوره از تجاوز، ضربوشتم و شکنجه در دوران بازداشت خبر داده بودند و یک زن نیز به این روزنامه گفته بود در بازجویی چشمبند داشته و از سوی بازجویان هدف تعرض جنسی قرار گرفته است.
گزارشها درباره کشتهها و مرگ در بازداشت
گاردین به نقل از وبسایت حقوق بشری هرانا اعلام کرد از آغاز این دور از اعتراضات تاکنون سه هزار و ۷۶۶ نفر کشته شدهاند و بررسی درباره هشت هزار و ۹۴۹ مرگ گزارششده دیگر، ادامه دارد.
گروه حقوق بشری ههنگاو، مستقر در نروژ نیز اعلام کرد شعله ستوده، زن باردار اهل لنگرود، ۲۰ دیماه پس از تیراندازی نیروهای امنیتی به سوی معترضان در شمال غرب ایران، همراه با جنینش کشته شده است.
ههنگاو همچنین گزارش داد سوران فیضیزاده، معترض ۴۰ ساله، در نتیجه شکنجه در بازداشت جان باخته است.
بر اساس این گزارش، او ۱۷ دیماه بازداشت شد و خانوادهاش دو روز بعد از مرگش مطلع شدند.
اویار شیخی، از ههنگاو، به گاردین گفت جسد فیضیزاده بهدلیل شدت جراحتهای ناشی از ضربههای پیدرپی «به سختی قابل شناسایی» بوده و خانواده او مجبور شدهاند «مبلغ سنگینی پرداخت کنند» تا بتوانند پیکرش را از مقامها تحویل بگیرند.
یکی از بستگان نزدیک فیضیزاده نیز به گاردین گفت از بازگرداندن پیکر به خانه برای مراسم خاکسپاری جلوگیری شده است: «شهر نظامی شده بود و رفتوآمد کاملا محدود شده بود.»
شبکه حقوق بشر کردستان اعلام کرد در حال بررسی دو گزارش دیگر از مرگهایی است که گفته میشود در بازداشت نیروهای امنیتی رخ دادهاند.
یکی از این موارد، درباره زنی از کرمانشاه و دیگری درباره مردی از شهر مریوان است.
انتقال بازداشتشدگان به زندان یزد
گاردین نوشت مرکز حقوق بشر عبدالرحمان برومند، مستقر در آمریکا، انتقال بیش از ۵۴۹ معترض از جمله ۵۱ زن را به زندان مرکزی یزد ثبت و نسبت به جان بازداشتشدگان ابراز نگرانی شدید کرده است.
رویا برومند، مدیر اجرایی این مرکز، گفت که با فروکش کردن اعتراضهای خیابانی، «بازداشتهای خودسرانه» افزایش یافته و خطر شکنجه بازداشتشدگان هم بیشتر شده است.
او افزود این مرکز در دهههای گذشته موارد متعددی از مرگ در بازداشت و شکنجههای شدید جسمی و روانی از جمله ضربوشتم، شلاق و تعرض جنسی را در بازداشتگاهها و زندانهای ایران ثبت کرده است.
در ۲۴ ساعت گذشته، برخی کاربران از دسترسی کوتاه و منقطع به اینترنت در برخی نقاط ایران خبر دادهاند. با این حال، نتبلاکس دوشنبه ۲۹ دی با انتشار پیامی در ایکس، به گذشت ۱۲ روز از قطع اینترنت در ایران اشاره کرد و نوشت میزان اتصال سراسری «همچنان حداقلی باقی مانده است».
نتبلاکس افزود: «در روزهای اخیر، فیلترنت بهطور مقطعی امکان ارسال برخی پیامها را فراهم کرده؛ امری که نشان میدهد حکومت در حال آزمودن نسخهای از اینترانت [اینترنت ملی] با فیلترینگ شدیدتر است.»
۲۳ دی، ایراناینترنشنال گزارش داد جمهوری اسلامی همزمان با قطع ارتباط مردم ایران با جهان، بهسرعت در پی راهاندازی پروژه جدیدی است که امکان قطع کامل و درازمدت اینترنت را فراهم میآورد.
بر اساس این گزارش، هدف مقامهای حکومت ایران ساخت کلاود ملی روی پلتفرم هوواوی است.
