ادامه درگیریهای آمریکا و جمهوری اسلامی و اختلال در تردد از تنگه هرمز، بازار انرژی را تحت فشار نگه داشته است. در حالی که در روزهای گذشته تنها شمار محدودی از کشتیها از این آبراه عبور کردهاند، بهای نفت در مسیر ثبت رشد هفتگی قرار دارد.
خبرگزاری رویترز جمعه ۱۹ تیر گزارش داد بهای نفت برنت با چهار سنت افزایش به ۷۶ دلار و ۳۴ سنت در هر بشکه رسید و نفت خام وست تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز با هفت سنت افزایش، بشکهای ۷۲ دلار و ۱۵ سنت معامله شد.
برنت در آستانه ثبت حدود شش درصد و نفت آمریکا در آستانه ثبت حدود پنج درصد رشد هفتگی قرار دارد.
همزمان با این تحولات، هند از ساخت یک ذخیرهگاه راهبردی جدید نفت خبر داد.
تحلیلگران میگویند با وجود عقبنشینی قیمتها از اوج میانه هفته، بازار همچنان تحت تاثیر ریسک قابل توجه اختلال در عرضه قرار دارد، زیرا تردد کشتیها در تنگه هرمز هنوز به شرایط عادی بازنگشته و زمان بازگشایی کامل این مسیر مشخص نیست.
با این حال، امیدواری به بازگشت آمریکا و جمهوری اسلامی به مسیر دیپلماسی، از افزایش بیشتر قیمتها جلوگیری کرده است.
به گفته برخی تحلیلگران، تصمیم دولت دونالد ترامپ برای خودداری از هدف قرار دادن زیرساختهای انرژی ایران نیز تا حدی از نگرانیهای بازار کاسته است.
همزمان، گزارشها حاکی از آن است که واشینگتن در کنار ادامه تلاشهای دیپلماتیک، خود را برای احتمال ازسرگیری درگیری و حملات تازه به جمهوری اسلامی نیز آماده نگه داشته است.
حملات جمهوری اسلامی به سه کشتی تجاری در تنگه هرمز، از جمله یک کشتی قطری حامل گاز طبیعی مایع و حملات تلافیجویانه آمریکا به جنوب و شرق ایران، تردد در این آبراه را بهشدت کاهش داد و آتشبس سههفتهای را بیش از پیش متزلزل کرد.
حمله بعدی جمهوری اسلامی به زیرساختهای نظامی آمریکا در کشورهای حاشیه خلیج فارس نیز بازگشایی کامل تنگه را به تاخیر انداخت.
روحالله رحیمپور، روزنامهنگار و تحلیلگر سیاسی، به ایراناینترنشنال گفت «تروریستی خواندن» حملات جمهوری اسلامی به کشتیها در تنگه هرمز از سوی رییسجمهوری آمریکا، میتواند با هدف دفاع از کشتیرانی و تجارت جهانی باشد و زمینه مشارکت بیشتر متحدان عربی و اروپایی آمریکا را برای تامین امنیت این آبراه فراهم کند.
تنگه هرمز پیش از آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی در ۹ اسفند ۱۴۰۴، مسیر انتقال حدود ۲۰ درصد از عرضه روزانه نفت و گاز جهان بود.
عبور محدود شماری از کشتیها از هرمز
با وجود ادامه تنشها و نزدیک بودن تردد کلی در تنگه هرمز به نقطه توقف، دادههای کشتیرانی نشان میدهد شماری از کشتیها در روزهای اخیر از این آبراه عبور کردهاند.
بر اساس دادههای کپلر و الاسئیجی، در روزهای اخیر دستکم پنج کشتی وارد تنگه هرمز شدهاند؛ چهار کشتی مرتبط با قطر انرژی و یک کشتی تحت کنترل شرکت کشتیرانی یونانی گسلاگ.
همچنین نفتکش بسیار بزرگ «نیسوس کیا» وارد تنگه شد و نفتکش «لیلا وادینار» از این آبراه خارج شد.
در همین حال، یاسوشی کانکو، وزیر حملونقل ژاپن، اعلام کرد از ۱۶ تا ۱۸ تیر، ۲۲ کشتی مرتبط با این کشور، از جمله شش نفتکش بزرگ حامل نفت خام، با عبور از تنگه هرمز از خلیج فارس خارج شدند.
