روبیو: رهبر جمهوری اسلامی تا حدی درگیر امور شده است
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، سهشنبه ۱۲ خرداد در سنای این کشور گفت نشانههایی وجود دارد که مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، پس از زخمی شدن در آغاز جنگ، «بهطور فزاینده در حدی درگیر امور شده است».
او گفت: «ما او را در انظار عمومی ندیدهایم و فکر میکنم با توجه به اتفاقی که برای چند مقام ارشد نظام افتاده، احتمالا به آنها توصیه نمیشود حضور علنی گسترده داشته باشند.»
روبیو گفت: «با این حال، فکر میکنم نشانههایی وجود دارد که او بهتدریج، دستکم تا حدی، در امور دخیل میشود، هرچند همه تماسهای او مکتوب و از طریق واسطهها بوده است.»
دو کشتی فلهبر در بندر مسقط پهلو گرفتهاند، ۹ مارس ۲۰۲۶. رویترز/بِنویت تِسیه
والاستریت ژورنال به نقل از مقامهای آمریکایی و عرب گزارش داد که ایالات متحده با انتقاد از رویکرد عمان در قبال جمهوری اسلامی، این کشور را برای قطع روابط دیپلماتیک با تهران تحت فشار گذاشته و به «تحریم و بمباران» تهدید کرده است.
این روزنامه در گزارشی که عصر سهشنبه ۱۲ خرداد منتشر شد، نوشت که این رویکرد آمریکا پس از انتشار یک ارزیابی اطلاعاتی تازه به اطلاع مقامهای عمان رسید و بخشی از آن عمومی شد. این ارزیابی اطلاعاتی نتیجه گرفته است که مسقط قصد دارد در دریافت عوارض از کشتیها در تنگه هرمز، با تهران همراه شود.
این رسانه نوشت که وزارت اطلاعرسانی عمان از اظهارنظر درباره فشار آمریکا برای قطع ارتباط با جمهوری اسلامی خودداری کرد. عبدالله الحراصی، وزیر اطلاعرسانی عمان، نیز به والاستریت ژورنال گفت: «عمان آماده است با ایالات متحده و همه شرکای مسئول برای تقویت ثبات، پیشگیری از اختلال و محافظت از منافع راهبردی مشترک همکاری کند.»
به گفته مقامهای عرب، مقامهای عمان از خصومت ناگهانی آمریکا شوکه شدهاند و در تلاشاند دریابند چگونه باید به آن پاسخ دهند.
این مقامها گفتند یکی از رویکردها، آغاز یک کارزار رسانهای است تا نشان داده شود عمان فعالانه برای حمایت از افزایش تردد دریایی از طریق تنگه هرمز تلاش میکند. به گفته یک مقام، این تلاش شامل همکاری با سازمان ملل برای متقاعد کردن ایران است تا به کشتیهای حامل مواد اولیه کود شیمیایی اجازه دهد بهعنوان اقدامی در قبال کشورهای آفریقایی درگیر بحران غذایی، با ایمنی عبور کنند.
نیویورکتایمز یکم خرداد، به نقل از مقامهای ایرانی و افراد آگاه، گزارش داده بود که جمهوری اسلامی در حال رایزنی با عمان برای مشارکت در ایجاد سامانهای است که دریافت عوارض از کشتیهای عبوری از تنگه هرمز را ممکن کند.
این مقامها گفتند عمان به جمهوری اسلامی اعلام کرده حاضر است از نفوذ خود نزد همسایگان در خلیج فارس، از جمله بحرین، کویت، قطر، عربستان سعودی و امارات متحده عربی، و نیز نزد آمریکا استفاده کند تا این طرح را پیش ببرد، زیرا به مزایای اقتصادی بالقوه نظام دریافت هزینه پی برده است.
شبکه کان اسرائیل نیز هشتم خرداد گزارش داد که تلاشهای عمان و ایران برای ایجاد سازوکار مشترک مدیریت و دریافت عوارض در تنگه هرمز، باعث خشم آمریکا و کشورهای خلیج فارس شده است.
بیطرفیِ دردسرساز
والاستریت ژورنال نوشت که در آغاز جنگ ایران، مقامهای عمانی با شتاب کوشیدند یک کانال ارتباطی پشتپرده با تهران برقرار کنند؛ کانالی که به گفته مقامهای عرب، به کشورهای خلیج فارس کمک کرد مسیرهای پروازی را دوباره باز کنند.
اما اکنون با پایان جنگ و در حالی که آتشبسی شکننده میان طرفهای جنگ برقرار است، واشینگتن بهطور فزایندهای رویکرد عمان در قبال تهران را علیه خود خصمانه تلقی میکند و مقامهای این کشور را تحت فشار گذاشته است تا یک طرف را انتخاب کنند.
عمان که از آغاز جمهوری اسلامی در بزنگاههایی چون جنگ عراق و مساله هستهای نقش میانجی را میان تهران و غرب ایفا کرده است، پس از حملات موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی به کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس و محدود کردن تردد در تنگه هرمز، اقدامات تهران را بهطور مستقیم و با نام بردن از ایران محکوم نکرد.
