فاکسنیوز: دولت ترامپ در حال انتقال پناهجویان ایرانی به جمهوری آفریقای مرکزی است
شبکه فاکسنیوز گزارش داد که دولت دونالد ترامپ در حال آمادهسازی برای انتقال گروهی از پناهجویان ایرانی و دیگر مهاجران به جمهوری آفریقای مرکزی در چارچوب یک توافق جدید با کشور ثالث است؛ اقدامی که به گفته این رسانه میتواند از همین هفته آغاز شود.
بر اساس این گزارش، نخستین پرواز در چارچوب این توافق ممکن است از پنجشنبه انجام شود و حدود ۲۰ نفر را شامل شود. فاکسنیوز نوشت که در میان این افراد، شهروندانی از ایران، سوریه و افغانستان و همچنین یک شهروند ترکیه حضور دارند.
این گزارش میگوید دولت ترامپ در ماههای اخیر استفاده از توافقهای اخراج به کشورهای ثالث را گسترش داده است؛ سازوکاری که به دولت آمریکا امکان میدهد مهاجرانی را که امکان بازگرداندن آنها به کشورهای مبدا وجود ندارد، به کشورهای دیگر منتقل کند. واشنگتن پیشتر نیز توافق مشابهی با جمهوری دموکراتیک کنگو برای پذیرش برخی مهاجران اخراجی منعقد کرده بود.
فاکسنیوز در تشریح شرایط جمهوری آفریقای مرکزی نوشت که این کشور از زمان استقلال از فرانسه در سال ۱۹۶۰ با بیثباتی سیاسی گسترده، کودتاهای متعدد، ضعف حاکمیت مرکزی و شورشهای مسلحانه روبهرو بوده است. به نوشته این رسانه، خشونتهای طولانیمدت در این کشور خطر وقوع جنایتهای گسترده علیه غیرنظامیان را افزایش داده است.
در همین حال، وکلای مدافع حقوق مهاجران نسبت به توافق جدید اعتراض کردهاند. فاکسنیوز گزارش داد که در میان افراد در نظر گرفتهشده برای این پرواز، دو زن ایرانی نیز حضور دارند که در نوامبر ۲۰۲۴ وارد ایالات متحده شدند و از سوی یک قاضی مهاجرت حکم «تعلیق اخراج» دریافت کردهاند.
امیلی تروستل، وکیل این دو زن، به فاکسنیوز گفته است که موکلانش در صورت بازگردانده شدن به ایران با خطر شکنجه و آزار و اذیت روبهرو خواهند شد. به گفته او، یکی از این زنان پس از گرویدن به مسیحیت غسل تعمید گرفته و دیگری از فعالان دموکراسیخواه ایرانی است.
بر اساس این گزارش، هر دو زن پس از ورود به آمریکا بازداشت شدند، اما با ارائه درخواست پناهندگی موفق شدند از یک قاضی مهاجرت حکم حمایت در برابر اخراج دریافت کنند.
فاکسنیوز به نقل از رویترز نوشت که توافق میان واشینگتن و جمهوری آفریقای مرکزی در جریان سفر یک هیئت آمریکایی به بانگی، پایتخت این کشور، در ماه مه نهایی شده است. با این حال، هنوز اطلاعات دقیقی درباره تعداد نهایی مهاجران، ملیت آنها و زمانبندی پروازهای بعدی منتشر نشده است.
طبق این گزارش، افرادی که به جمهوری آفریقای مرکزی منتقل میشوند در آپارتمانهایی در شهر بانگی اسکان خواهند یافت و در کوتاهمدت به کشورهای مبدا خود بازگردانده نخواهند شد.
فاکسنیوز همچنین گزارش داد که سازمان بینالمللی مهاجرت (IOM)، که امسال ۸۵ میلیون دلار بودجه از آمریکا دریافت کرده، اعلام کرده است تنها در زمینه ارائه کمکهای بشردوستانه داوطلبانه پس از ورود مهاجران فعالیت خواهد کرد و هیچ نقشی در روند انتقال یا اخراج آنها ندارد.
این گزارش میافزاید که جمهوری آفریقای مرکزی تنها کشوری نیست که مهاجران اخراجی آمریکا را میپذیرد. به گفته فاکسنیوز، دستکم هشت کشور آفریقایی از جمله اسواتینی، جمهوری دموکراتیک کنگو، غنا و سیرالئون نیز در سالهای اخیر در ازای دریافت کمکهای مالی یا پشتیبانی لجستیکی از واشینگتن، پذیرای برخی مهاجران اخراجی بودهاند.
وزارت خارجه آمریکا و وکیل این دو زن ایرانی تا زمان انتشار گزارش به درخواست رسانهها برای اظهار نظر پاسخ نداده بودند.
رسانه اسرائیلی واینت گزارش داد که اعلام پیشرفت اخیر در مذاکرات میان ایالات متحده و حکومت ایران با میانجیگری قطر، مقامهای اسرائیلی را غافلگیر کرده و نگرانیهایی را درباره مسیر آینده این گفتوگوها در تلآویو برانگیخته است.
به گزارش واینت، اگرچه اسرائیل از پیشرفت مذاکرات آگاه بود، اما اظهارات دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، مبنی بر اینکه «همه طرفهای دخیل توافق را تایید کردهاند» و همچنین نشانههای مثبت از سوی جمهوری اسلامی درباره احتمال پذیرش توافق، فراتر از انتظارات مقامهای اسرائیلی بود.