به گفته انجمن مالکان کشتی ژاپن، شمار کشتیهای مرتبط با این کشور در خلیج فارس از ۴۵ فروند با حدود هزار و ۱۰۰ خدمه در آغاز درگیریها، به چهار فروند با حدود ۱۰۰ خدمه کاهش یافته است.
خاویر تانگ، تحلیلگر ارشد بازار در شرکت ورتکسا، گفت جمهوری اسلامی برخلاف آغاز درگیریها، بهجای هدف قرار دادن همه شناورها، کشتیهایی را هدف میگیرد که از «مسیر عمان» عبور میکنند.
به گفته او، این وضعیت ممکن است کشتیها را به استفاده از «مسیر ایران» یا خاموش کردن سامانههای رهگیری هنگام عبور از تنگه هرمز سوق دهد.
همزمان، با افزایش تنشها در تنگه هرمز، شرکتهای بیمه کشتیرانی زمان تعیین حق بیمه خطر جنگ برای کشتیهای عبوری از این آبراه را از ۲۴ تا ۴۸ ساعت به حدود شش ساعت پیش از عبور کاهش دادهاند. اقدامی که نشاندهنده افزایش ریسک امنیتی و نوسان سریع شرایط در این مسیر راهبردی است.
هند در پی تقویت ذخایر راهبردی نفت
در همین حال، شرکت نفت و گاز طبیعی هند (ONGC) اعلام کرد یک ذخیرهگاه راهبردی جدید نفت با ظرفیت یک میلیون و ۷۵۰ هزار تن در مانگالور، در جنوب این کشور، احداث خواهد کرد.
هند، سومین واردکننده و مصرفکننده بزرگ نفت جهان، از انسداد تنگه هرمز در پی حملات آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی بهشدت آسیب دید و برای تقویت ذخایر اضطراری خود، همکاریهای حوزه انرژی با کشورهایی از جمله امارات متحده عربی و ژاپن را افزایش داده است.
شرکت نفت و گاز طبیعی هند اعلام کرد برای استفاده تجاری از ذخیرهگاه جدید از دولت فدرال مجوز خواهد گرفت.
دهلی نو اکنون سه ذخیرهگاه راهبردی در مانگالور، پادور و ویزاگ با ظرفیت مجموع پنج میلیون و ۳۳۰ هزار تن نفت خام در اختیار دارد که از سوی شرکت دولتی ذخایر راهبردی نفت هند اداره میشوند.
هند علاوه بر طرح جدید، ساخت دو مرکز دیگر با ظرفیت مجموع شش میلیون و ۵۰۰ هزار تن را نیز دنبال میکند.
آنتونیو سانز، وزیر بهداشت، امور ریاستجمهوری و امور اضطراری دولت محلی اندلس، جمعه ۱۹ تیر گفت آتش با سرعت بسیار زیادی در مناطق جنگلی اطراف لس گایاردوس گسترش یافت و بهویژه روستای بدار را تحت تاثیر قرار داد.
به گفته سانز، مقامها از ساکنان خواسته بودند در خانههای خود بمانند، اما به نظر میرسد قربانیان زمانی جان باختند که تصمیم گرفتند با خودروهای خود منطقه را ترک کنند.
او گفت چهار نفر که به دلیل قرار داشتن فرمان خودرویشان در سمت راست، به نظر میرسید بریتانیایی باشند، در یک خودرو جان باختند. هفت قربانی دیگر نیز پس از رها کردن خودروهای خود و تلاش برای فرار پیاده از مسیری خارج از مسیر تعیینشده برای تخلیه، جان خود را از دست دادند.
سانز افزود چهار نفر دیگر نیز با سوختگی شدید در بیمارستان تحت درمان هستند. او از ساکنان خواست دستورالعملهای رسمی را رعایت کنند و از به خطر انداختن جان خود بپرهیزند.
خبرگزاری رویترز نوشت عملیات جستوجو همچنان ادامه دارد، زیرا مقامها نگرانند افراد دیگری نیز مفقود شده باشند.
سانز این حریق را «ویرانگرترین آتشسوزی تاکنون در منطقه ما» توصیف کرد و وضعیت را «فاجعهای بیسابقه» خواند.
به گزارش رویترز، این مرگبارترین آتشسوزی جنگلی اسپانیا از سال ۲۰۰۵ به شمار میرود؛ سالی که ۱۱ آتشنشان در آتشسوزی استان گوادالاخارا جان باختند.
