شاهزاده رضا پهلوی در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «حذف هنیه در قلب تهران نشان میدهد که رژیم جمهوری اسلامی چه اندازه ضعیف، بیکفایت و در بالاترین سطح امنیتی، نفوذپذیر است.»
او گفت جمهوری اسلامی «تنها با ضرب و شتم، زندانی کردن و کشتن ایرانیان بیگناه و بیدفاعی که برای آزادی خود در خیابانها مبارزه میکنند، تظاهر به قدرت میکند».
شاهزاده رضا پهلوی حضور هنیه در ایران را «توهینی به کشور و ملت ما» دانست و افزود: «هزینه تروریسم این ابرجنایتکار علیه اسرائیلیها و فلسطینیهای بیگناه، از پول مردم ایران و برخلاف خواست و منافع آنها تامین میشد.»
کشته شدن اسماعیل هنیه، رییس دفتر سیاسی حماس در تهران، آن هم پس از حضور او در مراسم تحلیف و دیدار با خامنهای، پیام مهمی برای جمهوری اسلامی داشت که نگرانیها را از وقوع یک جنگ بزرگ منطقهای بیش از هر زمان دیگری دوباره افزایش داده است.
اگر جمهوری اسلامی پاسخ اسرائیل در هدف قراردادن پدافند هوایی در نزدیکی سایت هستهای در اصفهان را لاپوشانی کرد، حالا اما پاسخ اسرائیل به حمایت تهران از شبهنظامیان علنی و کوبندهتر داده شده است.
در این شرایط بحرانی، وقوع یک جنگ گسترده در منطقه چه تبعاتی برای جمهوری اسلامی و اسرائیل خواهد داشت؟
گسترش جنگ غزه، شکست مذاکرات صلح
طی ۱۰ ماه جنگ ویرانگر غزه، حمایت گسترده جمهوری اسلامی از گروههای شبهنظامی موسوم به «محور مقاومت» و دست نیافتن به توافق در مذاکرات صلح، فشار داخلی و بینالمللی مضاعفی را بر مقامهای اسرائیل قرار داده است.
در روزهای اخیر، حمله موشکی حزبالله لبنان به مجدل شمس و کشته شدن ۱۲ کودک در شمال اسرائیل، دولت نتانیاهو را ناچار به استفاده از پاسخی قدرتمند و دقیق کرد.
به نظر میرسد حمله دقیق به شورای حزبالله در بیروت و کشته شدن عضو ارشد حزبالله در روز نهم مرداد کافی نبود و اسرائیل در یک عملیات موفق و بسیار دقیق محل اقامت مسئول دفتر سیاسی حماس را در محلهای حساس در تهران هدف قرار داد.
پیام این عملیات بسیار واضح بود؛ شکست اطلاعاتی و امنیتی جمهوری اسلامی، که پس از ترور محسن فخریزاده، مقام دخیل در برنامه اتمی ایران و قاسم سلیمانی، فرمانده سپاه قدس آشکار بود. اما این ترور آن هم در ساعاتی پس از مراسم تحلیف نفر دوم حکومت، به این معناست که اسرائیل اگر میخواست میتوانست مراسم تنفیذ و تحلیف را هم هدف قرار دهد.
اگر سقوط بالگرد ابراهیم رئیسی و همراهانش را بر اثر حادثه در نظر بگیریم، کشتن هنیه در تهران را هم میتوانیم پاسخ قاطع اسرائیل به عملیات وعده صادق جمهوری اسلامی در نظر بگیریم.
اسماعیل هنیه در قطر سکونت داشت و بارها در سال اخیر به لبنان و سوریه سفر کرده بود. اشراف اطلاعاتی اسرائیل نشان میدهد این کشور دستکم تا قبل از ترور هنیه در تهران، قصد ترور او را نداشته و به مذاکرات صلح امیدوار بوده است.
مقامهای جمهوری اسلامی از رهبر گرفته تا روسای قوای سه گانه و مقامهای لشکری و کشوری همگی بارها وعده انتقام و «مجازات سخت» اسرائیل را دادهاند.