در سالهای اخیر، جمهوری اسلامی با پیشبرد طرح «اینترنت ملی» و ایجاد زیرساختهای وابسته به حکومت، در تلاش برای قطع پیوند جامعه ایران با اینترنت جهانی و برقراری کنترل کامل خود بر جریان اطلاعات بوده است.
ناظران میگویند این سیاست سازمانیافته با هدف خاموش کردن صداهای منتقد، محدود کردن آزادی بیان و انحصار روایت رسمی در فضای مجازی، در دستور کار حکومت قرار گرفته است.
جمهوری اسلامی کمی پس از آغاز تظاهرات شامگاه پنجشنبه ۱۸ دی که بهدنبال فراخوان شاهزاده رضا پهلوی برگزار شده بود، اینترنت را در سراسر ایران قطع کرد.
از آن زمان، ارتباط مردم ایران با جهان خارج بهشدت محدود بوده، اما همان اندک روایتها، تصاویر و ویدیوهای منتشر شده از ابعاد هولناک کشتار سیستماتیک شهروندان حکایت دارد.
ابراهیم عزیزی، رییس کمیسیون امنیت ملی مجلس، ۲۹ دی با تکرار مواضع دیگر مقامهای حکومت، شهروندان معترض را «اغتشاشگر» خواند و گفت اگر «شرایط امنیتی مناسب شود»، شورای عالی امنیت ملی و شورای امنیت کشور ظرف «چند روز آینده» درباره وضعیت اینترنت تصمیمگیری خواهند کرد.
انتقاد حمید رسایی از قطع «با تاخیر» اینترنت
هرچند قطع اینترنت در ایران زندگی روزمره را بهشدت تحت تاثیر قرار داده و بسیاری از کسبوکارها را مختل کرده است، حمید رسایی، نماینده مجلس شورای اسلامی، ۲۹ دی از آنچه قطع دیرهنگام اینترنت خواند، انتقاد کرد.
رسایی گفت ۱۸ دی «مشخص بود آشوب در راه است»، اما با وجود دستور شورای عالی امنیت ملی، اینترنت «با تاخیر و در ساعت ۱۰ شب قطع شد».
او افزود: «اگر کسانی استنکاف نکرده بودند، خسارات و تلفات به اینجا نمیرسید.»
این اظهارات یک روز پس از آن مطرح میشود که خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، گزارش داد علیرضا رفیعی، مدیرعامل ایرانسل، بهدلیل «تمرد» از «دستورهای نهادهای تصمیمگیر» در خصوص اعمال «محدودیت دسترسی به اینترنت در شرایط بحرانی» از سمت خود برکنار شده است.
بر اساس این گزارش، تصمیم به عزل مدیرعامل ایرانسل از سوی «نهادهای ذیربط» اتخاذ شده است.
مهدی صارمیفر، روزنامهنگار علم و تکنولوژی، در مصاحبه با ایراناینترنشنال تحولات مربوط به ایرانسل را نشانه «ریزش در بالاترین سطوح مقامات جمهوری اسلامی» توصیف کرد.
صارمیفر گفت یکی از سهامداران اصلی ایرانسل «بنیاد مستضعفان» است که زیر نظر علی خامنهای، دیکتاتور تهران، فعالیت میکند و در تامین مالی نیروی قدس سپاه پاسداران دست داشته است.
او افزود دیگر سهامدار ایرانسل وزارت دفاع جمهوری اسلامی است که از طریق شرکت صاایران کنترل این مجموعه را بر عهده دارد.
صارمیفر تاکید کرد تمرد در برابر دستور قطع اینترنت نشان میدهد «بدنه تکنوکرات» جمهوری اسلامی دچار ریزش شده است.
مجمع جهانی اقتصاد دوشنبه ۲۹ دی با انتشار بیانیهای در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «وزیر امور خارجه ایران در اجلاس داووس شرکت نخواهد کرد.»
در ادامه این بیانیه آمده است: «اگرچه دعوت از او در پاییز گذشته انجام شده بود، اما جان باختن تراژیک غیرنظامیان در ایران طی چند هفته گذشته بدین معناست که حضور نمایندهای از دولت ایران در اجلاس داووس در سال جاری اقدامی درست نخواهد بود.»
