اورشلیمپست: قطر برای میانجیگری میان آمریکا و جمهوری اسلامی دستکم دو هفته فرصت گرفت
استقبال ژان نوئل بارو، وزیر خارجه فرانسه، از محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخستوزیر قطر، در حاشیه نشست وزیران خارجه گروه هفت، پاریس، ۱۹ آبان
روزنامه اورشلیمپست بهنقل از منابع دیپلماتیک گزارش داد محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخستوزیر قطر، در دیدار با وزیران امور خارجه گروه هفت اعلام کرده است دوحه «دستکم دو هفته» فرصت گرفته تا پیش از حمله احتمالی آمریکا به جمهوری اسلامی، برای رسیدن دو طرف به تفاهم میانجیگری کند.
نخستوزیر قطر پس از گفتوگو با دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا و جیدی ونس، معاون او، در واشینگتن، سهشنبه ۱۹ آبان در پاریس با وزیران امور خارجه گروه هفت و همتای سعودی خود دیدار کرد.
بهنوشته اورشلیمپست، آل ثانی در نشست پاریس گفت واشینگتن و تهران همچنان بر سر چند موضوع مهم، از جمله زمانبندی اجرای هرگونه توافق احتمالی، اختلاف دارند.
او افزود: «بر سر ترتیب برداشتن گامها، از جمله رفع محاصره دریایی، موضوع هستهای و آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران، اختلافنظر وجود دارد.»
نخستوزیر قطر که کشورش نقش میانجی اصلی را در تلاشها برای جلوگیری از آغاز دوباره جنگ بر عهده دارد، بازسازی اعتماد میان تهران و واشینگتن را برای بازگشت دو طرف به میز مذاکره ضروری دانست.
ترامپ ۱۸ آبان پس از دیدار با نخستوزیر قطر گفت کشورهای خلیج فارس خواهان حفظ وضع موجود و ادامه محاصره جمهوری اسلامی هستند.
او در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: «همه توافق کردهاند که ایران نباید سلاح هستهای داشته باشد. این موضوع به هیچ وجه قابل مذاکره نیست.»
فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) ۱۶ آبان اعلام کرد برد کوپر، فرمانده این نهاد، دستور تشکیل کارگروه ویژه «دروازه آهنین» را صادر کرده است.
ماموریت این کارگروه جلوگیری از انتقال تسلیحات پیشرفته، فناوریهای دارای کاربرد دوگانه و کالاهای تحریمشده به ایران از طریق مرزهای زمینی و دریای خزر است.
محسن رضایی: پاسخ آمریکا کافی نبود، تمام ۷ شرط تهران باید اجرا شود
محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، ۱۹ آبان در گفتوگو با شبکه المیادین، پاسخ اولیه واشینگتن به خواستههای تهران را «فریبکارانه» و «ناکافی» خواند و اعلام کرد تنگه هرمز تا زمانی که آمریکا هفت شرط جمهوری اسلامی را اجرا نکند، بسته خواهد ماند.
رضایی گزارشها درباره ادامه مذاکرات تهران و واشینگتن و برگزاری نشست در قطر را «کاملا دروغ و بیاساس» توصیف کرد.
بهگفته او، واشینگتن با طرح موضوع مذاکرات در پی کاهش فشارهای اقتصادی و پایین آوردن بهای نفت است.
دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی افزود برنامهای برای دیدار با ونس ندارد.
همزمان، منوچهر متکی، نماینده مجلس، گفت زمان خروج حکومت ایران از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (انپیتی) فرارسیده است.
او اضافه کرد تصمیمگیری درباره دستیابی به سلاح هستهای بر عهده مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، است.
در روزهای گذشته شماری از مقامهای جمهوری اسلامی خواستار حرکت بهسوی ساخت بمب اتم و خروج از انپیتی شدهاند.
محمدجواد حاجعلیاکبری، امام جمعه موقت تهران، هشتم آبان از «نخبگان و صاحبنظران» خواست پیشنهادهای خود را برای بازنگری در «دکترین هستهای» جمهوری اسلامی ارائه کنند.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، ۱۹ آبان در مراسم آغاز به کار کنست اعلام کرد «سرنگونی حکومت آیتالله» تنها راه پایان دادن دائمی به تهدیدی است که جمهوری اسلامی برای موجودیت اسرائیل به همراه دارد.
پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، تلاش برای استیضاح خود به اتهام سوءاستفاده از قدرت در جنگ با ایران را «نمایشی مضحک» و «خرابکاری» خواند و هشدار داد این اقدام برای دشمنان ایالات متحده یک پیروزی تبلیغاتی به همراه خواهد داشت.
هگست سهشنبه ۱۹ آبان در نشستی خبری در پنتاگون، طرح استیضاح خود را به دو تلاش ناکام برای برکناری دونالد ترامپ در دوره نخست ریاستجمهوری او تشبیه کرد.
او گفت: «هر دو بار قدرتمندتر برگشت و مردم آمریکا او را دوباره به کاخ سفید فرستادند. حالا برای بار سوم دست به کار شدهاند. این بار سراغ یکی از اعضای کابینهاش آمدهاند.»
توماس ماسی، نماینده جمهوریخواه ایالت کنتاکی، ۱۸ آبان طرح هشتبندی استیضاح هگست را به مجلس نمایندگان آمریکا ارائه کرد.
یکی از اتهامهایی که او مطرح کرده، ادامه عملیات نظامی علیه حکومت ایران پس از پایان مهلت ۶۰ روزه بدون مجوز کنگره است.
ماسی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت مجلس نمایندگان ۱۹ آبان ابتدا درباره کنار گذاشتن طرح استیضاح رای میدهد.
بهگفته او، اگر مخالفان استیضاح نتوانند در این مرحله طرح را از دستور کار خارج کنند، نمایندگان فرصت خواهند یافت درباره بندهای آن بحث کنند و رای بدهند.
هگست از جنگ با جمهوری اسلامی دفاع کرد
جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، پیشتر جنگ ایران را از عوامل اصلی شکست جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای کنگره دانسته بود. خبرنگاران در نشست پنتاگون از وزیر جنگ خواستند نظرش را درباره این ارزیابی بیان کند.
هگست گفت آمریکا از تجربه این جنگ درس خواهد گرفت و آنچه را آموخته به کار خواهد بست.
او افزود: «ما به دلایل درستی وارد این جنگ شدیم تا مطمئن شویم ایران هرگز به سلاح هستهای دست نمییابد.»
هگست همچنین با اشاره به سخنان اخیر مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، جنگ با حکومت ایران را «ضروری» خواند.
روبیو پیشتر در دفاع از تصمیم ترامپ برای ورود به جنگ گفته بود رویارویی با تهدیدهای امنیتی گاه ضروری است، حتی اگر از حمایت افکار عمومی برخوردار نباشد.
ترامپ اندکی پس از پایان نشست خبری پنتاگون، در شبکه اجتماعی تروثسوشال از وزیر جنگ خود پشتیبانی کرد. او ماسی را «یک بازنده تمامعیار» خواند و به هگست برای دفاع از خود در برابر اتهامها بالاترین نمره را داد.
این اظهارات در حالی مطرح میشوند که سرنوشت جنگ ایران همچنان در هالهای از ابهام قرار دارد.
روبیو ۱۹ آبان در حاشیه نشست وزیران امور خارجه کشورهای عضو گروه هفت در پاریس به خبرنگاران گفت تحریمهای اقتصادی و محاصره دریایی «چنان موثر بودهاند» که ترامپ نیازی به عملیات نظامی گسترده علیه جمهوری اسلامی ندارد.
روبیو تاکید کرد واشینگتن همچنان هزینههای اقتصادی «ویرانگری» بر حکومت ایران تحمیل میکند.
۸ بند طرح استیضاح هگست
به گزارش رویترز، چهار بند از طرح استیضاح به جنگ ایران مربوط میشود. ماسی در سه بند نخست، هگست را به صدور مجوز و هدایت عملیات نظامی علیه جمهوری اسلامی و ادامه آن پس از مهلت ۶۰ روزه متهم کرده است، بیآنکه کنگره رسما اعلام جنگ کند یا مجوز استفاده از نیروی نظامی بدهد.