این گزارش میگوید یک مقام اسرائیلی در واکنش به این تحولات اظهار داشت که دستکم تا آن زمان هیچ نشانهای از تایید رسمی توافق از سوی مجتبی خامنهای وجود نداشت. با این حال، ترامپ بعداً اعلام کرد که بر اساس اطلاعات او، رهبر جمهوری اسلامی با چارچوب توافق موافقت کرده است.
واینت نوشت نخستین واکنش دفتر بنیامین نتانیاهو پس از گفتوگوی تلفنی او با ترامپ، عملاً تایید کرد که توافقی اولیه در حال شکلگیری است، هرچند اسرائیل بهطور علنی با آن مخالفت نکرد. در بیانیه دفتر نخستوزیری اسرائیل آمده است که ترامپ و نتانیاهو درباره «یادداشت تفاهم در حال شکلگیری با ایران برای ورود به مذاکرات» گفتوگو کردهاند.
بر اساس این گزارش، نتانیاهو در این تماس از تعهد ترامپ برای گنجاندن موضوعاتی همچون حذف ذخایر اورانیوم غنیشده، برچیدن زیرساختهای غنیسازی، محدودیت در برنامه موشکی ایران و پایان حمایت تهران از گروههای نیابتی منطقهای استقبال کرده است. با این حال، واینت تاکید میکند که همین اظهارات نشان میدهد هنوز هیچ توافق نهایی درباره این موضوعات حاصل نشده و برخلاف ادعای ترامپ، پروندههای اصلی همچنان باز هستند.
این رسانه اسرائیلی همچنین گزارش داد که اسرائیل اساساً با این توافق موافق نیست و همچنان امیدوار است مذاکرات شکست بخورد یا از سوی جمهوری اسلامی تایید نشود. به نوشته واینت، جزئیات توافق همچنان مبهم است و مشخص نیست آیا آمریکا از برخی خواستههای اولیه خود عقبنشینی کرده است یا خیر.
طبق این گزارش، چارچوب فعلی شامل یک دوره ۶۰ روزه برای مذاکرات هستهای است که امکان تمدید آن برای ۶۰ روز دیگر نیز وجود دارد. با این حال، واینت معتقد است دستیابی به یک توافق جامع در چنین بازه زمانی کوتاهی دشوار خواهد بود؛ بهویژه آنکه مذاکرات منتهی به توافق هستهای دوران باراک اوباما حدود یک سال و نیم به طول انجامید.
یکی از مهمترین موضوعات حلنشده، مساله منابع مالی حکومت ایران است. واینت به نقل از منابع آگاه گزارش داد که بر اساس یک راهحل میانه، [حکومت] ایران پول نقد دریافت نخواهد کرد اما میتواند از منابع مالی موجود در قطر برای خرید دارو و مواد غذایی استفاده کند. آمریکا نیز اصرار دارد که داراییهای مسدودشده ایران تا پیش از تعیین تکلیف ذخایر اورانیوم آزاد نخواهد شد.
به نوشته این رسانه، توافق اولیه در عمل شامل آتشبس، بازگشایی تنگه هرمز و تعهد [حکومت] ایران به عدم حرکت به سمت تولید سلاح هستهای است؛ مواردی که میتواند به ترامپ امکان دهد آن را بهعنوان یک موفقیت دیپلماتیک معرفی کند.
واینت همچنین نوشت که اسرائیل تلاش خواهد کرد در طول دوره ۶۰ روزه مذاکرات بر روند گفتوگوها اثر بگذارد، اما غافلگیری تلآویو از این توافق اولیه تردیدهایی را درباره میزان نفوذ آن در روند مذاکرات ایجاد کرده است.
این گزارش در ادامه تاکید کرد که [حکومت] ایران بار دیگر توانایی خود را در بهرهگیری از مذاکرات برای خرید زمان نشان داده است. به باور نویسنده گزارش، تهران موفق شده زمان بیشتری به دست آورد و اکنون پرسش اصلی این است که آیا در کنار زمان، به منابع مالی نیز دست خواهد یافت یا تنها از کمکهای بشردوستانه بهرهمند خواهد شد.
واینت همچنین به پیامدهای احتمالی توافق برای لبنان اشاره کرده و نوشته است که برخی محافل اسرائیلی معتقدند توافق میان واشنگتن و تهران میتواند حزبالله را به پذیرش عقبنشینی به شمال رود لیتانی و پایان دادن به درگیریها ترغیب کند.
این رسانه در بخش دیگری از گزارش خود نوشت که تا پیش از اعلام پیشرفت مذاکرات، اسرائیل تصور میکرد ترامپ در حال آمادهسازی فشارهای نظامی بیشتر علیه حکومت ایران است. تهدید او به تصرف جزیره نفتخیز خارک نیز در همین چارچوب ارزیابی میشد. اما ترامپ شامگاه پنجشنبه اعلام کرد که طرح حمله به خارک کنار گذاشته شده است.
به نوشته واینت، خبرگزاری فارس نیز تایید کرده که پیشرفت مذاکرات پس از ورود قطر به روند میانجیگری حاصل شده است. این رسانه در پایان نوشت که برخی مقامهای اسرائیلی بر این باورند که فشارهای ترامپ ممکن است مجتبی خامنهای را به پذیرش یک توافق موقت ۶۰ روزه و بازگشایی تنگه هرمز وادار کرده باشد؛ توافقی که از آن با عنوان «جام زهر» یاد میکنند.
