رایگیری چهاردهمین انتخابات ریاستجمهوری پس از سه بار تمدید شدن، ساعت ۲۴ به وقت ایران پایان یافت.
رسانههای ایران اعلام کردند با بسته شدن شعبهها، شمارش آرا شروع شده است.
تمدید رایگیری در شرایطی صورت گرفت که بر اساس گزارشهای میدانی و ویدیوهای رسیده، مشارکت مردم در این انتخابات پایین بود.
کمتر از یک هفته مانده به انتخابات ریاستجمهوری در ایران، نتایج نظرسنجی گروه مطالعات افکارسنجی ایرانیان (گمان) نشان میداد که این انتخابات با تحریم از سوی بیش از ۶۵ درصد از مردم ایران مواجه خواهد شد.
هنوز هیچ آمار رسمی از میزان مشارکت در انتخابات منتشر نشده است.
انتظار میرود در ساعات آینده نتایج رسمی به تدریج اعلام شود.
سیامک نمازی، بازرگان ایرانی-آمریکایی و گروگان سابق، با نوشتن یادداشتی با اشاره به اینکه از آزادی دو گروگان سوئدی از زندانهای ایران خوشحال است، نوشته اگر سوئد هوشیارانه مذاکره میکرد میتوانست در قبال آزادی حمید نوری، آزادی همه گروگانهای خود و چندین گروگان اروپایی را تضمین کند.
سیامک نمازی، در این یاددداشت که جمعه ۸ تیر در بخش نظرات وبسایت گاردین منتشر شده است، با اشاره به تجربه اسارت خودش در زندان اوین، نوشته است رها کردن یک گروگان دیگر سوئدی در ایران که به اعدام هم محکوم شده غیرقابل درک است.
سیامک نمازی که پیش از این ۸ سال در ایران زندانی بود، ۲۷ شهریور ۱۴۰۲ در جریان معاملهای بین جمهوری اسلامی و ایالات متحده از زندان اوین آزاد شد و به آمریکا برگشت.
سیامک نمازی، مراد طاهباز و عماد شرقی که در جریان توافق مبادله زندانیان بین آمریکا و ایران آزاد شده بودند، ۲۷ شهریور ۱۴۰۲ وارد قطر شدند.
نمازی در این یادداشت با ذکر اینکه دولتهای غربی نباید شهروندان بیگناه را در سیاهچالهای دولتهای یاغی رها کنند، نوشته مبادله گروگانها هرچند ناخوشایند باشند، ضروری هستند و باید هر کاری میتوان انجام داد تا شهروندان در خطر را نجات داد.
این گروگان سابق در عینحال یادآوری کرده که دولتهای غربی باید مجازاتهای سختی برای جلوگیری از گروگانگیری وضع کنند.
۲۶ خرداد ۱۴۰۳، دولت سوئد در جریان معاملهای با ایران، برای آزادی دو تن از شهروندان گروگان خود در ایران به نامهای یوهان فلودروس و سعید عزیزی، حمید نوری را به دلیل نقش داشتن در کشتار ۱۳۶۷ و به جرم ارتکاب جنایت جنگی به حبس ابد محکوم شده بود، آزاد کرد.
پیشتر شماری از تشکلهای سیاسی و حقوق بشری خارج از کشور در نامهای به اولف کریسترسون، نخستوزیر سوئد، ضمن انتقاد از آزادی حمید نوری، هشدار دادند چنین توافقهایی با جمهوری اسلامی، گرایش حکومت ایران به گروگانگیری شهروندان خارجی و دوتابعیتیها را تقویت میکند.
سیامک نمازی با اشاره به این مبادله و ابراز خوشحالی از بازگشت فلودروس و عزیزی به سوئد نوشته تصمیم استکهلم برای انجام این معامله و رها کردن احمدرضا جلالی، دیگر شهروند سوئدی که به اعدام محکوم شده است، غیرقابل درک است.