ماسی در بند چهارم به حمله ۹ اسفند ۱۴۰۴ به مدرسه میناب پرداخته است. بهگفته او، هگست در این حمله قوانینی را نادیده گرفت که نیروهای آمریکایی را موظف میکند تلفات غیرنظامیان را به حداقل برسانند.
در دو بند دیگر، ماسی وزیر جنگ را مسئول هدایت عملیات ربودن نیکلاس مادورو، رییسجمهوری پیشین ونزوئلا، و صدور مجوز حملات مرگبار «فراقضایی» در دریای کارائیب و اقیانوس آرام دانسته است. این حملات بیش از ۲۲۰ کشته بر جای گذاشت.
این نماینده کنگره همچنین هگست را به هدایت و اجرای عملیات نظامی «غیرقانونی» در یمن متهم کرده و مشخصا از کارزار هوایی و دریایی سال ۲۰۲۵ آمریکا و بریتانیا علیه حوثیها نام برده است.
در بندی دیگر، ماسی تلاش هگست برای پیگرد قضایی و تنزل درجه نظامی مارک کلی، سناتور دموکرات و افسر بازنشسته نیروی دریایی آمریکا، را اقدامی «تلافیجویانه» خوانده است.
کلی و پنج عضو دیگر کنگره از نظامیان آمریکایی خواسته بودند از اجرای «دستورهای غیرقانونی» سر باز بزنند.
رویترز بهنقل از منابع آگاه گزارش داد مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در نشست وزیران خارجه گروه هفت هشدار داد ایالات متحده همچنان هزینههای اقتصادی «ویرانگری» بر حکومت ایران تحمیل خواهد کرد و گزینههای واشینگتن به ازسرگیری جنگ یا پذیرش خواستههای غیرقابلقبول تهران محدود نمیشود.
منابع دیپلماتیک گروه هفت سهشنبه ۱۹ آبان به رویترز گفتند روبیو برای توصیف مقامهای جمهوری اسلامی از تعابیری تند استفاده کرد و آنها را «دیوانه» خواند.
بر اساس این گزارش، روبیو افزود واشینگتن میتواند سیاست کنونی خود را ادامه دهد، زیرا تحریمهای سخت اقتصادی نتیجه داده و توان تهران را برای تامین مالی فعالیتهای منطقهای و نیروهای نیابتیاش محدود کرده است.
این منابع به شرط فاش نشدن هویتشان با رویترز گفتوگو کردند.
در روزهای اخیر، گمانهزنیها درباره چشمانداز مذاکرات تهران و واشینگتن و احتمال ازسرگیری کارزار نظامی علیه جمهوری اسلامی بالا گرفته است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ۱۸ آبان پس از دیدار با محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخستوزیر قطر، در کاخ سفید اعلام کرد بهدنبال درخواست کشورهای منطقه، فعلا حملات نظامی تازه علیه حکومت ایران را به تعویق میاندازد.
دوحه از میانجیهای اصلی در مذاکرات تهران و واشینگتن به شمار میرود.
رییس سازمان اطلاعات ترکیه ۱۸ آبان خبر داد قرار است جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا و محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، در قطر دیدار کنند. خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، این خبر را تکذیب کرد.
خوشبینی محتاطانه دوحه در قبال دیپلماسی
نخستوزیر قطر پس از دیدار با ترامپ، ۱۹ آبان در سفری از پیش اعلامنشده به پاریس رفت و در حاشیه نشست گروه هفت با وزیران امور خارجه کشورهای اروپایی و عربستان سعودی دیدار کرد.
رویترز بهنقل از دو دیپلمات اروپایی گزارش داد این مقام قطری پس از مذاکراتش در واشینگتن محتاطانه ابراز امیدواری کرد که هنوز میتوان از راه دیپلماسی به بحران پایان داد و از تشدید درگیریها جلوگیری کرد.
