مهدی رنجبر، ۱۸ ساله، و مرتضی زمانی، ۲۷ ساله، از بازداشتشدگان اعتراضات شاهرود، در حالی زیر حکم اعدام قرار دارند که فعالان حقوق بشر نسبت به خطر اجرای احکام آنها هشدار دادهاند.
با توجه به صدور حکم اعدام برای این دو زندانی، نگرانیها درباره سرنوشت آنها افزایش یافته و شماری از فعالان مدنی و حقوق بشری خواستار توجه فوری به پروندهشان شدهاند.
مهدی رنجبر و مرتضی زمانی ۱۸ دی ۱۴۰۴ در جریان تجمعات اعتراضی در شهر شاهرود بازداشت شدند. این دو با یک پرونده قضایی مشترک تحت پیگرد قرار گرفتند و مقامهای قضایی اتهام «محاربه» را علیه آنها مطرح کردند.
گزارشهای منتشرشده پیشتر حاکی از آن بود که اتهامهای مطرحشده در این پرونده به تخریب و آتش زدن اموال عمومی مرتبط است.
صدور حکم اعدام برای این دو شهروند در شرایطی صورت گرفته که نهادهای حقوق بشری بارها نسبت به صدور و اجرای احکام اعدام علیه بازداشتشدگان اعتراضات هشدار دادهاند.
فعالان حقوق بشر میگویند با توجه به قرار داشتن مهدی رنجبر و مرتضی زمانی زیر حکم اعدام، هرگونه تحولات جدید در پرونده آنها میتواند بر سرنوشت این دو زندانی تاثیر مستقیم داشته باشد.






سخنگوی جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، اعلام کرد برنامهریزی برای مذاکرات فنی پیشرو با جمهوری اسلامی هنوز نهایی نشده و هیات آمریکایی آماده بوده که در نخستین فرصت ممکن عازم محل مذاکرات شود.
او گفت: «همانطور که معاون رییسجمهوری در نشست خبری خود اعلام کرد، برنامه مذاکرات فنی آینده هنوز نهایی نشده است و هیات آمریکایی برای عزیمت در اولین فرصت آماده است. اما تدارکات این مذاکرات هرگز ساده یا قابل پیشبینی نبوده است.»
این سخنگو افزود، جیدی ونس امشب عازم سفر برای مذاکره نخواهد شد و هرگونه تصمیم یا برنامه جدیدی درباره مراحل بعدی مذاکرات، پس از نهایی شدن آن، اعلام خواهد شد.
فایننشالتایمز به نقل از یک دیپلمات آگاه گزارش داد بر اساس یادداشت تفاهم آمریکا و جمهوری اسلامی، دولت ترامپ به تهران اجازه خواهد داد به ۶ میلیارد دلار از درآمدهای نفتی مسدودشده خود در قطر برای خرید کالاهای بشردوستانه و کالاهای غیرمشمول تحریم از آمریکا دسترسی پیدا کند.
این دیپلمات گفت: «ترامپ توافق نامناسب دولت بایدن را گرفت، فروش کالاها را به اقلام بشردوستانه و غیرمشمول تحریم محدود کرد و اطمینان یافت که این پول صرف خرید محصولات آمریکایی میشود. این وضعیت به سود هر دو طرف است.»
او افزود: «ایرانیان کالاهای بشردوستانه مورد نیاز مردم خود را دریافت میکنند و پول ایران برای حمایت از کشاورزان آمریکایی به کار گرفته میشود.»
یک مقام آمریکایی گفت واشینگتن در جریان مذاکرات نهایی بخشی از داراییهای مسدودشده ایران را آزاد خواهد کرد، مشروط بر اینکه تهران «رفتار مناسبی» از خود نشان دهد؛ از جمله تحویل اورانیوم غنیشده خود.
روزنامه فایننشال تایمز گزارش داد دولت دونالد ترامپ در چارچوب تفاهمنامه میان واشینگتن و تهران، امکان دسترسی مرحلهای ایران به ۶ میلیارد دلار از داراییهای مسدودشده این کشور در قطر را فراهم خواهد کرد، اما این منابع به صورت نقدی در اختیار تهران قرار نمیگیرد و صرفا برای خرید کالاهای بشردوستانه و اقلام غیرتحریمی از آمریکا قابل استفاده خواهد بود.
به نوشته فایننشال تایمز، آزادسازی این منابع به صورت تدریجی و در طول دوره ۶۰ روزه پیشبینیشده در تفاهمنامه انجام میشود و به عواملی از جمله بازگشایی تنگه هرمز و پیشرفت مذاکرات برای دستیابی به توافق نهایی بستگی دارد. یک دیپلمات آگاه به این روزنامه گفته است این پول تنها برای خرید محصولات آمریکایی مصرف خواهد شد و به حسابهای قابل استفاده آزاد جمهوری اسلامی منتقل نمیشود.
فایننشال تایمز همچنین به نقل از یک مقام آمریکایی نوشت واشینگتن تنها در صورتی بخشی از داراییهای مسدودشده ایران را در جریان مذاکرات نهایی در دسترس قرار خواهد داد که تهران به گفته او «رفتار مناسب» از خود نشان دهد. این مقام به عنوان نمونه به همکاری ایران در موضوع ذخایر اورانیوم غنیشده اشاره کرده است.
بر اساس این گزارش، دولت ترامپ همچنین قصد دارد در دوره ۶۰ روزه تفاهمنامه، معافیتی برای صادرات نفت ایران صادر کند. با این حال، روزنامه تاکید میکند که رفع گستردهتر تحریمها تنها در صورت دستیابی دو طرف به توافق نهایی و بر اساس جدول زمانی مورد توافق انجام خواهد شد.