احمدرضا جلالی، ۲۹ خرداد در فایلی صوتی که به ایراناینترنشنال رسیده، از اولف کریسترسون، نخستوزیر سوئد انتقاد کرد و گفت دولت این کشور او را «بیپناه» به حال خود رها کرده است و از او خواست «شجاعانه و مسئولانه» با پسر و دیگر اعضای خانواده این زندانی در برابر دوربینهای تلویزیونی دیدار کند و به پسرش بگوید چرا او را در زندان اوین به حال خود رها کرده و در صورت اعدام این زندانی، برای پسرش چه کار خواهد کرد.
احمدرضا جلالی، پزشک سوئدی-ایرانی متخصص پزشکی بحران، اردیبهشت ۱۳۹۵ در جریان سفری کاری به ایران بازداشت شد و پس از مدتی به اعدام محکوم شد و از آن زمان در زندان به سر میبرد.
گزارشگر ویژه حقوقبشر در ایران و عفو بینالملل پیشتر پرونده احمدرضا جلالی را بررسی کرده، دستگیری او را خودسرانه دانسته و خواستار آزادی بیقید و شرط او شده است.
پیشتر هم بسیاری از گروههای حقوق بشر بینالمللی، از جمله عفو بینالملل و دانشمندان در خطر با اشاره به روند غیرقانونی بازداشت و محاکمه او بدون رعایت آئین دادرسی منصفانه، خواستار آزادی او شده بودند.
سازمان عفو بینالملل ۲۹ خرداد با اعتراض به آنچه آن را آزادی تکاندهنده حمید نوری خواند، این اقدام دولت سوئد را ضربهای حیرتآور به بازماندگان و بستگان جانباختگان کشتار زندانیان سیاسی در تابستان ۶۷ دانست.
این سازمان در بیانیه خود نوشت شرایط آزادی حمید نوری و بازگشت او به ایران، نگرانیهای قبلی را در مورد گروگان گرفتن اتباع سوئدی از سوی مقامهای جمهوری اسلامی برای مبادله آنها با حمید نوری تائید میکند.
سهشنبه ۵ تیر، ویدا مهراننیا همسر احمدرضا جلالی، محقق ایرانی-سوئدی زندانی محکوم به اعدام در ایران، از اعتصاب غذای اعتراضی همسرش خبر داد و گفت: «همسرش فکر میکند تنها راهی که هر کسی میتواند صدای او را در دنیا بشنود این است که اعتصاب غذا کند.»
سیامک نمازی با اشاره به اینکه دولت سوئد بدون شک به این آگاه است که رها کردن احمدرضا جلالی معادل امضای حکم مرگ اوست، نوشته است روند مبادله حمید نوری نشان داد برای دولت سوئد، ارزش جان شهروندانش برابر نیست و این دولت مذاکرهکننده بسیار ناتوانی است.
به نوشته سیامک نمازی، حمید نوری با توجه به محکومیتش به خاطر دستداشتن در جنایت جنگی از طریق همدستی در کشتار ۶۷، مهمترین زندانی جمهوری اسلامی در اروپا بود و سوئد اگر ارزش او را برای جمهوری اسلامی میفهمید میتوانست آزادی همه شهروندان خود و چندین گروگان اروپایی دیگر را نیز در قبال آزاد کردن او تضمین کند.
به نوشته سیامک نمازی، تهران با اصرار بر نگه داشتن یک گروگان بیگناه میخواست سوئد را تحقیر کند و نشان دهد که دولتهای غربی، علیرغم ادعاهای زیبا درباره حقوق بشر، تفاوتی با آنها ندارند تا حدی که حتی سوئد، که یک الگوی حقوق بشر است، حاضر است کشته شدن یکی از شهروندان خود را ببیند تا دیگرانی که واقعا برای مقامات این کشور مهم بودند آزاد شوند.
سیامک نمازی در یادداشت مفصل خود همچنین به یادآوری خاطراتش از همصحبتی و همبندی بودن با احمدرضا جلالی پرداخته و گفته این زندانی زیر حکم اعدام تاکید کرده حتی اگر قاضی صلواتی که او را به اعدام محکوم کرده به درمان نیاز داشته باشد، او به خاطر تعهد پزشکیاش از کمک به او دریغ نمیکند.