در پی سرکوب خشونتبار اعتراضها به مقررات سختگیرانه پوشش زنان در هرات، گروههایی از شهروندان افغانستان در فراخوانی از مردم سراسر این کشور خواستند جمعه ۲۲ خرداد، پس از نماز جمعه، تظاهرات کنند. در اعتراضهای روزهای گذشته دستکم دو نفر، از جمله یک کودک، کشته شدند.
نیروهای طالبان در روزهای گذشته موجی از بازداشت زنان و دختران جوان را به اتهام «حجاب نامناسب» آغاز کردهاند.
بر اساس پیامهای ارسال شده به افغانستاناینترنشنال بسیاری از خانوادهها همچنان از محل نگهداری و وضعیت بازداشتشدگان بیخبرند.
با توجه به بیانیه فرماندهی پلیس هرات که یک روز پس از سرکوب اعتراضات سهشنبه منتشر شد، نگرانیها درباره شدت یافتن سرکوب و برخورد نیروهای مسلح با معترضان در تظاهرات احتمالی جمعه شدت گرفته است.
این بیانیه گزارشها درباره بازداشت زنان و شلیک به معترضان را رد و همزمان تهدید کرد: «پلیس در برابر هر اقدامی که امنیت عمومی را مختل کند، رویکردی جدی، شرعی و اصولی دارد.»
منابع محلی به افغانستاناینترنشنال گفتند که طالبان پس از سرکوب اعتراضات، خانهها و بیمارستانها را برای یافتن معترضان تفتیش میکند.
یک منبع محلی آگاه که به شرط ناشناس ماندن مصاحبه کرد، به ایراناینترنشنال گفت پس از انتقال زنان و دختران بازداشتشده به زندان، تلفنهای همراهشان ضبط شد.
به گفته این منبع، شماری از زنان همان لحظات نخست تلاش کردند با خانوادههایشان تماس بگیرند اما ماموران طالبان اجازه تماس به آنان ندادند.
افزون بر این، منابع محلی از بررسی تلفنهای هوشمند شهروندان بهدست نیروهای طالبان خبر دادند.
یکی از این منابع که بهدلیل ترس از تلافیجویی طالبان نخواست نامش فاش شود، به افغانستاناینترنشنال گفت که صبح چهارشنبه ۲۰ خرداد تلفن معلمان تعدادی از مدرسههای هرات بازرسی و سه معلم بازداشت شدند.
بهگفته این منبع، طالبان فعالیت این معلمان در شبکههای اجتماعی را بررسی کردند.
اعتراضها چطور آغاز شد
اداره امر به معروف طالبان هرات ۱۵ خرداد بر اساس اطلاعیهای منتسب به ریاست این نهاد به زنان هشدار داد که اگر «با چهره نمایان و آرایش» در فضای عمومی حضور یابند با آنها برخورد خواهد شد.
در این اطلاعیه، که نسخهای از آن در اختیار افغانستاناینترنشنال قرار گرفته، به آیاتی از سوره احزاب و همچنین روایتها و احادیثی از منابع مذهبی اهل سنت، از جمله «الجامع الصحیح» امام بخاری، «صحیح مسلم» نوشته مسلم بن حجاج نیشابوری و «فتاوای منبعالعلوم» استناد شده است.
در پایان این اطلاعیه آمده است: «آن عده از زنان و خواهران مسلمان که حجاب اسلامی را رعایت نمیکنند، توسط گروه گشت محتسبین ریاست امر به معروف و نهی از منکر جمعآوری شده و به محبس انتقال داده میشوند، آنگاه هیچکس حق گلایه و شکایت را ندارد.»
این اطلاعیه بهروشنی توضیح نمیدهد منظور طالبان از «حجاب اسلامی» چیست، اما در روایتهای ذکرشده در آن بر ضرورت پوشاندن «گریبانها و سینهها و سر و گردن» تاکید و استفاده زنان از عطر، معادل «زنا» عنوان شده است.
همزمان با انتشار این اطلاعیه، یک فایل صوتی نیز میان شهروندان هرات دستبهدست شد که در آن صدای مردی شنیده میشود که میگوید این تصمیم پس از نشست والی طالبان در هرات با مسئولان ریاست امر به معروف گرفته شده و مسئولان محلی و امامان مساجد موظفاند اجرای آن را به مردم ابلاغ کنند.
با اجرای این تهدیدها و بازداشت شماری از زنان و دختران در هرات، نخستین اعتراضها در جبرئیل، منطقهای در هرات، شکل گرفت.
«تحصیل، کار، آزادی»
رسانه افغانستانی رخشانه، نوشت که با وجود حضور گسترده نیروهای امنیتی طالبان، حدود ۷۰ نفر در تظاهرات روز سهشنبه ۱۹ خرداد شرکت کردند و شعارهایی از جمله «تحصیل، کار، آزادی» سر داند. آنها همچنین بازداشت خودسرانه زنان را محکوم کردند.
یکی از ساکنان هرات به این رسانه گفت: «مردم میترسیدند، با این حال بیرون آمدند.»