اگر در نظر بگیریم جمهوری اسلامی عملیات وعده صادق دومی را علیه اسرائیل اجرا میکند، ابعاد گستردهتری بر آن متحمل خواهد بود. احتمال دارد این پاسخ در سطح حملات سنگین نظیر آنچه در هفتم اکتبر روی داد و صدها شهروندش قتل عام شدند یا در سطح حمله موشکی و پهپادی مستقیم از ایران باشد.
در عین حال آمریکا و متحدان غربی اسرائیل هم نشان دادند که در برابر حملات جمهوری اسلامی، از اسرائیل دفاع خواهند کرد.
پس از ترور هنیه و تهدیدهای مقامات جمهوری اسلامی و گروههای نیابتی، لوید آستین، وزیر دفاع آمریکا، گفت: «اگر به اسرائیل حمله شود، ما در دفاع از اسرائیل کمک خواهیم کرد.» در آن حمله، متحدان اسرائیل و غرب در منطقه نیز به حمایت از اسرائیل برخاستند.
این روند در صورت تکرار ممکن است به درگیری گستردهتر در منطقه علیه اسرائیل و پایگاههای آمریکا و ناتو و ورود مستقیم آمریکا به جنگ، هر چند با احتمال بسیار پایینتر، منجر شود.
پر واضح است در صورت وقوع چنین جنگی، جمهوری اسلامی و شبه نظامیان مورد حمایتش شاید بتوانند به اسرائیل ضربه بزنند، اما احتمالا با پاسخ بسیار سختتری مواجه میشوند.
کشتن هنیه در منطقه سعدآباد و شکست امنیتی و اطلاعاتی جمهوری اسلامی نشان میدهد آن همه اقتداری که حکومت از آن سخن میگوید، قرینهای با واقعیت ندارد.
تبعات جنگ احتمالی برای ایران
گسترش ابعاد جنگ در منطقه، با در نظر گرفتن برتری تکنولوژیک و امکانات متعدد نظامی اسرائیل و متحدان غربی، برای جمهوری اسلامی قطعا چیزی جز شکستی سخت، انزوای جهانی و بدتر شدن وضعیت مردم ایران در پی نخواهد داشت.
در صورت وقوع جنگ گسترده منطقهای، آنها که امیدوار بودند مسعود پزشکیان مسیر جمهوری اسلامی را تغییر دهد، حالا با نتیجه عملی سیاستهای کلان نظام مواجه میشوند که کشور را در آستانه جنگی ویرانگر کشانده است.
در صورت وقوع جنگ، بحران اقتصادی جمهوری اسلامی گسترش مییابد و دولت پزشکیان ناگزیر است هزینههای دولت را بر دوش مردم بیاندازد. احتمالا قیمت بنزین افزایش مییابد، ریال و بورس سقوط میکنند و نارضایتی مردم گریبان حکومت را خواهد گرفت.
نتیجه عملی هر چه باشد، یک سوی آن به ضرر منافع ملی ایران و وضعیت مردم تمام میشود.
کسانی که به تغییر مسیر با پزشکیان امیدوار بودند، اکنون با نتیجه عملی سیاستهای حکومت مواجه شدهاند
تبعات جنگ برای اسرائیل
با وجود برتری نظامی و تسلیحاتی اسرائیل بر جمهوری اسلامی، در صورت وقوع جنگ منطقهای، اسرائیل نیز ممکن است دچار لطمات شدیدی شود.
مرگ هنیه ممکن است با پاسخ حماس در مورد گروگانها همراه شود و فشار داخلی بر نتانیاهو بیش از پیش افزایش یابد.
از طرفی موشکهای دوربرد ایران با تکنولوژی چین و کره شمالی و روسیه، پهپادهای انتحاری و نیروی انسانی تربیتیافته با ایدئولوژی رادیکال اسلامی، قطعا کار را در جنگ احتمالی برای اسرائیل سخت خواهند کرد.
با این حال اسرائیل یکی از بزرگترین دارندگان سلاحهای هستهای است و در صورت بروز جنگ، برای حفظ خود ممکن است دست به هر اقدامی بزند.
استراتژی اسرائیل در غزه بار دیگر نشان داد که در صورت حمله به این کشور، پاسخی نابرابر و با مقیاسی بزرگتر داده میشود. در عین حال با اشراف امنیتی اسرائیل و ائتلافهای بینالمللی پشتیبان این کشور، کار برای ضربه زدن به این کشور بسیار دشوار است.
