مقام آمریکایی: نیروهای اعزامی آمریکا به غزه در تدارکات، امنیت و مهندسی تخصص دارند
یک مقام آمریکایی به شبکه خبری انبیسی گفت که ۲۰۰ نیروی اعزامی این کشور به اسرائیل در زمینههای حملونقل، برنامهریزی، تدارکات، امنیت و مهندسی تخصص دارند و قرار است یک مرکز هماهنگی برای نظارت بر پیادهسازی مراحل آتشبس و بازسازی غزه ایجاد کنند.
این مقام افزود که پس از ورود نخستین گروه از نیروهای آمریکایی به اسرائیل، باقی نیروهای آمریکایی نیز بهتدریج، طی دو روز آینده از بخشهای مختلف ارتش، از ایالات متحده یا پایگاههای آن در خاورمیانه به اسرائیل اعزام میشوند.
مرکز هماهنگی برای نظارت بر آتشبس نخستین گام برای کمک به اجرای فرآیند صلح ارزیابی میشود و به دلیل مشارکت کشورهای متعدد در برقراری صلح و بازسازی غزه، بخشی حیاتی از توافق به شمار میآید.
مقامها همچنین اعلام کردند که فرماندهی ۲۰۰ نیروی اعزامی بر عهده دریادار برد کوپر، رییس فرماندهی مرکزی ایالات متحده است که از روز جمعه در اسرائیل حضور دارد.
نخستین آتشبس جدی میان اسرائیل و حماس پس از ماهها مذاکره فشرده با میانجیگری ایالات متحده، مصر و قطر برقرار شد. این آتشبس بخشی از «طرح ۲۰ مادهای دونالد ترامپ» برای پایان جنگ غزه است. گزارش حاضر نگاهی دارد به مسیر چندماههای که سرانجام به این توافق تاریخی انجامید.
مرداد ۱۴۰۴؛ پذیرش نخستین طرح آتشبس در مرداد ۱۴۰۴، حماس با طرح جدید آتشبس پیشنهادی مصر و قطر موافقت کرد؛ طرحی که از مذاکرات پیشین و مبادلههای گروگانها الهام گرفته بود. یک مقام آمریکایی به سیبیاس نیوز گفت که این طرح عناصر مورد نظر سه طرف — اسرائیل، حماس و دولت ترامپ — را در بر داشت و بهتدریج به طرح جامع ۲۰ مادهای صلح تبدیل شد.
۳۱ شهریور تا ۲ مهر ۱۴۰۴؛ مذاکرات فشرده در حاشیه سازمان ملل در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک، استیو ویتکاف (فرستاده ویژه ترامپ) و جرد کوشنر (مشاور و داماد رئیسجمهوری) طرح ۲۰ مادهای را به شیخ محمد بن عبدالرحمن آلثانی، نخستوزیر قطر، ارائه کردند تا متن نهایی را بازنویسی و دقیقتر کنند.
سپس نسخه جدید برای رهبران عرب از جمله ترکیه و مصر ارسال شد. در اول مهر، ترامپ طرح را در نشستی با چند رهبر عرب معرفی کرد و بازخوردهای متعددی دریافت کرد. یکی از مقامات آمریکایی گفت: «آن نشست نقطه آغاز فاز سیاسی طرح بود.»
۲ تا ۶ مهر ۱۴۰۴؛ آمادهسازی نسخه نهایی با محوریت عذرخواهی اسرائیل پس از پایان اجلاس سازمان ملل، کوشنر و ویتکاف در نیویورک ماندند تا نسخه نهایی طرح را آماده کنند. یکی از بندهای مهم آن، عذرخواهی رسمی بنیامین نتانیاهو از قطر بود؛ اقدامی برای ترمیم روابط پس از حمله هوایی اسرائیل به دوحه که در آن چند مقام حماس و یک نظامی قطری کشته شدند.
یک مقام آمریکایی گفت: «این بند عذرخواهی اعتماد تازهای ایجاد کرد و باعث شد راه برای مذاکرات جدیتر باز شود.»
۷ مهر ۱۴۰۴؛ تماس سهجانبه ترامپ، نتانیاهو و نخستوزیر قطر ترامپ در دیدار با نتانیاهو در کاخ سفید، طرح را بهطور رسمی اعلام کرد. در تماس تلفنی سهجانبه با نخستوزیر قطر، نتانیاهو بابت حملات هوایی به دوحه عذرخواهی کرد و گفت کشتهشدن نظامی قطری «غیرعمد و مایه تأسف عمیق» بوده است.