شاهدان عینی به افغانستاناینترنشنال گفتند که نیروهای مسلح طالبان در واکنش به این تجمع به سوی جمعیت تیراندازی کردند و سپس واحدهای ویژه را برای پراکنده کردن تجمع به محل فرستادند.
گاردین به نقل از منابع محلی نوشت که در اعتراضهای روز سهشنبه دو نفر کشته، سه نفر زخمی و دستکم ۱۳ نفر دیگر پس از ضربوجرح از سوی مقامها بازداشت شدند.
تاکنون کشته شدن یک زن و یک کودک تایید شده است. سیبیاس به نقل از یک پزشک در بیمارستانی محلی نوشت که دستکم سه نفر با زخم گلوله برای درمان به بیمارستان محل کار او منتقل شدند.
هیات معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) چهارشنبه در بیانیهای تایید کرد که دستکم یک پسر نوجوان بر اثر شلیک گلوله نیروهای طالبان کشته شده و چندین نفر دیگر نیز زخمی شدهاند. این نهاد گفت گزارشها درباره کشتهشدن یک فرد دیگر همچنان در دست راستیآزمایی است.
بهگفته یوناما، تمامی زنان بازداشتشده در اعتراضها ۱۹ خرداد آزاد شدند، اما پیامدهای بازداشت خودسرانه برای آنان و خانوادههایشان عمیق و ماندگار است.
بر اساس ویدیوهایی که در شبکههای اجتماعی منتشر شدهاند، نیروهای طالبان به سوی معترضان آتش میگشایند و آنان را با چوب میزنند. در این ویدیوها دیده میشود معترضان با پرتاب سنگ مقابله میکنند و همزمان شعار «تحصیل، کار، آزادی» سر میدهند.
امتداد زن، زندگی، آزادی
در پی این اعتراضها، موجی از همبستگی زنان ایرانی با زنان افغان در شبکههای اجتماعی، بهویژه ایکس، شکل گرفت. زنان ایرانی با انتشار پیامهای حمایتی و تکرار شعار «زن، زندگی، آزادی» تاکید کردند که در کنار زنان افغان میایستند.
جاستینا، رپر ایرانی، در ایکس نوشت: «من بهعنوان یک ایرانی کنار تمام زنان رنجدیده و سرکوبشده افغانستان میایستم، همانطور که آنها کنار ما بودند و خواهند بود.»
کاربری به نام گیسو تاکید کرد: «حق زنان، حق زندگی و حق آزادی، حقوقی نیست که فقط برای ایران فریاد بزنیم. من هم کنار مردم رنجدیده افغانستان و مخصوصا زنان شجاع افغانستان میایستم. روایاتشان را که میخوانم، همان رنجی را میبینم که ما هم بردهایم.»
کاربری به نام هدا به پیوند شعارهای زنان ایران و افغانستان اشاره کرد: «زنان در هرات میگویند تحصیل، کار، آزادی و ما در ایران گفتیم زن، زندگی، آزادی. خواستهها چقدر آشناست.»
کاربری به نام ژینوس «جغرافیای رنج» زنان ایران و افغانستان را یکی خواند و نوشت: «جغرافیای رنج ما یکیست، همانطور که افق آزادیمان. قلب افغانستان در تاریکی تحمیلی این روزها روشن خواهد ماند؛ ما کنار هم میایستیم.»
زندگی زنان زیر سایه وحشت طالبانی
شماری از زنان هرات با ارسال پیامهای صوتی و ویدیویی به افغانستان اینترنشنال گفتهاند که برخورد خشونتبار طالبان و بازداشتهای اخیر به دلیل نوع پوشش، فضای ترس را در زندگی روزمره زنان در این ولایت تشدید کرده است. برخی از این زنان همچنین میگویند که در زندان طالبان شکنجه شدهاند.
یک زن ساکن هرات به افغانستاناینترنشنال گفت با وجود داشتن «پوشش مناسب»، نیروهای طالبان او را بازداشت، شکنجه و تحقیر کردهاند.
این زن، که با گریه از تجربه بازداشت خود سخن میگفت، افزود: «روز شنبه در جاده لیلامی بازداشت شدم و دو روز و یک شب در زندان بودم. مرا شکنجه و تحقیر کردند. ما زنان حتی اجازه بیرون رفتن از خانه را نداریم.»
زن دیگری که در اعتراضات شرکت داشت، به تلاش طالبان در «ایجاد فضای وحشت» اشاره کرد و گفت هدف نهایی آنها «محروم کردن زنان از حضور در جامعه است».
یک معلم زن در هرات به افغانستان اینترنشنال گفته است که شدت برخوردهای طالبان به حدی رسیده که حتی دانشآموزان دختر خردسال نیز از ترس بازداشت، حجاب مورد نظر این گروه را رعایت میکنند.
طالبان از زنان چه میخواهد؟
از زمان بازگشت طالبان به قدرت، زنان و دختران تقریبا از همه عرصههای زندگی عمومی محروم شدهاند: مدارس، دانشگاهها، بیشتر مشاغل و حتی پارکها.
وزارت عدلیه طالبان اواخر مرداد ۱۴۰۳ دستورالعمل «امر به معروف و نهی از منکر» را منتشر کرد که بخش عمده آن به محدودیتهای اعمالشده از سوی این گروه علیه زنان و نحوه حضور آنها در فضاهای عمومی اشاره دارد.