با اینکه در چنین شرایطی راه حل بسیار پیچیده به نظر میرسد، حالا جمهوری اسلامی یا باید تا پایان پای آرمانهایش بایستد و بجنگد یا برای حفظ نظام جمهوری اسلامی از سیاستهای منطقهای علیه اسرائیل و غرب عقبنشینی کند.
با کشته شدن اسماعیل هنیه، رهبر حماس، در تهران، جمهوری اسلامی انگشت اتهام را به سوی اسرائیل نشانه رفت و دولت آمریکا را «حامی و همدست» این کشور معرفی کرد. اسرائیل سکوت و آمریکا نسبت به حمله اظهار بیخبری کرد. همزمان بسیاری از کشورها نسبت به افزایش تنشها در منطقه هشدار دادند.
آنتونی بلینکن، وزیر خارجه آمریکا با تاکید بر اینکه تمرکز آمریکا بر آتشبس در غزه باقی ماند، گفت که این کشور در مرگ هنیه دخالتی نداشته و در این مورد به آمریکا اطلاعی داده نشده است. وزیر دفاع ایالات متحده، لوید آستین نیز روز چهارشنبه اعلام کرد که انتظار ندارد گروههای شبهنظامی تحت حمایت ایران عزمی برای تشدید حملات علیه نیروهای آمریکایی در منطقه داشته باشند. آستین در هنگام ترک فیلیپین به خبرنگاران گفت که برآورد واشنگتن این نیست که وضعیت چندماه پیش (افزایش تنشها) تکرار شود.
سخنگوی دولت اسرائیل
دیوید منسر، سخنگوی دولت اسرائیل با تاکید بر اینکه کشورش «آماده مقابله با هر سناریویی در رویارویی با جمهوری اسلامی و حزبالله» است، گفت که اسرائیل درباره مرگ هنیه اظهارنظر نمیکند.
منسر تاکید کرد اسرائیل به مذاکرات آتشبس غزه متعهد است و میخواهد توافق برای آزادی گروگانها را به نتیجه برساند.
همزمان بسیاری از کشورهای دنیا نسبت به تشدید تنشها در خاورمیانه هشدار دادند:
اتحادیه اروپا
پیتر استانو، سخنگوی اتحادیه اروپا در امور خارجی و سیاست امنیتی گفت این اتحادیه «موضع اصولی در رد قتل های فراقانونی» دارد.
او از همه طرفها خواست تا با حداکثر خویشتنداری از تشدید تنشها اجتناب کنند و گفت هیچ کشوری از تشدید تنشها در خاورمیانه سودی نخواهد برد.
کوبا
برونو رودریگز، وزیر امور خارجه کوبا قتل اسماعیل هنیه در تهران را «نقض آشکار حاکمیت جمهوری اسلامی ایران و تشدید بیشتر اوضاع جنگی کنونی در منطقه خاورمیانه» دانست و به شدت محکوم کرد.
سوریه
وزارت امور خارجه سوریه اسرائیل را مسئول کشتن اسماعیل هنیه خواند و گفت ترور هنیه کل منطقه را به آتش میکشاند.
ترکیه
رجب طیب اردوغان، رییسجمهوری ترکیه نیز کشتن «شنیع» اسماعیل هنیه در تهران را به شدت محکوم کرد و گفت: «ترور هنیه اقدامی نفرتانگیز با هدف بر هم زدن آرمان فلسطین، مقاومت شکوهمند غزه و مبارزه عادلانه برادران فلسطینی ما و تضعیف روحیه و ارعاب فلسطینیان است.»
اردن
وزارت امور خارجه اردن اقدام اسرائیل در کشتن اسماعیل هنیه را به شدت محکوم کرد و گفت این اقدام، نقض قوانین بینالمللی و تشدید تنش و هرجومرج بیشتر در منطقه است.
روسیه
وزارت امور خارجه روسیه در بیانیهای خواستار خویشتنداری همه طرفها پس از کشته شدن اسماعیل هنیه شد و گفت کسانی که پشت کشتن هنیه هستند از «پیامدهای خطرناکی که این اقدام برای منطقه خواهد داشت» آگاه بودند.