به گفته یک مقام ارشد آمریکایی به سیبیاس، این اقدام «یک نقطه عطف در فضای بیاعتمادی میان طرفها» بود و در جهان عرب بازتاب مثبتی داشت. در همان زمان، ارزیابیهای اطلاعاتی نشان میداد که حماس نیز «به نقطه خستگی و تمایل به مصالحه» رسیده است.
اوایل مهر ۱۴۰۴؛ شکلگیری تماسهای پشتپرده چند روز بعد، با هماهنگی مصر، نشستی در شرمالشیخ میان رؤسای اطلاعاتی مصر و ترکیه و نخستوزیر قطر برگزار شد تا راه برای گفتوگوهای مستقیم اسرائیل و حماس باز شود.
در تاریخ ۱۱ مهر ۱۴۰۴، زمانی که کوشنر در فلوریدا بود و شنید حماس آماده مذاکره بر سر آزادی گروگانها شده، فوراً به خانه ویتکاف در میامی رفت تا روی جزئیات طرح کار کنند.
۱۳ تا ۱۴ مهر ۱۴۰۴؛ دیدار مستقیم نمایندگان اسرائیل و حماس با میانجیگری ترکیه، قطر و مصر، نمایندگان حماس و اسرائیل برای نخستین بار در شرمالشیخ پشت میز مذاکره نشستند. وقتی تیمهای فنی به پیشرفت قابل توجهی دست یافتند، کوشنر و ویتکاف نیز به مذاکرات پیوستند تا بر مفاد سیاسی و انسانی توافق تمرکز کنند.
۱۶ مهر ۱۴۰۴؛ روز سرنوشتساز در شرمالشیخ کوشنر و ویتکاف صبح زود وارد شرمالشیخ شدند و بیش از ۲۰ ساعت پیدرپی مذاکره کردند. آنان توافق را به دو مرحله تقسیم کردند:
۱. فاز اول: آزادی گروگانهای اسرائیلی و تعدادی از زندانیان فلسطینی. ۲. فاز دوم: برقراری آتشبسی تقریباً دائمی، خلع سلاح تدریجی گروهها و تشکیل دولت تکنوکرات در غزه.
ترامپ از واشنگتن پیام داد: «اول از همه، توافق را نهایی کنید.» یکی از مقامها گفت: «او در جریان همه جزئیات بود و دستکم سه بار مستقیماً با کوشنر و ویتکاف تماس گرفت.»
در شامگاه همان روز، مقامهای آمریکایی از «پیشرفتهای جدی» خبر دادند. دو طرف پس از روزها گفتوگو و رفع سوءتفاهمها بر سر آزادی ۲۰ گروگان اسرائیلی در ازای زندانیان فلسطینی به توافق رسیدند.
یکی از مذاکرهکنندگان گفت: «اعتماد متقابل بالا رفت، فضای انسانیتری بر گفتوگو حاکم شد و رهبران عرب احساس کردند توافق واقعاً ممکن است.»
۱۷ مهر ۱۴۰۴؛ اعلام رسمی توافق ساعت ۵:۳۰ عصر به وقت واشینگتن (۲:۳۰ بامداد به وقت شرمالشیخ)، ترامپ در پستی در شبکه اجتماعی تروثسوشال نوشت: «امروز روزی بزرگ برای جهان عرب و اسلام، اسرائیل و ایالات متحده است. خوشا به حال صلحآفرینان!»
پس از اعلام توافق، کوشنر و ویتکاف به قاهره رفتند و در دیدار با عبدالفتاح السیسی، رئیسجمهوری مصر، درباره فاز اجرایی طرح گفتوگو کردند. سپس به تلآویو پرواز کردند.
۱۷ مهر ۱۴۰۴، تلآویو؛ استقبال کابینه اسرائیل در تلآویو، آن دو با اسحاق هرتزوگ، رئیسجمهوری اسرائیل، و سپس با بنیامین نتانیاهو دیدار کردند. در جلسه کابینه، پس از ارائه جزئیات طرح، حاضران برای آنان کف زدند. یک مقام آمریکایی گفت: «البته اختلافنظرهایی وجود داشت، اما همه بر سر بازگشت گروگانها و آغاز روند صلح توافق داشتند.»
مقامات آمریکایی هشدار دادند که مسیر اجرای توافق هنوز پرمخاطره است و واشینگتن بهدقت بر جزئیات نظارت خواهد کرد تا از بروز سوءتفاهم جلوگیری شود.
یکی از اعضای تیم ترامپ گفت: «شاید دلیل موفقیت ترامپ این بود که اهل میانهروی نبود. او کاملاً در کنار اسرائیل ایستاد، و همین باعث شد اسرائیلیها به او اعتماد کنند و گفتوگوها بهطور بیسابقهای صریح و خلاقانه پیش برود.»
