خبرگزاری رویترز به نقل از دو منبع آگاه نوشت آمریکا به اوکراین سیگنال داده است که باید چارچوب پیشنهادی واشینگتن برای پایان جنگ با روسیه را بپذیرد. بر اساس این طرح، کییف باید از بخشی از قلمرو و همچنین گوشهای از توان تسلیحاتیاش دست بکشد.
این منابع که بهدلیل حساسیت موضوع نخواستند نامشان فاش شود، چهارشنبه ۲۸ آبان به رویترز گفتند این پیشنهادها شامل کاهش تعداد نیروهای مسلح اوکراین و موارد دیگر میشود.
به گفته آنها، دولت دونالد ترامپ از کییف میخواهد که اصول اصلی طرح را بپذیرد.
چنین طرحی برای اوکراین، در شرایطی که روسیه در شرق این کشور پیشرویهای بیشتری ثبت کرده و زلنسکی درگیر رسوایی فسادی است که منجر به برکناری وزرای انرژی و دادگستری در پارلمان شد، میتواند ضربهای اساسی به کییف باشد.
یک مقام ارشد اوکراینی پیشتر بهرویترز گفته بود کییف «سیگنالهایی» درباره مجموعهای از پیشنهادهای آمریکا برای پایان جنگ دریافت کرده؛ پیشنهادهایی که واشینگتن با مسکو درباره آنها گفتوگو کرده است.
به گفته این منبع، اوکراین نقشی در تدوین این پیشنهادها نداشته است.
فایننشالتایمز نیز ۲۸ آبان به نقل از منبعی آگاه گزارش داد گروهی از مقامهای فعلی و پیشین روس و آمریکایی در تدوین این طرح که هنوز در مرحله چارچوب اولیه است نقش داشتهاند.
جزییاتی از طرح ترامپ برای صلح اوکراین
خبرگزاری آکسیوس نخستین رسانهای بود که ساعاتی پیش از تلاش محرمانه و هماهنگ واشینگتن با مسکو برای تدوین طرحی ۲۸ بندی با هدف پایان دادن به جنگ در اوکراین خبر داد و نوشت این طرح از فشار موفقیتآمیز ترامپ برای رسیدن به الهام گرفته است.
ارتش اسرائیل چهارشنبه ۲۸ آبان با انتشار بیانیهای، اعلام کرد محل قرارگیری این انبار، نمونه دیگری از «سوءاستفاده حسابشده حزبالله از غیرنظامیان لبنانی بهعنوان سپر انسانی» است.
ارتش اسرائیل پیش از حمله با انتشار هشدارهایی، از قصد خود برای هدف قرار دادن زیرساختهای نظامی حزبالله در ساختمانهایی واقع در چند روستای مرزی لبنان خبر داده بود.
ساعتی پس از این هشدار، روستاهای دیرکیفا، چهور، عیناتا و طیر فلسیه هدف قرار گرفتند.
در بیانیه ارتش اسرائیل آمده است: «وجود این انبارهای تسلیحاتی نقض تفاهم آتشبس محسوب میشود... ما به عملیاتهایمان برای رفع هرگونه تهدید علیه دولت اسرائیل ادامه خواهیم داد.»
آذرماه ۱۴۰۳، اسرائیل و لبنان به توافق آتشبسی رسیدند که طبق آن، حزبالله متعهد شد هیچگونه سلاحی در جنوب لبنان مستقر نکند و در مقابل، اسرائیل موظف شد بهطور کامل از خاک لبنان خارج شود.
اسرائیل حزبالله را به تلاش برای بازسازی تواناییهای نظامی خود در جنوب لبنان متهم کرده است.
در طرف مقابل، حزبالله میگوید به تعهدات مربوط به پایان حضور نظامیاش در مناطق مرزی نزدیک اسرائیل پایبند بوده و نیروهای ارتش لبنان نیز در آن مناطق مستقر شدهاند.
وزارت بهداشت لبنان ۲۸ آبان اعلام کرد یک نفر در حمله اسرائیل به روستای جنوبی الطیری کشته شده است.
ارتش اسرائیل در واکنش گفت یکی از اعضای حزبالله را کشته که «برای بازگرداندن آمادگی حزبالله در منطقه» فعالیت میکرد.