این سند «ستر تمام بدن و پنهان کردن روی» را برای زنان «لازم» میداند، آنها را از پوشیدن لباسهای نازک، کوتاه و چسبان منع میکند، به زنان بالغی که برای «حاجت ضروری» از خانه خارج میشوند امر میکند که صدایشان را «نامحرم» نشنود و شنیده شدن صدای زن از درون خانه را از «منکرات خاص» میشمارد. این سند همچنین رانندگان وسایل نقلیه عمومی را از پخش موسیقی و سوار کردن زنانی که «بدون محرم شرعی عاقل و بالغ» در فضای عمومی حاضر شدهاند، منع میکند.
این بار، مردان در کنار زنان
بخشی از روایتهای ذکرشده در اطلاعیه طالبان خطاب به مردان است. در یکی از احادیث، به نقل از کتاب «مُسند احمد بن حنبل»، آمده است که بهشت بر «دیوث؛ یعنی کسی که ناپاکی و فحشا را در خانواده خود میپذیرد» حرام است.
در ویدیویی که رسانههای محلی از اعتراضهای سهشنبه منتشر کردهاند، پسر جوانی دیده میشود که از ناحیه پا زخمی شده، به نظر میرسد بیهوش است و افرادی به او کمک میکنند.
در ویدیوها و تصاویر دیگر نیز مردان در کنار زنان در تجمعهای خیابانی حضور دارند و با ماموران طالبان درگیر شدهاند.
یک فعال حقوق زنان افغانستان که در اعتراضهای پیشین علیه محدودیتهای طالبان شرکت کرده و اکنون در آمریکا زندگی میکند، به ایراناینترنشنال گفت حضور مردان در کنار زنان در اعتراضهای هرات، این دور از اعتراضها را از تجمعهای پیشین متمایز کرده است.
او افزود در اعتراضهای قبلی، مردان عمدتا در صحنه اعتراضهای خیابانی زنان برای بازپسگیری حقوقشان حضور نداشتند، اما همراهی آنان با زنان معترض در هرات، تحولی مهم در روند اعتراضها علیه طالبان به شمار میرود.
خانواده یکی از زنان بازداشتشده به افغانستاناینترنشنال گفت مردانی که برای پیگیری وضعیت بازداشتشدگان به زندان یا اداره امر به معروف طالبان مراجعه کرده بودند، با توهین و تحقیر روبهرو شدند. به گفته این منبع، ماموران طالبان آنان را با الفاظی چون «بیغیرت» و «بیحیثیت» خطاب کردند و گفتند که در «جامعه اسلامی» از مراقبت از زنان خانواده خود ناتوان بودهاند.
این منبع گفت: «از مردان خانوادههای زنان بازداشتشده تعهد گرفتند و به آنان هشدار دادند که اگر چنین مواردی دوباره تکرار شود، علاوه بر زنان، مردان خانواده نیز بازداشت خواهند شد.»
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، پنجشنبه ۲۱ خرداد، پس از اعلام لغو دستور حمله به جمهوری اسلامی و نزدیک بودن به دستیابی به توافق مورد قبول همه طرفهای درگیر در جنگ ایران، به روزنامه نیویورکپست گفت تقریبا همه چیز بین واشینگتن و تهران نهایی و جمعبندی شده است.
او ساعاتی پیشتر از حمله دوباره به اهدافی در خاک ایران و طرح تصرف جزیره خارک در آینده نزدیک سخن گفته بود.
ترامپ بعدازظهر پنجشنبه بهوقت واشینگتن و زمانی که انتظار میرفت دور تازه حملات آمریکا برای سومین شب متوالی ادامه پیدا کند، در شبکه اجتماعی خود، تروثسوشیال، نوشت: «با توجه به اینکه گفتوگوها با جمهوری اسلامی ایران به بالاترین سطح رهبری حکومت ایران ارجاع و مورد تایید قرار گرفته است، من بهعنوان رییسجمهوری ایالات متحده آمریکا، حملات و بمبارانهای برنامهریزیشده علیه ایران را که قرار بود عصر امروز انجام شود، لغو کردم.»
او افزود: «گفتو گوها و نکات نهایی، هم در کلیات و هم با جزییات دقیق، به تایید تمامی طرفهای ذیربط از جمله ایالات متحده، اسرائیل، عربستان سعودی، امارات، قطر، ترکیه، پاکستان، بحرین، کویت، اردن، مصر و دیگران رسیده است.»
ترامپ بدون دادن هیچ تاریخ مشخص یا جزییات بیشتر گفت: «زمان و مکان امضای توافقنامه بهزودی اعلام میشود.»
رییسجمهوری آمریکا در عین حال تاکید کرد که محاصره دریایی ایران تا زمان نهایی شدن این توافق با تمام قوا و به طور کامل برقرار خواهد ماند.
در سوی مقابل و در اولین واکنش به اظهارات ترامپ خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، بهنقل از یک منبع آگاه که نامش اعلام نشد، نوشت: «هیچ متنی برای یادداشت تفاهم اولیه با آمریکا تایید نشده است.»
فارس در ادامه افزود: «ادعای ترامپ در حالی مطرح میشود که ایران و آمریکا بامداد پنجشنبه یکی از شدیدترین درگیریهای خود را پس از اعلام آتشبس پشت سر گذاشتند.»