با اجرای مرحله نخست طرح صلح، نیروهای اسرائیلی از بخشهایی از غزه عقبنشینی کردهاند و شمارش معکوس برای آزادی تمام گروگانها آغاز شده است. اگر این روند طبق برنامه پیش برود، جهان شاهد نخستین آتشبس پایدار میان اسرائیل و حماس از زمان آغاز جنگ خواهد بود.
ارتش اسرائیل بامداد شنبه به وقت محلی با انتشار بیانیهای اعلام کرد که به یک انبار ماشینآلات سنگین در جنوب لبنان حمله کرده است.
در این بیانیه آمده است: «کمی پیش، ارتش اسرائیل زیرساختهای تروریستی حزبالله را در جنوب لبنان مورد حمله قرار داد و آنها را منهدم کرد. در این محل از ماشینآلات مهندسی برای بازسازی زیرساختهای تروریستی استفاده میشد.»
ارتش اسرائیل وجود این ماشینآلات و فعالیت حزبالله در این منطقه را «نقض تفاهمنامهها میان اسرائیل و لبنان» خوانده و هشدار داده است که به عملیات خود برای از بین بردن «هرگونه تهدید علیه اسرائیل» ادامه خواهد داد.
شبکه انبیسی این حمله را پیامی روشن از سوی اسرائیل میداند؛ پیامی مبنی بر اینکه آتشبس در غزه به معنای توقف عملیات ارتش اسرائیل در دیگر نقاط منطقه نیست.
در دیداری احساسی در جشنواره فیلم نیویورک، مارتین اسکورسیزی و جعفر پناهی یکدیگر را در آغوش گرفتند؛ پناهی از او بهعنوان «خدای سینما» یاد کرد و اسکورسیزی از پلتفرمهای پخش آنلاین خواست از فیلمسازان ایرانی — بهویژه آنان که در خفا کار میکنند — حمایت کنند.
به گزارش رسانههای فرهنگی نیویورک از جمله دِدلاین، ورایتی و رویترز، در یکی از صحنههای بهیادماندنی جشنواره فیلم نیویورک، دو کارگردان برجسته سینمای جهان — مارتین اسکورسیزی و جعفر پناهی — روز جمعه با تحسین و احترام متقابل یکدیگر را در آغوش گرفتند.
پناهی برای نمایش فیلم تازهاش «فقط یک تصادف بود» به نیویورک آمده بود؛ فیلمی که بهصورت مخفیانه ساخته شده، تجربه شخصی او در زندان را بازتاب میدهد و پیشتر برنده نخل طلای جشنواره کن شده است.
نشست پرسشوپاسخ دو کارگردان که بهدلیل تاخیر در صدور ویزای پناهی از هفته گذشته به تعویق افتاده بود، سرانجام برگزار شد. اسکورسیزی در بخشی از گفتوگو با توجه به مهاجرت بسیاری از فیلمسازان برجسته ایرانی از پناهی درباره آینده سینمای ایران پرسید.
پناهی در پاسخ گفت: «تحمل این وضعیت واقعاً دشوار است… ستونهای اصلی سینمای ایران از کشور رفتهاند. من دلتنگ فیلمهایی هستم که میتوانستند در ایران ساخته شوند و هرگز ساخته نشدند. اما من شجاعت یا توان خروج از ایران را ندارم؛ ماندهام و میخواهم همانجا کار کنم.»
او تاکید کرد که نسل جدیدی از فیلمسازان در ایران در حال ظهور است: «جوانانی هستند که در خفا فیلم میسازند — دقیقاً در همان سبکی که ما فیلم میسازیم. آنها سانسور را نمیپذیرند. ساخت فیلم مخفیانه در ایران حالا به امری عادی تبدیل شده و حتی محافل رسمی سینمایی هم این افراد را جدی میگیرند؛ چیزی که سالها پیش غیرقابل تصور بود.»
اسکورسیزی در واکنش گفت که این آثار باید توسط پخشکنندگان، جشنوارهها و سرویسهای استریم پشتیبانی شوند: «پلتفرمهای پخش فضای زیادی دارند. هیچ دلیلی وجود ندارد که شبکههایی مثل کریتریون، مابی یا آمازون نتوانند این فیلمها را نمایش دهند. اما نکته این است که باید با دقت و آگاهی انتخاب و ارائه شوند، نه صرفاً در فهرست محتوا گنجانده شوند.»
پناهی درباره تجربه زندان و تغییر ایران پناهی در ادامه گفت که پس از آزادی از زندان، از سوی مقامات هشدار دریافت کرده بود که اجازه ندارد ۲۰ سال فیلم بسازد یا از کشور خارج شود: «وقتی به من گفتند ۲۰ سال نمیتوانم فیلمسازی کنم، بنویسم یا مصاحبه بدهم، در شوک بودم. حتی به رانندگی تاکسی فکر کردم. اما در نهایت تصمیم گرفتم ادامه دهم. در چنین شرایطی، نیمی از انرژی شما صرف یافتن راهی برای ساخت فیلم میشود و فقط نیمی برای خلاقیت باقی میماند.»