آن حریق بر اثر روشن کردن آتش برای کبابپزی آغاز شد و هزاران هکتار جنگل را سوزاند.
رویترز افزود آن آتشسوزی که یکی از بدترین فجایع از این نوع در اسپانیا بود، به اصلاحات گسترده در نظام پیشگیری از آتشسوزی و مدیریت شرایط اضطراری این کشور انجامید.
پدرو سانچز، نخستوزیر اسپانیا، در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس با ابراز «اندوه و تاثر عمیق» از پیامدهای آتشسوزی در استان آلمریا، به خانواده جانباختگان آتشسوزی جنگلی لس گایاردوس تسلیت گفت و برای مجروحان آرزوی بهبودی سریع کرد.
او همچنین با ساکنان مناطق آسیبدیده ابراز همبستگی کرد و نوشت نیروهای وزارت گذار زیستمحیطی، سازمان حفاظت مدنی و نیروهای انتظامی و امنیتی برای مقابله با آتش در حال فعالیت هستند و یگان اضطراری ارتش اسپانیا نیز بسیج شده است.
سانچز در پایان از مردم خواست نهایت احتیاط را به خرج دهند.
این آتشسوزی پس از حریقی خارج از کنترل در جنوب فرانسه در اوایل همین هفته رخ داد که باعث تخلیه بیش از ۱۰ هزار نفر از حدود ۲۴ شهر و روستای کوچک نزدیک مرز اسپانیا شد.
اروپا در هفتههای اخیر موجی کمسابقه از گرمای شدید را تجربه کرده است؛ گرمایی که به گفته کارشناسان، با خشک کردن پوشش گیاهی، خطر وقوع و گسترش آتشسوزیهای جنگلی را در بسیاری از کشورهای اروپایی افزایش داده است.
رویترز نوشت موجهای گرمای زودهنگام در ماههای اردیبهشت و خرداد، بخشهای وسیعی از غرب اروپا را خشک و آنها را در برابر آتشسوزیهای جنگلی امسال آسیبپذیرتر کرده است.
سازمان جهانی هواشناسی اعلام کرده است اروپا با نرخی بیش از دو برابر میانگین جهانی در حال گرم شدن است؛ روندی که احتمال وقوع دورههای طولانی گرما و آتشسوزیهای گستردهتر را افزایش میدهد.
یک مقام آمریکایی جمعه ۱۹ تیر به شبکه سیانان گفت تلاشهای دیپلماتیک برای کاهش تنش در درگیری آمریکا و جمهوری اسلامی، پشت صحنه ادامه دارد و واشینگتن عامدانه پس از انجام حملات مکث کرده است تا از تشدید تنش جلوگیری کند و به دیپلماسی فرصت بدهد.
به گفته این مقام، آمریکا همچنان فهرست اهداف احتمالی خود را بهعنوان اهرم فشار حفظ کرده است.
چند مقام آمریکایی نیز به سیانان گفتند برای حملات احتمالی آمریکا در پنجشنبه آمادگیهایی انجام شده بود، اما در حال حاضر دیپلماسی در اولویت قرار دارد.
سیانان همچنین گزارش داد خدمه ناو هواپیمابر «یواساس آبراهام لینکلن» که ۱۸ تیر در دریای عرب مستقر بود، جنگندهها را به تسلیحات مجهز کردند و خلبانان برای آمادگی به منظور انجام هرگونه حمله احتمالی، تمرینهایی انجام دادند.
بر اساس این گزارش، فرمانده ناو به هزاران نفر از خدمه گفت اوضاع در حال متشنجتر شدن است و آنان باید مانند همیشه آمادگی خود را حفظ کنند.
همزمان با آمادهسازی برای حملات احتمالی، خلبانان جنگندهها عملیات معمول دفاعی را نیز انجام دادند و پروازها در سراسر روز و شب انجام میشد.
ساعاتی پیش از این نیز سیانان به نقل از دو منبع آگاه گزارش داد اسرائیل این هفته اطلاعاتی را در اختیار آمریکا قرار داده است که نشان میدهد جمهوری اسلامی بهتازگی طرح مشخصی برای ترور ترامپ تهیه کرده است.
رییسجمهوری آمریکا ۱۷ تیر به خبرنگاران گفته بود: «آنها میخواهند رهبر آمریکا، یعنی من، را از میان بردارند. نامم در همه فهرستهایشان هست. شاید خوششانسیام زیاد دوام نیاورد. آنها آدمهای شرور و بیماری هستند و باید این سرطان را ریشهکن کرد.»