بهگفته یکی از این دیپلماتها، شماری از مقامهای ارشد دولت ترامپ، از جمله اسکات بسنت، وزیر خزانهداری، استیون میلر، رییس جدید دفتر کاخ سفید و روبیو، از ادامه فشار سنگین اقتصادی بر حکومت ایران حمایت میکنند.
این دیپلمات افزود ونس که جنگ ایران را عامل شکست جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای اخیر معرفی کرده، توافق با تهران را ترجیح میدهد.
به گزارش رویترز، این در حالی است که ترامپ فعلا دستیابی به توافقی پایدار با جمهوری اسلامی را امکانپذیر نمیداند.
روبیو در حاشیه نشست وزیران امور خارجه گروه هفت در پاریس به خبرنگاران گفت تحریمهای اقتصادی و محاصره دریایی «چنان موثر بودهاند» که ترامپ نیازی به عملیات نظامی گسترده علیه حکومت ایران ندارد.
او خبر داد فشار اقتصادی واشینگتن بر تهران با گذشت زمان سنگینتر میشود.
روبیو شروط جمهوری اسلامی در مذاکرات را «نامعقول» خواند و افزود ایالات متحده همچنان برای دستیابی به یک «توافق واقعی» آمادگی دارد.
تشدید فشارهای آمریکا در ماههای اخیر به وخامت اوضاع اقتصادی در ایران دامن زده و بلاتکلیفی درباره سرنوشت جنگ نیز بر زندگی مردم سایه انداخته است.
با این حال، مقامهای جمهوری اسلامی همچنان سیاست خارجی تنشآفرین خود را دنبال میکنند و به لفاظیهای تهدیدآمیز ادامه میدهند.
مجید موسوی، فرمانده نیروی هوافضای سپاه پاسداران، ۱۹ آبان در ویدیویی که با عنوان «رونمایی از شهر موشکی جدید سپاه پاسداران» منتشر شده، تهدید کرد «اگر ضرورت پیدا کند»، جمهوری اسلامی «تمام ظرفیتهای دشمن را در منطقه و فرامنطقه زیر آتش خواهد گرفت».
علیرضا آقایوسفی، رییس سازمان نظام روانشناسی و مشاوره کشور، سوم آبان درباره نزدیک شدن جامعه ایران به وضعیت اضطراری در حوزه سلامت روان و آسیبهای اجتماعی هشدار داد و اعلام کرد بلاتکلیفی ناشی از شرایط «نه جنگ و نه صلح» فشار شدیدی بر مردم وارد میکند.
معاون امیر منطقه ریاض در بازدید از ساختمان آسیبدیده آرامکو، ۱۹ آبان ۱۴۰۵
محمد بن عبدالرحمن بن عبدالعزیز، معاون امیر منطقه ریاض، از ساختمان اداری شرکت آرامکو در پایتخت عربستان سعودی که در حمله حوثیهای مورد حمایت جمهوری اسلامی آسیب دید، بازدید کرد و دستور داد امکانات لازم برای تسهیل فعالیت کارکنان این شرکت فراهم شود.
خبرگزاری دولتی عربستان سعودی (واس) سهشنبه ۱۹ آبان گزارش داد این ساختمان در حمله حوثیها خسارت محدودی دیده است.
معاون امیر منطقه ریاض گفت این حمله نشاندهنده هدف قرار گرفتن تاسیسات غیرنظامی از سوی حوثیهاست و از تلاش کارکنان بخشهای غیرنظامی، نظامی و امنیتی قدردانی کرد.
او همچنین در جریان بازدید، گزارشی درباره اقدامات انجامشده از سوی مسئولان شرکت آرامکو و مقامهای منطقه دریافت کرد.
به گزارش واس، شماری از فرماندهان امنیتی منطقه ریاض نیز او را در این بازدید همراهی کردند.
عربستان سعودی ۱۸ آبان اعلام کرد خط لوله نفت شرق به غرب این کشور در منطقه مدینه هدف حمله قرار گرفت و آتشسوزی محدودی در پی داشت که مهار شد.
به گزارش واس، این حمله تلفات جانی نداشت و فعالیت خط لوله را مختل نکرد.