اجلاس مجمع جهانی اقتصاد قرار است ۲۹ دی تا ۳ بهمن در داووس سوئیس برگزار شود.
روزنامه ساندیتایمز ۲۷ دی گزارش داد در جریان انقلاب ملی ایرانیان، دستکم ۱۶ هزار و ۵۰۰ تا ۱۸ هزار معترض کشته و بین ۳۳۰ هزار تا ۳۶۰ هزار تن دیگر زخمی شدهاند.
هیلل سی نویر، مدیر اجرایی نهاد غیردولتی «دیدهبان سازمان ملل»، ۲۹ دی در ایکس نوشت «در پی برنامه ما برای ثبت شکایت کیفری نزد مقامهای سوئیس برای بازداشت عراقچی به اتهام جنایت علیه بشریت با توجه به نقش او در کشتار معترضان»، وزیر خارجه جمهوری اسلامی در نشست داووس حضور نخواهد یافت.
۲۶ دی نیز کنفرانس امنیتی مونیخ اعلام کرد دعوت خود از نمایندگان جمهوری اسلامی را لغو کرده و هیچیک از مقامات رسمی حکومت ایران در نشست آتی حضور نخواهند داشت.
بنا بر اعلام کنفرانس امنیتی مونیخ، چند هفته پیش برای برخی نمایندگان جمهوری اسلامی دعوتنامههایی ارسال شده بود، اما با توجه به تحولات اخیر، این دعوتنامهها دیگر اعتبار ندارند.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، ۲۸ دی گفت تصمیم کنفرانس مونیخ برای لغو دعوت از عراقچی و دیگر مقامهای حکومت ایران «ظاهرا تحت فشار وزارت خارجه آلمان» اتخاذ شده است.
دفتر شاهزاده رضا پهلوی: عراقچی نماینده مردم ایران نیست
پیش از آنکه لغو دعوت از عراقچی بهطور رسمی اعلام شود، شماری از سیاستمداران و کاربران شبکههای اجتماعی از حضور احتمالی او در اجلاس مجمع جهانی اقتصاد بهشدت انتقاد کرده بودند.
بسیاری از کاربران ایرانی با راهاندازی کارزارهایی در ایکس و اینستاگرام تاکید کرده بودند عراقچی مردم ایران را نمایندگی نمیکند و در سرکوب معترضان نقش داشته است.
دفتر شاهزاده رضا پهلوی ۲۸ دی به سخنرانی احتمالی عراقچی در داووس واکنش نشان داد و در ایکس نوشت: «اعتراض به حضور عراقچی جنایتکار در این مجمع، وظیفه هر انسان شرافتمندی است.»
دفتر شاهزاده رضا پهلوی تاکید کرد عراقچی نماینده ایران نیست، بلکه «سخنگوی رژیمی است که در دو هفته گذشته بیش از ۱۶ هزار نفر را کشته است».
لیندزی گراهام، سناتور برجسته جمهوریخواه، نیز با انتشار پیامی در ایکس، دعوت از عراقچی به مجمع جهانی اقتصاد را مشابه دعوت هیتلر به یک رویداد بینالمللی دانست و خطاب به مسئولان نشست داووس نوشت: «واقعا به چه چیزی فکر میکنید؟ تصور پیامی بدتر از این برای معترضان [ایرانی] ناممکن است.»
او افزود: «نخبگان اروپایی معیارهای اخلاقی خود را از دست دادهاند. این رخداد شاید روشنترین نشانه تا امروز از زوال اخلاقی باشد؛ بهرهمندان از آزادی، کسانی را که برای بهدست آوردن آن میجنگند، تنها میگذارند.»
ترکیه در کوتاهمدت روشنترین برنده چنین تغییری خواهد بود. نزدیکی جغرافیایی، ارتباطات جادهای و شبکههای توزیع تثبیتشده، به شرکتهای ترکیهای امکان میدهد سریع وارد عمل شوند؛ در حالی که خطوط هوایی و صنعت گردشگری نیز احتمالا از جهش سفرهای خروجی ایرانیان سود خواهند برد.
عراق از ایجاد کانالهای رسمی پرداخت و تجارت انرژی قابل پیشبینیتر منتفع میشود. امری که فشار بر دینار را کاهش داده و هزینههای مبادله را پایین میآورد.