یک فرد آگاه از موضوع به والاستریت ژورنال گفت که خودداری از تقبیح حملات با سنت دیپلماتیک عمان همخوان است.
هنگامی که جنگ آغاز شد، بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان، به رسانههای عمانی گفته بود این درگیری منطقه را تضعیف میکند و پیشنهاد کرد کشورهای عربی خلیج فارس در روابط امنیتی خود با آمریکا بازنگری کنند.
به گفته مقامهای عرب و آمریکایی، از خاک عمان در آغاز جنگ برای تامین برخی پشتیبانیهای لجستیکی ارتش آمریکا استفاده شد. اما مقام آمریکایی گفت این کمک نظامی محدود بود.
خبرگزاری رسمی عمان ۱۴ اردیبهشت، ۵ روز پیش از آغاز آتشبس میان آمریکا و جمهوری اسلامی گزارش داد که یک ساختمان مسکونی در شمال این کشور هدف حمله هوایی قرار گرفت. در این خبر منشاء حمله روشن نشده بود.
افزون بر این، وزارت خارجه عمان، ۹ فروردین، یک روز پس از حمله به تاسیسات بندر صلاله در این کشور، اعلام کرد که هیچ طرفی مسئولیت این حمله را بر عهده نگرفته و تحقیقات برای روشن شدن منشاء و انگیزه این حملات ادامه دارد. نیمه اول اسفند نیز حملاتی به عمان گزارش شده بود.
چهارشنبه گذشته، ترامپ در اظهارنظری که ظاهرا فیالبداهه بود، گفت اگر عمان با طرح ایران برای دریافت عوارض از کشتیرانی همراه شود، ممکن است دستور حملات هوایی به عمان را صادر کند. مسقط همواره هرگونه چنین قصدی را تکذیب کرده است.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، نیز هفتم خرداد در شبکههای اجتماعی این سلطاننشین را تهدید کرد که اگر از کشتیها برای عبور از تنگه عوارض بگیرد، با تحریم روبهرو خواهد شد. او روز بعد به خبرنگاران گفت طلال الرحبی، سفیر عمان در واشینگتن، به او اطمینان داده است که این کشور خلیج فارس «هیچ برنامهای برای دریافت عوارض» ندارد.
این سخنان بسنت درست یک روز پس از سفر عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، به مسقط و دیدار او با سلطان عمان بیان شد.
مقامهای آمریکایی به والاستریت ژورنال گفتند که ریشه بیاعتمادی دولت ترامپ به مسقط به یک روز پیش از نخستین حملات هوایی آمریکا و اسرائیل بازمیگردد. در آن روز وزیر خارجه عمان در تلویزیون آمریکا ظاهر شد و گفت توافقی درباره مسائل هستهای برای جلوگیری از درگیری «در دسترس ماست، فقط اگر به دیپلماسی مجال لازم را بدهیم تا به آن برسد».
این مقامها گفتند هیچ توافقی تا آن اندازه نزدیک نبود و خاطرنشان کردند که ایران پیشنهاد جدیای برای محدود کردن فعالیت هستهای خود ارائه نکرده بود.
والاستریت ژورنال افزود از آن زمان، دولت ترامپ تلاش کرده است عمان را در هر روند دیپلماتیکی به حاشیه براند. هرچند به گفته مقامهای آمریکایی، با وجود اظهارنظر ترامپ در جلسه کابینه هفته گذشته، یک برنامه واقعی برای حمله به این کشور به دلیل حمایت آن از ایران وجود ندارد.
نگاه کشورهای عربی به روابط تهران-مسقط
به نقل از والاستریت ژورنال تعامل عمان با ایران نهتنها آمریکا، بلکه متحدان آمریکایی در منطقه، بهویژه امارات متحده عربی و عربستان سعودی، را نیز آزرده است. این کشورها همسایه خود را بیش از حد با جمهوری اسلامی همسو میدانند.
به گفته مقامهای عرب، مسقط با خودداری نظاممند از پیوستن به بیانیههای مشترک آمریکا و کشورهای منطقه در محکومیت حملات ایران، امارات متحده عربی و عربستان سعودی را خشمگین کرده است. وقتی پهپادهای ایرانی به بندرهای عمان اصابت کردند، عمان وقوع این رویداد را تایید کرد اما تهران را مسئول آن ندانست.
به گفته مقامهای عرب عمانیها استدلال کردهاند که خودداری این کشور از محکوم کردن مستقیم جمهوری اسلامی، از جمله در ارتباط با محاصره هرمز، و تبریک گفتن به مجتبی خامنهای به مناسبت انتصابش بهعنوان رهبر جدید جمهوری اسلامی، با هدف کمک به پایان دادن به جنگ به سود همگان انجام شده است.