وزارت انرژی عربستان سعودی ۱۷ آبان اعلام کرد برج آرامکو در منطقه مالی ریاض هدف حمله قرار گرفته و بر اثر اصابت ترکشها خسارت محدودی دیده است.
این وزارتخانه بدون معرفی عامل حمله گفت این حادثه کشته یا زخمی نداشته است.
خبرگزاری رویترز به نقل از یک شاهد عینی گزارش داد شیشههای چند طبقه این برج شکستهاند.
حوثیها مسئولیت حمله را بر عهده گرفتند. ائتلاف نظامی به رهبری عربستان سعودی نیز اعلام کرد پنج موشک بالستیک و کروز و یک پهپاد را که به سوی نقاط مختلف این کشور شلیک شده بودند، رهگیری و منهدم کرده است.
در جریان جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی، حملات حوثیها به زیرساختهای عربستان سعودی، از جمله تاسیسات آرامکو، افزایش یافته و این گروه در هفتههای اخیر دفتر مرکزی این شرکت نفتی در ظهران، واقع در استان شرقی عربستان سعودی، را نیز هدف قرار داده است.
قطر، بحرین، اردن و شورای همکاری خلیج فارس حملات حوثیها به عربستان سعودی را محکوم کردند.
درگیری میان حوثیها و ائتلاف حامی دولت بهرسمیتشناختهشده یمن نیز پس از پیشروی این گروه در ماه سپتامبر به سوی تنگه بابالمندب شدت گرفته است.
تنگه بابالمندب و تنگه هرمز از گذرگاههای راهبردی کشتیرانی به شمار میروند. بابالمندب در جنوب غربی یمن قرار دارد و هرمز میان ایران و عمان، خلیج فارس را به دریای عمان متصل میکند.
از زمان ازسرگیری درگیریها در تیرماه، حوثیها حملات موشکی و پهپادی به فرودگاهها، بنادر و تاسیسات نفتی عربستان سعودی را افزایش دادهاند و عربستان سعودی نیز مواضع این گروه در یمن را بمباران کرده است.
درگیریهای تازه به آرامش نسبی ناشی از آتشبس سال ۲۰۲۲ با میانجیگری سازمان ملل پایان داده است. این آرامش با وجود پایان رسمی آتشبس در مهر همان سال، ادامه یافته بود.
والاستریت ژورنال گزارش داد در پی تهدیدی از سوی جمهوری اسلامی، ارتش آمریکا هواپیماهای خود را از یک پایگاه نظامی دیگر در بریتانیا خارج کرد. این اقدام چند هفته پس از خروج بمبافکنهای آمریکایی از پایگاه فرفورد در پی نگرانیها درباره طرح احتمالی حمله به این پایگاه صورت گرفت.
والاستریت ژورنال سهشنبه ۱۹ آبان به نقل از افراد آگاه گزارش داد هواپیماهای آمریکایی دوشنبه از پایگاه نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا در میلدنهال خارج شدند.
به گفته این افراد، ماهیت دقیق تهدید علیه پایگاه میلدنهال همچنان میان مقامهای آمریکایی محل بحث است و هنوز روشن نیست این تهدید قریبالوقوع بوده است یا ماهیتی کلیتر دارد.
بر اساس دادههای ردیابی پروازها و اظهارات یک مقام آگاه، دو هواپیمای سوخترسان آمریکایی که از میلدنهال استفاده میکردند، صبح ۱۸ آبان مسیر خود را به سمت آلمان تغییر دادند. چند سوخترسان دیگر نیز در ادامه روز از این پایگاه به آلمان و نقاط دیگر منتقل شدند.
سخنگوی نیروی هوایی آمریکا از ارائه جزییات درباره این جابهجاییها خودداری کرد و گفت هواپیماهای آمریکایی به دلایل مختلف میان تاسیسات و محلهای عملیاتی جابهجا میشوند.
کاخ سفید نیز درخواست اظهار نظر را به پنتاگون ارجاع داد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، دوشنبه احتمال ازسرگیری جنگ با جمهوری اسلامی را «بعید» دانست و گفت: «در حال حاضر، اقدام نظامی چندان ضروری به نظر نمیرسد.»