گفتوگوی ترامپ و نتانیاهو درباره وضعیت خلیج فارس
در همین حال، دفتر نخستوزیر اسرائیل اعلام کرد ترامپ شامگاه پنجشنبه در تماس تلفنی با نتانیاهو، درباره «اقدامات آمریکا در خلیج فارس» رایزنی کرده است.
بر اساس بیانیه دفتر نتانیاهو، دو طرف توافق کردند هماهنگی میان آمریکا و اسرائیل در جبهههای مختلف ادامه یابد.
در این بیانیه آمده است که ترامپ، نتانیاهو را در جریان اقدامات آمریکا در خلیج فارس قرار داد.
دفتر نخستوزیر اسرائیل افزود نتانیاهو در این تماس، خطرناک بودن اظهارات رجب طیب اردوغان، رییسجمهوری ترکیه و نزدیکان او علیه موجودیت اسرائیل را مطرح و بر ضرورت حفظ مناطق امنیتی در امتداد مرزهای اسرائیل تاکید کرد.
اردوغان که بهتازگی میزبان نشست سران ناتو در آنکارا بود، بارها اسرائیل را به تلاش برای تضعیف توافق آتشبس میان آمریکا و جمهوری اسلامی متهم کرده است.
حملات متقابل آمریکا و جمهوری اسلامی ۱۸ تیر برای سومین روز ادامه داشت و با کشیده شدن درگیریها به خلیج فارس، نگرانیها درباره فروپاشی آتشبس افزایش یافت.
نیروهای مسلح جمهوری اسلامی پنجشنبه از حمله به اهداف نظامی آمریکا در کویت، قطر، بحرین و اردن خبر دادند؛ حملاتی که دامنه درگیری را بیش از پیش به کشورهای حاشیه خلیج فارس کشاند.
این حملات در پی موج تازه حملات آمریکا در شامگاه چهارشنبه به اهداف نظامی در جنوب و شرق ایران انجام شد.
همزمان، کشورهای منطقه خواستار ازسرگیری مذاکرات و بازگشت جمهوری اسلامی و آمریکا به مسیر دیپلماسی شدند.
با وجود ادامه رایزنیهای دیپلماتیک، همزمانی تحرکات نظامی و هماهنگیهای سیاسی آمریکا و اسرائیل نشان میدهد احتمال تشدید دوباره تنشها همچنان منتفی نیست.
از چند روز قبل از شروع نشست ناتو در روزهای سهشنبه و چهارشنبه ۱۶ و ۱۷ تیر، مسیرهای منتهی به مجتمع ریاستجمهوری یکی پس از دیگری بسته شدند، موانع فلزی جای خودروها را گرفتند و در اطراف هتل محل اقامت هیاتها، حضور نیروهای امنیتی دائمی شد.
اولین چیزی که در شهر جلب توجه میکرد، سکوت بود. خیابانهایی که معمولا در ساعات کاری پررفتوآمد هستند، تقریبا خالی شدند.
کارمندان در ۹ منطقه آنکارا برای یک هفته به مرخصی اداری فرستاده شدند تا ترافیک پایتخت به حداقل برسد. حتی برگزاری مراسم و برنامههایی مانند جشنهای فارغالتحصیلی یا عروسی نیز برای یک هفته ممنوع اعلام شد.
فرمانداری هر نوع راهپیمایی و تجمع اعتراضی را قدغن کرد و عملا تنها ماموریت پایتخت، میزبانی از مهمترین نشست امنیتی جهان اعلام شد.
ترکیه برای اینکه نشست بدون دردسر برگزار شود، از هیچ اقدامی فروگذار نکرد؛ از بازسازی فرودگاه نظامی برای فرود سران تا آسفالت کردن مسیر کاروانهای دیپلماتیک، از ضدگلوله کردن پنجرههای هتل محل اقامت ترامپ تا بستن خیابان «ایران» برای ورزش صبحگاهی رییسجمهوری فرانسه.
همه جزییات از سوی تیم چند هزار نفری برگزارکننده نشست، پیشبینی شده بود.