توافق با قطریها در آخرین لحظه
با این حال، نیویورکتایمز گزارش داد که ترامپ اندکی پیش از لغو حملات برنامهریزیشده به ایران با واسطههای پاکستانی گفتوگو کرد.
این روزنامه بهنقل از یک مقام ارشد دولت ترامپ نوشت که واسطههای پاکستانی به رییسجمهوری گفتند که با حکومت ایران به توافق رسیدهاند.
یک «منبع عالیرتبه» نیز به شبکه العربیه گفت هیات قطری که از تهران بازگشته، موافقت جمهوری اسلامی با پیشنویس نهایی توافق را به طرفهای میانجی و مذاکرهکننده منتقل کرده است.
روزنامه نیویورکپست صبح پنجشنبه خبر از آن داده بود که تهران یک تفاهمنامه نهاییشده را به میانجیهای قطری ارائه کرده است.
اکسیوس نیز بعدا بهنقل از سه منبع آگاه از مذاکرات جمهوری اسلامی و آمریکا گزارش داد که در جریان گفتوگوهایی که تا بامداد پنجشنبه به وقت تهران به طول انجامید، مقامهای جمهوری اسلامی و میانجیهای قطری، اختلافات اصلی را تا حد زیادی کاهش داده و بر سر متنی توافق کردهاند که به باور آنها برای آمریکا پذیرفتنی است.
براساس این گزارش، حملات برنامهریزی شده علیه جمهوری اسلامی پس از آن لغو شد که تهران پیشنویس توافقی را تایید کرد که براساس آن آتشبس تمدید میشود، تنگه هرمز بازگشایی خواهد شد و ۶۰ روز مذاکرات درباره برنامه هستهای ایران آغاز میشود.
ترامپ پیش از این نیز چند بار از نزدیک بودن توافق و موافقت کشورهای منطقه با متن توافق خبر داده بود. جمهوری اسلامی تا کنون هر بار سخنان ترامپ را رد و خلاف واقعیت خوانده است.
بهنوشته اکسیوس، مذاکرات هیات قطری که چهارشنبه به تهران سفر و صبح پنجشنبه ایران را ترک کرد، تا بامداد به طول انجامید و علی الذوادی، فرستاده قطر، و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، تلاش کردند اختلافات باقیمانده میان تهران و واشینگتن را برطرف کنند.
سه منبع آگاه از مذاکرات به اکسیوس گفتند: «قطریها و ایرانیها روز چهارشنبه به این جمعبندی رسیده بودند که به متنی توافقی دست یافتهاند که آمریکا نیز آن را خواهد پذیرفت.»
بهگفته این منابع، شکافها در سه موضوع کلیدی «سازوکار آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران» که مهمترین موضوع برای جمهوری اسلامی است، «ترتیبات مربوط به بازگشایی تنگه هرمز در طول دوره ۶۰ روزه آتشبس» و «نحوه برگزاری مذاکرات درباره برنامه هستهای ایران در طول این دوره ۶۰ روزه» کاهش یافته است.
نقش مجتبی خامنهای
این منابع به اکسیوس گفتند که مقامهای جمهوری اسلامی پنجشنبه به چند کشور اطلاع دادهاند که مذاکرات تهران به «توافقی در اصل موضوع» منجر شده است، اما همچنان نیاز به تایید نهایی مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، دارد.
این منابع همچنین تاکید کردند که هم جمهوری اسلامی و هم قطر معتقدند حملات آمریکا در طول شب گذشته، تردیدهای تهران درباره نیت واقعی ترامپ را بهطور قابل توجهی افزایش داده است.
واکنش مقامهای جمهوری اسلامی
ساعاتی بعد، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، گزارشها درباره تعیین زمان برای امضای تفاهم میان تهران و واشینگتن را گمانهزنی رسانهای توصیف کرد و گفت جمهوری اسلامی هنوز به جمعبندی نهایی نرسیده است. او افزود قطر و پاکستان همچنان در نقش میانجی فعال هستند، اما اقدامات آمریکا بر روند دیپلماتیک تاثیر گذاشته است. بقایی تاکید کرد تهران در موضوعاتی که آنها را خط قرمز خود میداند، هیچگونه انعطافی نشان نخواهد داد و گفت آمریکا تلاش میکند این تصور را ایجاد کند که جمهوری اسلامی تحت فشار به توافق تن داده است.
در همین حال، ابراهیم رضایی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی مجلس جمهوری اسلامی، در شبکه ایکس نوشت احتمال فریب از سوی ترامپ بالاست و تاکید کرد رییسجمهوری آمریکا «به دنبال آرام نگه داشتن اوضاع» است. او خواستار تشدید حملات و هدف قرار دادن زیرساختها و مراکز اقتصادی و فناوری طرف مقابل در منطقه شد.
مجلس اعیان بریتانیا در بخشی از جلسه پنجشنبه ۲۱ خرداد، موضوع تدوین لایحهای برای ایجاد چارچوبی قانونی بهمنظور تروریستی اعلام کردن سپاه پاسداران بررسی کرد. این نشست پس از آن برگزار شد که دولت بریتانیا سهشنبه «لایحه امنیت ملی» (تهدیدات دولتی)، را به پارلمان ارائه کرد.