سود پاکستان بیشتر در حوزه زیرساخت خواهد بود: اگر ریسک تحریمها برداشته شود، پیوندهای انرژی که سالها معطل ماندهاند، میتوانند از نظر تجاری توجیهپذیر شوند و محدودیتهای برق و هزینههای صنعتی را کاهش دهند.
امارات متحده عربی احتمالا بخشی از حاشیه سود بالای تجارت دور زدن تحریمها را از دست خواهد داد، اما در عوض به سکویی برای تامین مالی، ساختاردهی و در نهایت اجرای سرمایههایی تبدیل میشود که مقصدشان ایران است.
جمهوری آذربایجان در صورتی میتواند منتفع شود که ایران به پلی قابل اعتماد به سوی روسیه و اوراسیا در مسیر حملونقل، سوآپ و اتصال شبکههای انرژی تبدیل شود.
اسرائیل نیز ممکن است به یکی از برندگان تبدیل شود. عادی شدن ایران میتواند ریسک منطقهای را کاهش دهد و احتمالا هزینههای انرژی را پایین بیاورد؛ در حالی که شرکتهای اسرائیلی - بهویژه در حوزه فناوری، آب و راهکارهای کشاورزی مدرن- میتوانند برای ورود به بازاری بزرگ و دستنخورده رقابت کنند.
بازندگان اصلی، تولیدکنندگان و مراکزی خواهند بود که بیسروصدا از انزوای ایران سود بردهاند.
در بازار انرژی، بازگشت ایران بدون تحریم در مقیاس بزرگ، رقابت بر سر قیمت و سهم بازار را تشدید میکند و صادرکنندگان وابسته به نفت مانند عربستان سعودی و کویت را بیش از پیش در معرض نوسان درآمد و چالشهای بودجهای قرار میدهد.
در حوزه گاز، برتری قطر در قراردادهای الانجی آسیایی میتواند با فشار مواجه شود؛ چرا که بازگشت سرمایه و فناوری به بخش ایرانی میدان پارس جنوبی، در طول زمان بر قیمتها تاثیر میگذارد.
ادغام دوباره ایران در اقتصاد جهانی همچنین مدلهای کسبوکاری را به چالش میکشد که بر «مسیرهای اجباری و غیرمستقیم» بنا شدهاند. برای نمونه، کویت ممکن است دریابد که جاهطلبیهای پرهزینهاش برای تبدیل شدن به هاب تجاری، اگر مسیرهای ریلی و بندری ایران-عراق گزینههای ارزانتری ارائه دهند، جذابیت خود را از دست میدهد.
بهشکلی ظریفتر، برخی برندگان اولیه ممکن است در مرحله دوم با رقابت تازه روبهرو شوند؛ زمانی که ایران تولید و صادرات را در مقیاس بزرگ آغاز کند.
ترکیه ممکن است در ابتدا فروش بالایی به بازار ایران داشته باشد، اما در بلندمدت یک بخش تولیدی احیاشده در ایران میتواند کالاهای ترکیهای را در بازارهای اطراف کنار بزند.
برای پاکستان، انرژی ارزانتر ایران یک فرصت است، اما فعال شدن کامل بندر چابهار و کریدورهای ترانزیتی مبتنی بر ایران میتواند تجارت را از بندر گواتر منحرف کند؛ مگر آن که پاکستان زیرساختهای خود را با این مسیرها یکپارچه کند.
اگر ایران بهعنوان یک بازیگر اقتصادی عادی بازگردد، بحثهای منطقهای از ایدئولوژی به رقابت تغییر خواهند کرد و پرسش اصلی دیگر این نخواهد بود که چه کسی میتواند تهران را مهار کند، بلکه این خواهد بود که چه کسی میتواند با آن رقابت کند.
در چنین فضایی، مزیت احتمالا نصیب کشورهایی میشود که سریعتر خود را تطبیق دهند و از اتکا به حوزههای حفاظتشده و رانتهای آسان، بهسوی بهرهوری، فناوری و ادغام اقتصادی حرکت کنند.
ایرانِ بازگشودهشده صرفا یک بازیگر جدید به اقتصاد منطقه اضافه نخواهد کرد، بلکه ساختار بازار را بهطور بنیادین تغییر خواهد داد.