او به پیشرفت مذاکرات با جمهوری اسلامی اشاره کرد و گفت متحدان آمریکا در خاورمیانه ادامه محاصره تجاری را به تشدید رویارویی ترجیح میدهند.
ترامپ تاکید کرد آمریکا در صورت تغییر شرایط «مسلح و آماده عمل» است.
این اظهارات در حالی مطرح شد که ترامپ در حال بررسی حملات بیشتر علیه جمهوری اسلامی است و همزمان تلاشهایی برای استیضاح پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، بهدلیل جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی شکل گرفته است.
هگست از این جنگ دفاع کرده و گفته است در برابر استیضاح ایستادگی میکند.
افزایش آمادهباش امنیتی در پایگاههای آمریکا در بریتانیا
به گفته یک مقام آمریکایی، سطح آمادهباش امنیتی در دو پایگاه میلدنهال و لیکنهیث که ارتش آمریکا از آنها استفاده میکند، افزایش یافته است.
سطح جدید، «وضعیت حفاظت از نیروی چارلی» (FPCON Charlie) است که در صورت وجود اطلاعات درباره احتمال وقوع یک اقدام تروریستی اعلام میشود.
وبسایت خبری نظامی «وار زون» نیز این تغییرات امنیتی را گزارش کرده بود.
والاستریت ژورنال پیش از این گزارش داده بود نگرانی مقامهای واشینگتن درباره طرحی پیچیده با حمایت جمهوری اسلامی برای کشتن خلبانان آمریکایی و حمله به هواپیماها با پهپاد و روشهای دیگر، به خروج بمبافکنها از پایگاه فرفورد منجر شد.
تهران هشدار داده است اقدامات تلافیجویانهاش در برابر هرگونه حمله آمریکا به جمهوری اسلامی، فراتر از مرزهای خاورمیانه خواهد رفت.
پلیس بریتانیا در شهریورماه پنج مرد را در جریان تحقیقات درباره یک حادثه امنیتی در نزدیکی پایگاه فرفورد بازداشت کرد. دو مرد دیگر نیز ۲۸ مهر به ظن همکاری با دستگاه اطلاعاتی جمهوری اسلامی بازداشت شدند.
وزیران خارجه ۳۵ کشور نیز در بیانیهای مشترک که ۲۰ مهر منتشر شد، از ارزیابی دولت بریتانیا درباره نقش جمهوری اسلامی در این طرح حمایت کردند.
این تحولات پس از آن رخ داد که پنتاگون در مهرماه بمبافکنهای بی-۱ را از پایگاه فرفورد در جنوب غربی انگلستان به آمریکا بازگرداند.
گزارش محرمانه درباره تهدیدهای جمهوری اسلامی به رهبران کنگره آمریکا
والاستریت ژورنال به نقل از فردی آگاه گزارش داد «گروه هشت» کنگره آمریکا دوشنبه گزارشی محرمانه درباره تهدیدهای جمهوری اسلامی دریافت کرد. این گروه شامل ارشدترین رهبران سیاسی و اطلاعاتی کنگره است.
جی کلیتون، مدیر اطلاعات ملی آمریکا، مهرماه هشدار داد جمهوری اسلامی تلاشهای خود را برای هدف قرار دادن نیروهای آمریکایی افزایش داده و طرحهای مرگبار علیه شهروندان آمریکایی در خاورمیانه و برخی کشورهای دیگر به «مراحل پیشرفته» رسیده است.
این تهدیدها دلیل تخلیه ناگهانی دیپلماتهای آمریکایی از نمایندگیهای این کشور در خاورمیانه عنوان شده بود.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، دوشنبه در پاسخ به پرسشی درباره این نگرانی گفت: «با دور کردن افراد از معرض تهدید، به آن رسیدگی کردهایم.»