شهر در تمام مناطقی که هیاتها ممکن بود حتی برای چند ثانیه از آن عبور کنند، بیشتر به یک دکور از پیش طراحیشده شباهت داشت. بیلبوردهای آبیرنگ با شعارهایی درباره صلح و امنیت در امتداد بلوارها دیده میشد تا زندگیهای معمولی پشت تابلوها را پنهان کند. پشت این نما، خیابانهای خلوت، کافههای خالی، ایستهای بازرسی پیاپی و گشتهای امنیتی متراکم، صحنهای ساخته بود که برخی گزارشهای تلویزیونی خارجی آن را به «قرنطینههای دوران کرونا» تشبیه کردند.
این آرامش ظاهری، روی دیگری هم داشت.
سازمانهای حقوق بشری از بازداشت صدها نفر در روزهای منتهی به اجلاس ناتو خبر میدادند. از استاد دانشگاه و وکیل گرفته تا روزنامهنگار و فعال مدنی چپگرا؛ هر کسی که احتمال مخالفتش با ناتو میرفت، بازداشت شد.
دولت ترکیه این بازداشتها را بخشی از «عملیات ضدتروریسم» توصیف کرده و ارتباط آن را با اجلاس ناتو رد میکند، اما همزمانی این دو اتفاق، موضوع گفتوگوی بسیاری از خبرنگاران خارجی شد.
شلوغی و جنبوجوش در کاخ ریاستجمهوری
داخل مجموعه ریاستجمهوری، از سکوت شهر خبری نبود.
مرکز رسانهای با نظم قابل توجهی اداره میشد. سرویسهای رفتوآمد، اینترنت، فضای کار، امکانات فنی و خدمات پذیرایی بدون وقفه در اختیار خبرنگاران و دیگر مهمانان قرار داشت. برخی خبرنگاران باسابقه که تجربه پوشش چندین اجلاس ناتو را داشتند، میگفتند از نظر خدمات رسانهای، این یکی از منظمترین نشستهایی بوده که دیدهاند.
با این حال، بحث اصلی میان خبرنگاران نه امکانات، بلکه اعتبارنامهها بود. حدود سه هزار خبرنگار برای پوشش اجلاس ثبتنام کرده بودند، اما تعدادی از رسانههای مستقل ترکیه موفق به دریافت مجوز نشدند که این موضوع اعتراض نهادهای مدافع آزادی مطبوعات را به همراه داشت.
در پاسخ، ناتو اعلام کرد درباره رسانههای محلی به ارزیابی کشور میزبان اتکا کرده است.
در این میان، رسانههای ترکیه گویا میخواستند فضای نشست را برای مخاطبان خود به یک رویداد خانوادگی و صمیمی تبدیل کنند و گزارشهای حاشیهای گاهی پررنگتر از بُعد خبری نشست ناتو بود.
در کنار پوشش مذاکرات و نشستهای رسمی، گزارشهایی درباره منوی شام رهبران، گربههای مجتمع ریاستجمهوری یا حتی زنی که ادعا میکرد دختر دونالد ترامپ است، سهم قابل توجهی از برنامههای تلویزیونی را به خود اختصاص دادند. گویی برای مخاطبان برخی رسانههای داخلی، حاشیهها بیش از متن اجلاس اهمیت داشت.
در تمام دو روز اجلاس اما یک نام بیش از نام بسیاری از کشورهای عضو ناتو شنیده شد: ایران. کشوری که نمایندهای در نشست نداشت، اما تقریبا در همه جلسات خبری، گفتوگوهای غیررسمی خبرنگاران و گزارشهای تلویزیونی، حضور داشت. از جنگ ۱۲ روزه گرفته تا حملات آمریکا، برنامه هستهای، امنیت تنگه هرمز و آینده منطقه؛ بسیاری از پرسشها در نهایت به ایران ختم میشد.
گاهی این احساس به وجود میآمد که کشوری غایب، بیش از برخی اعضای حاضر در اجلاس، در فضای رسانهای حضور دارد.
از صبح روز پس از پایان اجلاس، آنکارا کمکم به زندگی عادی خود بازمیگردد.
موانع جمع شدهاند، خیابانها باز شدهاند، کارمندان به ادارهها برگشتهاند و کافهها دوباره شلوغ شدهاند.
حالا تنها چیزی که از آن همه تدابیر امنیتی باقی مانده است، خاطره دو روزی است که پایتخت ترکیه برای میزبانی از رهبران جهان، زندگی عادی خود را متوقف کرد.
به نوشته نشریه اماراتی گلفنیوز، جمهوری اسلامی با هدف قرار دادن سه نفتکش غیرنظامی در حالی که آزادی کشتیرانی طبق آتشبس ۶۰ روزه تضمین شده بود، از خطی عبور کرده که میتواند بزرگترین اشتباه راهبردی تهران در سالهای اخیر باشد.