چین
وزارت امور خارجه چین طی بیانیهای «ترور هنیه را در تهران» به شدت محکوم کرد.
قطر
وزارت امور خارجه قطر کشته شدن اسماعیل هنیه را «جنایتی شنیع» خواند و گفت «این ترور و رفتار بیپروای اسرائیل» منجر به تضعیف شانس دستیابی به صلح میشود..»
آلمان آنالنا بربوک وزیر امور خارجه آلمان در بیانیهای با اشاره به اینکه مردم لبنان هنوز هم از پیامدهای جنگ سال ۲۰۰۶، انفجار بندر بیروت در ۲۰۲۰ و وضعیت وخیم اقتصادی رنج میبرند گفت که «بیشتر مردم لبنان نمیخواهند جنگی رخ بدهد.» بربوک با تاکید بر ضرورت اتخاذ مواضعی برای کاهش تنش و جلوگیری از سرایت آتش به منطقه، گفت: «من از همه، به ویژه ایران، میخواهم بخاطر مردم منطقه خویشتنداری کنند و کاهش تنش را در پیش بگیرند.»
او اضافه کرد: «حملات حزبالله به اسرائیل باید متوقف شود. و همچنین حملات سازمان تروریستی حماس که حملات وحشیانه زیادی به اسرائیل انجام داده است.» وزیر خارجه آلمان بار دیگر از همه شهروندان آلمانی در لبنان خواست تا هرچه سریعتر از این کشور خارج شوند.
پیشتر نیز سباستین فیشر، سخنگوی وزارت امور خارجه آلمان پس از ترور هنیه، خواستار پرهیز از تشدید بیشتر تنش در منطقه شد. او گفت که در پیش گرفتن اقدامات تلافیجویانه، مسیر اشتباهی است.
عمان
بدر البوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان، کشته شدن اسماعیل هنیه را محکوم کرد و گفت این اقدام منجر به افزایش درگیریها و پسرفتی جدی در مسیر صلح خواهد شد.
ایتالیا
آنتونیو تایانی، وزیر امور خارجه ایتالیا با اعلام حمایت از موضع بلینکن، همتای آمریکایی خود پس از ترور هنیه گفت برقراری آتشبس در غزه در پی این رویداد «ضروری» است.
تایانی با تاکید بر اینکه مطلقا نمیخواهد خاورمیانه وارد جنگی آشکار شود گفت رم به تلاشهای خود برای جلوگیری از گسترش درگیریها در خاورمیانه ادامه میدهد.
استرالیا
استرالیا نسبت به تشدید تنش در خاورمیانه پس از کشته شدن هنیه هشدار داد.
پاکستان
وزارت امور خارجه پاکستان در پیامی، کشته شدن اسماعیل هنیه در تهران را «اقدامی غیرمسئولانه» خواند و نسبت به «ماجراجویی در حال گسترش اسرائیل» هشدار داد.
مصر
وزارت امور خارجه مصر در بیانیهای نوشت «سیاست تشدید تنش اسرائیل» در دو روز گذشته را محکوم میکند و نسبت به عواقب «سیاست ترور و نقض حاکمیت کشورها» هشدار میدهد.
این وزارتخانه گفت تشدید وضعیت میتواند به وقوع درگیریهای گسترده در منطقه منجر شود که عواقب امنیتی وخیمی به دنبال خواهد داشت.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد با اشاره به حملات اخیر در جنوب بیروت و تهران، نسبت به تشدید تنشها در منطقه هشدار داد.
به گفته دبیرکل سازمان ملل، در مقطع کنونی همه تلاشها باید بر روی برقراری آتشبس در غزه، آزادی گروگانهای اسرائیلی در بند حماس، افزایش کمکهای بشردوستانه به فلسطینیان و بازگشت آرامش به مرز لبنان متمرکز باشد.
او تاکید کرد اکنون شاهد تلاشهایی هستیم که شانس رسیدن به آتشبس و آزادی گروگانها را تضعیف میکند.
گوترش از جامعه جهانی خواست برای کاهش تنشهای منطقهای در راستای «صلح و ثبات بلندمدت برای همگان» تلاش کنند.