اسرائیل ۲۷ آبان نیز یکی از مرگبارترین حملات خود به لبنان را از زمان آتشبس انجام داد و ۱۳ نفر را در اردوگاه پناهجویان فلسطینی عینالحلوه نزدیک شهر صیدا کشت.
ارتش اسرائیل گفت یک مرکز آموزشی متعلق به حماس را هدف گرفته که برای اجرای حملات علیه اسرائیل استفاده میشد.
این حمله یکی از موارد معدود حمله این کشور به مواضع حماس در لبنان به شمار میرود.
حماس این اظهارات را «کاملا ساختگی» خواند و اعلام کرد در اردوگاههای پناهجویان هیچ تاسیسات نظامی وجود ندارد.
یک مقام حماس ۲۸ آبان به خبرگزاری رویترز گفت هیچیک از اعضای این گروه در میان کشتهشدگان نیستند.
در روزهای اخیر ارتش لبنان هشدار داد تکرار «نقض حاکمیت» این کشور از سوی اسرائیل باعث «بیثباتی» شده و توان نیروهای لبنانی برای استقرار در جنوب را محدود کرده است.
جوزف عون، رییسجمهوری لبنان، نیز ۲۴ آبان اعلام کرد این کشور بهدلیل ساخت دیوار بتنی مرزی، از اسرائیل به شورای امنیت سازمان ملل شکایت خواهد کرد.
به گفته گروسی، همنظری گستردهای درباره مواد غنیسازیشده موجود در ایران وجود دارد.
بهدنبال آغاز نشست شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی، مدیر کل آژانس چهارشنبه ۲۸ آبان بار دیگر تاکید کرد این نهاد بینالمللی در موقعیتی نیست که صلحآمیز بودن برنامه اتمی ایران را تایید کند.
گروسی در گزارش فصلی خود درباره توافق پادمان معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای (انپیتی) با جمهوری اسلامی، اعلام کرد که آژانس هنوز از ایران گزارشی درباره تاسیسات آسیبدیده و مواد هستهای مرتبط دریافت نکرده است.
اسرائیل ۲۳ خرداد ماه و زمانی که تهران و واشینگتن در میانه مذاکرات برای حل اختلافات بودند، حمله غافلگیرانهای به ایران انجام داد و در ادامه آمریکا نیز وارد این نبرد شد و سه سایت هستهای ایران در نطنز، فردو و اصفهان را هدف قرار داد.
گروسی تاکید کرد که گزارش درباره سایتهای آسیبدیده و ذخیره اورانیوم غنیشده در ایران باید طبق تعهدات تهران در چارچوب توافق پادمان، «بدون تاخیر» ارائه شود.
او ۲۷ مهر در مصاحبه با روزنامه سوئیسی «نویه زوریخر سایتونگ» گفته بود جمهوری اسلامی عمده ذخایر اورانیوم غنیشده خود را در تاسیسات هستهای شناخته شدهای نگهداری میکند که بازرسان آژانس اجازه دسترسی به آنها را ندارند.
جمهوری اسلامی بیش از ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای بالا در اختیار دارد که پس از حملات آمریکا و اسرائیل گمانهزنیهای مختلفی در خصوص سرنوشت آنها مطرح شده است.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، ششم مهر اعلام کرد این کشور از محل نگهداری این ذخایر اطلاع دارد و این اطلاعات را با واشینگتن به اشتراک گذاشته است.
آژانس امکان راستیآزمایی ندارد
به گفته گروسی در گزارش ۲۸ آبان به شورای حکام، آژانس تاکنون هیچگونه فعالیتی برای راستیآزمایی در هیچ یک از تاسیسات هستهای ایران که تحت تاثیر حملات نظامی قرار گرفتهاند، انجام نداده است.
۲۷ آبان و یک روز پیش از برگزار شدن نشست شورای حکام، وزارت خارجه آلمان اعلام کرد بررسی انطباق برنامه هستهای جمهوری اسلامی با قطعنامه ۲۲۳۱ در نشست پیش روی شورای حکام انجام خواهد شد.
به گفته این وزارتخانه، گزارشهای مدیرکل آژانس نشان میدهد تهران تعهدات اساسی خود را از جمله درباره ذخایر اورانیوم با غنای بالا، نقض کرده است.