این یادداشت میگوید این حملات به ازسرگیری حملات نظامی آمریکا علیه اهداف و زیرساختهای نظامی ایران، اعمال تحریمهای تازه و تشدید تلاشهای بینالمللی برای تضمین آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز منجر شده است.
به نوشته گلفنیوز، تنگه هرمز طی دهههای گذشته مهمترین ابزار ژئوپولیتیکی جمهوری اسلامی بوده است. تهران همواره این پیام را منتقل کرده که اگر نتواند نفت خود را صادر کند، دیگران نیز نباید چنین امکانی داشته باشند. به اعتقاد نویسنده، همین تهدید در بسیاری از مواقع برای ایجاد تلاطم در بازارهای جهانی انرژی کافی بوده است.
در این یادداشت تاکید شده است که مهمترین دارایی راهبردی جمهوری اسلامی نه موشکها و نه حتی برنامه هستهای آن، بلکه «ابهام» بوده است؛ یعنی این تصور که [حکومت] ایران هر زمان بخواهد میتواند یکی از مهمترین گذرگاههای انتقال انرژی جهان را مختل کند، بیآنکه الزاماً این تهدید را عملی کند.
گلفنیوز مینویسد همین ابهام باعث شده بود تنگه هرمز به «سلاح طلایی» [حکومت] ایران تبدیل شود، زیرا صرف احتمال اختلال در عبور نفتکشها، هزینههای اقتصادی قابل توجهی به اقتصاد جهانی تحمیل میکرد.
اما به باور نویسنده، حمله مستقیم به کشتیهای تجاری، بهویژه در دوره آتشبس، این اهرم را به یک نقطهضعف تبدیل کرده است. چنین اقدامی به آمریکا و متحدانش توجیه سیاسی و حقوقی لازم را برای اقدام نظامی و جلب حمایت گستردهتر بینالمللی داده است.
این یادداشت در ادامه این پرسش را مطرح میکند که آیا تهران با این حملات مرتکب یک خطای راهبردی مرگبار شده است یا خیر. به نوشته گلفنیوز، ممکن است مقامهای جمهوری اسلامی تصور کرده باشند که با افزایش هزینههای اقتصادی جنگ و نشان دادن آمادگی برای حمله به کشتیرانی تجاری، واشینگتن را وادار خواهند کرد از موضعی ضعیفتر به مذاکرات بازگردد.
نویسنده در این زمینه به ارزیابی «موسسه مطالعه جنگ» (ISW) اشاره میکند که بر اساس آن، تهران اختلال در کشتیرانی تنگه هرمز را یکی از مهمترین ابزارهای چانهزنی پس از جنگ و عاملی برای بازدارندگی در برابر حملات بیشتر آمریکا و اسرائیل میداند.
با این حال، گلفنیوز معتقد است نتیجه حملات اخیر کاملا معکوس بوده است. این حملات نه تنها به امتیازگیری تهران منجر نشده، بلکه حملات نظامی آمریکا را از سر گرفته، استدلال برای گسترش عملیات دریایی با هدف حفاظت از کشتیرانی تجاری را تقویت کرده و کشورهای عرب خلیج فارس و متحدان غربی را به کاهش وابستگی به آبراههای تحت نفوذ [حکومت] ایران ترغیب کرده است.
این یادداشت همچنین میگوید پس از حملات، شرکتهای بیمه حق بیمه جنگ را افزایش دادهاند، تردد کشتیها از تنگه هرمز بهشدت کاهش یافته و بسیاری از شرکتهای کشتیرانی سفرهای خود را به تعویق انداخته یا مسیرهای جایگزین را انتخاب کردهاند.
گلفنیوز با استناد به تحلیلهای «موسسه واشنگتن» مینویسد قدرت واقعی جمهوری اسلامی در بستن فیزیکی تنگه هرمز نیست، بلکه در حفظ فضای دائمی نااطمینانی درباره امنیت این آبراه است. از دید این موسسه، زمانی که کشتیهای تجاری مستقیما هدف حمله قرار میگیرند، این ابهام راهبردی از میان میرود و [حکومت] ایران از یک بازیگر منطقهای دارای اهرم فشار به تهدیدی علیه منافع مشترک جهانی تبدیل میشود.