گاتزتا دلو اسپورت گزارش داد که تیم ملی فوتبال در جام جهانی ۲۰۲۶، در هر بار ورود به آمریکا، فقط ۴۸ ساعت در این کشور حضور خواهد داشت. پس از تمایل نداشتن آمریکا به میزبانی از ایران، کمپ اصلی تیم ملی به تیخوانای مکزیک منتقل شد و این تیم تنها برای برگزاری مسابقات به آمریکا سفر میکند.
این روزنامه ایتالیایی معتقد است که فدراسیون فوتبال ایران با انتخاب تیخوانای مکزیک، «ترامپ را دور زده است».
گاتزتا دلو اسپورت در اینباره مینویسد:
ماجرا از آنجا آغاز شد که دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، در اسفند گذشته با انتشار پیامی در شبکههای اجتماعی اعلام کرد که تیم ملی ایران «به جام جهانی خوشآمده است»، اما حضور این تیم در آمریکا را برای امنیت خود ایران مناسب نمیداند.
مهدی تاج، رئیس فدراسیون فوتبال ایران، در واکنش به پیام ترامپ گفته بود اگر شرایط چنین باشد، تیم ملی هرگز در جام جهانی شرکت نخواهد کرد.
مدتی بعد، جیانی اینفانتینو، رئیس فیفا، با هیئت ایرانی دیدار کرد، به آنها اطمینان داد و سپس علناً اعلام کرد که ایران در جام جهانی حضور خواهد داشت.
در ادامه، فدراسیون فوتبال ایران درخواست کرد سه مسابقه این تیم که قرار است در لسآنجلس و سیاتل برگزار شود، به مکزیک منتقل شود، اما فیفا با این درخواست موافقت نکرد.
در عوض، کمپ اصلی تیم ملی از آریزونا به تیخوانا در مکزیک منتقل شد. آمریکاییها از حضور دائمی هیئت ایرانی در خاک خود رضایت نداشتند و بنابراین تیم ملی پایگاه خود را به تیخوانا در ایالت باخا کالیفرنیا منتقل کرد.
تیم ملی از این شهر مرزی مکزیک به ساحل غربی پرواز خواهد کرد تا سه بازی خود را انجام دهد. پس از آن، باید دید چه خواهد شد.
ایالات متحده نمیتوانست مستقیماً با حضور ایران مخالفت کند، اما حضور این تیم را در خاک خود به حداقل میرساند: پروازی که تیم را به لسآنجلس و سیاتل منتقل میکند، تحت نظارت شدید خواهد بود و گروه بیش از ۴۸ ساعت در آمریکا نخواهد ماند.
فیفا تیمها را ملزم میکند شب پیش از مسابقه در شهر محل برگزاری اقامت داشته باشند.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در جلسه کمیته روابط خارجی سنا گفت: «جمهوری اسلامی همچنان تعداد زیادی پهپاد در اختیار دارد. توان بازدارندگی متعارف تهران بهطور قابل توجهی تضعیف شده است.»
به گزارش رویترز، روبیو افزود: «ما همچنان در حال گفتوگو با جمهوری اسلامی هستیم.»
پیشتر خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه، به نقل از یک منبع آگاه نوشت که تبادل پیام بین جمهوری اسلامی و آمریکا برای آنچه دستیابی به یادداشت تفاهم اولیه بین تهران و واشینگتن خوانده میشود، دستکم چند روز است که متوقف شده است.
وزیر خارجه آمریکا گفت: «این احتمال وجود دارد که ایران پذیرفته باشد درباره بخشهایی از برنامه هستهای خود که پیشتر از طرح آنها در مذاکرات خودداری میکرد، وارد گفتوگو شود.»
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در مراسم معارفه رییس جدید موساد گفت: «موساد همچنان در خط مقدم مبارزه با تجاوزگری جمهوری اسلامی خواهد بود. در ادامه سیاستی که سالها دنبال کردهایم، اجازه نخواهیم داد حکومت ایران شرایط را به گذشته بازگرداند.»
بر اساس گزارش دفتر نخستوزیر اسرائیل که در شبکه ایکس منتشر شد، نتانیاهو افزود: «اجازه نخواهیم داد جمهوری اسلامی به سلاح هستهای دست پیدا کند و موجودیت ما را تهدید کند.»
او افزود: «این حکومت روزی از میان خواهد رفت و ما نیز به فرا رسیدن آن روز کمک خواهیم کرد. دیگر نخواهد توانست با بمب هستهای و هزاران موشک بالستیک مرگبار ما را تهدید کند.»
الحدث به نقل از منابع آمریکایی اعلام کرد لبنان پس از خروج کامل اسرائیل از خاک این کشور، به دنبال حلوفصل سیاسی پرونده سلاح حزبالله خواهد بود.
بر اساس این گزارش، طرحی برای یک دوره ۶۰ روزه پیشنهاد شده است که طی آن اسرائیل بهتدریج از جنوب لبنان خارج شود.
الحدث به نقل از منابع آمریکایی افزود که لبنان موضوع سلاح حزبالله را مسئلهای داخلی و مرتبط با حاکمیت دولت میداند. طرح کاهش تنش شامل عقبنشینی نیروهای حزبالله به شمال رودخانه لیتانی است.