یک سخنگوی وزارت خارجه آلمان در گفتوگو با خبرنگار ایراناینترنشنال در برلین گفت: «ابهام درباره سرنوشت ذخایر اورانیوم با غنای بالا یکی از موارد مهم نقض تعهدات ایران است.»
مدیرکل آژانس سوم تیر ماه در نامهای به عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، خواستار دیدار و از سرگیری همکاری با آژانس برای حل اختلافات هستهای شد و تاکید کرد ادامه بازرسیها برای توافق دیپلماتیک حیاتی است.
گروسی و عراقچی ۱۸ شهریور ماه در مصر با یکدیگر دیدار کردند و پس از آن اعلام شد توافق تازهای میان جمهوری اسلامی و آژانس انجام شده است اما بهدنبال فعال شدن مکانیسم ماشه و بازگشت تحریمهای سازمان ملل علیه تهران، مقامهای حکومت ایران گفتند که این توافق دیگر قابل اجرا نیست.
گروسی در گزارش خود به آژانس درباره این موضوع اعلام کرد: «۹ سپتامبر ۲۰۲۵، من در قاهره با وزیر خارجه، عراقچی، توافقی را امضا کردم که درک مشترکی از رویههای مربوط به بازرسیهای آژانس، اطلاعرسانیها و اجرای پادمانها در ایران پس از حملات نظامی ماه ژوئن ارائه میدهد. از آن زمان، ایران دسترسی آژانس را برای بازرسیها و راستیآزمایی اطلاعات، با اطلاع قبلی، تقریبا در تمامی تاسیسات آسیبندیده در تهران تسهیل کرده است که از این امر استقبال میشود.»
به گفته مدیرکل آژانس، هرچند همکاری در زمینه بازرسی از تعدادی از تاسیسات «قابل توجه» است، اما: «تعامل سازنده بیشتری ضرورت دارد. من از ایران میخواهم اجرای کامل و موثر فعالیتهای پادمانی را مطابق با توافق انپیتی تسهیل کند و بر تمایل خود برای همکاری با ایران در این خصوص تاکید میکنم.»
تهران و مذاکره با واشینگتن
این اظهارات گروسی در حالی بیان شد که کمال خرازی، رییس شورای راهبردی روابط خارجی جمهوری اسلامی، در گفتوگویی با شبکه خبری سیانان که ۲۸ آبان منتشر شد، اعلام کرد تهران آماده از سرگیری گفتوگوهای هستهای با آمریکاست.
او همزمان تاکید کرد حکومت ایران از شروطی که پیش از حملات آمریکا و اسرائیل در جنگ ۱۲ روزه تعیین شده بود، عقبنشینی نخواهد کرد.
ساعاتی پیش از انتشار این گفتوگو، دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در نشست خبری مشترک با محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی که به واشینگتن سفر کرده، گفت جمهوریاسلامی به شدت خواهان دستیابی به توافق است: «ما مشغول گفتوگو با آنها هستیم.»
گروسی در ادامه گزارش خود به شورای حکام تاکید کرد: «همانطور که پیشتر نیز گفتهام، تعیین وضعیت فعلی ذخایر اورانیوم با غنای پایین (LEU) و اورانیوم با غنای بالا (HEU) در ایران باید فورا مورد رسیدگی قرار گیرد.»
به گفته او، پنج ماه عدم دسترسی آژانس به این مواد هستهای در ایران، بدان معناست که «راستیآزمایی آنها ـ طبق رویه استاندارد پادمانها ـ مدتهاست به تاخیر افتاده است».
گروسی تاکید کرد: «برای آژانس حیاتی است که بتواند هرچه سریعتر وضعیت را راستیآزمایی کند.»
بر اساس این گزارش، طرح دارای چهار محور کلی صلح در اوکراین، تضمینهای امنیتی، امنیت در اروپا و آینده روابط آمریکا با مسکو و کییف است.
یک مقام اوکراینی تایید کرد این طرح در روزهای اخیر از سوی استیو ویتکاف، فرستاده ویژه ترامپ، به رستم عمروف، مشاور امنیت ملی اوکراین، منتقل شده است.
فایننشالتایمز نیز به نقل از دو منبع مطلع از مذاکرات نوشت ویتکاف به عمروف تاکید کرده که از زلنسکی میخواهد این شروط را بپذیرد؛ حتی با وجود اینکه برخی از این بندها مدتها خطوط قرمز اوکراین بودهاند.