نیروگاه دیویس-بسی در ایالت اوهایو آمریکا، ۳۰ اکتبر ۲۰۲۶. عکس: رویترز
پروژه جهانی کربن پیشبینی کرد انتشار دیاکسید کربن ناشی از سوختهای فسیلی در جهان در سال ۲۰۲۶ چهار دهم درصد کاهش یابد. پژوهشگران عامل اصلی این افت را اختلال در عرضه انرژی بر اثر جنگ ایران و بستهشدن تنگه هرمز دانستند و هشدار دادند این کاهش لزوما پایدار نیست.
برآورد سالانه این پروژه که سهشنبه ۱۹ آبان در نشریه «دادههای علوم سامانه زمین ـ مباحثات» منتشر شد، میزان انتشار دیاکسید کربن ناشی از سوختهای فسیلی را در سال جاری میلادی ۳۸ میلیارد و ۲۰۰ میلیون تن پیشبینی کرد. این ارقام برآورد کل سال است و دادههای ماههای پایانی هنوز قطعی نیست.
گلن پیترز، از نویسندگان این پژوهش و پژوهشگر مرکز بینالمللی تحقیقات اقلیمی «سیسرو» در نروژ، به خبرگزاری آسوشیتدپرس، گفت: «روند کاهشی است که خوب به نظر میرسد، اما این کاهش عمدتا ناشی از جنگ ایران و اتفاقاتی است که در تنگه هرمز افتاده است. بنابراین، از یک نظر، کمی خبر خوب داریم، اما به دلایلی نامطلوب.»
بر اساس یافتههای پژوهش، انتشار ناشی از نفت نزدیک به دو درصد و گاز طبیعی سهدهم درصد کاهش مییابد، اما انتشار ناشی از زغالسنگ شش دهم درصد افزایش خواهد یافت. اختلال در تردد از تنگه هرمز بیشترین تاثیر را بر عرضه نفت گذاشته است.
پیترز توضیح داد زمان و شکل افت انتشار نشان میدهد شوک ناشی از جنگ ایران نقش تعیینکننده داشته است. به گفته او، اگر کاهش مصرف سوختهای فسیلی حاصل گسترش انرژیهای تجدیدپذیر و تغییرات ساختاری بود، انتشار ناشی از نفت بهآرامی به اوج میرسید و سپس کاهش مییافت، اما امسال روند افزایشی ناگهان جای خود را به افتی نزدیک به دو درصد داد.
در صورت تحقق این پیشبینی، سال ۲۰۲۶ سومین سال این قرن خواهد بود که انتشار ناشی از سوختهای فسیلی کاهش مییابد. دو مورد قبلی در سال ۲۰۰۹، پس از بحران مالی جهانی، و سال ۲۰۲۰، در جریان همهگیری کرونا، رخ داد.
پروژه جهانی کربن، شبکهای بینالمللی از دانشمندان و مراکز پژوهشی، در سال ۲۰۰۱ برای مطالعه چرخه کربن زمین شکل گرفت. این شبکه میزان انتشار کربن در جو، جذب آن بهوسیله اقیانوسها و پوشش گیاهی و مقدار باقیمانده در جو را بررسی میکند.
کاهش انتشار فسیلی، افزایش مجموع انتشار
پروژه جهانی کربن تاکید کرد انرژی خورشیدی، بادی و خودروهای برقی نیز رشد انتشار را مهار کردهاند و اکنون حدود دو سوم افزایش تقاضای انرژی جهان را پوشش میدهند. با این حال، سرعت گسترش فناوریهای پاک هنوز برای ایجاد روندی پایدار در کاهش انتشار کافی نیست.
کاهش پیشبینیشده شامل مجموع انتشار دیاکسید کربن نمیشود. با احتساب تغییر کاربری زمین، از جمله جنگلزدایی، انتشار جهانی در سال ۲۰۲۶ به ۴۳ میلیارد و ۳۰۰ میلیون تن میرسد؛ در حالی که این رقم در سال پیش ۴۲ میلیارد و ۸۰۰ میلیون تن بود.
سیسرو، مرکز بینالمللی تحقیقات اقلیمی، نیز اعلام کرد دامنه عدم قطعیت برآورد انتشار فسیلی، از کاهش یکونیم درصدی تا افزایش شش دهم درصدی است؛ بنابراین حتی کاهش اندک امسال هنوز قطعی نیست.