او سپس به شرایط اجتماعی پس از اعتراضات «زن، زندگی، آزادی» اشاره کرد و گفت: «وقتی فیلم بدون خرسها در ونیز اکران شد، من در زندان بودم. از آنجا شنیدیم که جنبش زن، زندگی، آزادی آغاز شده است. بعدها که آزاد شدیم، دیدیم شهر کاملاً تغییر کرده. زنان بسیار مقاوم بودند و از خط قرمزهایی عبور کردند که قبلاً غیرقابل تصور بود. به نظر من تاریخ جمهوری اسلامی به قبل و بعد از آن تقسیم میشود — و البته سینما هم از این تغییر تأثیر گرفته است، حتی تا جایی که بازیگران دیگر حاضر به پوشیدن روسری نیستند.»
فیلمی برای «بعد از جمهوری اسلامی» فیلم تازه پناهی، «فقط یک تصادف بود»، داستان مردی است که گمان میکند شکنجهگر سابقش را یافته و برای انتقام او را میرباید تا زنده به گور کند، اما ناگهان در هویت او شک میکند و به دنبال تایید حقیقت از همبندان سابق خود میگردد.
پناهی گفت: «عدالت و بخشش عناصر اصلی فیلم هستند، اما همه در خدمت داستاناند. این فیلم برای زمانی ساخته شده که ما باید درباره آینده پس از جمهوری اسلامی فکر کنیم. باید تصمیم بگیریم: آیا خشونت را ادامه میدهیم یا در مقطعی میگوییم “کات”.»
پس از انتشار بیانیه حماس و دو گروه جهادی همپیمانش مبنی بر رد هرگونه قیمومیت خارجی در غزه، باسم نعیم، یکی از مقامهای ارشد حماس هشدار داد که این گروه تونی بلر، نخستوزیر پیشین بریتانیا را در هیچ نقشی برای غزه نخواهد پذیرفت.
او در گفتوگو با اسکاینیوز از طرح حضور تونی بلر در نظارت بر اداره و آینده غزه انتقاد کرد و گفت: «ما همچنان نقش او را در کشتار و میلیونها غیرنظامی بیگناه در افغانستان و عراق به یاد داریم و از این بابت همچنان خشمگینیم.»
نعیم همچنین اضافه کرد: «حماس حاضر است به نفع یک نهاد فلسطینی که پس از جنگ اداره غزه را بر عهده بگیرد کنار برود، اما همچنان روی زمین باقی خواهد ماند و خلع سلاح نخواهد شد.»
نعیم که ساکن ترکیه است، گفت: حماس فقط سلاحهایش را به یک دولت فلسطینی تحویل میدهد و نیروهایش نیز با ارتش فلسطین ادغام خواهند شد.
در طرح پیشنهادی دونالد ترامپ قرار است تونی بلر بخشی از یک نهاد نظارتی بینالمللی تحت عنوان شورای صلح باشد. مسئولیت این نهاد نظارت بر عملکرد گروهی از تکنوکراتهای فلسطینی است امور فلسطین را اداره خواهد کرد. افزون بر این، شورای صلح نقشی محوری در هدایت بازسازی غزه خواهد داشت.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، جمعه شب گفت ماریا کورینا ماچادو، برنده جایزه صلح نوبل، با او تماس گرفته و گفته که این جایزه را به افتخار ترامپ میپذیرد، چون واقعاً او شایستهاش بوده.
ترامپ با لبخند به خبرنگاران گفت: «خیلی کار قشنگی بود. نگفتم جایزه رو بده به من، ولی فکر کنم اگه میگفتم، میداد!»
ساعاتی قبل از این اظهارات، کاخ سفید هم تصمیم کمیته نوبل را به باد انتقاد گرفته بود و گفته بود کمیته بهجای صلح، سیاست را انتخاب کرده.
سخنگوی کاح سفید نوشته بود: «رییسجمهور همچنان مشغول ساختن توافقهای صلح، پایان دادن به جنگها و نجات جانهاست. او بشردوسته. کسی مثل اون نیست که فقط با ارادهاش کوه جابهجا کنه.»
ترامپ هم با اشاره به نقش خودش در توقف چندین جنگ گفت اگر کمیته نوبل انصاف داشت، جایزه را به او میداد. به گفته ترامپ، «ماچادو گفت این جایزه در حقیقت باید مال تو میبود».