یکی از این افراد گفت اگر کییف طرح را همینگونه بپذیرد، این به معنای «واگذاری حاکمیت اوکراین» خواهد بود و این تلاش را «تلاشی روسی برای بازیدادن دولت ترامپ» توصیف کرد؛ دولتی که به گفته او مشتاق است «نشان دهد در دستیابی به توافق پیشرفت کرده است».
به گفته سه فرد آشنا با این سند، پیشنویس طرح از اوکراین میخواهد باقیمانده منطقه دونباس شرقی از جمله مناطقی که اکنون تحت کنترل کییف است، واگذار کند و اندازه نیروهای مسلح خود را به نصف کاهش دهد.
نکته مهمتر اینکه طرح خواستار کنار گذاشتن دستههای کلیدی از تسلیحات اوکراین است و شامل عقبنشینی در کمکهای نظامی آمریکا خواهد بود؛ کمکهایی که برای دفاع اوکراین حیاتی بوده و کاهش آن میتواند کشور را در برابر حملات احتمالی آینده روسیه آسیبپذیر کند.
طرح همچنین مقرر میکند زبان روسی بهعنوان زبان رسمی دولت در اوکراین به رسمیت شناخته شود و شاخه محلی کلیسای ارتدکس روسیه نیز موقعیت رسمی دریافت کند؛ مفادی که همراستا با اهداف دیرینه سیاسی کرملین است.
فرد آشنا با این سند آن را «بسیار کلی و بهشدت متمایل به روسیه» توصیف کرد. یک فرد دیگر مطلع از طرح گفت پذیرش این بسته برای پوتین «بسیار راحت» است.
مقامهای اوکراینی مطلع از طرح گفتند این پیشنهادها بسیار نزدیک به حداکثریترین خواستههای کرملین است و بدون تغییرات اساسی، برای اوکراین قابلقبول نیست.
زلنسکی قرار است پنجشنبه ۲۹ آبان با مقامهای ارتش آمریکا در کییف دیدار کند.
دیدار زلنسکی و اردوغان
همزمان با این تحولات، رییسجمهوری اوکراین ۲۸ آبان با رجب طیب اردوغان، رییسجمهوری ترکیه، در این کشور دیدار و گفتوگو کرد.
کنفرانس مطبوعاتی مشترک این دو نفر بدون پاسخ به پرسش خبرنگاران پایان یافت.
اردوغان در سخنرانی مشترک با زلنسکی، بر تمامیت ارضی اوکراین و اهمیت روابط دوجانبه تاکید و اعلام کرد ترکیه آماده است برای تسریع آتشبس و فراهم کردن زمینه یک صلح عادلانه و پایدار، پیشنهادهای مختلف را با روسیه بررسی کند.
او همچنین نقش آمریکا را در این تلاش «حائز اهمیت» توصیف کرد..
اردوغان سه دور مذاکرات پیشین استانبول را «از نظر دستاوردهای انسانی، از جمله تبادل اسرا» موفقیتآمیز دانست و افزود که برای رسیدن به یک راهحل سیاسی، همان روند باید ادامه یابد.
زلنسکی نیز در این نشست خبری مشترک به کشته شدن ۲۵ نفر از جمله دو کودک در حملات امروز روسیه اشاره کرد.
او بر اهمیت نقش اردوغان در تلاشهای دیپلماتیک تاکید کرد و موضع «اصولی و ثابت» ترکیه در قبال جنگ را برای کییف بسیار مهم خواند.
از زمان نشست استانبول در اردیبهشت، هیچ مذاکره مستقیمی میان کییف و مسکو انجام نشده و نیروهای روسیه همچنان به پیشبرد جنگ نزدیک به چهار ساله در اوکراین ادامه میدهند.
ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، مدتهاست از کییف میخواهد از طرح پیوستن به ائتلاف نظامی ناتو صرفنظر کند و نیروهایش را از چهار منطقهای که مسکو آنها را بخشی از خاک روسیه میداند، خارج سازد.
مسکو هیچ نشانهای از عقبنشینی از این خواستهها بروز نداده و اوکراین نیز میگوید چنین شروطی را نخواهد پذیرفت.