به نوشته گلفنیوز، چنین وضعیتی به آمریکا و شرکایش امکان میدهد اقدامات هماهنگ نظامی، اقتصادی و دیپلماتیک علیه جمهوری اسلامی را با سهولت بیشتری توجیه کنند.
با این حال، نویسنده به دیدگاه متفاوت «موسسه بینالمللی مطالعات راهبردی» (IISS) نیز اشاره میکند. این موسسه معتقد است حتی حملات پراکنده با موشک، پهپاد، مین یا قایقهای تندرو نیز میتواند فضای نااطمینانی را حفظ کند، زیرا صنعت کشتیرانی نسبت به ریسک بسیار حساس است و از این رو تهران همچنان بخشی از اهرم فشار خود را حفظ کرده است.
گلفنیوز در ادامه این پرسش را مطرح میکند که آیا حملات اخیر قدرت چانهزنی جمهوری اسلامی را افزایش داده یا صرفا روند تضعیف این اهرم را سرعت بخشیده است. نویسنده میگوید آنچه تاکنون مشاهده شده، افزایش همگرایی منتقدان تهران و کاهش اعتماد کشورهایی است که به صادرات بدون وقفه انرژی از خلیج فارس وابستهاند.
این یادداشت در عین حال تاکید میکند که نباید تصور کرد جمهوری اسلامی در آستانه فروپاشی قرار گرفته است. به نوشته گلفنیوز، حکومت ایران همچنان از توان موشکی قابل توجه و شبکهای از نیروهای نیابتی در منطقه برخوردار است و پیشبینیهای گذشته درباره سقوط نظام نیز تاکنون محقق نشدهاند.
در بخش دیگری از این یادداشت آمده است که گزارشها درباره کشته شدن علی خامنهای در نخستین روز جنگ، نظام سیاسی ایران را وارد مرحلهای از گذار کرده است. نویسنده میافزاید اگرچه بر اساس قانون اساسی، رهبر عالیترین مقام کشور است، اما در شرایط کنونی سپاه پاسداران نقش پررنگتری در تصمیمگیریهای نظامی و امنیتی یافته و نحوه تقسیم واقعی قدرت در ساختار حاکمیت همچنان روشن نیست.
گلفنیوز در پایان نتیجه میگیرد که تجربه تاریخی نشان میدهد اهرمهای ژئوپولیتیکی زمانی بیشترین ارزش را دارند که در حد یک تهدید معتبر باقی بمانند، نه اینکه به اقدام عملی تبدیل شوند. به نوشته این روزنامه، جمهوری اسلامی با حمله به کشتیهای تجاری در دوران آتشبس، ممکن است مهمترین برگ برنده خود را به توجیهی برای افزایش فشارهای نظامی و دیپلماتیک علیه خود تبدیل کرده باشد؛ موضوعی که میتواند نشان دهد کنترل تنگه هرمز دیگر بهتنهایی همان مزیت راهبردی گذشته را برای تهران ایجاد نمیکند.
نیویورکتایمز در گزارشی نوشت مقامهای نظامی آمریکا اعلام کردهاند که نیروهای این کشور در حملات روزهای سهشنبه و چهارشنبه حدود ۱۷۰ هدف را در ایران هدف قرار دادهاند؛ رقمی که ۱۵ برابر بیشتر از دور قبلی حملات در اواخر ژوئن است.
به نوشته این روزنامه، فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) اعلام کرده است اهداف این حملات شامل سامانههای پدافند هوایی، انبارهای پهپاد و موشک و زیرساختهای لجستیکی در امتداد سواحل ایران بوده است. مقامهای آمریکایی هدف از این عملیات را کاهش توان جمهوری اسلامی برای تهدید کشتیرانی در تنگه هرمز عنوان کردهاند.
دور جدید حملات آمریکا زمانی آغاز شد که نیروهای مسلح جمهوری اسلامی در ابتدای هفته به چندین کشتی تجاری که از مسیر جنوبی تنگه هرمز در حرکت بودند حمله کردند. جمهوری اسلامی تاکید دارد که تردد کشتیها در تنگه هرمز تنها از مسیری باید انجام شود که سپاه تعیین کرده و همه کشتیها باید مجوز عبور دریافت کنند. موضوعی که آمریکا و دیگر کشورهای منطقه حاضر به پذیرش آن نیستند.
وزارت بهداشت ایران نیز اعلام کرده است حملات آمریکا طی دو روز گذشته دستکم ۱۴ کشته و ۷۸ زخمی در پنج استان بر جای گذاشته است.