این قانون در صورت تصویب، به وزیر کشور بریتانیا امکان میدهد برخی سازمانهای مرتبط با دولتها، از جمله سپاه پاسداران، را بهعنوان تهدیدی برای امنیت ملی معرفی کند. این لایحه ممکن است از ماه آینده میلادی اجرایی شود.
سپاه پاسداران در فهرست گروههای تروریستی شماری از کشورها از جمله آمریکا، کانادا، استرالیا و کشورهای عضو اتحادیه اروپا قرار دارد اما بریتانیا تا کنون از انجام چنین کاری خودداری کرده است.
دیوید هنسن، وزیر مشاور در امور امنیت ملی وزارت کشور بریتانیا، در پاسخ به پرسش اعضای مجلس اعیان گفت دولت بریتانیا «کاملا از تهدیدهای ناشی از حکومت ایران در خاک بریتانیا آگاه است».
او افزود: «ما تهدیدهای ایران را بسیار جدی میگیریم و به نظارت بر آن ادامه خواهیم داد.»
هنسن گفت لایحه امنیت ملی که سهشنبه به پارلمان ارائه شد، اختیار تازهای به وزیر کشور میدهد تا نهادهایی را که در فعالیتهای تهدیدآمیز مرتبط با دولتهای خارجی مشارکت دارند، تعیین و مشمول محدودیت کند.
او تاکید کرد دولت بریتانیا میخواهد این لایحه هرچه سریعتر به قانون تبدیل شود تا وزیر کشور اختیار لازم را برای تصمیمگیری درباره تهدیدات دولتی داشته باشد.
به گفته هنسن، در صورت تصویب این لایحه در هر دو مجلس، محکومان مرتبط با این تهدیدها ممکن است با مجازات حداکثر ۱۴ سال حبس روبهرو شوند.
شماری از اعضای مجلس اعیان بریتانیا در این جلسه از ارائه این لایحه استقبال کردند.
جان کرایر، عضو مجلس اعیان بریتانیا، با اشاره به محکومیت دو نفر در ارتباط با حمله به خبرنگار ایراناینترنشنال گفت: «خوشحالم که دولت در حال ارائه این لایحه است، اما این اقدام بسیار دیر انجام میشود.»
او تاکید کرد که نیروهای نیابتی و عوامل سپاه پاسداران به یهودیان بریتانیا و نهادهای یهودی حمله کردهاند.
هنری بلینگهام، عضو مجلس اعیان بریتانیا، نیز با استقبال از لایحه تهدیدات امنیتی گفت استفاده از نیروهای نیابتی، که به گفته او «کشورهایی مانند جمهوری اسلامی آشکارا پشت آنها پنهان میشوند»، خسارتهای گستردهای به همراه دارد.
او افزود موضوع فقط سپاه پاسداران نیست، بلکه گروه مرتبط با حکومت ایران، «حرکت اصحاب الاسلامیه»، نیز مسئولیت برخی از حملات اخیر یهودستیزانه را بر عهده گرفته است.
استوارت پولاک، عضو مجلس اعیان بریتانیا، با اشاره به گزارشها درباره ارتباط برخی موسسات خیریه در بریتانیا با سپاه پاسداران گفت: «موضوع فقط سپاه پاسداران و فعالیتهای آن نیست، بلکه مسائلی است که در حوزه موسسات خیریه در این کشور جریان دارد.»
او ابراز امیدواری کرد این قانون بتواند به این موضوع نیز بپردازد و گفت از داخل بریتانیا، از جمله با استفاده از پول مالیاتدهندگان بریتانیایی، برای کمک به سپاه پاسداران منابع مالی جمعآوری میشود.
کدام کشورها سپاه را سازمانی تروریستی میدانند؟
در سالهای اخیر و بهویژه پس از انقلاب ملی ایرانیان، کنشگران و مخالفان جمهوری اسلامی با اشاره به نقش این نهاد نظامی در سرکوب معترضان در داخل کشور و همچنین دست داشتن آن در طراحی و اجرای حملات تروریستی در بسیاری از کشورهای جهان، بارها خواستار قرار گرفتن نام سپاه پاسداران در فهرست گروههای تروریستی شدهاند.
بحرین و عربستان سعودی از اولین کشورهایی بودند که در پاییز ۱۳۹۷ سپاه پاسداران را در لیست سازمانهای تروریستی قرار دادند.
ایالات متحده نیز در فروردین ۹۸ سپاه پاسداران را یک سازمان تروریستی معرفی کرد. این اولین بار بود که دولت آمریکا یک نیروی نظامی رسمی وابسته به یک دولت حاکم را تروریستی اعلام میکرد.
دولت پاراگوئه اردیبهشت سال جاری رسما سپاه پاسداران را بهعنوان سازمان تروریستی معرفی کرد.
دولت کانادا نیز خرداد گذشته اعلام کرد سپاه پاسداران را در فهرست سازمانهای تروریستی طبقهبندی خواهد کرد.
خبرگزاری دولتی ایرنا در واکنش به این اقدام استرالیا، آن را «خصمانه و ضدایرانی» توصیف کرد.
دولت اکوادور ۲۵ شهریور سپاه پاسداران، حماس و حزبالله لبنان را بهعنوان «گروههای تروریستی و جنایتکار سازمانیافته» معرفی کرد.