مسیح علینژاد فعال مدنی و روزنامهنگار به زنانی که در خارج از کشور در انتخابات ریاستجمهوری ایران شرکت کردند، اعتراض کرد.
او در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «رای دادن آن هم در خارج از مرزهای ایران و در یک سرزمین آزاد، نامش زندگی و آزادی نیست، ذلت و خواری در برابر حکومتی است که هیچ ارزشی برای زن قائل نیست.»
علینژاد افزود: «فراموش نکنید آن حکومتی که اجازه کنترل آنچه که بر سرتان میگذارید را به شما ندهد، هرگز اجازه کنترل آنچه که در سرتان میگذرد را به شما نخواهد داد.»
به نوشته این فعال مدنی، رفتن پای صندوق انتخابات حکومت ایران «یعنی شما پذیرفتید که یک برده هستید، یعنی شما در خدمت بردهداران خود هستید.»
او از این دسته از زنان خارج از کشور خواست که «شرافت را از زنان شجاع» داخل ایران یاد بگیرند «که برای نه گفتن به یک حکومت ضد زن تبدیل شدهاند به معلمان واقعی آزادی».
عبدالله مهتدی دبیر کل حزب کومله کردستان ایران اعلام کرد که بایکوت انتخابات در کردستان «کامل» بود.
مهتدی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که بر اساس گزارشهای مستند میدانی از حوزههای رایگیری شهرها و روستاها در استان کردستان این ارزیابی را مطرح کرده است.
او تاکید کرد: «نمایش رایگیری رژیم با وجود همه ترفندها و التماسها با شکست مفتضحانهای روبهرو شده است.»
مهتدی با اشاره به اعتصابهای موفق در کردستان در جریان اعتراضات «زن، زندگی، آزادی» افزود که تحریم انتخابات کنونی «یک امتناع بزرگ، یک رودرروئی اجتماعی، یک نافرمانی مدنی آشکار بود.»
شاهزاده رضا پهلوی انتخابات کنونی در ایران را «مضحکه سیرک انتخابات» توصیف کرد که مردم ایران به آن «نه قاطع» گفتند.
شاهزاده پهلوی در پیامی به مناسبت برگزاری انتخابات در ایران به «همه شواهد، گزارشهای میدانی، و تصاویر فراوان از حوزههای خالی رایگیری در سراسر کشور» اشاره کرد.
او افزود: «این بایکوتِ گسترده که حتی حامیان و وابستگان جمهوری اسلامی نیز به آن اعتراف کردهاند، نشاندهنده اراده راسخ شما ملت برای عبور از این رژیم نامشروع و ضدایرانی است.»
شاهزاده پهلوی خطاب به مردم داخل کشور نوشت: «به همه شما در داخل کشور که با وجود تبلیغات فریبنده و فشارهای سازمانیافته، در خانههای خود ماندید و دستان خود را به جوهر همکاری با این رژیم ضحاکی آلوده نکردید، درود میفرستم.»
او همچنین از ایرانیان خارج از کشور که «با حضور اعتراضی خود مقابل مراکز برگزاری این سیرک مضحک، پژواکِ نهِ بزرگِ ملت به این رژیم اهریمنی» شدند، قدردانی کرد.
بهاره هدایت فعال مدنی و سیاسی انتخابات کنونی ریاست جمهوری در ایران را یک «سیرک» توصیف کرد.
او در حساب اینستاگرام خود درباره تحریم انتخابات نوشت: «فکر میکنم شرکت نکردن در این سیرک طبیعیترین انتخاب سیاسی بود و نیازی به توضیح و تفسیر نداشت.»
گزارشها حاکی است که زندانیان سیاسی در زندانهای مختلف از جمله مصطفی تاجزاده، عبدالله مومنی و دیگر زندانیان سیاسی بند چهار زندان اوین در انتخابات شرکت نکردند.