به گزارش نیویورکتایمز، جمهوری اسلامی در پاسخ، پایگاههای نظامی آمریکا در قطر، بحرین و کویت را هدف حملات موشکی و پهپادی قرار داده است. اردن نیز اعلام کرده بخشی از حملات حکومت ایران را رهگیری کرده است.
این روزنامه مینویسد تداوم حملات متقابل منطقه را وارد چرخهای از جنگهای پراکنده کرده و احتمال بازگشت به جنگ گستردهای را افزایش داده است که از اواخر فوریه [اوایل اسفند] با حمله مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران آغاز شد.
نیویورکتایمز همچنین به اظهارات ئسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، اشاره کرده که گفته است ارتش این کشور برای ازسرگیری عملیات نظامی علیه ایران در صورت لزوم آماده است و میتواند بار دیگر برای به دست آوردن برتری هوایی، حملات خود را آغاز کند.
این گزارش یادآوری میکند که تنها یک روز پس از آنکه دونالد ترامپ اعلام کرد آتشبسی که سه هفته پیش با [حکومت] ایران امضا کرده بود «به پایان رسیده است»، مقامهای جمهوری اسلامی تهدید کردند دامنه حملات خود را به دیگر پایگاههای آمریکا در منطقه گسترش خواهند داد.
به نوشته نیویورکتایمز، حملات روز چهارشنبه [۱۷ تیر] آمریکا نقاط مختلف ایران را هدف قرار داد. تصاویر و ویدئوهای بررسیشده توسط این روزنامه نشان میدهد برج کنترل دریایی بندر چابهار بهشدت آسیب دیده است. در ایرانشهر نیز ساختمانهای فرودگاه هدف حمله قرار گرفته و در بوشهر، یک اسکله و محدوده پیرامونی نیروگاه هستهای آسیب دیده است.
این روزنامه همچنین با استناد به ویدئوهای راستیآزماییشده گزارش داد در نزدیکی شهر آققلا در شمالشرق ایران، پل راهآهن آقتکهخان هدف حمله قرار گرفته است. این پل در مسیر راهآهن تهران-ترکمنستان قرار دارد و بیش از ۷۰۰ مایل [برابر با ۱۱۲۶٫۵۴ کیلومتر] با تنگه هرمز فاصله دارد.
نیویورکتایمز به نقل از خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، نوشت پس از آنکه آمریکا در ماه آوریل [فروردین] محاصره دریایی کشتیهای ورودی و خروجی بنادر ایران را آغاز کرد، حجم تردد ریلی چین در این مسیر سه برابر شده است.
به گزارش این روزنامه، حملات [حکومت] ایران در این هفته کشورهای خلیج فارس میزبان نیروهای آمریکایی را هدف قرار داد. کویت اعلام کرد سه موشک بالستیک، یک موشک کروز و ۱۰ پهپاد را رهگیری کرده و سقوط بقایای آنها یک نفر را زخمی کرده است. بحرین نیز از رهگیری و انهدام چند موشک و پهپاد خبر داد.
جمهوری اسلامی همچنین اعلام کرد قطر را نیز هدف حمله قرار داده است. هرچند مقامهای قطری وقوع این حملات را تایید نکردند، اما هشدار امنیتی عمومی صادر کردند. قطر از میانجیهای اصلی مذاکرات میان تهران و واشینگتن به شمار میرود.
نیویورکتایمز مینویسد تشدید درگیریها باعث افزایش بهای نفت شده است. نفت برنت روز پنجشنبه [۱۸ تیر] حدود ۷۶ دلار در هر بشکه معامله شد؛ رقمی پایینتر از اوج ۱۱۸ دلاری در جریان جنگ، اما همچنان بالاتر از قیمت پیش از آغاز درگیریها.
به نوشته این روزنامه، همزمان تلاشهای دیپلماتیک نیز ادامه دارد. نخستوزیر قطر با وزیران خارجه عربستان سعودی، عمان، امارات متحده عربی و ترکیه گفتوگو کرده و همچنین در تماس با وزیر خارجه جمهوری اسلامی، حملات جمهوری اسلامی ایران به کشتیها در تنگه هرمز را محکوم کرده است. در همین حال، رییس امارات متحده عربی نیز در سفری کمسابقه به کویت با امیر این کشور درباره تقویت همکاریهای دوجانبه و تحولات منطقه رایزنی کرده است.