در استرالیا، دولت ۱۶ آذر سپاه پاسداران را در فهرست «تروریسم دولتی» قرار داد و اعلام کرد این نهاد نظامی-امنیتی جمهوری اسلامی مسئول طراحی حملات علیه جامعه یهودیان این کشور در سال ۲۰۲۴ بوده است.
در آرژانتین نیز، خاویر میلی، رییسجمهوری این کشور، ۲۷ دی با امضای فرمانی نیروی قدس سپاه پاسداران و ۱۳ فرد مرتبط با شاخه برونمرزی سپاه پاسداران را «تروریستی» اعلام کرد.
به این ترتیب در صورت اضافه شدن اتحادیه اروپا، میتوان گفت به جز بریتانیا، سپاه پاسداران در لیست سازمانهای تروریستی تمام کشورهای بلوک غرب قرار گرفته است.
خبرگزاری رویترز به نقل از شاهدان عینی گزارش داد همزمان با افزایش حملات اوکراین به زیرساختها و مسیرهای تدارکاتی منتهی به کریمه، این شبهجزیره با کمبود گسترده بنزین روبهرو شده است.
رویترز پنجشنبه ۲۱ خرداد نوشت ذخایر بنزین در اکثر جایگاههای سوخت سواستوپل، بزرگترین شهر کریمه، به پایان رسیده و میزان سوخت موجود حتی پاسخگوی نظام سهمیهبندی اعمالشده در هفتههای اخیر نیست.
در شهر ساحلی یِوپاتوریا نیز صفهای طولانی مقابل تنها جایگاه فعال سوخت مشاهده شده است.
مقامهای محلی در این شبهجزیره که از سال ۲۰۱۴ تحت کنترل روسیه قرار دارد، علاوه بر بحران سوخت، از کمبود برخی اقلام غذایی نیز خبر دادهاند.
اوکراین طی ماههای اخیر حملات پهپادی خود به خطوط تامین و زیرساختهای مرتبط با کریمه را افزایش داده است.
روسیه اسفند ۱۴۰۰ کارزار نظامی خود را علیه اوکراین کلید زد و از آن زمان، درگیریهای مرگبار میان دو کشور ادامه داشته است.
رویترز در ادامه نوشت گزارشها از کمبود سوخت در ۱۳ منطقه روسیه حکایت دارند، اما تاکنون تنها کریمه و دو منطقه در سیبری بهطور رسمی این موضوع را تایید کردهاند.
در مقابل، مقامهای سایر مناطق روسیه اعلام کردهاند وضعیت تامین سوخت تحت کنترل است و بخشی از اختلالات ناشی از خریدهای هیجانی مردم بوده است. مسکو نیز وجود هرگونه مشکل در شبکه توزیع سوخت را رد کرده است.
در همین حال، بانک دولتی اسبربانک هشدار داد افزایش قیمت سوخت میتواند فشارهای تورمی بر اقتصاد روسیه را تشدید کند.
در ماههای اخیر، ادامه جنگ اوکراین و نبود چشماندازی روشن برای پایان آن، به نگرانیها درباره پیامدهای اقتصادی و امنیتی این مناقشه در اروپا دامن زده است.
۲۰ خرداد، میخاییل رازووژایف، فرماندار مورد حمایت روسیه در سواستوپل، اعلام کرد کامیونهای حامل سوخت بهدلیل حملات اوکراین و اختلال در مسیرهای حملونقل نتوانستهاند محمولههای خود را به این شهر برسانند.
او افزود از این رو، طرح توزیع بنزین سهمیهبندیشده در سواستوپل به تعویق افتاده است.
به گزارش رویترز، بخش عمده سوخت مورد نیاز کریمه از طریق شبکه جادهای و ریلی مناطق تحت کنترل روسیه در شمال این شبهجزیره تامین میشود؛ مسیرهایی که در ماههای اخیر بارها هدف حملات پهپادی اوکراین قرار گرفتهاند.
همچنین انتقال سوخت به پایانه نفتی فئودوسیا در کریمه که پیشتر با استفاده از قایقهای باری انجام میشد، پس از حمله اوکراین به این تاسیسات در ماه آوریل متوقف شده است.
رازووژایف در ادامه اظهارات خود اعلام کرد سواستوپل شب گذشته هدف حملات پهپادی اوکراین قرار گرفت. به گفته او، این حملات خسارات محدودی بر جای گذاشت و سامانههای پدافندی موفق شدند ۳۳ پهپاد را سرنگون کنند.
فرماندار مورد حمایت روسیه در منطقه خرسون نیز از وارد آمدن خسارات به برخی پلهای این منطقه در پی حملات اوکراین خبر داد.
رویترز به نقل از مقامهای روسیه گزارش داد حملات شبانه اوکراین به جنوب روسیه باعث وقوع آتشسوزی در پالایشگاه نفت آفیپسکی شد. مقامهای محلی اعلام کردند این آتشسوزی مهار و بهطور کامل خاموش شده است.
۱۵ خرداد، ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، در نامهای سرگشاده خطاب به ولادیمیر پوتین، همتای روسی خود، پیشنهاد کرد رهبران دو کشور برای پایان دادن به بیش از چهار سال نبرد خونبار با یکدیگر دیدار کنند.
پوتین ۱۶ خرداد این پیشنهاد را رد کرد و گفت در مقطع کنونی، دلیلی برای دیدار با زلنسکی وجود ندارد.