فایننشال تایمز یادآور شد این ۶ میلیارد دلار همان درآمدهای نفتی ایران است که در سال ۲۰۲۳ و در چارچوب توافق تبادل زندانیان میان تهران و واشینگتن، از کره جنوبی به حسابهایی در قطر منتقل شد. در آن زمان نیز استفاده از این منابع به خرید کالاهای بشردوستانه محدود شده بود، اما پس از تشدید تنشهای منطقهای و جنگ غزه، دسترسی ایران به این منابع عملا متوقف شد.
این روزنامه همچنین نوشت دهها میلیارد دلار دیگر از داراییهای نفتی ایران همچنان در کشورهای مختلف از جمله عراق، هند، چین و ژاپن مسدود است. رسانههای نزدیک به حکومت ایران گزارش دادهاند تهران انتظار دارد در دوره ۶۰ روزه اجرای تفاهمنامه حدود ۱۲ میلیارد دلار از این منابع در دسترس قرار گیرد، اما این رقم تاکنون از سوی مقامهای آمریکایی تایید نشده است.
ترامپ در گفتوگو با اکسیوس با تاکید بر اینکه آمریکا جمهوری اسلامی از نظر نظامی کاملا شکست داده است، گفت یادداشت تفاهم دو کشور «احتمالا همان تسلیم بیقید و شرط است.»
او در عین حال پذیرفت که برای جلوگیری از تبدیل شدن جنگ به یک رکود اقتصادی جهانی، درباره این توافق مذاکره کرده است.
ترامپ با تاکید بر اینکه جنگ در واقع قدرت نظامی آمریکا را به نمایش گذاشت، گفت: «چه کسی دیگری میتوانست چنین محاصرهای ایجاد کند؟ من یک محاصره دریایی برقرار کردم که حتی یک کشتی هم نتوانست از آن عبور کند. بعضیها تلاش کردند، اما خیلی دوام نیاورد.»
او با ابراز نارضایتی از انتقادها مبنی بر اینکه او در برابر ایران سختگیرانهتر عمل نکرده است، گفت: «تنها راهی که میتوانم سختگیرتر باشم این است که دو یا سه هفته دیگر آنجا بمانم و به شدت آنها را بمباران کنم. درست است؟ اما این چه دستاوردی برای ما دارد؟ تنگه هرمز باز نخواهد ماند.»
وبسایت خبری اکسیوس در گزارشی از گفتوگوی اختصاصی خود با دونالد ترامپ نوشت رییسجمهوری آمریکا معتقد است جنگ با ایران هیچ درسی درباره محدودیتهای قدرت او به همراه نداشته و همچنان برای قدرت خود «هیچ محدودیتی» قائل نیست.
ترامپ در پاسخ به این سوال که از جنگ چه چیزی درباره مرزهای قدرت آمریکا آموخته است، گفت: «هنوز این درس را یاد نگرفتهام. میدانم محدودیتهایی وجود دارد، اما هیچ محدودیتی نیست.»
اکسیوس یادآور شد ترامپ جنگ را با مطالبه «تسلیم بیقیدوشرط» جمهوری اسلامی آغاز کرد، اما در نهایت آن را با یک تفاهمنامه محدود به پایان رساند. با این حال، ترامپ در این مصاحبه تاکید کرد آمریکا از نظر نظامی «کاملا» ایران را شکست داده و حتی مدعی شد تفاهمنامه امضاشده نیز «احتمالا نوعی تسلیم بیقیدوشرط» است.
ترامپ همچنین از محاصره دریایی ایران دفاع کرد و گفت آمریکا توانست مانع عبور کشتیها شود. او افزود: «چه کسی دیگری میتوانست چنین محاصرهای ایجاد کند؟ من محاصره دریایی ایجاد کردم و حتی یک کشتی هم نتوانست عبور کند.»
با وجود این اظهارات، ترامپ اذعان کرد ادامه جنگ میتوانست پیامدهای اقتصادی سنگینی داشته باشد. او در پاسخ به منتقدانی که خواهان برخورد سختگیرانهتر با ایران بودند، گفت تنها راه تشدید فشار، ادامه بمبارانها برای دو یا سه هفته دیگر بود، اما این اقدام به بازگشایی تنگه هرمز منجر نمیشد. ترامپ گفت: «تا زمانی که بمباران ادامه داشته باشد، آن آبراه عملا بسته خواهد ماند.»
او هشدار داد ادامه جنگ میتوانست به کمبود نفت در بازارهای جهانی و حتی رکود اقتصادی گسترده منجر شود و افزود: «این همان چیزی است که میتوانست باعث یک رکود جهانی شود.»
اکسیوس همچنین به نقل از یک منبع آگاه نوشت ترامپ در محافل خصوصی نگران بوده که ادامه بسته ماندن تنگه هرمز و اختلال در صادرات نفت، به شوک شدید انرژی و کاهش ذخایر نفتی جهان منجر شود.
به نوشته این رسانه، همین نگرانیها نقش مهمی در تصمیم ترامپ برای پذیرش توافقی داشت که از اهداف حداکثری اعلامشده او پیش از جنگ فاصله دارد.
اکسیوس در جمعبندی گزارش خود نوشت اظهارات ترامپ نشان میدهد نگرانی از پیامدهای اقتصادی جنگ، از جمله خطر شوک نفتی جهانی، یکی از عوامل اصلی پذیرش توافق بوده است با این حال، ترامپ همچنان معتقد است نتیجه جنگ نشاندهنده گستردگی قدرت آمریکا بوده است، نه محدودیتهای آن.